Ar᠋yuna.250725.dji.1.WAV 30:50 минут Оросоор ярив Х1: энэ төвд бол бид нар түр ингэж орж ирээд өвөл хүүхдүүд маань одоо байрлаад бид нар голцуу хөдөө малтайгаа энэ хилийн тал руугаа ийшээ тэгээд яахав манай өвөг дээдэс 1913 онд анх манай аавын ээжийнх нь аав 3 хүүхэдтэй анх буриадаас ингэж орж ирж байсан тэгээд энд гарсан Оросоор ярив Х1: Жигжид гэж хүн рек Жигжид гэсэн тийм хамгийн анх орж ирсэн тэгээд араас нь буриадууд чинь цагааны хаан гэж байхад одоо ар араасаа цуваад л тэгж орж ирсэн бүр хамгийн анх Түнкэн талаасаа энэ үүрийнхээ голыг дагаж олон буриадууд орж ирсэн тэгээд наашаа ирж байсан Оросоор ярив Х1: зүүн талаасаа орж ирсэн буриадууд чинь одоо Өлзийбаатар гээд ярьсан хүн чинь зүүн талаасаа орж ирсэн тийн тэр Сартолгой гэдэгт байрлаж байсан буриадуудын нэг Оросоор ярив Х1: манайхан энэ талаасаа Санаг Закансик талаасаа орж ирсэн М2: энэ сандлыг аваад суугаарай М3: та дээшээ суу энэ жижиг микрофон зүүж болох уу Х1: аан за ярих юмаа түрүүлээд ярьчив уу М1: таны алдар нэр хэн билээ Х1: Лхагвасүрэнгийн Ариюнаа М1: Лхагвасүрэнгийн Ариюнаа Х1: Шошолок овогтой М1: Шошолок энэ Хонгидой овог биш үү Х1: аан Хонгидой Шошолок бас нэг нь юу билээ энэ Талхаа талынхан манайхан ер нь Хорьтүмэд гэж ер нь тэгж явах гээд байх шиг байна М1: Хорьбуриад Х1: тийн Хорьбуриад овогтой тэгээд Шошолок манайхан чинь ер нь тэр талдаа М1: та буриадаар ярих уу Х1: аан бага сага ярина хавьд ингээд ганц нэг ярихаас биш бид нар бүр өвөг дээдэс аав маав чинь бага байхдаа дан буриадаараа ярьж байгаад л тэгээд л сургуульд орохоор нь багш нар загнаад л тэгээд аягүй их дээрээсээ дарамттай буриад гээд та нар хоморголдог өнөөх 37 38 39 оны айхтар хэлмэгдүүлэлт тэгээд айгаад буриадууд буриадаараа ярихгүй аль болох монгол хэлээр л ярихгүй л бол буриад хүүхэд байна гээд л тэгээд л дээрээсээ чичлүүлдэг байсан байхгүй юу тэгээд монголоороо ярих гээд л зүтгэсээр байгаад л хэлээ мартаад л уусаад л монголоор ярьдаг тэрнээс биш буриадаар ярьсан хүмүүсийг чинь бас их хавчдаг байсан гэж байгаа ш дээ дээр үед Оросоор ярив М1: та орос хэлтэй юу Х1: бага зэргийн л бага сага үзэж байсан М1: Улаанбаатарт очиж үзсэн үү М3: үгүй ээ Улаан-Үдэд очиж үзсэн үү Х1: аан улаан-үд орж би их хамба Итгэлт хамбад золгож байсан нэг л удаа тэгж явсан тэрнээс чинь өмнө закансик бол 2 3 орчихсон анх энэ талаар хил нээгддэг байсан манай 93 онд хаачихсан байхгүй юу ерөөсөө 93 оноос хойш нээгээгүй 93 онд хамгийн сүүлд хил нээхэд 8-р анги байсан тэгэхэд би ах дүү хамаатан садангаараа очиж байсан зөндөө байдаг ш дээ энд чинь манай аав Оросоор ярив Х1: бид чинь одоо ч холбоотой байдаг ш дээ наашаа цаашаа холбоотой одоо нэг 90 дөхөж байгаа Аань гээд нэг хөгшин эгч маань байгаа Талхаад тэгээд тэр хүнд бид нар голцуу Санагийн Талхаад байдаг М1: Талхаа Х1: Талхаа гээд Санагаас хойшоо жижигхэн тосгон байдаг Оросоор ярив Х1: тэнд бид нар очиж золгож байдаг тэр эгч маань ч бас ах дүүгээ татаж ирдэг 2 жилийн өмнө 2 3 хүүхэдтэйгээ ач зээ нартайгаа ирчхээд явсан тэгээд тэд нартайгаа ярихаар нөгөө буриад өөрийн эрхгүй ингээд буриадаараа хамтдаа ярьчихдаг тэгээд л яг эндээ болохоор цөмөөрөө байхгүй ш дээ уусчихсан ганц нэг үг хэлэхээс биш М1: та буриадын соёлын фестивальд явж байсан уу Х1: одоо 8 сард 21 22нд нөгөө Улаанбаатарын Налайхад болно гэсэн ш дээ тийн олон улсын фестиваль М1: тэгээд тэр фестивальд та буриад дуу дуулах уу Х1: тийн буриад дуу эртний нэг бэсрэг одоо нэг монголд болохоор монгол ардын бэсрэг уртын дуу гээд тэгдэг ш дээ тэ монгол уртын дуу чинь бүр нэг уртаар ингэж уянгалуулж дуулдаг ш дээ тэгээд тэрийг бас арай богиноор бид нар ингээд хурдан үгээ хэлж дуулаад байдгийг бодвол арай уртаар дуулдаг бэсрэг уртын дээр үеийн тийм энэ талаараа орж ирсэн хүмүүс дуулдаг юм байна лээ М1: та энэ дууг хаанаас сурсан хэнээс сурсан Х1: энэ дууг болохоор зэрэг хамгийн анх бол манай аавын ээж хөгшин ээж маань бас ганц нэг аялдаг байсан яг аялгууг нь ингээд аялаад байснаас биш үгийг нь бол хэлж дуулдаггүй байсан сүүлд нь би судалгаагаар хүн хүнтэй уулзаад тэр чинь хэн лам билээ Гаадамба хэн гэдэг лам байдаг билээ манай энэ Мөрөнд нэг бас л нэг Шошолокийн удмын нэг тийм хөгшин лам байдаг аан тийн Галбаа ламын бичсэн юунаас авсан манай энд л өөрсдийн ах дүү нараас судалгаагаар бичсэн юм шиг байна лээ тэндээс тэр үгийг нь харж сурч авч байсан тэрнээс авч байсан бас нэг Хадын оройгоор гээд дуу байдаг тэрийг чинь юу гэдэг билээ М1: та хэдэн онд төрсөн бэ Х1: би 77 онд М1: аан би адилхан чацуу Х1: одоо 48 хүрч байна даа Ar᠋yuna.250725.dji.1.WAV 10:03 Оросоор ярив М1: та дуу дуулах уу дуулж чадах уу Х1: за бэсрэг уртын дуу дуулна аа М3: болох уу Х1: болно болно хувцас хунарч өмсөөгүй зүгээр үү миний хүү ядаж малгайгаа аваад ирээч тэр малгайны хайрцгаас миний охины өөрийнх нь малгай байна уу миний малгай хөдөө байгаа Оросоор ярив Х1: бид нар бүгдээрээ одоо буриад хувцсаа өмсөөд авхуулсан зураг байгаа бид нарт тийн М1: юу гэдэг малгай вэ Х1: Тоорвиш гэдэг малгай М1: тоорвиш аан сайн байна гоё Х1: Тоорвиш манай хойно байгаа буриад ах дүү нар маань бас энэ тоорвишоо буриад хувцсаа өмсөхгүй болчихсон байна лээ тийн манай энэ буриадуудын уламжлалыг энэ монголын нөгөө нэг Дорнод, Хэнтий буриадууд Өвөрмонголын Шинхэйний буриадууд аягүй их сайхан авч үлдсэн байгаа уламжлуулж хувцсаа тэ тэр талаар судалгаа хийж бас ер нь үзмээр санагдаад байдгий их гоё гоё хийдэг ш дээ буриадууд чинь басган болохоор нэг өөр хамган эмэгтэй болоод хүнтэй суухаараа хамган болно хувцас нь нэг өөр хувцас өмсөнө өө яадаг билээ энэ чинь Оросоор ярив Х1: буриад дээл өмсчих үү малгайгаа өмсчихсөн юм чинь хэрэггүй юу М1: аан хэрэггүй Х1: хасах юмыг нь хасаарай за би нэг эртний буриад бэсрэг дуу Хуяашил гэдэг дууг аялж үзүүлье Хуяашилийн оройхоор хуланхан ханахан ургана вэ Хулангийэн арайхан нөмөрлөжээ Хамны ханахан хугамгүй ээ М1: гоё дуу байна Х1: эртний дуу байгааз нилээн эртний М1: ондоо дуу дуулах уу Х1: манай аав дуу дуулна Х1: ондоо дуу дуулах уу өөр дуу М2: одоо өөр дуу дуулах уу Х1: өөр дуу юу өөр дуу дуулуулмаар байна уу М1: гоё дуу Х1: өөр дуу дуулна дуулна буриад дуу нилээн сүүл үед сая би бас баяраар миний буриад гэдэг дуу дуулсан эртний ардын дуунууд нь их гоё аялгуу сайтай гоё байдаг ш дээ буриад дуу гоё тийм цаанаасаа нэг тийм гоё өөр одоо шинэ үеийн дуунууд би юу яая өө тэрний минь ая миний буриадыг нэг хоёр бадгийг аялчихъя даа Наранай харгын узуур -- Буряад, Жэлэй эргисийн xүрдэ -- Буряад, Арюухан ононой эхин -- Буряад, Алан-гуа эжийн түрэhэм -- Буряад, Хун шубуунай хийморин -- Буряад, Хуhан сэргийн hүлдэ -- Буряад, Баабай Саяанай оргил -- Буряад, Байгал далайн сэгээл -- Буряад, Буурал сагаан наhан -- Буряад, Бурханд туласа буян - Буряад. М3: гэхдээ таны энэ дуулсан дуу тэр үг байна уу М1: үг бичиж болох уу Х1: болно байгаа тийн алийг нь бичүүлэх үү энэ сүүлийн миний буриадыг бичүүлэх үү М1: хоёр дууны үг Ar᠋yuna.250725.dji.1.WAV 20:03 Оросоор ярив Х1: манай тэр өвөг дээдсүүд хойноос орж ирэхдээ тэндээс дүрвээд ерөөсөө юу ч бодохгүй орж ирсэн байгаа байхгүй юу сүхтэй хурц сүхтэйгээ сүйх тэргэн дээрээ тогоо шанага манагаа тавиад л тэгээд л цөмөөрөө ямарч гэр орон юу муу байхгүй тэгэхээр тэндээс чинь юм авч явах үндэс ч байхгүй оргож орж ирж байгаа юм чинь тэгээд халх монголчууд болохоор зэрэг дандаа урд Өвөрхангай, Архангайгаас нөгөө харуулаар явуулсан ингээд харуулаар манжийн хааны үед нөгөө хил харуулаа ингэж манах гэж ирсэн харуул халхууд болохоор зэрэг бор бор гэртэй бор эсгий монгол гэртэй үүд мүүд нь мод байхгүй эсгий ингэж сөхдөг тийм амьдардаг байсан ерөнхий ядуу маягийн баячуул нь болохоор аймар олон баян их малтай том том чимэг зүүсэн тэгээд ядуус бол ядуу тэгээд буриадууд чинь юу ч үгүй орж ирээд шууд юу яасан байгаа юм айлуудад байшин сав барьж өгөөд л хашааг нь барьж өгөөд л хаалгыг нь гэр тооно унь хаалга тэ бүхэл юмыг нь модоор болгоод л арьс илдээд л маш их арьс илддэг байсан байгаа юм малын арьсаа шууд монголчууд хаядаг байсныг нь илдээд сайхан хүм мүм хийгээд л бараа сав тийм юм хум хийгээд л тэрийгээ дандаа малаараа тэгээд л дорхноо баяжицгаасан гэсэн гэж байгаа байхгүй юу буриадууд болохоороо зөндөө их мал хунартай манай аавын аав манай Даш гэдэг өвөө маань болохоороо 100гаад үнээ саадаг аягүй мундаг малтай тийм хүн байсан тэгээд Сэрэмжид гээд эмгэн байсан тэр Сэрэмжид гээд эмээ нь ерөөсөө ийм бүдүүн бухын зузаан ширээр ерөөсөө ийм өдөрт нь шууд илдчихдэг тийм мундаг ажилтай хүн байсан гэсэн бүдүүн тэр бухын шир гэдэг чинь аймар зузаан том шир байгаа ш дээ тэрийг чинь өдөрт нь илдээд халхууддаа гаргаад мал цуглуулаад ерөөсөө дорхноо сайхан чинээлэг тийм айлууд болчихсон тэгээд л 37 38 39 оны үеийн нөгөө хоморголоод ерөөсөө бүх адуу, үхэр малыг нь ерөөсөө бүгдийг нь хотыг нь харлуулж тууж аваад л гэр дотор нь ороод л ингээд л 4 5 авдар эгнүүлээд тавьчихсан эд зүйлсийг бүгдийг нь хамж аваад л тэрэн дээр нь очоод аваад явчихсан гэж байгаан тэгээд үүр цайж байхад л ерөөсөө тийм бүх юмыг нь тууж авч яваад өвөөгий маань шууд гарыг нь хүлж аваад л морин дээр суулгаад л тэгээд одоо энэ Хатгал тосгоны энэ талын нэг өтгөн сайрын тэнд аваачаад л асар олон хүмүүсийг буудчихсан яг тэнд л гэж түүхэн дээрээ бичсэн байдаг юм байна лээ эндхийн буриадууд чинь тэгээд яачихсан тэр харин Намжий гээд манай аавын аав нь Санжаа гээд өвөө аав Даш гээд хүнийг тэгж авч явсан байгаа байхгүй тэгтэл тэр Санжаа гэдэг өвөөгийн маань ээж нь Намжий гээд тэр хүний аав нь Рек Жигжид хоёр нэртэй байхгүй юу тэр хойноос наашаа ирэхэд тэр том лам байсан юм шиг байгаан манай тэр өвөг эцгийг маань чи Рек нэрээр нь ард түмэндээ улсынхаа бүртгэлд Жигжид гэдэг нэрээ бүртгүүлээрэй гээд хэлсэн байгаан тэгээд ганц тэр өвөө маань л үлдсэн бусад нь ерөөсөө бүгд баригдаад явсан гэж байгаан байхгүй юу тэгээд тэр цаанаасаа дээрээсээ болохоор хайхлаар тэр Жигжид гээд хүн хаана байна гэхээр тэр Жигжид гэдгийг нь нутгийнхан нь бүгдээрээ мэддэггүй ямарч тэр Жигжид гээд хүн байхгүй мэдэхгүй гээд байдаг гэтэл яг үнэнээрээ улсдаа бүртгүүлээд нутагтаа болохоор Рек нэрээрээ үлдсэн тийм ганц хүн тэгээд ерөөсөө бүгдийг нь аваад явсан байхгүй юу жижиг жижиг хүүхдүүд нь үлдээд эрчүүдийг нь бүгдийг нь хамаад аваад явчихсан тийм түүхтэй Оросоор ярив Х1: Сэлмэг тэнгэрийн гээд дахиад энэ бадаг орно би сая дуулахдаа товчлоод дуулсан М1: заза Х1: за энийг ард нь оруулчихъя Оросоор ярив Х1: за ийм дуу миний буриад эртний нөгөө юуг нь яах уу Ar᠋yuna.250725.dji.2.WAV 30:50 минут М1: миний буриад эртний биш үү Х1: эртний биш энэ бүүр ардын дуу ардын дуу гэдэг нь ардуудын эртний дуугаа хэлж байгаа Оросоор ярив Х1: энэ эхэлж хоёр мөр урт болгож дуулдаг Оросоор ярив М3: за уучлаарай танай 00 орж болох уу Х1: болно ор ор 00 маань жаахан заваан л байгаа байх одоо энэ солих гээд сольж чадахгүй байнаа бид нар чинь хөдөө голцуу байгаад энэдээ орж ирж чадахгүй байгаа би 4 хүүхэдтэй одоо хамгийн бага хүүхэд маань ирэх жил сургуульд орох юм Оросоор ярив Х1: тэгээд л энд төвлөрөх байлгүй зэ энэ хоёр дуу биччихлээ нэг нь болохоор миний буриад биччихлээ М1: энэ дууны үг аавын ээжээс сурсан тэ Х1: тийн аавын ээжээс аялж сурч байсан ээжээс сурсан бас нэг дуу байгаа нэг дуу болохоор зэрэг ер нь их дуулагддаг юм даа нөгөө хадын оройгоор гээд дууг хөгшин ээжээсээ сурч байсан тэр бас нилээн эрт л дуулагддаг байсан дуу байгаа юм шиг байгаан залуу байхдаа сурч байсан нөгөө их хэлмэгдүүлэлтийн үеэр эрчүүд нь ингээд аваад явчихсан нөгөө хүүхнүүд нь араас нь бэтгэрч дуулсан тийм дуу байна хадын оройгоор гээд М1: за тэгээд бид танаас хэдэн буриад үг асуумаар байна тэгээд танд хэдэн зураг үзүүлье та буриадаар энгийн жирийн юм хэлье энэ юу гэх үү энэ ерөнхий энэ биеийн хэсэг Х1: аан толгой юу М1: тархи гэхгүй юу Х1: тийн бас тархи гэх тархи гэнэ л дээ толгой өөр бас мондрой билүү мутар гэх М1: мутар юу вэ Х1: энэ толгойг Оросоор ярив М1: мутар өвдөж байна гэж хэлж болох уу Х1: айн мутар минь өвдөх болох л доо болно Х1: мутар минь өвдөх тийн толгой өвдөх М1: тархи өвдөх гэж болох уу Х1: тийн болно М1: танай нутагт тархи гэж хэлж болох Х1: одоо сүүлийн үед бол толгой өвдөх гэнэ бүгдээрээ л тэгж байгаа манай хөгшин ээж чинь бас мутар л гэж ярьдаг байсан мутар одоо толгойг чинь хүндэтгэх үг байхгүй юу М1: тийн мутар хүндлэх үү Оросоор ярив Х1: хүндэтгэх үг М1: энэ юу гэх үү Х1: мутраа гээвшиш гэх одоо нөгөө юм хумаа мартчихсан ингээд загнаад М1: энэ халхаар үс буриадаар Х1: үхэ нохой М1: энэ Х1: энэ ноос нооз ч гэх хамар л гэнэ л дээ ерөнхийдөө тийн хольж байдгийн М1: энэ Х1: нүдэ үү М1: энэ Х1: чихэ ардаа дандаа нэмж хэ хэлэх М1: ших гэхгүй юу Х1: монголоор чих л гэх М1: буриад Х1: манай буриад аялгаар бол чихэ гэнэ нэг тийм хоолойгоор Х үсгээ хэлж байгааз дээ М1: энэ үг Х1: хүзүү юу хүзүүгээр өөрөөр бас хэлдэг юм болов уу үгүй байхаа М1: хүзүү хэлэхгүй юу Х1: тийн хүзүү М1: энэ Х1: ама амахан яачхавч гэж тэгжийдэг М1: энэ Х1: хацар гээд монголоор хасар гэх Ц үсгийг голцуу ер нь С-ээр хэлдэг буриад чинь одоо цагаан гэдэг үгийг цагаан гээд монголоор хэлж байхад чинь сагаан гэдэг цагаан биш сагаан хасар л гэх М1: энэ юу вэ Х1: хэл М1: хэлэн гэхгүй юу Х1: үгүй хэл гэх М1: энэ үг Х1: шүд үү шүд Ш үсгийг бол яг тэрүүгээр нь хэлнэ М1: энэ Х1: уруул уу уруул л гэж гэнэ тэрийг бас өөрөөр юу гэж хэлээд байлаа М1: энэ юу вэ Х1: аан нулимс уу нулимхан Ar᠋yuna.250725.dji.2.WAV 10:01 М1: нулимхан Х1: нулимхан С-г дандаа Х-гээр хэлнэ М1: энэ юу Х1: шүлэхэн Оросоор ярив М1: энэ юу гэх үү Х1: гэдэх Оросоор ярив Х1: энэ одоо С үсэгнүүдийг голцуу Х гээр хэлнэ манай буриадууд гэдэхэн л гэнэ гэдсийг гэдэхэн Оросоор ярив М1: энэ юу вэ Х1: аан сээжи С-ээр хэлж байгаа биз сээжи М1: аан эмэгтэй хүний Х1: хөхөө М1: тэгээд энэ юу вэ Х1: мөр үү мөрийг одоо мэдэхгүй мөрийг ч одоо мөрөөр нь л хэлэх байх гэхдээ Ө үсгийг бол голцуу Ү- гээр хэлдэг ш дээ мүрү өргөн гэдэг үг байна ш дээ одоо нарийнхан өргөн гэдгийг үргэн гэдэг Ү-гээр эхлээд Г-ийнхээ ард Э-гээр үргэн тийн өргөн гэдгийг үргэн гэдэг М1: өвчүү үвчүү гэхгүй юу Х1: өвшүү гэж хэлэх юм болов уу сээж л гэж хэлэх болов уу гэж бодож байна М2: эндээс энэ хүртэл Х1: гарыг уу гар М1: энэ юу вэ Х1: хуруу гэхдээ энийг бас буриадаар өөрөөр хэлдэг шүү за байз юу гэдэг билээ байз одоо бид нар чинь одоо монголчлоод Оросоор ярив М1: хурган биш үү Х1: юу гэнээ М1: хурган Х1: хурган уу биш хуруу за байз М1: хурууны нэр Х1: хуруунууд уу хуруу л гэж за байз өөрөөр л хэлдэг байсан одоо М1: энэ яаж нэрлэх ямар нэртэй Х1: эрхий, ямах, долоовор хуруу Оросоор ярив Х1: би хөгшин ээжтэй ойрхон байсан болохоор гоё гоё үг зааж байсан одон орон энэ однуудын байрлал майрлалыг надад аягүй их зааж өгч байсан хөгшчүүл айхтар мундаг однуудыг байрлалыг харж байгаад л за маргааш бороо орох нь нөгөөдөр тэгэх нь энэ сар тийм байх нь тэнгэр ийм байх нь ийм байх нь бүгдийг ярьдаг байсан тийм хүн байсан Оросоор ярив М1: тэгээд энэ юу вэ Х1: хумахан хумс М1: энэ юу вэ Х1: алга алгыг чинь юу гэдэг билээ алга л гэдэг Оросоор ярив М1: энэ үг Х1: нударга нударгын амт үзүүлж байна М1: энэ юу вэ Х1: хүлэн М1: энэ үг Х1: булшин уу М1: бишээ энэ Х1: гар уу М1: бишээ Х1: арихан тийн арих арьс арих саяны энэ дуун дээр хүртэл тэр хулангийн арихан нөмөрлөж гээд дуулдаг арьсыг ерөөсөө арих л гэж М1: энэ юу вэ Х1: суга сугыг уу Оросоор ярив Х1: сугыг юу гэж хэлдэг юм болоо сугал гэж хэлдэггүй л байлтай арай суга М1: тэгээд энэ ямар гар Х1: том жижиг Х1: адилхан М1: би энэ гараар бичиж байна ямар гараар Х1: аан баруун гар зүүн гар зөв гар буруу гар гэж ярина дандаа голцуу тэгж ярих Оросоор ярив Х1: зүүн гарыг буруу гар буруу талын гараараа юмаа хий буруу талаараа тэгж М1: тэгээд зөв хөл буруу хөл гэж болох уу Х1: ай болно Оросоор ярив Х1: тэрийг чинь бас тэгж хэлэх буруу чи чинь одоо буруу тийш гэдэг байсан ш дээ буруу гарыг чинь солгой ч гэдэг манай монголчууд солгой хүмүүсийг буруу гарааг юм хийдэг монголдоо бол тэгж ярьдаг бид нар буруу гартай Оросоор ярив М1: буриадаар Х1: солгой гар солгой гэж хэлнэ хэлнэ ер нь хэлнэ шүү тэгээд энэ юу вэ М1: тэгээд энэ юу вэ Х1: нуруу М1: энэ Х1: өвдөг хөл үү М1: энэ үг Х1: аан яахан М1: энэ үг Х1: эвир М1: энэ Х1: хүл М1: энэ Х1: дэлэн М1: энэ Х1: зүрхэн зүрхийг бол аягүй их дуунд оруулж байдаг буриадууд зүрхэнээ зүрхнээ хайр М1: энэ юу вэ Х1: энэ сухан цус гэсэн үг цусан Ц-г бол С-ээр хэлдэг М1: энэ юу вэ Х1: тархи тийн яахав яадаг тархи уу л гэж загнадаг тархийг мутар М1: тэгээд энэ юу вэ Х1: элэг М1: энэ юу вэ Х1: гэдэхэн тэр чигээрээ М1: энэ юу вэ Х1: михан мах гэж хэлдэггүй монголчууд шиг миха м и х а М1: энэ юу вэ Х1: өөх өөхөөр л хэлэх байх махаа бол миха гэж хэлнэ М1: энэ юу вэ Х1: өндөг л гэх өндгөөрөө л хэлж байгаа монголчууд М1: тэгээд энэ жижиг амьтан усанд амьдардаг Х1: аан бөөхөн үү бөөх л гэнэ ш дээ М1: бөөх тэр хүн юу хийж байна вэ Х1: харах М1: энэ хүн юу хийж байна Х1: өлсөх М1: энэ хүн юу хийж байна Х1: энэ одоо сонсож л байна даа хонох гэж ерөөсөө хэлэхгүй сонсох л гэнэ ер нь сонсохыг С-ээр нь хэлнэ тхх сонсох М1: дуулаха хэлж болох уу Х1: дуулах, аялах М1: би дуулж байна тэ Х1: тийн дуулах М1: дуулах сонсох ямар ялгаатай Х1: дуулаха чинь болохоор зэрэг амнаасаа авиа гаргах сонсох чинь чихээрээ чагнаха М1: тэр хүн юу хийж байна Х1: ярьж байна ярихыг чинь буриадууд хөөрөлдөх гэж ярьдаг буриадууд Оросоор ярив Х1: одоо нэг хүнээс асуухад юу ярьж байна гээд монголчууд ярина ш дээ юугаа хөөрнөвч юугаа хөөрөлднөв гэж ярина тийн дандаа хөөрөлдөх гэж ярина ярихыг дандаа хөөрөлдөх Ar᠋yuna.250725.dji.2.WAV 20:43 Оросоор ярив М1: аан хэлэх гэх үү Х1: хэлэх гэдэг чинь хөөрөх л гэж ярьдаг ш дээ бид хөөрөлдөх хөөрөх М1: та юу хөөрсөн бэ Х1: тийн тэр хүнтэй та юу хөөрсөн бэ та тэр хүнтэй юу ярьсан бэ хөөрөлдөх гэхээр чинь хоорондоо ярилцаж байгаа хүмүүсийг хөөрөлдөх гэж ярьдаг нэг хүн нөгөө хүндээ зүгээр ярьж байна ш дээ тэр нөгөөдөх нь чагнаад би одоо тэр хүнд яаж зүгээр хэлж байгаагаа хөөрөх гэнэ би одоо тэрэнтэй хөөрсөн тэрэнтэй хөөрөх хоорондоо яг жинхэнэ хурдан хурдан хөөрөлдөх Оросоор ярив М1: энэ юу вэ Х1: шувуу жигүүртэн М1: шувуу юу хийж байна Х1: нисэж яваа биш үү М1: буриадаар Х1: одоо нисэх л гэж ярина Оросоор ярив М1: нийтэх Х1: аан нийтэх гэж ярих нисэхийг нийтэх гэх тогоруу шувуу буцаа нийтэх гэж ярина М2: нийхэх Х1: нийхэх бишээ нийтэх Т үсгээр Оросоор ярив Х1: нийхэх гэхээр шал өөр болоод явчихна М1: буриадаар халхаар энэ шувуу нисэхгүй гэж хэлж болох уу монголоор тэрийг буриадаар юу гэж хэлэх үү Х1: нийтэнгүй М1: тэгээд энэ хүн юу хийж байна вэ Х1: энэ одоо сэлж байна М1: буриадаар Х1: сэлэхийг хэлэх энтр гэхгүй ёстой тэр С үсгийг зарим юуны юуг дандаа С-ээр хэлдэг сэлэх гэдгийг сэлэхээр нь л хэлнэ тэгж өөрөөр хэлэхгүй та нар хэлэхгүй юу бид нар бол тэгж хэлэхгүй ээ усанд сэлэх бухаж орхыгоо шумбах бухах М1: гоймох гэж хэлэхгүй юу Х1: гуймах аа М1: гоймох Х1: гоймох гэж үү би ёстой сонсоогүй юм байна аа М1: палчих сонсоогүй юу Х1: палчихаа М1: самрах Х1: аан самрах гэнэ яг тийм М1: тамрах гэх үү Х1: тамрах гэхгүй самрах гэж ярих самрах сэлэх даллаж сэлхийг М1: нохой яах уу Х1: нохой самрах мамрах тийн нохой сэлэхийг М1: мод усанд Х1: мод усанд хөвөх М1: буриадаар бас хөвөх үү Х1: гулуузнууд хөвөх л гэх гулуузан моднууд хөвөх том дүнзэн моднууд том моднуудыг тэгж хэлэх М1: томогзой мод гэж хэлэхгүй юу Х1: том биш бол тэгж хэлэхгүй аан зарим нь тэгж хэлэх байх зарим нутагт М1: энэ юу вэ Х1: аан энэ загахан байна М1: загас усанд юу хийж байна Х1: усанд одоо хөвж л явах байхдаа М1: энэ хүн юу хийж байна Х1: явж л байна М1: тэр хүн холоос Оросоор ярив М1: энэ юу хийж байна вэ Х1: явах явж л байна даа М1: энэ хэн бэ нэр нь Х1: энэ хамган басган хамганууд эмэгтэй хүмүүс байна М1: аан бэргэн гэж хэлж болох уу Х1: бэргэн гэж хэлэхгүй байхаа тэгж хэлдэггүй М1: энэ эмэгтэй хэлдэг үү Х1: эмэгтэй гэж хэлнэ буриад эртний юугаараа бол одоо бол бид нар тэр эмэгтэй энэ эмэгтэй тийм нэг эмэгтэй хүн явж байлаа гээд жижигхэн хүүхдүүдийг бол басгадууд басган гэж хэлдэг М1: энэ хамган уу басган уу Х1: басган Оросоор ярив Х1: нэг гэрт ингээд суусан М1: хүн суугаагүй бол харин хүүхэдтэй эмэгтэй тэгээд яахав тэгээд басган хамган Х1: одоо хүнтэй суугаагүй жаахан охидуудыг бид нар чинь охин хүүхэд охидууд гэж хэлж болохоор буриадаар басган гэж ярьдаг тэгээд эхнэр хүнийг бид нар чинь одоо хүнтэй суугаад хамган гэж хэлээд байгаан тэгээд жаахан ач зээ нар нь гараад хөгшин болоод хөгшрөөд ирэхээр зэрэг тээви гэж хэлж байгаан Оросоор ярив М1: тээви энэ эмэгтэй эрэгтэй хамаагүй юу Х1: хамаатай тээви эмэгтэй таави гэх юм бол эрэгтэй Оросоор ярив Х1: эрэгтэй энэ хамганы нөхрийг баавай гэх Б-гээр баавай гэх аав эцэг баавай М1: тэгээд эрэгтэй хүнийг бүстэй хэлэхгүй юу Х1: бүстэй хүн гэж үү бөхөтэй хүн гэдэг бөхөтэй бөхөгүй аан залуу одоо хүнтэй суугаагүй залуу хөшүүн гэх хүүг хэлж байгаан хүүг хөшүүн гээд Оросоор ярив М1: одоо басган гээд хүнтэй суугаагүй охидуудыг басган гэж байна ш дээ басган тэгэхдэр басганыгаа эрэгтэйг нь болохоор зэрэг хүнтэй суугаагүй эрэгтэйг нь болохоор хөшүүн гэх олон тоон дээр болохоор өө энэ хөшүүд гэх Оросоор ярив Х1: аан сонирхолтой ш дээ тэр хүн юу хийж байна вэ Ar᠋yuna.250725.dji.3.WAV 30:50 минут Х1: ингээд олон ббанди нар хөшүүд нь хөшилдөж байна гэж ярихын тийн Оросоор ярив М1: энэ хүн юу хийж байна вэ Х1: зогсож байна зогсох гэх М1: энэ хүн юу хийж байна Х1: хуунадаа хуух хууна ёстой С-гээ Х-гээр хэлж байдаг дандаа хуух Оросоор ярив М1: энэ хүн юу хийж байна Х1: хэвтэж байхан хэвтэнэ үү л гэж байна асууж байна хэвтэж байна уу гэхийг хэвтэнэ үү гэж М1: энэ болохоор юу хийх Х1: унтах М1: энэ юу хийж байна Х1: идэийнэ идэх энэ уух ухаа ууж байнавт уушина хооронд нь ингээд нийлүүлэхээр эвгүй хэлдэгшдээ уужина яг одоо цаг дээр хэлж байна уужинат энэ уха уужинат ух уужинат Оросоор ярив М1: энэ Х1: нохойн хүн хазаж байныт М1: энд бас Х1: энэ бас хазана хазана зуухаг гэж ярина бас нохой зуух гэж ярина одоо ийм хүн хаздаг нохойг зуумхай нохой Оросоор ярив М1: нохойн ондоо нэр бий юу Х1: нохойны өөр нэр үү байхгүй М1: улиан гэхгүй юу Х1: гэхгүй нохой л гэж ярих юм даа М1: нэг хүн ондоо хүний түлхүүр өг Х1: түлхүүр өгжийнэт өгж байнат М1: за энэ юу вэ Х1: гала байна М1: хүн юу хийж байна Х1: гал асааж байнадаа М1: энэ Х1: модоо нэмэхийн гал нэмж байна л гэсэн үг Оросоор ярив М1: цаас байна би чүдэнзээр гал асаагаад энэ цаасыг юу гэх Х1: унтраах аан асаана асаах л гэж ярих М1: би бүгдээр цаасыг Х1: аан гал асаах М1: аан шатаах гэж хэлэхгүй юу Х1: шатаах үгүй ярихгүй түлэх гал түлэх гал нэмэх шатаах гэж ерөөсөө хэлдэггүй ш дээ аан зүгээр нөгөө хог мог аваачаад хаяад тэрийгээ асаах шатаах хогийг бол шатаах гэдэг шатаах юмаа яг асааж байгаа нөхцөлд гал түлэх нэмэх тэгж ярина М1: энэ юу вэ Х1: аан энэ цогсожийнэ гал цогсож байна цогших нурмаглах гэж бас бид нар цогших ингээд унтрах гэж байгаа галыг чинь гал нь багсаад ингээд нурамлах цогших гэж ярина нурам М1: нурам цогтой юу Х1: цоггүй аан бага зэргийн цогтой болохоор нурмаглах гэж ярьдаг гал нурамлачаа юу гээд тэгж хэлдэг галаа М1: аан унах юм байна уу Х1: аан үнэх гэж байгаа нурам чинь бас нэг ийм бужигнасан юм одоо яг гал түлсний дараа өөдөө хөөрдөг ийм юу хөвсгөр ийм хөөрдөг ийм нурам гэх харин яг тэр доод талынхыгаа болохоорр үнэс л гэж хэлнэ дээ одоо үнэс буриадаар бид одоо үнэс л гэж ярьдаг дээр үед болохоороо М1: энэ юу вэ Х1: утаа май гэж хэлэх май тавьж байна май байна гэж ярьдаг М1: энэ хоёр хүн юу хийж байна Х1: буудах М2: хүн буудаад тэгээд тэр Х1: харин тхх үхэх М2: үхэхээс өөр байна уу Х1: адилхан үг үү үхэхээс өөр үү одоо янз янзаар хэлдэг ш дээ юу гэдэг билээ М1: буудахаас өөр аль нэг аргаар юу гэх Х1: алах бие биенийгээ алах аан нудрах гэж ярих тэр хүн тэр хүнийг нударцан гэнээ нутрах гэж ярих нударсан М1: аан энэ Х1: могой М1: ондоо нэр бий юу Х1: байхгүй могой л гэнэ аан энэ чийгийн улаан М1: аан энэ Х1: үтэ Ү-гээр үтэ Оросоор ярив М1: ондоо нэр бий юу Х1: ондоо тахилзуур ч гэдэг тахилзуур М1: хорхой гэхгүй юу Х1: гэхгүй хорхой гэвэл энэ могойг хорхой гэж хэлэхийн харин энийг чийгийн улааныг хорхой гэж ярьдаггүй ш дээ М1: энэ юу вэ Х1: мод модоороо л М1: энэ Х1: энэ ногоо өвөхөн монголоор өвс бид нар өвөхөн л гэдэг М1: энэ юу вэ Х1: үндэх М1: энэ Х1: навш Х1: энэ Х1: холтос Ar᠋yuna.250725.dji.3.WAV 10:00 М1: аан буриадаар Х1: аан холтос л гэж ярих бас дол гэж ярих М1: энэ Х1: сэсэг М2: тэгээд энэ Х1: энэ ой байна М1: тэгээд бүгд Х1: бүгд ийм модон модыг ингээд их модтой байх М1: тэгээд буриадаар ярих Х1: ой л гэж ярих М1: бүгдийг хэлдэг үү буриадаар би бүгд орсон усанд Х1: ихэ бас сугаар ч гэж хэлдэг сугаар олон сугаар бүгд гэж хэлнэ бас бид сугаараа ирээ М1: бид бүгд найз яах уу Х1: бид сугаар найзууд бид нар сугаараа бүгдээрээ л гэсэн үг М1: бид бултаараа хэлэхгүй юу Х1: бултаараа гэхийг чинь одоо ийм юу амьтай бид нар бултаараа бид нар бүгдээрээ гэдгийг бас бултаараа гэж хэлэх М1. Ингэж хэлэх үү би хүү уха ууха уусан Х1: их ус уух муухай ехэ гэж хэлэх Е-гээр бас хэлнэ аан ойн мод зод гэж бид нар дандаа ойн мод М1: бүгд мод ой ногоон буриадаар Х1: ээ едэ гэж бас бултаар гэж хэлэх л юм байна л даа асуугаарай М1: мод сугаараа гэж болох уу Х1: болно сугаараа болно тэрийг бол яг хэрэглэнэ сугаар энэ мод моднууд нь сугаараа ийм ногоон байхан ээ тэгээд сугаараа гэдэг үгийг яг хэрэглэнэ М2: энэ юмыг юу гэж нэрлэдэг вэ Х1: ёстой сугаараа ургадаг самар юм биш үү М2: самар биш биш Х1: наранцэцэгийн самар л гэж хэлнэ бид нар М1: жижиг тариа будаа Х1: тэр бас будаа гэж хэлнэ энэ чинь будаа биш самар л байна самар гэж хэлэх бид нар бол М1: тэгээд будааг өөрөөр хэлэх үү Х1: үгүй будаа л гэж хэлнэ цагаан будаа улаан будаа хар будаа М1: шороонд тарьсныг Х1: шороонд тарьснаа бүгдийг будаа гэж хэлнэ М1: би жижиг будаа тарьсан Х1: тийн будаа тарьсан л гэнэ будаа л гэж ярина буудай ч гэж ярих М1: аяган дотор юу вэ Х1: аяган дотор үр байх энэ юу байнав давхан тийн давхан нар хаагаад байна уу М2: энэ юу вэ Х1: уул байх зарим нь агула ч гэж ярьдаг ш дээ М1: агула Х1: тийн агула гэж яриад байдаг тэр дээр үеийн хүмүүс монгол дээлийг бид нар дэбэл гэж ярьдаг ш дээ дэбэл гэдэг байхгүй юу дэгэл ч гэдэг дэбэл энэ чинь болохоор монгол бичиг байна ш дээ босоо монгол бичиг ингээд босоогоор монголчууд бичдэг тэрэн дээр бас дээр үеийн хүмүүс дандаа дэбэл гэж хэлдэг аан бид нарын иддэг гурил байна ш дээ талх барьдаг гурилыг болохоор тэрийг бас гулир гэж хэлэх энэ Р, Л үсгийг ингэж зөрүүлдэг ааруул гээд бид нар иддэг ааруулыг чинь аалуур гэж хэлэх зөрсөн ийм үгтэй үгнүүд бас байх М1: сонирхолтой ш дээ Х1: гулир, аалуур, дэбэл гэсэн тиймэрхүү өвөрмөц үгнүүд байх М1: энэ юу вэ Х1: агула уул уул гэх аан хадан цохио гэж хэлнэ дээ М2: тэгээд уул нь хэдэн тал байна энэ нэг тал энэ нэг тал Х1: зураа гэх манай энд зураа гэх одоо өөрөөр хэлбэл яг гоё энд нэг зураа байна энд ингээд ардаа модтой ийм өвөр ийм зураанууд буриадын нэг хэллэг л байгаа тэр зураанууд М1: өвөр гэж байна уу Х1: өвөр гэж үү байна уулын ар өвөр М2: зүгийн нэр та нэрлэж чадах уу Х1: баруун зүүн умард өмнөд гэж ярих бас урд зүгийг өмнөд гэж ярих тэ М1: буриадаар яаж Х1: буриадаар өмнөд гэж умард зүг М1: умард Х1: өмнө зүг М1: хойд зүг гэж хэлэхгүй юу Х1: хэлнэ хойд зүг гэхдээ яахав өмнөд гэж хэлнэ Оросоор ярив М2: гэхдээ буриадчууд гэр барихад хаалга ямар зүгт хардаг вэ Х1: өмнө зүгээ л байх одоо нөгөө алтангадасаа харж байгаад л хойд зүг хардаг ш дээ ер нь хүн алтангадасаар хойд зүгээ хардаг долоон бурхны энэ талд байдаг алтангадасаа харж байгаад л энэ зүг бол яг өмнөд зүг юм байна гэж гэрийнхээ хаалгыг барьдаг л даа гэхдээ манай эндхийн буриадууд гэр барихаа больсон дандаа байшин гэртэй айл ерөөсөө байхгүй М1: буриадын модон байшин ямар нэг зүг харж хэрэгтэй юм уу Х1: яахав манай өвөг дээдэс ярих нь ээ бас голынхоо дээд зүг рүү хаалгаа уул нь харуулдаггүй гэж ярьдаг юм байна лээ голын эх рүүгээ хаалгаа харуулна одоо нөгөө голын эхнээс бэлгэдэж гол хаанаас урсаж байна тэр уйлган нутагт бол цаана зүүн зүгээсээ гол ингээд наашаа урсаж ирдэг ш дээ Ar᠋yuna.250725.dji.3.WAV 20:10 М1: зүүн тийшээ Х1: ингэж урдаас харуулж хаалгаа барих Оросоор ярив Х1: тийн бас байна бодол бас нэг тийм нутгийн онцлог байна М1: урд зүг хаана байна Х1: үүд энэ байна М1: урд зүг Х1: энэ урд зүг байна энд цонх хаалгыг чинь юу гэдэг билээ М1: тэгээд хаалга дээш Х1: тийн Оросоор ярив М1: энэ зүүн зүг үү Х1: энэ зүүн зүг энэ болохоороо өмнө зүг энэ баруун манай энд яахав дандаа голцуу зүүн талаасаа зүүн хойд талаасаа гол нь урсаж ирдэг Оросоор ярив М1: хаалга бас зүүн зүг биш үү Х1: хаалга бас зүүн тийшээгээ л харж байна голцуу Оросоор ярив Х1: бас голтой их утга учиртай юмнууд бас нутгийн онцлогууд бас байх байх энэ голын урдаас ингэж харуулж ус угаац гол дагуулж доош нь цацна Оросоор ярив М1: тэгээд энэ голын дээр байвал за тэгээд голоос хол байвал тэгээд урд зүг биш тийм үү Х1: гэрийг урд зүгтээ л харуулж одоо сүүлийн үед гэрийн энерги гэдэг юм чинь одоо нөгөө нэг өмнө зүгээсээ дээр үеийн нөгөө монгол гэр байдаг үеийн хүмүүс чинь яг зөв энерги байсан гэж яриад байгаа ш дээ тэгээд сүүлийн үед залуучууд байшингаа барихдаа бас урагш нь хаалгаа харуулдаг болж байна Оросоор ярив М1: хаалга ямар зүг рүү Х1: урагш нь гэж ярьж байна М2: хаалга ямар зүг рүү нээж байна ийм эсвэл ийм Х1: хаалгаа юу хаалга чинь одоо голцуу энэ тал руугаа ингэж нээгддэг М1: энэ тал Х1: зүүн гар тал руу ингэж нээгддэг одоо М1: та гэр дотор байвал Х1: ингээд хаалга байлаа гэхэд чинь дан ингэж онгойно ер нь бол баруун Оросоор ярив Х1: ийш нь ингэж хаалга онгойдог айл ер нь байхгүй энэ зүүн тийшээ харсан ч ийшээгээ ингэж онгойно Оросоор ярив Х1: шулуу Ш-ээр хэлнэ энэ нь элэхэн байна М2: энд хэдэн чулуу байна ерөнхийд нь Х1: аан бултаараа тоолох хэрэггүй зөндөө М1: зөндөө их Х1: зөндөө ихэ Оросоор ярив Х1: тооломгүй ихэ шулуу гэж хэлэх л юм байна М2: энэ Х1: харгай Оросоор ярив Х1: монголоор халхууд бол зам л гэж ярьдаг манайхан чинь харгай гэж ярьдаг замаа М1: зам гэж хэлэхгүй юу Х1: зам гэж нээх зам гэж ярина одоо сүүлийн үед бол зам л гэж ярьж байгаа голцуу ярьдаг болчихоод байгаан буриадуудын яг бид нарын ярьж байгаа М2: энэ хүн юу хийж байна вэ Х1: газар шороо ухаж байна аан уха бороо ухаа гэж ярина М1: аан хүүр хэлэхгүй юу хүүр аан хур бороо Х1: хур бороо гэж хэлэх хура орж байна гэж бид нар бас ярих хур гэж ярина М1: хур гэж юу Х1: хур гэж шингэн цахан гээд цас бороо эдрийг чинь холилдож ордог ш дээ хавар намрын цагт одоо хавар намар мамар чинь бороо орж байснаа цас болоод л ингээд нэг хольж ордог ш дээ тэрийг бас хур гэдэг их хур орчихлоо их бороо орохыг бас хур гэнэ М2: энэ юу вэ Х1: энэ салхи бас хуй гэх Оросоор ярив М2: салхи юу хийж байна вэ юу хийдэг вэ Х1: салхи зөөлөн үлээж байна үлээх л гэж ярина бас хуйсагнах ч гэж ярьдаг бага зэргийн салхийг хуйсагануур хуйсах гэж ярина М1: энэ Х1: шөнө М1: буриадаар бас шөнө үү Х1: шөнө л гэх бид нар шөнө өдөр энэ саран наран хар гэж хэлэхгүй сарыг ерөөсөө саран л гэж байна хар гэж ерөөсөө хэлж байгааг сонсоогүй юм байна уйлах тэнгэрт М2: энэ юу вэ Х1: од однууд марал мичид гэж ярихаас биш мичид од л гэж ярина М2: тэгээд энэ ямар хэлбэртэй Х1: дугуй М1: өөр хэлбэр байна уу Х1: бөөрөнхий гэж бас хэлэх байхдаа дугарга хэлбэртэй гэж хэлнэ бас дугарга гэхээр чинь тэргэний дугуй тийм зузаан дугарга гэж хэлэх эд нар бол дугуй бөөрөнхий дугуй хэлбэртэй М2: энэ юу вэ Х1: нуур юм шиг байна дугарга нуур дүгэргэ л гэж хэлнэ дээ М2: энэ нохой нэг нохой байна Х1: энэ нь бичхээн энэ нь болохоор зэрэг айхавтар л том юм байна Оросоор ярив М2: энэ юу вэ Х1: харандаа урт богино М1: ахар гэдэггүй юу Х1: мухар гэж хэлэх мухар жижигхэн богино бичгээн гэж хэлдэг юм бас бүр жижигхэн юмыг бичхэн гэж хэлэх бас Оросоор ярив М1: энэ юу вэ Х1: бүдүүн нарийн олснууд том жижиг ном нимгэн зузаан гэнэ үү Ar᠋yuna.250725.dji.4.WAV 21:26 минут Х1: нимгэн зузаан гэх М2: нэг ийм хоёр стакан байна ямар вэ Х1: дүүрэн байх энэ бүүр бараг хоосон байх М1: буриадаар бас Х1: юу гэх вэ оёоёоор гэж хэлэх бас оёор гэдэг чинь ёроолоор нь бүр энэ доогуур нь байх Оросоор ярив Х1: аяганы ёроолоор гэхийг оёоёоор гэх ёроолоор нь жоохон ийм жоохон байх ёроолоор байгаа юмыг оёоёоор нь гэх энэ бол нэг нь хүндэ хөнгөн М1: энэ юу вэ Х1: өд сөд шувууны өд сөд өд ч гэж хэлж болно сөд ч гэж болно М2: өөр надаас хол ойр буриадаар М1: дөт болохгүй юу Х1: үгүй тийм юм хэлэхгүй хол ойр л гэх М2: нохой машин байна Х1: хуушин шинэ М2: энэ хүн өөр хүмүүсийг тусалдаг Х1: хэрсгий хүн гомдоож байдаг хэрсгий авирт М2: илүү амархан үг байна уу Х1: илүү амархан уу муу хүн гэх юм болов уу М1: эсрэг утгатай Х1: нэг нь сайн нэг нь муу хүн гэж болно нэг нь бол хэрцгий хүн нэг нь болохоор тусархаг хүн гэж хэлнэ бас М1: энэ хувцас ямар байсан Х1: энэ хуурай М1: энэ цаг агаар ямар байна Х1: энд сайхан дулаан байхын М1: энэ дулаан биш хүйтэн биш ямар байсан Х1: зэхий сайхан өдрүүд байдаг ш дээ зэхий темпертуртай М1: зэхий цай гэж болох уу Х1: зэхий цай юу байж болно бас зэхий гэдэг чинь ер нь бол дундаж гэсэн үг ус гоожиж их ус уу Оросоор ярив Х1: аан энд ганц загас байна ш дээ М2: гэхдээ ганц эсвэл хоёр бүр цөөхөн цөөхөн тооны нэр ярьж чадах уу Х1: 1 2 3 4 гээд үү 5 6 7 8 9 10 100 нэг 100 М1: буриадаар Х1: буриадаар болохоор зэрэг нэгийг болохоор ганс л гэх хоёрыг болохоороо заримдаа хошоод гэдгийн заримдаа одоо хос хосоороо хоёр юмыг бас хошоод гэх Оросоор ярив Х1: нэг нас төрсөн өдөр нь болж байна М2: тэгээд энэ Х1: энэ хуанли М2: энэ Х1: энэ үү 2014 М1: энэ морь Х1: азарга аан төрх нь үү М1: 12 амьтан би тэгээд Х1: аан хулгана, үхэр, бар, туулай, луу, могой, морь, хонь, бич, тахиа, нохой, гахай энэ бүгдээрээ юу вэ М2: энэ бүгдээрээ юу вэ Х1: бүгдээрээ нийтдээ 12 жил М1: буриадаар бас Х1: жилэ л гэнэ М2: эд нар бүгдээрээ юу вэ Х1: хүний нэр байна М2: тэгээд тэр өнгийг нэрлэе Х1: аан өнгийг үү шар, ногоон, хөх, ягаав шернелийн ягаан, саарал, улаан, улбар шаргал, улбар, цагаан, хар М2: буриадаар ийм М1: аан буриадаар цагаан юм уу сагаан юм уу Х1: сагаан С-р хэлнэ шар ногооныг ногоон гэх хөхийг болохоор хүхэ гэж хэлнэ хөх үг М2: за тэр би чи бид би хэлж чадахгүй Х1: би бол Бат гээд үү Дорж Батыг харсан гэж байгаа юм уу М2: Дорж биеийг харсан Х1: аан би Батыг харах гэж үү би Батыг харсан гэж үү М2: үгүй Дорж биг харсан Х1: аан Дорж намайг харах аан Батын оронд байх юм байна тэ аан Дорж надад түлхүүр өгсөн Дорж намаар захиа бичүүлсэн Дорж энэ номыг намд авсан Дорж номыг уншсан намайс Дорж намтай ирсэн зүгээр энд хайсан гэх юм бол намай Дорж намайг хайсан олох гэж хайсан байна ш дээ намайг гэдэг үгийг намай гэнэ Дорж намруу явсан явна ер нь монголд болохоороо над надад нам л гэж ярих л даа ер нь М2: энэ бас Ar᠋yuna.250725.dji.4.WAV 10:07 Х1: миний ном гэдгийг үү аан тийн маний ном л гэнэ л дээ М1: маний Х1: аан маний М1: мани гэж хэлж болох уу би оронд мани 2 гэж болох уу Х1: мани хоёр гэж хэлж болно тэгж хэлнэ М1: мани цуг явна Х1: хоёулаа ингээд явъя гэхээр үү намтай явах л гэнэ М2: чи Х1: шам л гэх шамтай явах шамдаа ирсэн чи гэж хэлэхгүй шам л гэж хэлнэ М1: би ши хоёр Х1: аан тийн би ши хоёр чи гэх бид гэдгийг одоо мануус гэж ярьдаг мануус ингэсэн мануус тэгсэн Дорж манууст түлхүүр өгсөн тэгж хэлнэ М1: энэ тэгээд ном Х1: мануусын ном гэж хэлнэ мануусыг харсан Дорж манууст үшлхүүр өгсөн Дорж мануусаар захиа бичүүлнэ Дорж мануустай ирсэн бид нар гэдгийг мануус зарим нь бүр бядируус ч гэдэг бид нар ийшээ ингээд юунд явсан гэдгийг бядруус ийшээ явсан гэж ганц нэг үг хэлдэг ш дээ М1: бядруусын ном гэж хэлж болох уу Х1: болно хааяа бас нэг ганц нэг хэлдэг мануус л гэнэдээ голцуу мануус тэр гэдгийг одоо тэрний ном энэний ном энийг харсан энийг харсан тэр гэдгийг одоо юу гэдэг юм бол тэр гэж бол ёстой хэлж мэдэхгүй тэд гэхээр чинь одоо юу гэдэг билээ тэднүүд гэж ганц нэг хэлж байдаг нэг тэ тэд нараар энтр гэж яахав ганц нэг юм хэлэх л юм тэднүүд л гэж голцуу ярьдаг юм тийн тэднүүдийг харсан гэх жишээтэй тэ М1: эдлад гэж хэлж болох уу сонсоогүй юу Х1: эдлад гэж үү үгүй М2: эднүүд Х1: эд нар гэж үү эд нар гэж ганц нэг ярих л байх эднүүс гэж бас хэлнэ ш дээ нээрээ эднүүсийг аваарай эднүүсийг тэгээрэй эд нар сэтгэсэн эднүүс ингэсэн гэж бас хэлнэ эднүүс мануус гээд олон тоон дээр залгачихдаг юм М1: ши байвал шиний ном гэх үү Х1: шамын ном гэнэ ш дээ Оросоор ярив Х1: энэ чиний ном гэхгүй шамын ном гэнэ шамайг харсан шамд түлхүүр өгсөн шамаар захиа бичүүлнэ ээ гээд шамаар гэж бас их ярина би шамтай ирээ биддээ би шамруу явна би шамаас авсан Дорж энэ номыг шамаас авсан М1: аан та яах уу Х1: та гэхээрээ юу та гэж бас байгаа юу М1: таануус ирэх үү гэх үү Х1: таануус гэнэ энэ таны ном танаар захиа бичүүлнэ дангаараа ганц тоон дээр танаас авсан тантай ирсэн тан руу явна гээд дандаа тэгж хэлэх юм байна Оросоор ярив М2: бид явсан гэхдээ чи яваагүй гэж болох уу М1: бид кинонд явна бид цуг кино явна чи одоо цуг Х1: чи явахгүй М1: биднуус явахгүй чи явна гэж хэлж болох уу Х1: болно би өөртэйгөө цуг бол мануус бүгдээрээ явсаан кино үзсээн аан би явахгүй болохоор зэрэг нөгөө хүмүүсээ эднүүс л гэж ярих нь байна ш дээ эднүүс кино үзэхээр явна гээд М1: тэгээд мануус чамтай хамт кино явна гэж болох уу Х1: тийн шамтай хамт кино явнаа М1: тэгээд мануус кинонд явна ши гэртээ үлдэнэ хэлж болох уу Х1: болно мануусаа бүгд мануус бултаараа кинонд яваха ши гэртээ үлдэхэ гэж хэлнэ тэ тэгж бас хэлж болно ш дээ Оросоор ярив М2: энэ охин хичээлдээ суугаад бүх юм дандаа гараараа Х1: аан гараа өргөж байна тэ М2: тэгээд бүх юм Х1: хайхан байна М2: үгүй олон ном уншаад янз бүрийн видеог үзээд тэгээд хичээлийн тухай бүх юм Х1: аан эрдэмтэй мэдлэгтэй гэж үү М2: үйл үг Х1: үйл үг үү сурах одоо яах гэх билээ энэ одоо ном үзээд яаж байгаа нь сурах байна ш дээ М2: гэхдээ тэр мэдлэгтэй гэж хэлсэн үүнээс үйл үг Х1: мэдлэгтэй гэдгийн үйл үг үү шаддаг байх мэддэг байх Оросоор ярив М2: энэ хэн энэ ном Х1: энэ ном энэ юу вэ гэж үү М2: бид төгсөө Х1: дууссан гэж үү М2: танд маш их баярлалаа гоё Оросоор ярив М3: за баахан ярилцчихав уу Х1: та нарт одоо цай май байхгүй чинь яасан эвгүй юм М3: за яахав Х1: хөдөө байдаг болохоор бид хоёр түр зуур ирсэн нөгөө хүүхдэд цай хийгээд өг гэсэн хийсэн юм байхгүй Оросоор ярив Х1: нөгөө ажилдаа ороод жоохон холдсон юм шиг байна Оросоор ярив