Oljimaa.rinchenlkhumbe.dji.1.WAV 30:50 минут М1: монгол өв соёл ёс заншил маншил судалж яваа юм байна тэгээд Бат-Эрдэнэ ахтай уулзмаар байна гээд М2: өө мундаг Оросоор ярив Х1: настай хүмүүс дээр очсон дээр үү эндээ уулзсан дээр үү бас очоод айл хүндрүүлээд байснаас би утасны дугаар өгье та залгаад бид нар одоо очсон дээр үү асуугаарай энэ авчлаа ш дээ М2: болохгүй тэ Х1: болохгүй М2: тэгвэл би таны хувцас дээр микрофон зүүж болох уу Х1: энэ яах билээ бичлэг мичлэг хийх юм биш биздээ ёстой болъё М1: үгүй үгүй Х2: ингээд бид хоёр хоорондоо ярих юм уу М1: тийн та хоёр яриарай Х2: аан хоорондоо ингээд баяр дээр таарч байгаа юм шиг ярих юм уу за сайхан наадаж байна уу Х1: сайхан сайхан наадаж байнуут Х2: сайхаан Х1: за баяр сайхан болж байнуут Х2: сайхан болжийно энэ жилийн баяр ямар байна Х1: гоё л байна ш дээ урд урдын баяр наадмуудаас сайхан л баяр болж байна ш дээ Х2: хаанаас хаанахын морь хаанахын бөх түрүүлэв энэ жил Х1: өө энэ ойр орчмын сумдаас бөх морь зөндөө л ирсэн байна Х2: за ямар сумын морьд нь хурдан байна Х1: өө тэгээл зэргэлдээ сумдын морь зөндөө л ирсэн байна Тариалан, Алаг-Эрдэнэ, Улаан-Уул, Цагааннуур зөндөө л морьд ирсэн байна бөхчүүл зөндөө ирсэн байна зэргэлдээ сумдаас Х2: гоё наадам болж байгаан байнат за тэгүүл тэгээд сайхан наадаарай Х1: за сайхан наадаарай Оросоор ярив М1: та ямар хийж байна Х1: би цэцэрлэгийн биеийн тамирын багш хийж байгаа Оросоор ярив Х2: аан байдаг гэж үү одоогийн ажилд ороод юуны талаар процессын талаар хүүхэд ямар байдаг вэ тэр талаар яриач дархадаар Х1: зугтмаар юм биш үү Х2: бид хоёр бас сайн дархадаараа ярьж чадахгүй байнаа энэ ш дээ миш дээ халх үг оруулаад байна Х1: би ч бас иймэрхүү нөхдүүдэд хичээл орно ш дээ ийм жоохон нөхдүүдэд биеийн тамирын хичээл орно 2с 5 настай хүүхдүүдэд Х2: хичээл даалгаврын талаар ярихгүй юу Х1: ийм хөөрхөн ш дээ жаахан хүүхдүүдэд даалгавар өгөхгүй тэгээд л хичээлд нь ороод л явна ш дээ Х2: манай 10 жилийн тухайд болуул даалгавар хийхгүй нөхдүүд бий Х1: орос үг өгөхөөр орос үг цээжлэхгүй хүүхдүүд байна залхуурна өдөрт 10 орос үг цээжлэх үг өгөхөөр 5г нь цээжлэнэ 5г нь цээжлэхгүй ч юм уу даалгавараа заримдаа хийнэ заримдаа орос хэлний текст байгаа ш дээ текстээс орчуулаад ирээрэй гэхэд тэнд одоо маш их дүрэм байдаг учраас одоо нөгөө тийн ялгал дотор нь байдаг болохоор зарим монгол хүүхдүүд тэрийг судлахдаа төдийлөн зарим нь тэрнээсээ болоод даалгавар хийхгүй байдаг Оросоор ярив М1: дархад аялгуугаар нэг зураг үзүүлье зарим үг асууя дархадаар энэ Х2: толгой М: энэ Х2: нүд Х1: хөмсөг М1: аа үс Х2: үс одоо энэ дархад хэлэнд онцлох үг бол хүү байна ш дээ хөө Х1: уул байна ш дээ уулыг оол Х2: эмэгтэйг хөүхөд дархад хэлэнд ихэвчлэн ө үсэг байдаг орос хэлэнд о ө үсэг байдаггүй тэ монгол хэлэнд байгаа гэхдээ дархад үгэнд ихэвчлэн хэрэглэдэг хөүхэд хө Оросоор ярив Х2: охиныг охин гэдэг тэ Х1: бичгэн Х2: аан бичгэн Oljimaa.rinchenlkhumbe.dji.1.WAV 10: 14 Х2: том эмэгтэйг болохоор хөүхэд Оросоор ярив Х2: нөхрийг нөхөр хэвээрээ тэ аан эрэгтэй хүнийг юу гэдэг билээ залуу Х1: хэллэг нь бол залуу дархад хэллэг нь бол залоо тэр залоо энэ залоо Х2: энэ хөүхэд М1: таны нэр хэн бэ Х2: хэн билээ М1: нэр нь Х2: Төгсжавхлан М1: намайг Илья энэ Анья энэ Олья таны нэр хэн билээ Х1: Нямдалай М1: аан аавын нэр нь Х1: Наранцогт М1: танай аавын нэр Х2: Пагмажав М1: та хэдэн настай Х1: би 35тай Х2: би 36 М1: 47 Оросоор ярив Х2: нүүрийг юу гэдэг билээ нүүр л гэдэг Х1: нүүр Оросоор асуув Х2: хамар, хамрын нүх, чих, хүзүү, төвөнх, уруул дархдаар урал, хацар, дух, санчиг энийг юу гэдийн Х1: халхаар чамархай Х2: одоо чинь өөр дархад онцлогтой үг чинь хөүхэд, хөө, маанар одоо бид нар гэж ярина ш дээ тэрийг маанар гэнэ бид нар бүгдээрээ гэсэн үг маанар бид нар гэвэл халхаар дархад хэлний онцлог нь маанар М1: аан мануус хэлэхгүй юу Х2: хэлэхгүй тэр өөр аялгуугаар байхаа мануус Оросоор асуув Х2: би М1: аан мань гэх үү Х2: үгүй дархадаар би л гэдэг М1: мань хоёр гэж болох уу Х2: мань хоёр гэж дархадаар хэлэхгүй М1: маанар хоёр хэлэхгүй юу Х1: хэлэхгүй бид нар бусдаараа бүгдээрээ маанар тэр дархад хэлний онцлог үг хэллэг маанар М1: 3 4 байвал хэлэхгүй юу Х2: олон хүн байгаа таван хүн байсан ч маанар хоёр хүн байвал маанар нэг хүн байвал би Оросоор асуув Х1: тэр одоо найз биш танихгүй хүн М1: бүтэн өгүүлбэрээр халхаар бид нар найз нар тэр манай найз биш дархадаар Х2: тэр адилхан энэ манай найз гэхэд адилхан биш Оросоор асуув Х2: таникуу гэнэ Х1: танихгүй хүнийг таникуу юм байна гэнэ Оросоор ярив Х2: бүгдээрээ кинонд явж байхад тэр хамаагүй тэр эрэгтэй хүн байвал тэр залуу байкуу гэж хэлнэ байхгүй гэж халхаар хэлдэг тэгвэл дархадаар байкуу Оросоор ярив Х2: бид нар кинонд явж байна та нар явахгүй тиймүү тэр хэвээрээ адилхан Оросоор ярив Х2: бид нар кинонд явж байна би гэртээ сууж байна М1: бид нар маанар Х2: аан за тэгье маанар кинонд явж байна би гэртээ ганцаараа сууж байна би гэртээ байна уу гэж хэлнэ М1: чи гэртээ байна уу Х2: та нар кинонд явж байна бид нар гэртээ байна уу эсгүү бол би явж байсан бол маанар кинонд явж байна тэр хөө гэртээ байна тэр хөө өөрөө гэртээ байгаа эсгүү бол эмэгтэй хүн гэртээ хоцорсон бол тэр бичгэн гэртээ байгаа гэртээ үлдсэн Оросоор ярив Х2: нулимс уу нулимс хэваараа Оросоор асуув Х2: шүлс үү дархад хэлэнд шүлэс болно шүү, хэл захаараа шүлэсээ хаядээ энчээ Оросоор ярив М1: энэ юу вэ Х2: шүд Оросоор асуув Х2: шүдэн дээр буйл дархадаар бүйл М1: энэ юу вэ Х2: гэдэс М1: аан хэвлий хэлэхгүй юу Х2: үгүй гэдэс М1: гүзээ хэлэхгүй юу Х2: гэдэс тусдаа гүзээ гэж хэлнэ М1: дархадаар Х2: гэдэс Оросоор асуув Х2: цээж, мөр, адилхан мөр аан хөх Oljimaa.rinchenlkhumbe.dji.1.WAV 20:02 Х2: хумс, алга, хуруу М1: аан гарын хурууны нэр Х1: чигчий Х2: бишээ хуруу энэ дархад хэлэнд хүний эд эрхтэн бүгд адилхан халх хэлтэй адилхан тэхдээ хоорондоо ярихдаа халх үгийг өөр болгож ярьдаг одоо жишээ нь чи надад гарын алгаа үзүүлдээ ингээд чи надад үзүүлээч гарын алгаа гэхдээ ярихдаа болохоор чи надад гарын алгаа үзүүлдээ яасан энэ хуруу чинь өвдөө юу чиний хуруу чинь өвдээ юу Оросоор ярив Х2: байгаа хүүхэд тоглоход М1: тэгээд яаж нэрлэдэг Х2: эрхий хуруу, ядам хуруу, дунд хуруу гээд үү ядам хуруу, чигчий хуруу энэ бүр адилхан Оросоор ярив Х2: чи нөгөө цэцэрлэгт хэлдэг эрхий мэргэн эмч домчоо гээд тийм дуу байгаа М1: яаж нэрлэдэг вэ Х2: эрхий мэргэн, эмч домч, дунд хуруу, дугар зайсан, чигчий бүүвэй цэцэрлэгт бол ингэж заана эрхий мэргэн эмч домч, дунд ноён, дугар зайсан, чигчий бүүвэй М1: ондоо нэр бий юу Х2: дархадаар уу энэ нөгөө халхтай адилхан яриа нь тэр одоо халх үг ч монголд зөвхөн гар гэдэг ч юм уу тиймаа гар гэдэг бол хэвээрээ л байдаг байхгүй юу харин яриандаа хэлэхдээ тэр гар гэдгийг зарим үгнүүд нь өөрчлөгдөж ярьдаг одоо ингээд чи зугаалдаа чи зугаалаарайдаа гэх юм бол дархад үг чи яриарай гэх юм бол халх үг харин хоёулаа зугаалыдаа гэх юм бол дархад Оросоор ярив Х2: аялах зугаалах Х1: дархад бол хоорондоо суухыг зугаалах гэнэ Х2: манай дархадаар бол ярих хөөрөлдөх зугаалах хөөрөлдөх хэлэх адилхан Оросоор ярив Х2: би чамд хэлэсдээ хэлэх гэдэг үйл үгийг хэлэсдээ гэсэн үг хоёулаа зугаалыдаа Оросоор ярив Х2: дархадаар одоогийн цаг дээр би чамд хэлсэнбэ М2: гэхдээ чи надад хэлсэн Х2: дархадаар уу чи надад хэлсэнчэ би чамд хэлсэнбэ чи надад хэлсэнчэ Оросоор ярив Х2: тэр надад хэлсэн тэр надад зугаалсан ч болно Оросоор ярив Х2: бид нар маанар чамд хэлсэнбид бид нар чамд зугаалсанбид Оросоор ярив Х2: та надад хэлсэнта дархадаар бол та надад зугаалсан та гэх нь дархад аялга Оросоор ярив Х2: тэд нар надад зугаалсан тэднүүд гэж болно тиймүү тэд нар надад зугаалсан та нар надад хэлсэн та гэж асууж болно гэх юм бол тийм бид нар та нарт хэлсэн та гэж болно та нар хэлсэн та чи над дээр ирээд яваач хөөе яасан айхтар юм аймар гэдгийг айхтар Оросоор ярив Х2: аймар гэхийг айхтар аюултай гэхийг айхтар Оросоор ярив Х2: зангидсан гар, атгасан гар атгах тиймөө М1: энэ Х2: нуруу Х1: энэ хонжого Х2: дархадаар хонжого бөгс гэж хэлдэг тийм үү халхаар бөгс гэдэг Оросоор асуув Х2: хөл гар, тохойг тохой, өвдөг эрэгтэйг Х1: хөө л гэнэдээ одоо эрэгтэйг эрэгтэй л гэдэг байх Х2: хөү гэдэг чинь эрэгтэй хүүхдийг хөө гэж хэлнэ Х1: эрэгтэй хүнийг болохоор залоо л гэнэ М1: энэ бүстэй хэлэхгүй юу Х2: бүсгүйг бүстэй хүн гэж хэлэхгүй залуу М1: эрхтэн гэдэг Х2: бөлдөг М1: аан эмэгтэй хүн Х2: мухар М1: аан энэ юу вэ үхрийн Х2: эвэр М1: энэ юу вэ Х2: бөөр сүүл тийм байна Oljimaa.rinchenlkhumbe.dji.2.WAV 30:50 минут Х2: сөөл гэнэ М1: үхрийн хөх Х2: үхрийн дэлэн Оросоор асуув Х1: туурай, зүрх Х2: цус хэвээрээ Х1: уураг тархи, уушги Х2: элэг, гэдэс Оросоор асуув Х2: мах, өөх, өндөг, яс М1: жижиг амьтан үсэнд Х1: бөөстөх Х2: бөөс юм биш үү хуурс нь юм уу ингээд амьд яваад байгаа нь бөөс ингээд амилаагүй нь хуурс М1: тэгээд энэ хүн юу хийж байна вэ Х2: дурандах дурангаар харж байна телевизор үзэж байна М1: тэр юу хийж байна Х2: хөгжим сонсож байна Оросоор асуув Х2: ярих би чамайг сонсохгүй байна дуулкуэ байна уу Оросоор ярив Х2: намайг дуулж байнуут Оросоор ярив Х2: та нар намайг дуулцгааж байнуут сонсож байнуут дуулацгааж байнуут Оросоор ярив Х2: би чамайг дуулахкуу байнуут М1: энэ юу вэ Х2: шувоо шувуу биш шувоо М1: шувоо юу хийж байна Х2: нисэж байна М1: энэ хүн юу хийж байна Х1: усанд сэлэж байна Х2: усанд сэлэж байна М1: дархадаар бас сэлэх Х2: усанд сэлэж байна шумбаж байна М1: шумбах усан доор биш үү Х2: аан шумбан орох М1: шумбах сэлэх Х2: дархадаар адилхан усанд сэлэх усанд шумбаж байна адилхан М1: аан усанд самрах гэж болох уу Х2: үгүй М1: нохой юу хийж байна Х2: нохой самрах гэж хэлнэ усанд сэлэхдээ нохой сэлэх шумбаж байна гэж болно М1: аан могой яахав могой усанд байвал тэгээд Х2: усанд могой явж байвал яах уу могой шумбаж байна М1: мод байвал Х1: хөвж явна Х2: мод хөвөж явна М1: загас сэлэж байна Х2: усанд загас явна л гэж хэлнэ М1: алхаж байна Х2: гишгэж байна аан явах М1: явах хэлэхгүй юу Х2: хэлж болно дороо гишгэх М1: дархадаар гишгэх Х2: гишгэж байна гэж болно хаашаа гишгэж явнач гэж болно Оросоор ярив Х1: гэртээ орж ирж байна уу Х2: гэртээ ирэх орж ирж байна уу Оросоор асуув Х2: цаашаа явах буцах Оросоор асуув Х2: хүн М1: юу хийж байна Х2: зогсож байна М1: энэ Х2: сууж байна соох М1: соож байна М1: энэ Х2: хэвтэж байна Оросоор асуув Х2: унтаж байна, идэж байна хөө идэж байна, ус авах, оох гэдэг бидээ дархадаар чинь ус оох Оросоор ярив Х2: ус хэвээрээ М1: энэ Х2: хазах бас зулгаах хазхыг чинь бас нохой зулгаах гэж хэлдэг тиймөө нохой зулгаах ингээд хувцаснаас нь ингээд яагаад ингэж зулгаах мах зулгаах гэж ярина мах ингээд иддэг тиймөө Оросоор асуув Х2: өгөх, гал асаах, гал ноцоох, гал асах, асаж байна гал түлэх цаас шатаах М1: энэ Х2: үнэс, алах дархадаар үхэхийг чинь өөд болох гэдэг билүү Оросоор асуув Х2: могой юу аан өт үү М1: энэ Х2: энэ үү сунадаг улаан М1: хорхой Х2: хорхой юу хорхой М1: энэ Х2: мод Х1: үндэс, навч, цэцэг Оросоор асуув Х2: мод моднууд ногоорох маанар бүгдээрээ найзууд Оросоор ярив Х2: би ус ууж байна Oljimaa.rinchenlkhumbe.dji.2.WAV 10:09 М1: халхаар ус бүгдийг уусан Х2: аан дархадаар бүгдий нь уусан Х1: одоо ингээд бүгдийг нь уугаад дууссан байна Х2: бүгдий нь уугаад дууссан байнат Оросоор ярив Х2: үр, давс М1: энэ Х2: оол эрхийн тэнэг гэхийг эрхийн балай гэнэ Оросоор ярив М2: уулын ар тал М1: уулын ар тал бий Х2: урд оол, хойд оол Оросоор ярив Х2: энэ зүг чиг заадгийг юу гэдэг билээ Х1: луужин М1: ертөнцийн зүг Х2: урд, баруун, зүүн Оросоор ярив М1: хаалга ямар зүг рүү Х2: урд зүг рүүгээ М1: аан модон байшин байвал Х2: урагшаа аан модон байшин баруун тийшээ ч байж болдог тэ тиймаа хаалга нь гэрийн хаалга бол урагшаагаа л байна Х1: одоо монгол гэр байна ш дээ монгол гэрийн хаалга бол урагшаагаа л харна М1: ийм модон байшин Х2: модон байшин бол хамаагүй М1: гол урсгал бий хамаатай юу холбоотой юу Х2: голын урсгалтай байшингийн хаалга гэрийн хаалга хамаагүй Х1: зөвхөн монгол гэр урагшаагаа харна Х2: хажууд нь гол байсанч тийшээ хаалга харна гэсэн үг байхгүй монгол гэр урагшаагаа л харна Оросоор ярив М1: энэ Х2: элс Оросоор ярив Х2: тэр чиний зураг байна зурагаа хараач М1: энэ хэн бэ Х2: би байнав гээч М1: энэ зам ямар байна энэ зам ямар байна Х2: өргөн байна нэг нь нарийн байна М1: энэ Х2: энэ шороо байна газар ухаж байна Оросоор асуув Х2: салхи, бороо орох, салхи үлээж байна Оросоор ярив Х2: өдөр, шөнө, нар, сар, од М1: мич гэхгүй юу Х1: мичид гэж хэлэхгүй од гэнэ Оросоор асуув Х2: оол гэхгүй юу Х1: үүл гарсан байна бороо орсон биш үү Х2: биш үү асууж байна М1: энэ Х2: дугариг дархадаар дугуй Оросоор асуув Х2: том жижиг М1: томогзой хэлэхгүй юу Х2: үгүй Оросоор ярив Х2: урт богино М1: ахар хэлэхгүй юу Х2: ахар гэж хэлнэ Х1: ахар гэж ярина Х2: урт л гэнэ Оросоор асуув Х2: нарийн Х1: бүдүүн Оросоор асуув Х2: олс Оросоор асуув Х2: зузаан, нимгэн Оросоор асуув Х2: дүүрэн хоосон М1: энэ Х2: өд өд энэ гутал Оросоор асуув Х2: хүнд хөнгөн хол ойр М1: дархадаар Х1: хол ойр нилээн хол Оросоор асуув Х2: хуучин шинэ хуучин гэдгийг хоочин шинэ шинэ хэвээрээ моо сайн Оросоор асуув Х2: хуурай нойтон Оросоор асуув Х2: хүйтэн дулаан М1: дулаан цай гэж болох уу Х2: үгүй халуун цай М1: халуун биш хүйтэн биш тэгээд яахав Х2: бүлээн Оросоор асуув Х2: олон Oljimaa.rinchenlkhumbe.dji.2.WAV 20:03 М1: аан тоог тоолоорой Х1: нэг, хоёр, гурав, дөрөв, тав, зургаа, долаа, найм, ес, арав Х2: зоо М1: 2014 Х1: 2004 он Х2: 14 он М1: энэ морин год Х2: энэ морь жил Оросоор асуув Х2: би 10 настай Оросоор асуув Х2: нэр хар, цагаан, шар, ногоон, улаан Оросоор ярив Х2: миний ном Батыг харсан М2: Батын оронд Х2: түүнийг харсан Оросоор асуув Х2: намайг харсан Оросоор ярив Х2: миний ном аан миний гэж хэлнэ миний гэхийг минэ гэж хэлнэ минээ ном Х1: Дорж надад түлхүүр өгсөн гэх юм биш үү Х2: үгүй үгүй энийг чинь эзэн бие дээр хувирах юм байнаа надад түлхүүр өгсөн Дорж надаар захиа бичүүлнэ. Дорж энэ номыг надаас авсан. Дорж надтай ирсэн. Дорж над руу явсан М2: тэгвэл чи Х2: чи байвал уу би байхуул миний ном чиний ном чамайг харсан, чамд түлхүүр өгсөн чамаар захиа бичүүлнэ аан чамаас авсан, чамтай ирсэн, чам руу ирсэн М2: тэгвэл та байвал Х2: би өөрөө байвал уу миний ном, намайг харсан М2: та та таны ном дархадаар Х2: танай ном, таныг харсан, танд өгсөн, танаар захиа бичүүлнэ, танаас авсан, тантай ирсэн, тан руу явсан М1: тэгвэл бид маанар Х2: маанарын ном, маанарыг харсан, маанарт түлхүүр өгсөн, маанараар захиа бичүүлсэн, маанараас авсан, маанартай ирсэн, маанарлуу явсан, бид нарлуу явсан, маанарлуу ирваа гэж ярина М2: дархад аялгуунд тэднүүс, тэд нар Х2: тэд нарыг дархад аялгуунд тэднүүс гэж хэлэхгүй тиймүү тэднүүд гэж хэлнэ М2: тэгвэл тэднүүдийг тавивал Х2: тэд нарыг харсан, тэднийг харсан, тэд нарт өгсөн, тэд нар руу явсан, тэдэнтэй явсанч гэж болно М1: эд нар эднүүсийн ийм юм байна уу дархад дээр Х2: эд нар гэж байгаа юу эднүүд гэж ярина эд нарын ном, эд нарыг харсан, эд нарт түлхүүр өгсөн, эд нараар захиа бичүүлнэ, эд нараас авсан, эд нартай ирсэн тэд нар эд нар ялгаагүй эд нар тэд нар гэдэг чинь тэр олон улсуудыг хэлээд байгаа эд нар тэд нар утга нь адилхан эд нар явсан мэдэх ёстой ёо Оросоор асуув Х2: хэн гэж асууна хэн биш хэнб гэж асууна М1: ийм юм Х2: заваан Оросоор асуув Х2: одоо хувтас хиртхийг бохир гээд байгаа тийм үү заваан болох М1: ийм юм яаж хэлнэ Х2: аан хашааг уу хашаа хороо М2: шатар Х2: шатар хэвээрээ М2: энэ Х2: шаазгай М2: энэ Х2: шил Оросоор ярив М1: настай хүмүүсийн энэ юу Х2: тэр байгаа би олж өгнөө тэр Чинбат гэж хүн ирнэ гэсэн ш дээ М1: энд үү Х1: энэ Ренчинлхүмбэ суманд дархадын өв соёл өв судлаач байхгүй юу Х2: энэ манай сумын дархад хүн тэр хүн Х1: одоо өв соёл хадны зураг мураг мэдэж байгаа Oljimaa.rinchenlkhumbe.dji.3.WAV 04:36 минут Х2: баярлалаа гэхийг өдий гэнэ манай энд М1: энэ Чинбат гэдэг хүний утас Оросоор ярив Х2: тэгээд та миний хэрэг гарвал яриарай Х1: энэ эхнэрийнх нь дугаар өөрөө хөдөө явцан гэсэн удахгүй ирнэ Х2: энэ манай нөхөр та нар дээр аваад ирнэ М1: аан тэгээд ондоо настай хүмүүс Х2: тийм тийм хүний нь мэдэж байгаа юм чинь аваад ирнэ та надад хэлээрэй би ингээд хүрээд ирье за юу өөр яаж тусалмаар байна Х1: тэр өндөр настай хүмүүс зөндөө байгаа л даа М1: тэр архи уудаг хүн Х2: бид нар бас энд аваад ирье нэг л хүн байгаа Х1: тэр хүнд архи мархи уудаг гэж хэлчих вийдээ Х2: тэр хүнд архи уудаг муудаг гэж битгий яриарай гэхдээ сайн хүн аягүй ийм потенциал сайтай хүн тэрийг нь та зөвөөр ойлгоорой тэгж архи уухгүй ээ за баяртай М1: баяртай Оросоор ярив