24 июня Хөгшидийн хотхон (между Багануур и Мөнгөнморьт) Дондогийн Нэргуй, Хамниганка, 1929 г.р., доярка. и ее дочка Нина, 58 лет. Zoom0003_LR-0001 (1 ч. 02 мин. 07 сек.) М1: зам нь жоохон устай байна аа Х1: тийм үү М1: тийн Х1: тийм байды М1: тэгээ нэлээн одоо Х1 яриад манай хүригэн хүлээгөөеөө М1: тий танай хүргэнийг хүлөөеөө Х1: тий хүлээгээд зам зам мэдэхгүй улусуудад хэцүү М1: өө хэцүү ш дээ тийн Х1: шавартай болоод. Ядаж хуурай газар бол хаагуур хамаагүй явна М1: тийн тийн тий тийн Х1: ус шавартай болохлоор яваж болохгүй М2: зиаз та сандал дээр суух юм уу наанаа сууж байх юм уу? М1: өөрөө л мэд Х1: эн энэ дээр суух юм уу? М2: та та М1: би юу? М2: тээ М1: За би яг ингээд Х1: наашаа суу М2: за тэгээ сууж бай даа Х1: ээ зөв наашаа суугаад одоо бүгдээр Х2: заа аян замдаа сайн явцгааж ирэв үү? М1: өө сайн сайн. Бид өнөөдөр хотоос гараад Х2: заа М1: тэгээд устай замаараа яваад яваад тэгээд иржугаа М2: энэ утас яаж олоо вэ? М1: ааа Х1: утас яаж олов оо? гэнэ М1: олохгүй яахав. Энэ манай залуучууд чинь одоо Х2: дорон л М1: олъё гэвэл олы ш дээ Х2: Би тэгжайсан. Энэ чинь хаанаас л бол хаанаас олыш дээ угаасаа М1: Таныг мэдээд ирж байна аа Х1: заа М1: тий М1: Хотоос сургийн Х2: би танихгүй ш дээ ямар улсууд нь ч яваам М1: оо би танилцуулы Х2: заа М1: тэх үү энэ одоо ма Масквад суудагым аа бид Х1: заа М1: тий. Москвад аа одоо шинжлэх ухаанаа академийн хэлний хүрээлэнд ажилладаг одоо том эрдэмтэн Грунтофияа Х1: яаа М1: одоо бараг бөхийг цолын хэлж байгаа шиг. Энэ манай бид хамт нэг сургуульд ажилладаг энэ манай аа бас хятад монгол янз янзын юм судалдаг аа Ольга Мазо Х1: заа М2: заа М1: заа би яахав дээ нэг жижхэн хүн М3: том эрдэмтэн Х2: Би танихгүйш дээ Х1: өөрийгөө танилцуулъя М1: Намайг та танихгүй одоо тэгээд би танилцуулъя би Москвад суудаг монгол судлаач манай эцгийг Ц. Дамдинсүрэн гэдэг Цэндийн Дамдинсүрэн Х1: ааа Х3: тий зохиолч уу М1: тий зохиолч тийн Х1: тийн Х2: цай аягалжийшд Монгол цайгаа аягалжишүү М1: тэгээ энэ хүүхдүүдтэй одоо хамт явж байна аа энэ манай хүүхдүүд бол одоо янз монголын янз янзын үндэстэнүүдийг судалдаг юм аа Х1: мммхн М1: тэгээд таныг сонсоод одоо хамниган гэж бөөн баяр болоод тэгээ ирж байгаам байхгүй юу? Х1: хамниган гэхөөр бөөн баяр М1: тий бөөн баяр болоод Х1: тий Дамдинсүрэн М1: Дамдинсүрэн гээд та дуулсан уу? Х1: мэдэн аа мэдэн М1: аа тийн М2: ёстой жинкэн хамниган хувцаа өмсөө сууж байгаа биз дээ М1: харин тий та ямар гоё хувцтайм бээ бид нар ч одоо шал балай юм нэг Оросын нэг жоохон нэг юмтай байж болышдээ М2: Оросын хувцас хэрэгтэй тээ Х1: тэгаад монгол ч өөр үгүэ орос л болаад ийгээд хувцалаад явж байгаа М1: харин тийн Х2: тийм л болаад байж ... М1: гүэ яахав үнээ саасан хүн болно оо Х2: үнээ сааж болна Х1: тий М1: тий Х2: үнээ саахдаа ийм хувцтай явахгүйм чинь одоо ийм л М1: тийн тийн Х2: юмтай явна. За цай уу идээ ид за М1: заа Х2: одоо тэгээд манай нэг бэр манай дүүгийн авгай л харин утас руу ярьсан байна М1: харин тийн Х2: за наа чинь одоо масквагаас гүэ зүгээр бүүр бодаад толгаа гашлаад М1: харин бид нар тэгээд замдаа жоохон ингээд нэг саатсаар байгаад одоо л хүрч ирлээ жоохон Х2: ммм М3: заа.Таны алдар нэр хэн бэ? Х1: миний Нэргүй М3: Нэргүй Х1: тээ Нэргүй М1: овог нэр чинь Х1: овог ахынхаа нэрээр овоглодымөө М1: оо Х1: Дондог М1: Дондогын уу өө заа Х1: тий Х2: Дондогийн Нэргүй М1: заза Дондог чинь ер нь их олон байдаг нэр байна. Буриад хамниган дотор тиймээ Х1: тий хамниганд байсан М1: тийн Х2: нигэ бүр олон жилийн өмнө энд энэ багийн юу нээлт хийжайхад бас нэг тийм академийн буриад юуны судлаачид гээд бас нэг хүмүүс иржийсийшдээ М1: Монгол уу Х2: заа Монгол Буриадууд л голцуу иржийсэн даа М1: аа буриадууд магадгүй аа Х2: тийн М1: тххх Х2: тэгээд энд нэг алтаргана хийжаагээд М1: аа тийн тийн Х2: жил болгон алтаргана хийжаагээд гурван найман сарын гурванд алтаргана гээд жил болгон хийдэг М1: тийн тийн. Эд нар ингаад нүүгээд буриадуудтай аймаг сумуудаар яваад буриаддаа хийгээд Х2: аа манай өө үгүү тэр алтаргана том алтаргана. Энэ багтаа ерөөсөө жил болгон тэмдгэлжийн гээд явдын гэсэн М1: аа тийн тийн гэсэн зөв зөв Х2: цай уу? М3: заа болсон Х1: тэр буриадын алтаргана зүүн юүгээр Доронд Хэнтийн сумдаар иржигаад доогуур иридэг байх өө М1: тийм байх аа Х1: тийн тэрин хангаруугөөд тэнд ч ойд нутагин ойрхон М1: танайх энд тэгээд хэзээ нүүсийн Х1: өө энд одоо жаран гурван онд М1: өө зөв зөв. Хаанаасын? Х1: доронтод М1: аа дорнодоос уу Х1: Баян уулаас М1: Баян уулаас уу оо заа Х1: тийн М1: зөв зөв. Танай хамаатнууд байна уу тэнд одоо? Х1: одоо тэнд байгаа байгаа М1: байгаа юу? Х1: миний дүү М1: дүү байна уу? М2: дунд нэр Нэргүй Х1: Дүү нэр л доронт тэрүүгээр байгаа М1: манай аав бас дорнодынхш дээ Х1: Хэн байна? аа М2: Матад суманд М1. Матад сумых Х1: матад сумым буу? М1: тий жоохон халх сум л даа М2: тээ урагшаа хамгийн урдталын сум Дорондын Х1: тэрий чинь өнээ юунаас доронтын цаанахан цаашаагаа М1: ммхн. заа асуугаарай асуух юм аа М3: заа Х1: Матад сум М3: танай яс хэн бэ? Яс М1: та ясаа мэдэх үү? яс Х1: яс угсаагаа гэж үү М1: тийн Х1: одоо би юу чинь яс угсаа нь тэгээд хамниган гөхөөс өшөө ямар юм бэ? нөгөө юүгийн омгийн бас мэдэхгүээ М1: мэдэхгүй юу? Х1: тийн М1: өө заа. Омгоо мэдэхгүйм байна Оросоор ярив М2: Багш нар гэж яриад байдаг чинь юу вэ? Х1: багшид омогтой гэж л таавгаар л яадышд ээ багш Х2: тэр чинь тааваараа М2: Багш нар М1: багш нар гээд тааваараа тийм ээ Х1: тээ М1: тийм байх аа л гэж байна Х2: ааваараа Оросоор ярив М1: ааваараа юу? Х2: тий манай аав одоо багш нар овгийн хүн байсан. Оросоор ярив Х1: тээ Х2: ээж болохоор өөрийхийгөө мэдэкүү М1: өөрийгөө мэдэхгүй М2: тээ Х1: тий тэгаал багш нар омогтой гээд л М1: ммм. тээ та нар бол багш нар гэж явжгаа Х2: ммхн М2: тээ М1: аа зөв зөв М3: Та бас хамниган хамиганаар ярьдаг уу? М1: ярих уу? Х2: ярихгүй аа. одоо энэ нутгийн хүн юм чинь яаж ярих уу? М1: энд өссөн үү? Х2: Энд өссөн Х1: энд төрөсөн Х2: энд төрс.. энд төрөөгүй ээ. Энэ Хэнтий энэ Хэнтий аймаг хавиар төрсийн гэсэн М1: ааа Х2: тэгаад энүүгээр ингээд бараг Оросоор ярив Х1: Бэрээмэн хийдийн тэрүүгээр байхад энэ төрөсөн М1: Хэдэн онд гэлээ? Х2: Би юу? М1: тийн Х2: тавин найман онд М1: өө надаас дүү юм байна өө М2: дүү юм байна М1: Та хэдэн оных билээ? Х1: Би Х2: Манай ээж хорин ес он Х1: Хорин есөн он М1: ммм зөв зөв. Оросоор ярив М2: ммхн Та энд төрсөн бэ? Энэ нутагт төрсөн бэ? Х1: Монгол нутагтаа л төрсөдөө М1: Тэр Оросоор ярив Х1: Онон М2: Баян уул Х1: тий. Аа Баян уулын нутагт л төрисөн дөө. Онон М1: Онон мөрөн Х1:Онон чинь ойрхон Ононаагаа урд талын Доронтын Баян уул хойт талынхин Хэнтийн М1: ммм Х1: сум байды тэгөөд тэр би болохоор тэр Доронтын нутагт төрисөн Оросоор ярив Х1: тээ Мэний дүү нэр Оросоор ярив Х1: байгаа тэрүүгээр М3: заа. Тэгээд бид Хамниган хэл сонирхож байна. Х1: заа М3: танд аа Х2: Хамниган хэлээ март аа гэч ээж М1: гүэ. Ээж ярышд Х1: Би ярижил байгаа биддэ М1: Та ярышд тээ Х1: ярьжил байгаан энэ. Би хамниган хэлаараал ярьж М1: Та одоо хамниган хэлээр ярьж байгаашд Х1: тийн М2: хамнигануудын нэг дуу байдаг бил үү ээж нэг дуулдышд ямар дуу билээ? Х1: мэдэкүэ. Хамниган дуу гэж ч байдаг юм уу? М2: байхгүй юу тэ? Х1: Буриад дуу л гэж байхаас Х2: Буриад дуу л гэж байды М1: мм. Буриад дуу сайхаан М2: энийг барьжий өшөө тэгээд М1: та тэгээд бас нөх.. таны нөхөр бас хамниган байсан уу? Х1: Хамниган М1: өө М2: аа заа Х1: Энэ хүүхэдүүдийн эцэг зургаан хүүхэдтэй тэгаад л энд байны дээ нутагаасаа гараад олон жил болоо бизийдээ М1: аа Бүгдээрээ энд ирцэн үү? Х1: Бүгдөөрөө л энд ирисэн М1: ммм Х1: нэг л хүүхэд энд хоё хоёр хүүхэд энд ирэж гарсан бусд дөрвөн энэ нутагтаа гарсан М1: ммм Х1: тий Оросоор ярив М1: заа М2: заа Х1: мммн М3: Та аа танай бага насан тухай ярьж өгөөч. Таны М1: Та бага насныхаа тухай ярьж өгөөч гэж байна. Х1: аа М1: Нэг сайхан дурсамж яриач Х1: Бага насандаа ч би нөгөө бүүр багад намайг өргөжаахад өргөж авсан ээж аав минь багад нас барацөөн М1: ммм Х1: Тэр Ононд Доронтын айлаас Онон хойшоогоо Ононы хойт бие талд М1: Бас хамниган Х1: Хамниган айл М1: хүмүүс үү? Х1: тээ. Тэгээд хоёр гурван настайдаа М1: өөө Х1: үлдаад аха нартайгаа л яваад байсан М1: мм Х1: айлаар М1: ммхн Х1: тий Оросоор ярив М1: тэхдээ төрсөн аав ээж чинь бас хамниган байсан уу? Х1: тээ М1: ммм Х1: байсан тэр доронтын нутагт Оросоор ярив Х1: аа тэ тэрин хангаруугаар нутагтай байсан гэж ярьдаг байсы. М1: хаагуур гэнээ? Х1: Тэрин хангаруу М1: тэрэн хангар гээд газрын нэр Х1: хангаруу гэж хойд талдаа М1: хангаруу Х1: оросын нутаг М1: аа Оросоор ярив Х1: Тэр доогуур байдымуудаа М1: хангаруу тэгээд Х1: улхан ууланаасаа хойш дээшээгээ М1: мм Х1:хойшойгоо юм уу М1: Оросоор ярив М1: ольхон гэж одоо та арлыг хэлээд байна уу? Х1: ольхан уул гэж М1: аа уул Х1: байдаг М1: аа заа Х1: Онанаахаа хойт талд том уул байдаг. М1: ммм 11:40 Х1: Тэрнээ тэгээ манай тэр Цэвээндээ ах манай хад хадамын хадам аавын ахын хүү Цэвээн гэж байсан. М1: мммн Х1: одоо юү би чинь ярих болохоор өцөжөөнхаа өмөн тэр хойт нутагаар их яваад ирисөөн. Ном сом харуулдаг байсы М1: ммм Х1: тэгдаа л улхан уул хойшаагаадаа өшөө дөрвөн улхан уул байдгым байна гэж л сонин яриж ирисий М1: ммм М2: Цэвээн ах нь гэж одоо нөгөө улсын гарамгай мэргэн Х1: тээ М2:хөдөлмөрийн баатар М2: Нум сум харвадаг Х1: тээ М2: нум сумаар харавдаг тэр байхгүйюу Оросоор ярив Х1: энд зураг нь байхгүйддээ тэгаа М1: энэ одоо Цэвээн ах нь төрсөн ах нь уу? Биш ээ Х1: аа. Тэр манай хадам аавын ахын хүүх байсы М1: аа. Хадам аавын Х1: тээ Оросоор ярив Х1: ахын тээ Оросоор ярив Х1: одоо хүүхэдүүдин хотоор байгаа Оросоор ярив Х1: Бас нум сум харваад явды. М1: ммм М3: оо заа. Танай нутагт сайн бөх байсан бэ? Бөх барилдагч М1: танай. байсан уу? М3: байсан уу? Х1: бөх барилддаг хүн байгаагүү байхаа мэдэхгү. мэдэхгүү М3: заа. Та нэг домог момог мэдэн үү? Х1: юу гэнээ? М1: домог момог мэдэх үү? гэж байна Х1: үгүй ээ гүү ямар ямарваа юу ч юм мэдэкүү бич бас сүүл үеийм болаад байна. М1: ммм Х1: гэж л боддогшдээ. Манай ээж мээж л хадам ээж байхадаал домог энтэр юм яриад л байдаг байсан Оросоор ярив Оросоор ярив М2: тэр ярижийсэн юмнаас нь үлдсэн байна уу? Х1: ямарым М1: та санахгүй байна уу? Х1: ээ манай хадам ээж л тэр оросын нутагт төрсөн болохлаараа юү арван хоёр гуравдээр наашаа гарсан гэдий М1: яагаад наашаа гарсын Х1: за тэр нэг ор сүү.. яасан үй үймэжийсэн үе байсан М1: ммм хувьсгалаасаа болоод уу? Х1: тээ Х2: арван долоо оны юу М1: ммн Х2: тэрүүгээр нөгөө бужигн хойгуур бужигнах буриадууд М1: наашаа гарцан Х2: хойгуураа тэгээ наашаа ороод ирсэн М1: нэг баахан орсышдээ Х2: тэгж ярьдаг байсы Оросоор ярив Х1: манай ээж аав ч бас л өөрцгүй тэгж гарч ирэсий. Тэгээд тэр Ононы урд түмэнцогт овоонэ ар өвөрөөр ирөө нутагаасаа гараад тэрүүгөөр нутаглажисэн л гэж бас ярьдым М1: мм Х1: тэр тэгж л гарч ирисэн байх М1: ммм Х2: ээж одоо бас нигэ сайн ярьж чадахгүй байна. М1: гүү гүү Х2: тэрнээс биш М1: сайн болжишдээ Х2: болжин уу? М1: болжин болжин Х2: бүр ихэ юм ярьдаг байсы. Одоо бас М1: та нар бичиж авсан уу? Х2: юу зүгээр толгойдоо жоохон тогтоохоос зармийн мартаад байна. Тэгээ тэр юунаас гадаадаас орж ирсэн тухай энтэрээ манай тэр хөгшин эмээ л их ярьдаг байсы М1: тиймүү Х1: тээ Х2: тээ тэр үймэж байсан М1: тэр оросдоо байсан уу? Х1: Оросдоо байсан Х2: тэгээ ирээд чинь баахан баривчилгаа болоол тэгээл ингээл М1: ммм Х2: ах дүү нэр наашаа ма аавын маань М1: наашаа орцон. Х2:Яахав тэгээд энд ирэх чинь энд чинь баахан Х1: тэрэ нигэдүгээр дайнд явсан гэдэг манай хадам аав М1: ммм Оросоор ярив Х1: тээ. Тэгээд тэр дайн балж үймэжэйх үед энэ аав ээж аха дүү нэр нь монгол уруу орж ирсэн. Ирихэдэн байхгүү болохлоор инь тэгээл наашаа орж ирсэн гэж манай хадам аав тэхэд масква дээр буулгасан гэж ярьды. Хан.. Турхэд байлдаад М2: аа дэлхийн нэгдүгээр дайны үе М1: ммм Х1: тээ М2: ярьж байгаам байна М1: мм тэгээд тэнд байлдаад масквад буугаад Х1: тээ М1: тэгээ наашаа ирсэн чинь Х1: тээ наашаа энүүгээр ирөөгүээ дэр доош уруудаад тэр тэрин хангаруу нутагаараа ирихэдэн М1: хэн ч байхгүй Х1: аав ээж ах дүү нэр нь ч байхгүй болахлаарин тэгээ л ганцаараа нигэ моритой эзэнгүй байш хүхэрсэн тийм нигэ шаралж барьсан юунд айж байгаад унтаад тэгөөд үглээн нар гарчаахад мордаад наашаагаа монгол оронд орж ирсэн гэж манай хадам аав ярьды. ирхэдин бүхэд монголд ирисэн байсан. Оросоор ярив Х1: тэгаар оросоор байсан хамниган, буриад, хорин буриад энтэр чинь бол заримин энэ Биндэр сумаар орж ирээд М1: ммхн Х1: энэ юу байз М2: батширээт, биндэр М1: ммм Х1: Батширээтээр орж ирээд М1: тийн тийн Х1: Биндэр Батширээтээр. цаа.. заримин тэр цаагуур байдаган тэр юүгөөр Онон Доронтын нутаг Хэнтийн нутагаар бас тэгж орж ирсэн байды. Бүүр цаагуураа юуны халх голын М1: ммн Х1: тэрүүгээр орж иржисий М1: ингаад нэг гурав салаад оржаасан Х1: тэгээ би одоо энэ нөгөө бас яриж чадахгүй ээ. Нөгөө еэр хүрээд байна аа. Одоо еэр гарчийн М1: сайхаан байна. Х1: яас санах юм юм уу бас М1: сайхан байна аа Х2: тэхдээ сайн сайн М1: сайн сайн та М3: заа дээр үед хамниган хүмүүс аа эвэнк хэлтэй байсан гэж сонссон. Тийм юм байсан бэ? Х1: юү гэн үү? М1: мм. Дээр үед одоо хамниганууд буриад хэлтэй биш эвэнк хэлтэй байсан гэсэн тийм сураг мэдээ та сонссон уу? М3: аа хоёр хэлтэй байсан М1: хоёр хэлтэй байсан М3: монгол хэлтэй эвэнк хэлтэй М1: тий буриад хэлтэй буриад тээ? М3: ммхн М1: тэгээ эвэнк хэдтэй байсан гэж сонсон уу та? Х1: мэдэхгүй. Одоо тэр буриад миний ухаа орходил хорын буриад, агын буриад, хамниган буриад, цонгоол буриад гэж ийм л улсууд л байсы Оросоор ярив Х1: тэр цонгоол буриад хамниган хоёр нь ойролцоо юу байсан байж магадгүй. Оросоор ярив М1: өөр хэлээр жоохон бас өөр хэлтэй байсан гэж сонсоогүй юу тийм мэдээ байхгүй юу? М3: тийм хүмүүс байсан бэ? байна уу? Х1: тэгж сонсоогүй. Оросоор л их ярьдаг байсан. Х2: хойноос яасан болохоор голцуу орос Х1: тийн. Голцуу оросоор л ярьдаг байсан. Тэр ар хойноос ирисэн манайхнай хөгшчүүл намайг бага байхад оросоор л ярьдаг байсан. М1: мм М2: хамниган үндэсний талаар та домог момог тийм юм сонсжийсэн юм байгаамуу? Х1: тийм тийм улусууд домог хэлж мэдэхгүй байхдөө М2: ярьжийсэн хүний ярьжийсэн юм хүм 20:00 М1: энэ хамниган хэлэнд одоо буриадаас жоохон өөр үгнүүд байна уу? Х1: Байгаа байхөө. тэ хорынх бол дандаа гүвдаа тийм гүвдаа гэж ирээл ярих М1: гүвдаа Х1: тээ М1: гүү юугжаагаан гүвдаа Х1: тэр агых нь бас өөр тиймс ч иймс ч ийм с ч гэж ирөөл М1: хэнийг агых уу? Х1: Агых М1: оо Х2: хамниган нь яаж ярьды Х1: хамниган тиймаахөө гээд Х2: тий тийм байх өө М1:тиймаахөө гэдэг чинь тийм байхаа гэжаагамуу? Х2: тийн тийм байхаа гэсэн үг Х1: тий. Тийм байхаа л гэж ирээл М1: тиймаахөө Х21: тииййммааааххөөөө л гэжиж ...... М3: тиймаахөө гэдэг чинь тийм байхаа тээ? Оросоор ярив Х1: ммм. Тийм байхаа Оросоор ярив тийм ш дээ ийм ш дээ тийм юу? М3: аан Х1: тийн. Одоо бол тийм ш дээ ийм ш д нөгөө халх ж юмуу? М1: Халхжаад уу Х2: ммм халхжаад Х1: тээ М1: тиймаахөө Х1: тийн Х2: тимаахөө гэж ярь.. Х1: тий тэгж л М3: аа бас Х1: одаа энаа хамниган кэл еэхэ хаммгийн мохоо муу кэл байх оо гэж би бодды М1: яагаад? Х1: ай М1: яагаад? Х1: юм ярихдаа ихэ удаа заваан агынк бол сүрхий. Цонгоол бол хашхичаад аймаар омог улусууд М1: аа хамниган бол Х1: хамниган бол ёстой нохаан цораан Х2: мохаа байх өө Х1: тийм л хэлтэй улусууд байсым байна гэж би болуул тэгжил М2: заа ээж Оросоор ярив М2: ээж энийг барьжай Оросоор ярив Х2: ээж харахгүйшдээ гартан л бариул М2: аа ээж наашаа гараа өгдөө Х2: манай ээж харахгүй М1: өө М2: нүд муутай Х1: нүдэн муудасаан Оросоор ярив М2: хамниган хэл сайхан хэл Х1: ай? М3: хамниган хэл сайхан хэл байна. М1: та одоо жишээлбэл цонгол буриадтай ярихым байвал тэр цонгол буриад таныг хамниган гэж ойлгох уу? Х1: ойлгоно Х2: ойлгоно. Аялгуу нь өөр юм байна лээ М1: өөр үү? Х2: өөр Х1: өөр өөр Оросоор ярив 22:18 Х1: заа мэндээ М1: мэндээ М2: заа мэндээ Х1: танайхин чинь яаж ч мэндэл. онголоороо мэндээл гэдий М2: заа та бүгдий ажилд амжилт хүсье. М1: заа М2: Тэгээд хүрэлцэн ирсэнд их баярлалаа. М1: тий Х1: Буриад мөн ч мэнд л гэдгийм М2: заа тэгээ ээжтэй өшөө сайн яриад үзээрэй М1: заа ярина аа Х2: санан санана. Юм гарч ирнэ М2: мммхн Х2: жоохон мартагнаадайгааэ. Тэрнээс санаад ингээд бай жоохон байхлаар ярина Оросоор ярив М3: энд тахидаг газар байгаа юм уу? М1: хамнигануудын уу? М3: хамнигад нь буриад нь халх нь М1: энд үү? Х1: энд тахидаг газар гэнэ үү? М1: тээ танайд тахидаг газар энд байхгүү аа. халхчуудын тахидаг Х1: энэ нутагын тахилгууд байхаас биднуус яахав дуурайгаал адилил оваандин очиж мүргэж мүргэдэгэл байх л даа энэ хүүхэдүүд. Би чин ямар яваж чадах биш М3: та халх овоонд яадаг тэ? М1:тий Х1: тээ Оросоор ярив М1: аа өөр тийм буриадын өөрийн гэсэн хамниган гэсэн зан заншил бахгүй юу? Тусдаа сонин өвөрмөц халхчуудаас өөр буриадаас өөр Х1: буриад хаана энүүгээр үү? М1: гүэ таны л одоо мэддэг Х2: хамниган талдаа тийм ёс заншил ямар байдаг бол гэж. Х1: аа юү юү хамниган улусууд чинь ч одоо Буриад нар бол агын хорин буриад нар хамниган хүн хамгийн муу л гэж хэлэдэгшд М1: аа тэд нарын хэлдэг хамаагүй ш дээ Х2: намайг муулаадайдаг гэх нь Х1: хэлэ муутай болохоор муу гэдгиймуу? Х1: мохой муу хэлэтэй болахлаар М1: яагаад муу хэлтэй гэдгийн Х1: мэдэхгүй. Хоцорогдсон яритай болхааран муу юм байгаа биз Х2: хаашаам дээ ээж тэр нөгөө агын хорийн буриад гэж яриад байна аа. энэ одоо манай энэ буриадууд одоо хамниган буриад эд нэр чинь бүгд хойноосоо орж ирсиймүү зарим нь эндээ байсан улсууд байдым уу? Х1: байсан хүн байхгүй байх өө Х2: бүгд л хойноосоо орж ирсэн Х1: бүгд хойноосоо л. Ээж ааваа л дагажил ирисэн улус. Тэр зүүгүүр доронтоор тэрэ зүүгүүр доогуураа гараад л эна тэгээл явасаар наашаа л ирисэн болохоос энүүгээр байгаа буриаднууд чинь бүгүд М1: цаанаасаа Х1: батширээтээр гарсангууд чиг бас Х2: бүгүд орж ирсэн улсууд байдгыму? Энэ монголд М1: таны энэ хувцас яг одоо хамниган гэсэн одоо царай нь юуын? Х1: энэ бол хамниган аг биш М1:биш үү ? Х1: биш. М1: Буриадых Х1: тээ буриад Х2: хамниган буриад Х1: хамниган буриад М1: мм Х2: хамниган М1: яг хамниган уу? Х1: яг хамниган М1: ммм Х1: агын буриад бүр доогуур татаастай байх М1: мм Х1: аг хорь. хорийнк бүр дээгүүр бүр дээгүүр байх. Манайхинаас дээгүүр М1: ммм 25:40 бурятский аблатив: Х1: бараг үнэ хүхэнэhөө доогуур л Х2: минийх хамниганых арай дээр гоё гэжайна Х1: хамниганых Х2: юуных болохоор тэр бөгсөөрөө татаас нь тэр доогуур Х1: тээ Х2: ер нь зурагт мурагтаар заримдаа харжаахад тийм байдгымаа бүр энүүгээрээ татаастай дээлтэй. Тэр өөр өөр байх нь Х1: тээ өөр өөр. Агынк бүр доогуур аа. бөгсөөрөө татаастай М1: муухай Х2: хамгийн гоё нь энэ М1: хамниган Х2: хэл нь ч хамгийн гоё нь хамниган. Энд хэдэн хамниган хөгшин байсы тэгээ одоо нас барцан М1: яагаад наашаа орж ирсий? Х2: хаашаа манайх уу? М1: тээ. үгүэ. Ерөөсөө энэ нэг хэдэн хамниган яагаад наашаа орсы? Х1: аа зүүн нутагаар бай.. Хэнтийн нутагаар байсан М1: Хэнтийн нутагаасаа одоо ийшээ Х2: наашаа юу? Х1: наашаа Х2: Энэ нөгөө нэг жаран гурван онд нөгөө Чойдоржийн фээрэм гэж М1: ааа Х2: орж ирсий энд М1: аа М2: сүүний чиглэлээр Х2: Улаанбаатар хотыг сүүгээр хангах М1: аа тэгээд Х2: тэгээд М1: нөгөө Х2: тэндээс энэ Х1: тээ М1: хүмүүсийг авч Х2: хүмүүсийг авч ирсэн Х1: хүмүүс энд нигэ арваад хориод айл М2: тэр чинь нэгдлийн бараг талын малын талын аваад хүнийх нь талыг ч гэлүү Х1: хориод .... М1: өө тэгээ наашаа нүү Х2: энд авч ирсэн М2: дансан дахь мөнгийн талын аваад тэгээд М1: өө заа М2: нүүж ирсэн гэж ярьдгым байналээ Х2: Чойдорж гэдэг хүн чинь авчирж саальчингуудтай М1: ммм М2: тээ Чойдорж гэж хүний Х1: Чойдорж дарга М1: Чойдорж Чойдорж Х1: биеэн муудаад Х3: Чойдорж гэж одоо М1: тэр чинь Монгол хүн байсыму? М2: Монгол монго буриад буриад хүн байсы М1: буриад Х1: Буриад буриад хүн байсы М1: хамниган юм уу? М2: энэ хөдөлмөрийн баатар Х1: хорь М1: хорь М2: болдог ш дээ М1: тээ М2: тээ М1: мммм М2: тээ сая Х2: тэгээд энд авч ирсэн М2: энэ баяраар зуун жилийхэн ой Дадалд болжаанлээ М1: мммм. Бүр малтай авч ирсэн бээшдээ Х2: өө малтай М2: тээ мал салтай хүнтэй Х2: ахуйтай саальчинтай хүнтэйн гэр оронтойн М2: тэгээд Х1: тэгээд М2: дансныхан мөнгийн хоёр хуваагаад табан мянган төгрөг байсан гэжаагаа М1: тэр үед чин ширүүн байсышдээ Х3: табан мянган төгрөг байснын хоёр мянга найман зуугийн аваад тэгээд энд нүүж ирсэн гэжаагаа аахгүйюу М1: ммм Х3: жаран гурван онд. тэхэд М1: аа тэгээд энэ Х3: тэхэд энэ чин ингээд бүгд ороод ирэхгүйюу М1: мөнгөн морьт бас нэг бас байсан Х1: мөнгөн морьтод Х2: мөнгөн морьт байсан. М2: байсан Х1: Төв аймагт М1: одоо байна уу? Х2: одоо байна М1: малтай хүнтэйн шилжүүлээд Х2: юу яасан. Мөнгөн морьт чинь одоо тэгээд тэрнийгэл Х1: шилжүүлээд Чойдорж дарага.. Х2: авчирч Улаанбаатар нэгдэл гэдгийг байгуулаад М1: ааа Х2: тэгээ Улаанбаатарыг одоо сүүгээр хангах том тийм фээрэм болсымуудаа. М1: ммм Х1: Бэеэн муудаад тэр ажилаа хийж чадахаа болихоороо энд энд өнаа Х2: ийшин бүх хүн малаа бүгдийн ийшин шилжүүлж өгчөөд Х1: тээ жилжүүлж Х2: өөрөө яваад өгсөн Х1: тээ. явах нигэн яваад өгсөн Х2: тэгээд эндээс ирсэн нэгэн бас зарим нь буцаад явсым М1: тийм үү? Х1: тээ буцаад явсоо Х2: тийн тэгээд үлдэх нигэн М1: ммм Х2: ээж мээж энэ байсаан байсан энд зөндөө байсан. Би бас хэлийн ойлгодгүү байсан. Одоо бол би жоохон хүүхэд байхдаа ярихдаа ёстойл тиймаахаадөө иймаахаа тийгааеөө гэж би бүр ойлгадгүү байсы тэгээд нэг ээжийн ярихыг бол одоо М1: ойлгышдээ Х2: бараг монголчилцон гэж бодаадаагаа аахгүйюу. Х1: тээ Х2: Бүүр хамниган хэл чинь бүр шал ондоогоор ярьдгым байлээ Х1: тээ Х2: да тэр гоовор монгүү энтэр чинь бүр шаал ондоогуур ярьдаг байхсан байхгүйюу Х1: тиймаахөө гэжи ахуудөө гэжи Х2: ойлгогдохгүйгээр ярьды М1: ммм М1: тиймаахуудөө л гэд хачин хачинаар М2: би анх энд нөгөө хүргэн болоод иржайхад л энд нөгөө баахан хамниган хөгшчүүл байдаг байсы. Тэгээд хэлийн ойлгохгүү. Тээд ингээд чагнаадайхаар нэг шааг шууг шааг шууг л гээдайдаг М1: ойлгохгүй аа? Х3: тээ ойлгогдохгүй ерөөсөө Х2: ойлгогдохгүү Х1: өөрөө манай энэ хүригэн Сэлэнгийн хүн М1: ммм М2: тээ Оросоор ярив М1: та өөр та бол бас ойлгохгүүмүү? Х2: гүээ. Ойлгоно олгоно М2: ойлгоно Х2: ээж бол М1: ээж бол ойлгоно Х3: аа би бол ойлгодгүй байсан М1: ммм Х2: би хүртэл зарим үгийн ойлгодгүй М1: ммм. Жишээлвэл Х2: жишээлвэл одоо юу гэдийн одоо тийшээ ийшээ явлаа гэхэд тийгөө Одоо бол яах уу том болцон болхоор ойлгоодайнлдаа М1: тийн тийн Х2: тийм учиртай үг байсан. М1: тийн Х2: одоо тийшөө яаваахөө ийшээ яаваа айх. Тэгээд яаваад ирээмөгөө үгүүмө гэж энэ нэг сонин сониноор ярих нь тэд нарын заримин ойлгодгүү хүүхэд байхад М1: ааа Х2: одоо бол М1: ойлгоно Х2: багцаагаар ойлгоодайдаг болцон. Ээжий хажууд байгаад бас нэг үгнүүдийн М1: ммм Х2: ээж бүл М1: танай ээ аав танай ээж хоорондоо хамниганаар ярихуу? Тэгийшд Х1: тээ сүүлий үед халхажаал байн. халх Х2: манай аав еөрөн халхаа Х1: хамнигандөө М1: халхаар ярих уу? Х2: халхаар л ярьдаг байсандөө М1: тийм үү?. ммм Х1: одоо ч угаасаа халхаар л би ярих байхаадөө Х2: .. халх л байх М1: та нэг хамниганаар яриач дээ. Огт бид нарын ойлгохгүй юм хэлээч М3: тээ бүр дээр үеийн юм ярихгүйюү М1: тээ М3: хамниганаар яриач Х1:бүр нөгаа хамниган хэлийн бүүр мартаа биз дээ бас одоо Х2: тэ би тэгээд монголжайдайн гээдайхгүйюу. Тэнээс хамниган хэл шал ондоо. ойлогдохгүү М1: тийм ээ тий тэр хэл чинь одоо тэгээд бараг байхгүй болоодайн Х2: байхгүй Х1: тээ байхгүй Х2: энд байгаа улсуудад бол одоо байхгүй. Одоо тэгээ зүүн чигтээ бүл байгаа л даа Х1: байгаа М1: байхгүй ээ Х2: байхгүй байна уу? Х1: ба байгаа байх өө М1: мээдэхгүй Х2: байгаа М1: зүүн чигтээ гэж хаагуур Х2: одоо энэ Хэнтий М1: Баянуул эд нар уу? Х2: тээ энэ Хэнтийд бол байгаа Х1: Хэнтийн эна Х2: манай одоо ээжийн дүүн гэж бас Нэргүй гэж хүн байжайгаад Х1: тээ Х2: тээ уржинан нас барцан М1: бас Нэргүй юм уу? Х1: тээ Х1: Нэргүй энэ хоёр чинь нөгөө нэг хүүхдэн тогтодгүй айл байжайгаад М1: аахн Х2: Тэгээд ээжийг хүнд өөгцөн М1: өргүүлсэн Х2: өгцөн. Хөгшин улсууд.. М1: тэгээд дахиад тэнд нэг хүн гарцан Х2: тэгээд хойноос нь гарсан хүнийг дахиад Нэргүй гээд нэрлэцэн. Х1: өөртөө Х2: Нөгөө хүүхдэн тогтодгүй болохоор Х1: өөрсдөө тэжээсэн. Нэр өгж болоогүй. Х2: тэрэ хөгшиний яриа бол одоо ёстой цул хамниган байсан. Би бас зармийн ойлгодгүй байсы. Саяхан бид нар ингаад хоёр гурван жилийн өмнө яваад ирхэд гурав дөрвөн жил зарим яриагийн ойлгодгүй байсы. М1: одоо байхгүй аа Х2: Одоо байхгүй. Ээжийн дүү нь бий. Х1: тээ миний М1: аа тэр бол халхаар ярина Х1: миний Х2: үгүү М1: бас хамниган Х2: бас хамниганаар ярина Х1: буриа.... М1: одоо байгаамуу? Х2: одаа энд байхгүаа Х1: одаа байхгүү Х2: одоо тэр Баянуулд М1: хэн гэдгийн Х1: Нэргүй Х2: Биш ээ М1: биш Х2: биш биш Х1: ааа. Бас нигэ дүү юү? Х2: Төмөр Х1: Түмөр М3: Төмөр М1: эрэгтэймүү? Х1: Доронт Доронт аймаг Х2: эмэгтэй М1: эмэгтэй М2: эмэгтэй М1: аа. Та бичээрэй. Оросоор ярив М2: тэр ёстой Х2: Баянуулд байгаа тээ ээж Х1: тээ.. Баянуул сумын Доронт аймагаар Х2: Бая... Доронт аймгийн Баянуул суманд Оросоор ярив Х2: одоо бас М2: Төмөр Оросоор ярив М2: тэгээд дүү нь байхгүйюү Х1: төрсөн дүү Оросоор ярив М2: тэр бол ёстой жинкэн хамниганаар ярина Х2: жинкэн ярина. тий Оросоор ярив Х1: тээ М1: аа тэгээд Нэргүй гээд дүү гараад тэрний цаанаас бас Төмөр гээд Х1: тээ Х2: тээ. Бас олон эгч дүү нэр М1: тэгээд тогтдог Х2: нигэ арваад гэж ярьдагаа. М1: тогтдог болцыму? Х2: гүэ яахав ээжийг одоо дээр нь ээжийн дээр маш олон гарсан тэгаа тогтоогүй М1: аа Х2: тэгж тэгж тэгж одоо тэгээд М1: тэгээ таны буянаар одоо тогтдог болсыму? Х2: тэгээ хүнд өргүүлж өгөөд Х1: тээ Х2: тэгээд энэ хүнийг хүнд өгөөд дараагийх нь тэгээд Х1: миний дээр хүнээс нигэ үргэж авсан нигө охин байсаан Х2: аа тий нөгөө Х1: манай эгич Х2: хэн билээ? Х1: таб Дуламсүрэн гээд табдан табдан хүрээ.... Х2: ёстой тэр Доронт Баянуулаар явхым бол одаа Доронтод байгаа байхаадаа одоо М1: Дорнод аймагт уу? Х1: тээ М2: төв дээрээ аймгийн төв дээр Х2: тий Х1: тээ М1: Хаагуур байх бол? Х2: одоо М1: Бид нар очий шдээ Х1: өө тэгвэл очийшдээ Х2: очий шдээ ээж одоо утсаар ярихым бол хаягийн хэлээд өгөх юм бол Х1: тээ Х2: ёстой жинкэн хамниганаар ярина М2: ёстой Х2: ёстой М1: та яагаад жинкэн хамниганаараан ярихгүү байгаан Х1: халх руу Х2: энд ирээ олон жил Х1: дээр үед гарсан болохоороо хал.. нутагаасаа Х2: хэлээ мэдэхгүй М1: халхажсан Х2: тээ. Халхажсан М2: дээр үеийн хүн болохоороо гээч Х2 болж ирээл Х1: дээр үед манайх бол бүр энэ хүүхэдүүд гараагүй байхад нутагаасаа гарсан М1: ммм зөв зөв. Х2: Одоо нөгөө нэг Доронтын ар өвөр ирээн гэж байды шдээ Х1: тээ тэнд Х2: мэдэхгүү аа М1: ар өвөр ирээн Х2: ирээн тийн М1: газар юм уу? Х2: аа газар М1: заа Х1: газарын нутаг Х2: тэрэ тэнд нутгалж байсан тэрэ дүү төм Нэргүй гэдгэн ар ирээнд Төмөр нь өвөр ирээндээ Х1: тээ Х2: ер нь хоёулаа. Тэгээд тэрнийхэн хүүхдүүд энтэр бол өвөр эрээнд байгаа Х1: яг хангаруугаа голы чанк М1: тэхдээ хотод байна гэсийшдээ. Аймагт байна гэсийшдээ Төмөр нь Х2: аа тэр дүүн бол аймагт байгаа. Тэднийхин хүүхдүүдээс нь тэр М1: хүүхдүүд одоо тэгээ халхажсан биддээ Х2: өө халхажсан. Одоо тэр Төмөр эгчтээ ярихал юм бол жинкэн хамниган хэлийг тэндээс л сонсоно. М1: аа заа М3: аа хамниган хүмүүс галын бурхан тахидаг уу? Галын бурхан тахидаг уу? Х1: Галын бурхан тахидаг М3: аа М1: Яаж тахих уу? Та тахидаг уу? Х1: аа нөгөө. Яахав дээ нөгөө тос өөхөөрөл М1: дусаах уу? Яах уу? Х2: за чи сааж байх уу? М2: би сааж л байя Х1: тээ үргэл. Тоос өөх чинь юм өргүүлдэг шдээ. Галын бурханаа тахь юу.. М1: тос өшөө юүүгнаа? Х1: шар тос өвүү мөвчүү тэгаал тэгдий М1: өвчүүг бас өргөхиймүү? Х1: тээ М1: ммм М3: өвчүү өргөх Оросоор ярив Х1: хааяа Х2: аа яг энэ юуныхан М1: Шар тос Оросоор ярив Х1: тээ шар тос, маасол, хониний өвчүү тэгаал галдаа үргэчин М3: Заримдаа галын бурхан хүүхэд хэлтэй гэж сонссон. тийм юм та сонссон уу? Х1: юү гэн үү? М1: заа одоо зарим хүмүүс одоо галын бурхан хүүхэд хэлтэй гэж ярьдгийн. Тийм юм сонссон уу? Х1: галын бурхан тахихгүй бол яахав тэр М1: хүүхэд хэлтэй гэж Х1: Хари хүүхэд хэлэтэйл гэж ярьды. Хүн яа яарижаах шиг яридагшдээ. хүн айлчин ирэхнээ гэдэг. Тэрэ хүүхэдин яаридгым байлгүй. Гал галы М1: хүүхэд яадаг гэнээ Х2: хүүхдэн ярьдгым байлгүй гэнэ. Гал чин нөгөө заримдаа юу яадаг шдээ одоо ингээ яг хүн ярьж байгаа юм шиг ингээд Х1: хүн ярижаах шиг М1: үү үү үү гээд Х2: аа бүр яг ингээд эмэгтэй хүн ирэхээр бүр ингээд нарийхан дүнгэнээд жингэнээд Х1: тээ Х2: эрэхтэй хүн ирэхээр бүл бүдүүнээр ингээд хүнгэнээд ингээд дугардаг янз бүрээр Х1: яаа дуу га.. Х2: тэхээр хүн ирэхнээ гал ярьжийн гэж ярьдышдээ. тэр л яриаг яриад байх шиг байналдаа Оросоор ярив Х1: тэгаад та цай уу хоол ид гэж хоол унд идүүлээд тэгээл та унтаа унт гээд ор дэр засаад тэрэ ингаад босоод зогсжийсэн цог юү галыгаа хэвтүүлээд унтуул хуччиждий. Х2: цог нь ингээд босоод байдаг. М1: аая ойлгоогүй. Юү гэнүү? Х2: галынхин цог нь ингээд дээшээ босоод байжийдэг гэнээ Х1: тээ М1: унтахаар уу? Х2: үгүй ээ. Тэр ярихаараа М1: аа ярихаараа Х2: ммм. Тэгээд одаа та цай унд уудаа гээд одоо М1: хэлжугаамуу? Х2: идээ дээжэө өгөөд галтаа өргөөд М1: ммхн Х2: тэгээд та унтдаа гээд одаа цогоо унтраагаа М1: унтраачина Х2: хэвтүүлээд тэгээд орхидог. М1: ммм Х1: тэгээд үнсээр булаад л. Тэгээд тэгж л байдгы. Х2: тэгж байдгы Оросоор ярив Х2: тэгээ үнсээр булаад Х1: тэхгүй зүгээр унагаачвал замдаа осолдож барихчиж юм болан. Хүн хэрвээ ирижийвэл Оросоор ярив М1: зам саатна тийм ээ? Х1: тээ замд саатаж мэднэ. Идүүлж уулгаад унтуулдаг тийм ёстой л байсым. М1: ммммн М3: мммхн М3: хүүхэд өвдвөл ямар дом хийдэг үү? дом хий.. М1: дом хийх үү? Х1: аа. Дом хийнэ ээ? М1: та дом шившлэг мэдэх үү? Х1: тэрэ хүүхэд яах янз бүрийн нөгөө амандин юм гарвал нагацын амгайгаар үрнэ. Оросоор ярив. Х1: тээ халуун амгаагаар морины М1: хүүхэд нэг ус эргүүлдэг гээд байдгын та мэдэх үү? Х1: тээ мэдэн аа мэдэн. Нар буруу гурав нар зүв гурав эргүүлэн бас. Хүүхэд бас уйлаад энтэр томороод байхым бол Оросоор ярив Х2: манайханы манайхны ганц домон бол би одоо өөрөө тав зургаан хүүхэдтэй. Тэгээд одоо тэр өмбөө манай аавыхаа тэгж өмбөө гэж авгайлдаг байсы. М1: ммхн за өмбөө Х2: өмбөө. Тэгээд тэрний юугаар ингээд яахад чин бид нэрийг хүүхдээ яахаар нөгөө амандан юм гарышдээ М1: мммхн Х2: тэхээр одоо харуй бүрүүгээр ширмэн тогоонд ус авчираад хийгээд дүр л гэдэг байсан Х1: тээ Х2: тэгээ толгойгын ингээ дүрээд гурав дүрээд гурван оройд М1: ингээд үү? Х1: гурав гурваар чихийн бөгөлжаагаал дүрээд дүрээд аваад ерөөсөө гурав хоноход л тэгээ зүгээр болно. М1: аа тэгээ юм хэлэхгүй юу? Х2: юм хэлэхгүй нөгөө М1: Шившлэг Х1: тарни юу? Х2: тэр хэлдэг үг надаа М1: энүүгээр ингээд ингээд чихийн боогоод уу? Х2: мммн Х1: эмчин дочин игээд л эм дом гээд л Х2: аа ширмэн М1: ширмэн тогоод хүйтэн Х2: эм дом эм дом М1: хүйтэн ус биддэ Х2: хүйтэн ус Х1: тээ Х2: ерөөсөө голоос авчраал М1: өө заа Х1: тэгээл Оросоор ярив Х2: тэгж домондог байсы Оросоор ярив Х1: тэгээ зүгээр боладаг. Халууражийсэн ч хамааггүй М1: ммм Х2: хамаагүй Х1: тээ Оросоор ярив Х2: ерөөсөө ямар ч хамаагүй. Тэгээ ер баргал ийгэл аман хүртэл Х1: тэгээд зүгээр М1: гурван өдөр болоол зүгээр болох Х2: гурван орой дандаа харуй бүрүүгээр Оросоор ярив Х2: Тээ гурван орой гурван удаа дүрхэд чин есөн удаа болышдээ Оросоор ярив Х2: нигэ удаа дүрэхдээ гурав М1: ммхн Х2: тээ гурван удаа болохоор ес Х1: гурван гурав. Гурван орой гурав гурав Х2: би бол голцуу тэрэ нагацын амгай мамгай ер нь надаа одоо нагац магац ойр хавьд байсан биш Х1: тээ Х2: сүүлд л сонссон. Тэрнээс биш энэ хэдэн хүүхдийг бол дандаа л М1: тэгж үү? Х2: тэгж л. Тэгээ ерөн М1: уйлаад байхын байвал яах уу? тасралтгүй Х1: уйлаад Х2: Уйлсан ч хамаагүй М1: гүэ гүү Х2: уйлаал тэгээл еөрөөсөө усанд ингээл дүрхээр тэрнээс удаан байлгахгүй хурдан хурдан гурав дүрээдайхаар Х1: халуураад уйлаад байхлаар дүрүхөөр зүгээр болно. Х2: амьсгаа авахгүй М1: ....... Х2: гээд амаа тагалчин тэр чин М1: заза. Ммхн М3: хүүхэд муу унтвал тэгээд дом хийх үү? ааа Х1: яахад Х2: айсан майсан гэхэн үү тийм ээ М1: тээ Х1: аан М1: хүүхэд одоо унтахгүй Х2: одоо нөгөө ус эргүүлдэг гэдгийчин яриад байна. М1: тий тий Х1: тэрэнд үү? Х2: одоо нөгөө хар цагаан ус эргүүлнэ гээд байгаа. Х1: тээ усул эргүүлнэлдаа. Хар цагаан Х2: босгоныхоо М1: хар цагаан гэж одоо алинийг хэлээдайн Х1: цийдэм хийгаад нөгөө Х2: сүүтэй нэг нь зүгээр М1: зүгээр хар ус Х2: хар ус. Аа нэг нь сүүтэй М1: сүүтэй Х1: нар буруу гурав нар зүв гурав Х2: тэгээ тэрэндээ болхоор нөгөө босогныхоо гадна дотно шорооноос чимхэж хийгээд Х1: тий шороо хийгээд. Тэгээд тэр хүнээс гэж бодвол тэр зүгрүүн хаяад Х2: айсан юмнаас М1: Юм хэлэх үү? тэрнээс айв уу? Энэнээс айв уу? Гэж Х2: манайхан Х1: үгүү ээ үгүү Х2: хэлдэг үг байдгал байх еөрөн хэлжайхын би М1: тийм тийм муухай авгайгаас айв уу? Чи гээд Х2: аа тэгэж хүмүүс хэлдгал юм байлээ М1: мммм Х1: тээ Х2: урдаас ирсэн улаан дээлтэй М1: төлөг мөлөг тавих уу? Мэргэ тавих уу? Х2: гүү М1: Танайханд тавьдаг хүн ... Х2: шагайн мэрэгиэй. М1: аа тийм үү? Х2: шагайгаар мэргэлэн М1: ямар шагайын Х2: зүгээр л хонины шагай Х1: дөрвөн шагайгаар би Х2: дөрбөн бэрх шагай М1: аа зүгээр нүхтэй юу? Аа зүгээр дөрвөн бэрх үү? Х2: ааахн Х1: ааа М1: аа нөгөө шоогоор мэргэлэхгүй юу? Х2: гүэ Х1: гүэ. Мэргэлдэг хүн байхгүй ээ манайд М3: заа М1: заа Оросоор ярив М1: за тэгэлдээ М3: хамниганаар эрвээхий яаж хэл.. М1: та санаж байна уу? Эрвээхэй гэж байшдээ Х1: ай М1: тэрнийг хамниганаар яаж хэлэх үү? Х1: хамниганаар уу? М1: аан Х1: эрвөөхий л гөнэ биддээ М1: та нэг худлаа юм хэлчээчдээ. Нэг сонин юм хэлчээчдээ Х1: юү тэг Оросоор ярив Х2: эрвээхэйг Оросоор ярив Х2: манайхнаар эрвээхэй л гэнэ биз дээ? М3: уруул М1: энийг юү гэх аа Оросоор ярив уруулыг юу гэх үү? та битий Монголоор хэл Х1: одоо мэдэхгүй. Уруу уруулал гэ.. М1: гүээ хамниганаар хэлээчээ Х2: манай ээж М3: танай ээж яаж нэрлэдэг вэ? Аа хадам ээж М1: танай хадам ээж юу гэж хэлдэг байсан? Х1: хадам ээж тэгээ ярижил байды уруул ярихдаа адилил инкэж л яридаг М1: заиаа мэдэкүү. Цаашаа. За би нэг тамхилчий тэх үү? гараад Оросоор ярив Х1: өндээ өндээ Оросоор ярив М1: үгүэ үгүй би гарья. Х1: энд байна. Би тамих татады М1: татагды Х1: тантана аа Х2: энд зүгээр тат. Ээж зүгээр сайн татна Х1: тээ М1: юу татды? Х2: тамих М1: Дүнс үү? Х1: үгүэ үгүэ. Х2: эсээ бил үү? М1: ай Х1: эсээ Оросоор ярив Х2: чээнж эсээ Х1: тамихаа эндээ татаад суу М1: та минийхээс татах уу? Жоохон Х1: тат тат. Эндээ суугаад татдаг М1: май Х2: аа энд тамих байна гэнэ. Таны татах уу? Гэжайн М1: та татах уу? Та дассан тамихаа л татхымуу? Х2: аа тээ энийг л татна Х1: энийгээл татандаа М1: энийг жоохон үзэх үү? энэ жоохон хатуу байж магадгүй Х1: ямар тамих вэ? Наа.. М1: энэ мундаг гадаад тамхи аа Х1: өө за Оросын тамихнаас сонирхоё оо яахав М1: та тэгээ уруул гээд нэг юм зохиогоочээ Х1: юү өшөө юу байх. Буйл гөх юм үү? Х2: буйл гэдэг чин дотор тал нь өөр байды шд М1: буйл арай таарахгүй байхаа Оросоор ярив М1: тоголж байна Х2: эд зүйл ер нь голцуу л халхажсан даа Оросоор ярив М3: хуруу М1: хурууг юу гэх үү? Х2: бас л хуруу Х1: хуруу л гэнэ биддэ М1: заа би та чи ээждээ яахын Х1: эрэхэй М1: өөрөө харахгүй байгаашдээ гайгүй юү? Х2: ээж өөрөө татан татана Х1: эрэхэй долойвор М1: тээ яаж өөрөө та асааж Х2: асаана. Өөрөө асаана М1: өөрөө асаах уу? Х2: тээ Х1: асаана аа М1: заа май. Эн энүүгээр нь арай таарах таарамжтаамуу Х2: өө тий М1: тээ. Энэ танд бол арай май. Би татлаа тэгвэл энд Х2: тат тат. Ээж бөл одоо сайн татышдээ Х1: би үрхүлжил татан Х2: өглөө босоол Х1: одоо яариад Х2: сэрээдэл татан Х1: татахгүй байгаа болохаас Х2: ямар сайндаа би та өлөн элгэн дээрээ татаад гэд Х1: миний аа таны өгсөн тамих юм байна. Би нөгөө тэсэрдэг тамих гэж бодаад хайжын М1: аа тэсэрдэг биш ээ. Тэсэрдэг чинь энэ байна оросоор ярив Х2: ээжид өөртин. Ээж үнсний сав хаана байна.таны Оросоор ярив Х1: энүүгээрил байсан сан олд олохгүй байна Оросоор ярив Х1: үнэснээгээ савыг яаваа Оросоор ярив Х2: байна уу? Ээж. Түрүүхэн бариад л та татжайсан Оросоор ярив Х1: түрүүхэнэл байжысан. Цаашаа очоо цаашаа юм уу үнсний сав хайшаа Оросоор ярив М3: чүдэнз үү? М1: үгүү үгүү Х1: үгүй ээ Оросоор ярив Х1: үнүсний сав хаашан цаашаал явсан М1: заа мэдэкүү Х1: заа өөр юу М1: өөр одоо этгээд үг мэд хамнигаар одоо нэг сонин өөр юугаар хэлдэг үг байна уу? та санахгүй байна уу? Одоо жишээлвэл халхчууд хамар гэвэл тэд нар Х2: за байз Би нигэ ном үзүүлээтий. Цэцэгмаа эгчийн зохиосон номон дээрэл ёстой хамниган хэллэг байж магадгүй. Х1: тэрэ ном чин намад байсым яасым бэ? Х2: надад байгаа Х1: жинкэн хамниган хээлээр яарисан ном. Манай нигэ дүү М1: бичсиймуу? Х1: бич Х2: зохиолч М1: тийм үү? Х2: хамниган хэлний зохиолч Х1: хотод байды М1: тийм үү? хамниган хэлээрээ зохиол бичдиймүү Х2: зармийн монголоор. Еөрөн зармийн хамниганаар бичнэ. Х1: хамниган хэ М1: хаа байна Х2: би гаргаад ирэе Х1: тэрэ ном ойр байхгүй биддэ Х2: байгаа М1: одоо олж өгнө. Та нэг хэдэн үг хэлчхэлдээ Х1: би ямар ч мориндоо мордаал явы морь унаад явы гөхийг мордаад явыл гэж яаридышдээ М1: оо заа. Морь мордаад явы Х1: тэнд одаа хойно байгааг юү гэжи яаридым болдоо М1: Оросоор уу? Х1: тээ. Оросоор орос буриадаар М1: буриадаар мэдэхгүйшдээ би буриад Х1: бас мэдэхгүүээ М1: тээ. Нүээ нөгөө талаас аа зөв зөв аахн М3: индакун үг мэдэх үү? индакун Оросоор ярив Х1: юү гэнүү М1: индакун гэж үг мэдэх үү? Х1: үгүү М1: индакун Х1: мэндакүн аа М1: индакун Х1: үгүү ээ. Ёстой сонсоочгүүм байна. Тэр юүний юү гэсэн үгүү? М1: юу гэсэн үг үү? Х1: Хамниган уу? М1: тээ М3: эвэнк М1: тээ Х1: заа М1: нохй гэжийн Оросоор ярив Х2: энэ хүн М1: Эзэн богд чингис хаганаа тоонотын нутаг Хэнтий аймгаа Дадал суманаа Уругтайхан нутагтаа. Энэ чинь буриад байшдээ Х1: тээ. М1: Унданаа хайнияаа уужаа улаалзатайяа адилханаар ургаш хагдаршаа Х2: заримин хамниганаар бичдэгдээ Х1: байхаа. Зарь хамниганаарич яарисан юм доторин л байгаа байх М1: ммм. Манд Х2: би бас сайн мэдэхгүй М1: ямар буруу байна гэшэб энэ чинь буриад л байшдээ. Шингэх наран нэгтээ Цэнгэх наадан алтарганатай Дуулалдах аялага нэгтэй Дунгуйрш хатарах ёохортой. Дунгуйрш гэж юү вэ? Дуг дугуй юм уу? Ммхн Нүүрийн улаа бутаргана Нүднийн ошоо ошоо гэж юуын? Х2: нүдний оч гэж одоо гал М1: ааа оч уу? Аа бадархана Нударгалахдаа балсаны хатуухан Х1: нөө үнэсний сав олдуу?? нүхэрлэхдээ сэдхэлийн зөөлхөн Хамгаа тавиад алдарш Х2: хамниган үгнүүд одоо наан чинь одоо Оросоор ярив. Х2: Цэцэгмаа эгч Цэцэгмаа эгч одоо хамниган айлд өссийм байгаа биддээ? Х1: тээ хамниган айлд. Буриад айлаас хамниган айлд Х2: аа буриад айлаас хамниган айлд өссийм байна Х1: тээ М1: аа өөрөө буриад айлд төрөөд тэгээ хамниган болчцон Х1: мм хамниган айлд Оросоор ярив Х2: энэ ном нь хоёр гурав байдымаа. Одоо өшөө заримин хаана байгаа Х2: яаг хамниган хэл буриад хэл хоёрыг сайн яалгахгүй М1: тий Оросоор ярив М3: хамниган түмэнд үү? М1: за чи олоотох хамниган үг Х2: би олохгүй мэдэхгүй буриад хамниган яалгадгүйшдээ би М1: тйим үү? М1: өрөкөө татакаасү Х2: наадах чин л байх М1: өрөөсөө акү төрөө көкөн карааяакана такүла акү энэ гэж байна Х2: энэ л байх. Наадах чин мөн Х1: наа чинил байна Х2: наадах чинил мөн. Нөгөө мохоо хэл муу хэлтэй. Хэлэн мэдэгдэхгүйшдээ. М1: караяаканаа такалүүлаа акү төрөө көкөн кабтагай ононоос сүндүлүүлеээ аку төрөө көкөн Х2: наадах чин мөн М1: каранкуй шөнөөр харанхуй шөнөөр л гэжаагаашдээ Х1: тээ М1: еөрөө акү төрөө аку гэж юүийн ах уу? Х1: ахуудөө. М1: ах уу? Х2: ахуудөө тийм л гэсэн утгатайм айлгүй Х1: тиймаахуудөө гэж М1: хамаг мөнөкий гогоруулаа гогоруулаа юу вэ? Гогоруулаа гэж юу вэ? Х1: одаа мөдэхгүй тэрин юу гэж байна М1: гогоруулаа гэд олуулаа байлгүй Х1: олуулаа гэж байна уу? Х2: мээдэкүү М1: гогоруулаа очно гэсэн хэсгээс Х1: гогоруулааа гэж юү вэ? Онанаа харцагдаа гурвуулаа М1: за энэ яахав. Күүкүкэн зандаа төрөөкөкөн. Төрсөн гэжаагаамуу тээ? Х1: тээ М1: зандаа төкүкөкөн. Күбүн жаахан төрөкөкөн. Какака төрөкөкөн. Камаг мөнөг гөрүүлдөг төрөөкөкөн. Х2: наа чинь яаг М1: май эний Оросоор ярив Х2: ягал одоо энд байсан хамниган хөгшид яг тэгэж яарьдаг байсы. Би бүр зармын М1: энэ көкөкө Х2: ойлгодгүй байсан байхгүйюу. Х2: тийм аахуудөө иймэл ахуудөө л гэдэг байсы. Оросоор ярив М3: жинхэнэ хамниган хэл Х1: жинкэн хамниган хэлээр бичисэн М3: хамниган хамниган Х2: сониноор л яриад байдаг байсы. Ёстой манай хүний хэлдгээр шаак шаак шаак М1: миний тэнгэр гансхандаа. Зүрхэний үргэл энэ чинь буриад байна. М3: заа. М1: көөе үтөө юү кийжинээч күүкөө Х2: наадах чин хамниган М1: ээдээ хамнигаан Х1: үтөө үтөө хүүхэдийг өтөө гэдгийм М3: өтөө гэж юу вэ? Оросоор ярив Х1: жоохон хүүхэдийг үтөө гэж дуудна М2: өтөө Х1: мммн М1: босу босу бойтгоо углаад босогоо камү камү гэж юүгжаагаан Х1: тээ . богсогоо Х2: хогоо Х1: хогоо Х2: хогоо хам гэжгаан. Богсогоо хам хогоо хам М1: аа заа. Дуусаачиг үү? дуусаа аасаа ёооё Оросоор ярив Х2: хэлэхэд хэл хугармаар л үгтэй. Сурхаахгүү би лав мэдэхгүй М1: энд сүүлрүүгээ байгаамуудаа Х2: магадгүй Х1: магадгүй Х2: нөгөө өөрөө буриад айлд төрсөн болохоор М1: зүркэн мин яараад .... Х2: буриад хамниган холиод бичсэн байгаа байх Х1: халхаар ч яарижил байх М1: тэгээд Х1: буриадаар ч яарижил байх Оросоор ярив Х1: нэг галзуу охин байгаа. Охин гэж авгай байгаадаа Оросоор ярив Х2: очоод очоод ярихад ээж Цэцэгмаа эгч хамниганаар яриадайдаг биздээ Х1: тээ М1: заа. Май энийг авчаад энийг Оросоор ярив Х2: очоод очоод ярихад ээж Цэцэгмаа эгч чинь хамниганаар яриад байдаг биздээ? Х1: яарина Х2: тээ. Сониноор яриад байдышдээ Х1: жинхэн хамнигаар яары гэвэл яарина. Буриадаар яары гэвэл яарина Х2: аа хоёр талын хэлтэй. М1: өө заза хаавайна. Х2: хотод байгаа Х1: нэг за.. хотод М1: хотод байдгым байшдээ М3: ямар хот Улаанбаатар Х2: Улаанбаатарт Х1: Улаанбаатарт М3: Улаанбаатарт Х2: аа тэр юу билээ ээж Х1: за тэднийх чин тэр Х2: өө дээшээ нөгөө нэг хайлааст өгсөөд яваад Х1: тээ хайлаастад Х2: хайлаастад гэдгиймуу М1: тий хайлааст Х2: хайлааст М1: тэхдээ утас байхгүйюу? Х2: утас байгаа ээжид байгаа Х1: байгаа М1: авышдээ Х1: тээ. Утасаарин л яваад олаад Х2: тээ утасар нь М1: ммм? Х2: утсаар утсыг нь аваад ярьж болно. Ээжид байгаа М1: тийшдээ. Хотод байгаам чинь Х1: тээ М3: заа Х1: тэр чинь ... Х2: одаа Цэцэгмаа эгч сайн ярина Х1: зуриж өгнө байхаа халхаар чиг М1. Хэдтэйн Х1: буриадаар чиг ярина хамниганаар ... Х2: жар гарч байгаа. М1: ай? Х2: Дал шахжаагаа бол уу? Цэцэгмаа эгч Х1: дал хүрчөөгөө байх өө. Галзуу галзуу хүн байгаа Х2: галзуу М1: галзуу? Х1: тээ. Галзуу аматай хүн байгаа Х2: аа галзуу. Яахав хэл амтай л гэж сайн ярьдаг л гэжаагаа биз Х1: тээ М1: аа заза М3: заа дээр үед чадалтай лам байсан бэ? Ид шидтэй чадалтай лам байсан бэ? Х1: иди шидитэй чидалтай лам. Дээр үедэч байсан байх өө. Манай намайг тэжээсэн газарт байсан гөдөг. Багад байхгүй болсон болхоор өргө.. намайг тэжээ.. М1: Танайх одоо аль хийдэд мөргөдөг байсан? Х1: аа нутагтай байхдаа тэр ононгы юү гэдэг билаа. Хирийн дацан гэж байсы. М1: хирийн дацан Х1: тээ тэндэл мөргө.. М1: мөргөдөг Х1: намайг бага байхад М1: ммм Х1: одоо нутагаасаа гарсанаасаа хойш лавал Улаанбаатар тэгээ хаа яаагүйл болосондоо. М1: ммм Х1: Багануур тэр М1: мммхн М3: бороо оруулах бороо оруулах арга та сонссон уу? Х1: ай М3: нэг М1: бороо оруулахдаа нэг тийм арга засал юм уу? юуг тийм сонссон уу? Х1: бороо орохгүй байвал М1: тийн Х1: нохойгоо нэмнээд ус атгаад балбажил байдагсан хөгшчүүл харахад М1: нохойг уу? Х1: тээ М3: нохой нэмнээд Х1: тийн. М1: ммхн нэмнэдэг тийн Х2: нохой нэмнэдэг Х1: өөрийхөө нохойгил ус атхаадал нэмнээд л. Бороо орохгүй байвал М1: ммм М3: аа юм шившлэг М1: юм хэлэх үү? Х1: аа тэр юм хэлэ М1: шивших шившлэг хэлэх үү? Х1: одаа тэрнийн мөдэхгүй ээ. Бороо орол гэж хэлдэг юм байлгүй бодвал. Тэрэ ус атгаад дом М1: ус атгаад гэж юүгжаагаан Х1: нохойд Х2: яахав нэмнэсэн нэмнээгээ норгодгымуу? М1: аа .. М3: тэгээд нохой дээр.. М1: нэмнээ хий.. М3: нэмнээ хийдэг Х1: хийдэг ээ. М1: тэгээд усаар М3: тэгээд Х2: усаар норгоод М1: тэгээ балбаад гэн үү? Х2: балбадаг М1: тэгээ балбана Х1: тээ. Нохойгоо гаслуулжил байдгы М1: тэгээ балбах уу? Х1: тээ тэхээр бороо орно ган болвол Оросоор ярив Х2: энэ тэгүүл энэ нохой Оросоор ярив Х2: нохой бас мэддэг байхан тээ М1: ай Х2: халуун болохоор голд очоод хэвтчидгийшдээ. М1: нохой юу? Х2: тэхээрээ тэр нохой бас тэр бороо орохыг зөгнөдөгийм бол уу? Х1: бороо оруулах гээд усанд өөрөө орчоод хэвтэдгийм биш үү? Х2: өөрөө очоод. Ингээд нөө тэр шалбааган дотор хэвтжийдийшдээ. Х1: тээ Х2:Тэр бороо орохгүй М1: бороо орохгүй байхад уу? Х1: тийн Х2: бороо орохгүй бол халуун бол Оросоор ярив Х2: бас нэг тийм юм байдгым байгаа биддэ. Ажгилж байхад Оросоор ярив Х2: тээ Х2: голд өөрөө очоол хэвтжидийшд Оросоор ярив М3: усанд лус савдаг байгаа юм уу? Х1: лус савдаг байдагал гэдэг. М3: заа Х1: тэгээд овоо орон дэлхий хамаагүй хөдөлгөж болохгүй. Булаг усыг хамаагүй ухаж болохгүй л гэж тийм бас ярихаа. М1: мммхн М3: энэ Хэрлэн мөрөн эзэнтэй юу? Х1: юүний мөрөн аа М1: хэрлэн гол Х1: аа М1: эзэнтэй юу? Х1: Хэрлэн голд мээдэкүү. Хэнтий уул овооноос л Х2: хэнтийгээс эзэнтэй л Х1: Хэнтийн ууланаас л эхитэй. Хэрлэн гол Онон гол хоёр чинь М1: эх нь тэндээ. Тэхдээ ер нь эзэн байна уу? Х1: эзэн эхэндээ эзэн байдагил байлгүй Оросоор ярив Х1: тээ Х2: эхэндээ л нэг эзэнтэй байхдаа л гэжийн М3: заримдаа цагаан амьтан энэ энэ лус савдаг цагаан амьтан дүрстэй гэж хэлдэг. Тийм юм сонссон уу? Х1: юү гэнүү? М1: заримдаа луус савдаг нэг цагаан амьтны дүрстэй байдаг гэж ярьдаг гэн ээ. Х1: энэ .. М1: цагаан чоно юм уу? Тийм ээ? Юу байды Х2: ер нь гөрөөс мөрөөс М3: аа цагаан буга М1: гөрөөс юм уу тэ? М3: гөрөөс Х2: ер нь байна. Энэ мөнгөнийхөн их ярьдгышдээ тэрнийг бол. М1: аан Х2: уул хадаар их явдаг болохоор энэ хүмүүс чинь. Самар жимс М1: аан Х2: ан гөрөө тэгээд тэрэндээ хорлогдлоо энтэр гээд ярижил байдаг. Тэгээд ихэнхдээ л хүмүүс ер нь гөрөөс л гэж ярьдгымдаа М1: тэгээ цагаан гөрөөс юм уу? Х2: гөрөөс нь одоо ямар хүн шиг М1: аа эзэн нь үү? Х2: хэлдэг. Тийн эзэн нь гөрөөс л гэж ярьдгийшдээ. Х2: эзэн гөрөөс гэдэг байхаа Х2: тэгээ одоо хүний хэлээр Оросоор ярив Х1: гөрөөс буудаад манай энд нэг айлын залуу Х2: өө нэгээр барахгүй олон байгаа М1: тэгээд Х2: хорлогдсон М1: тэгээ дараад нь уу? Х1: намайг битий буудаачээ гэж хэлээд ойчоод өгсөн гэж ярьды М1: тэгээ дараад нь муу болсымуу яасын Х1: муу болсон Х2: галзуурана. Ер нь янз бүр болно Х1: тээ янз бүр болно М1: энэ нутгыхуу Х2: ммм Х1: тээ Оросоор ярив Х1: тээ янз Оросоор ярив М3: лусын хорлол тээ Х1: тээ. Лустай бас л тэр уулын усны хорложил байгаа л даа Х2: лус л М1: тэхдээ лус гэдэг чин голцуу усных байх аа Х2: усанд савдаг болохоороо М3: савдагын савдаг болохоор М1: уулын уулын эзэн чинь Х1: уулынк лус усныхин савдаг Х2: миний сонссоноор бол голцуу л хүмүүс ярьж байгаа нь гөрөөс л гэж ярьды. Гөрөөс л харагдсан гэж ярьды. Оросоор ярив. Х2: тэхдээ ямар өнгөтэй зүстэй харагддагийг хэн мэдхэв Оросоор ярив Х2: олон тийм хүн байна. Миний мэдэхийн олон байна: Х1: тээ М1: өөрөө мэдэхиймүү? Х2: би мэднэ. Энэ одоо манай ангйин байсан сая нас барчилаа. Олон жил арван жилийн өмнө бараг галзуураад Х1: олон жил Оросоор ярив. Х1: тээ Х2: манай ангийн М1: тэгээ анд яваад уу? Х1: тээ. Анд яваад Х2: тээ анд яваа.. гөрөө, мод чулуу самар жимс гэж яваал тэгээл нөгөө бугын эвэр мэвэр эсэн бусаар л явышдээ тэгээл яжаахдаа юм буудсан л юм гэсэн. Тэгээ намайг битий буудаач гэж хэлээд очиход нь тэгээ юу ч байсы юм байсан ч юм уу үгүү ч юм уу. Тэгээ ирэхдээ галзуураад ирсэн л гэж ярьдгы Х1: ирхэдээ л М1: арван жил Х2: тэгээ дөнгөж сая нас барсан. Оросоор ярив Х1: эзэнтэй байдаг байх өө уулин Х2: тхх Оросоор ярив Х1: мод Х2: олон жил өвчтэй байж байгаад сая нас барлаа. арав Х1: саяхөөн нас барсан. Төр хүн Х2: арав гаран жил болжаагаа байнга л эмлэгт л Х1: тэгээ мод чулуу авах бас авч болохгүй энтэр бас тэр газарууд зөндөө байдымөө. Оросоор ярив Х1: тээ М1: догшин чулуу гэж байдгы Х2: авсны.. тий дошгин М3: догшин чулуу юу? Х2: авсныхан тоогоор авсных нь мод чулуу авсан хөдлөгснийхин тоогоор малын авна. Х1: тээ М1: малын авах уу? хорогдоно Х2: аан мал хоргодоод байна. Аягүү ихдээд малгүү байхым бол хүн нь ч үхнэ. Хөл нь үхэхгүүмаа гэхэд хөл гаргүү доголон сохор болно. Янз бүрийн өвчтэй элдэв бус болно. Ер нь л ерөн дошгин шүү ийшээгээ газар нь Оросоор ярив Х1: тавь тавин мод Zoom0003_LR-0002 (1 ч. 02 мин. 07 сек.) Х1: авбал тавин малынил авч байдаг Оросоор ярив. Х1: ууландаа Оросооор ярив Х1: дошгин уулууд байды М1: анд явбал Х1: анд яв.. М1: одоо ангийн одоо Х1: алаж болохгүй тэр дошгин газраас ан алвал бас өөрцгүй хорлуулаад л ирнэ Оросоор ярив догшин тээ М1: догшин Х1: тээ Оросоор ярив Х2: уул ус нь догшин нь ч догшин шүү. Булаг мулаг энтэр чин манайд одоо манайх Баянгол гэж газар өвөлжидгийн дээшээ М1: мммхн Х2: тээ тэндхийн булаг мулаг бол ерөөсөө андахгүйшдээ. Төмөр мөмөр юмаар л хүрхийм бол ерөөсөө дороо байхгүй болно ингээд буриглаад ингээд гарчийснаа хөлдчийшдээ жоохоон зайрмагтаал төмөр хүрэхээр л ерөөсөө Х1: байхгүй Х2: хувь хуурай болоо яваад өгнө. Шир.. Х1: өөрөө л Оросоор ярив Х2: ширгээд байхгүй болно Оросоор ярив Х2: байхгүй тхх М1: бузарласан гэсэн үг үү? Х2: аа тий. Одоо тэр эзэнтэй л Х1: тээ Х2: яадгым бол уу? М1: холбоотой Оросоор ярив Х2: ер нь л одоо тэгээ. М1: аа анд явуул одоо тэгээ ангийн нэрийг хэлж болох уу? Х1: анд явсан хүн тэр болохгүй газараасинил ан албал бас болохоо болино Х2: болохоо болино Х1: тээ Х2: тэгээд ер нь уул хаданд очоод мод хөрөөдөж авахдаа тэгээ тэр юуныхаа юугаар зураг зурч авдаг л гэж манай М1: зураг зурж авдаг гэж юугжаагаан Х2: тий газар дээр нь одоо би тийм ангий чинь аллаа ч гэдиймуу. агнана гэдиймуу. Модыг одоо тэдэн мод авна ч гэдиймуу одоо ингээд зураад мод зураад домноод М1: тэгээд зөвшөөрөл авчаагаамуу? Х2: зөвшөөрөл авчаагаан. Тэгээ сүү мүү сүүгээ өргөөд Оросоор ярив М1: зүгээр гараараа ингээд шороон дээр юм уу? Х2: аан газар дээрэн мод зураад газарт нь мод зураад М1: тий тэхдээ юугаар зурах уу? Хуруугаар уу? М1: модоор уу? Х1: модоор газрын зураад л Оросоор ярив М1: тээ мод зурхымуу? Х2: мод зурна. Ан агнах гэжаагаа болуул одаа ан яах байлгүйдээ. Одаа адилхан л байлгүй М1: мод зурна аа. ан Оросоор ярив Х1: тий М3: ааахн ямар амьтан алах цээртэй? Мо... Х1: энд үү? М3: цээ М1: тийн М3: цээр байгаа юм уу? Х1: байгаа. Янз бүрийн цээртэй амьтан ма.. амьтан зөндөө байгаа. Буга согоо алаж болохгүй М1: буга согоо М3: буга согоо? Х1: тээ Оросоор ярив Х2: гэхдээ тэр М1: гэхдээ алж л байгаашдээ хүмүүс Х1: тээ Х1: алажил байгаа Х2: тээ. Гэхдээ дээр үеийн за дээр үеийн ч юу байхавдээ бид нэр ямар дээр үеийн бол.. Манай аав эд нар бас ан гөрөө хийдэг л байсан. Х1: тээ Х2: тэгээд яваад ирэхдээ ан амьтнаа гуйдаг байсан л гэж ярьдаг байсан. Биднийг хүүхэд байхад. М1: тэндээ гуйх уу? Х2: аа тэр ууландаа очоод одоо Х1: тээ Х2: аа юу гэдгийн М1: эзнээс гуйх уу? Х2: одоо нэгэ хоолны мах одоо нэг гөрөөс агная аа. Нэг гөрөөс Х1: гахай ч юм уу. Х2: аа ирэхдээ аав нь гуйгаад нэг гөрөөс олоод ирлээ ч гэхий.. бид нэрийг хүүхэд байхад аав тэгж л ярьдаг байсы. М1: алсан гэж хэлэхгүй. Х2: алсан гэж хэлэхгүй. Агнасан Оросоор ярив Х1: дээр үе Оросоор ярив Х2: тэгээд ээж нөгөө нэг Х1: тахил Х2: шувуу мувуу тэр тас масыг чинь аав ярьдаг байсышдээ. Уулын бэлд билүү хаанаас буудадгүй энтэр. Манай аав чинь сайн ан хйидэг хүн байсан байхгүйюу. М1: мммн. Уулын бэлнээс үү? Х2: бэлд бил үү? энд уулын бэлд байгааг буудадгүй гэж ярьдаг бил үү? ер нь Х1: мэдэхгүй. Ер нь тасыг буудаж болохгүй л гэж Х2: буудаж болхгүй тэхдээ М1: тасыг бол буудаж Х2: буудадгүй М1: байсыму Х2: тэхдээ би энгэрт бил үү? бэлд бил үү? аль н Х1: малын сэгэнд тас дорхоноо ороод ирдий. Х2: малынч нөгөө Х1: хаанч байды. Уулын бэлд байдаг шувуу юм уу даа тас М1: тэгээ яана аа малын юунд орно оо Х1: сэгэнд Х2: сэгийг ер нь цэвэрлэдэг ганц гол амьтан чин тас М1: аа зөв зөв Оросоор ярив Х2: мммхн өвчин эмгэг гарахгүй. М3: тогоруу М1: тогоруу М3: тогоруу алах цээртэй юу? Х1: тогорууг алаж болохгүйл гээдаадийшдээ Х2: хараалтай гэж ярьды М1: аа Х1: хараалтай М3: хараалтай Х1: тээ. Х2: төмөр дөрөөг Х1: төмөр дөрөө Х2: сэт цохь Х1: ийг тасар М1: гээд үү? Х2: тэгэж хараадаг гэж Х1: тээ Оросоор ярив Х2: би одоо багадаа их сахилаггүй хүүхэд байсан байхгүй юу. Оросоор ярив Х2: тээ. амьтан мамьтан их ална. Хүүхэ эмэгтэй юм байжийж Оросоор ярив Х2: тэгээ аавдаа их загинуулж аав надаа их хэлдэг байсы Оросоор ярив М3: аа шувууны өндөг Х1: хэрээ хэрээ хэрээний өндөг энтэр авч болохгүй л гэдэг байх Оросоор ярив Х1: хар хэр хар хэрээ хараалтай бас М1: хэрээ хараалтай Х1: тээ М3: хэрээ хараалтай. Х1: бас а... Х2: энэ одоо энэ дундахын Маргад өгөөж гэж амралтын газар байгаа. М1: заа Х2: Та нөгөө мэдэх байлгүй. Тэнд Х1: араарин гараад ирсэн Х2: манайхан Х1: тануус Х2: хүүхэд одоо эд нэр шиг байхдаа бид нар тэнд л өссөн байхгүйюу. М1: ммхн Х2: тэгээ тэр цаатлын ногоон толгой гээд нэг жижикхэн уул байды. Тэрний орой дээр бүргэд өндөглөдөг байсы. М1: заа Х2: тэгээд бүргэд их хараалтай амьтан л гэж ярьдаг байсым байхгүйюу. М1: ммхн Х2: тэгээд манай энд сүү авдаг тасагтай Оросоор ярив М1: ммхн тэнд Х2: тэгээд нөгөө тасгаас сүү аваад явахаар нө сахилгагүй хүүхдүүд нөгөө тэр айлын машины жолоочийг нөгөө хүүхэд очиж эрэхтэй хүүхэд очоод өндөгийн ангаахайгын авчраад М1: ммхн ангаахай Х1: авчирээд гадаанаа тавьсы Х2: гэртээ авчраад нөгөөдхөө нуугаад тэгсэн тэрнээс болоод одоо бүр тэр айл чинь сүйрсийшдээ Оросоор ярив М1: яасаан? Х2: сүйрээд нөгөө М1: бүх айл уу? Х2: машин тэрэг хүн дайраад байшин хашаа нь салхинд хийсээд М1: ёооё Х2: бас л хараалтай. М1: аа. оо бүргэд үү? Х2: бүргэд Оросоор ярив Х2: хэд тойрсон гэжаагаан. Зам.. Оросоор ярив М1: ногоон дов тийм аа Х2: ногоон толгой Оросоор ярив М1: жолоочийн хүү юм уу? Х2: ааан Оросоор ярив Х2: тэгээд тэр чин өөрөө Оросоор ярив Х2: зүв зүгээр байсан мөртлөө Оросоор ярив Х2: байшингаа мөргөөд дотор нь байсан хүмүүсийн дайраад Оросоор ярив Х1: шонгы утас мөргөөд зүгөөрил явсан хүүхэд бариад л явдаг байсы Х2: бариад л одоо тооромзгүй болсон л гэж ярьдын Оросоор ярив Х1: машин нь зүв зүгээр байсы Х2: гэнэт л тооромзгүй болсон. Оросоор ярив Х1: тэгээд зүв зүгээр л байсан. Машинын шалгаад Х2: байшингийн М1: тэгээ өөрөө амьд үлдсэн үү? Х2: ай М1: амьд үлдсэн үү? Х2: өөрөө бол зүгээрэлдээ. Ер нь алин ч гэсэн М1: гайгүй Х2: амьд дотор нь байжайсан хүүхдийг дайраад хөлийн авайчаад хугалд хаяцан Оросоор ярив Х2: ийм байшингийн ..... Х1: байшин инкээд хүүхэд байсы Оросоор ярив Х2: ер тэгээд амьтан хараалтай л гэдэг М1: бүх амьтан уу? Х2: тээ М1: өөө аа Х2: байх байх аа Оросоор ярив Х2: тэхдээ манай аав Оросоор ярив М1: хараалтай Оросоор ярив Х2: зарминд нь буян болж байна гэж ярьдгышдээ. М1: юу гэсэн үг үү? Х2: яагаад гэвүл одаа тарвага агнаад явжийшдээ тэ? М1: тий Х2: тэгээ явжайх чинь ингээд соёо нь ингэцэн тарвага байдаг байхгүйюу? Амаа ингээд М1: ингээд Х2: ингээд ингээд бүр үдцэн. Бүр ангайж чадахгүй М1: заа Х2: тийм тарвага таараад алахад тэр буян болж байдаг. Манай аав тэгдэг байсы. Яагаад гэвүл тэр аймаар юм идэхгүй зовжийдэг байхгүйюу. М1: ооо Х2: хоосон М1: тэр чинь зүгээр ингээд ам нь уяцан гэхээр чинь бүр төрөлхөөсөө тийм юм уу? Х2: төрөлхийн . тэгээ нөгөө хоёр дөрвөн соёо нь ингээ зөрөөд дээдэхин ингээд М1: орцон Х2: доод уруулаа цоолоод дээдэхин бол дээд уруулаадаа ингээд солбицон байдаг байхгүйюу. М1: ммм Х2: би одоо манай аав анчин хийжгаад тарвага бол ихэ М1: алсан Х2: агна агнахад нь дагаж явсан М1: ммхн Х2: тийм тарвага энтэр таарахаар нь ийм муухай тарвага яагаад агнажаагаан гэд мэдэхгүй тэхдээ энэ чинь буян л даа миний хүү гэдэг байсышдээ. Оросоор ярив Х1: буянаа өгдөг буянаа өгдөг л гэж Х2: тээ. Тэр зовжаагаа амьтан М1: та гайгүй ядарсан уу? Х1: гүй ээ гүй Х2: ядрахгүй М1: гайгүй юу? Зүгээр үү? Х1: зүгээр М1: заа могой алах цээртэй? Могой Х1: могой алах Х2: ээж могойд аймар дуртай. М1: тийм үү? Х2: могойноос айхгүй? М1: тийм үү? Х2: тээ Оросоор ярив Х1: бага байхдаал могойгы чинь алахад үхүдэггүй. Тасалаад л тасалаад л хаяахад явжил байдаг. Сүүлдэн толгойгын бяцлахад үхүдэг байсан М1: тэгж үзсиймуу? Х1: тээ. Тэгэ багадаа л тэгдэг Оросоор ярив Х1: могой алаж үз.. Оросоор ярив М1: энэ яажын танай Х1: зам дээр тэгээд хаях.. М1: уйлжын уу үгүй юу? Х1: зам Х2: үгүй ээ. Энэ сая тэр ах нар л жоохон шоголцым шиг байна М1: аа заза М3: зам дээр юу? Х1: зам дээр алсан могойг хаяахад л тэр аяараа тос болоод байдым. Могой иэхэ одаа иэхэ л өөхитэй байдаг. Тосон амитан М1: тийм үү? Х1: тэгээд тэгсэн мөртөө Оросоор ярив Х1: инкээд огтолоод үзихэд гэдэс байдаггүй. М1: мммм Х1: Хаагуур юүүн болбасардгым хошиног байхгүй. Хаагуурин гардым ингээд шахахад Х2: тэрийн үзэх гэж цавчиж ингэж тасалж Х1: тэгээд инкээд шахахлаар модоор дараал тэр гэдсэндээ идсэн юмын шахана. М1: заа Х2: бага байхдаа л тэгэж тэхэд амааринил гарахаас тэр бөхс хошниг байхгүй ээ. Оросоор ярив Х1: шувуу шувуу.... Х2: биендээ шингэдийм байгааз Оросоор ярив Х1: тий. Амааринил гарахаас М1: хошного байдгүймуу? Х1: байхгүй Х2: хэн мэдхэв Х1: хошного байхгүй ам.. М1: тэр нэг нүх байхгүүмуу? Х1: мээдэхгүү М1: загасанд бол байдышдээ. Х1: загас М1: та сайн судалсан та л одоо.. Х1: би ч бүр бөгсөн уруун шахаад ядаад Х2: ам руу нь шахаад Х1: амааринил гархыг харсан Оросоор ярив Х1: могой яаж боловсруулдым Оросоор ярив Х1: тээ. Аймаар тарган байна аа. тэгээд могой чи дан өөх Оросоор ярив Х2: тос байдаг Х1: зам дээр хаяахад тос болоод л байх Оросоор ярив Х2: могойгоор их тоголдог байсын гэ. Зүүн тал могой ихтэй М3: могой зам таарвал яах яахав Х1: ай М3: сайн уу? Муу юу? Х1: энэ үүрүүрөө орж ирвэл сайнил гэдийм. Ийшээ гарвал муу л гарз гарнал гэж ярьды. Оросоор ярив М3: могой чуулган таарвал яахав Х1: могойн чуулган таарвал манай нутаг могой ихитэй. Тэр Хэнтийн Дадал М1: могой ихтэй юу? Х1: могой ихитэй. Ичээн өвөл бол бургасны орой цантаад байжын. Тэр могойн цуглааны нүхэн. Тэрэнд улусууд хуруугаа хийвэл Х2: уран бариач болдог Х1: сайн л гэж ярьдаг. М1: тийм үү? Х1: Тэрэндэн яаж хуруугаа Х2: уран бариач болдог л гэж М1: тийм үү? Х1: хормойгоо дэвэсж мөргөөд явах явахад сайнил гэж ярьдгы. Амитаны хэл мэдэлгийм гээ. Тэгээ нөгөө үлигэрийн ном дээр байхад энтэр үнээн ч юм уу гэж бодно. Үлигэрт байдгым байлээ Оросоор ярив М1: мэргэн юу болно оо гэнэ ээ? Х2: уран болно Х1: уран М1: аа уран болно Х2: одоо... Оросоор ярив Х2: бариач болно. Оросоор ярив Х2: ммм. Х1: тээ Х2: бариач болох чинь нөгөө нэг могой хахцанд Х1: цуглаанд гараа хийвэл М1: яацаан Х2: хахцан. М1: хахцах ч Х2: Тээ одоо хулган мулгана залгиад хахдаг гэсэн М1: тийш дээ. Х2: тээ М1: тэгвэл Х2: тэгээд ингээд тэрнийг ингээ илээд гаргасан хүн бариач болдог гэж бас ярьдгы. Оросоор ярив Х2: тээ ээж Х1: олон могойн цуглаанд гараа хийвэл Оросоор ярив Х1: амитаны хэл мэддэг болно М3: амитаны хэл мэддэг. Х1: тий. Олон амитаны хэл мэддэг болон М1: хэн? Могой юу? Х2: могой.. Х1: могойн цуглаанд Х2: гараа хийвэл М1: аа хий.. гараа хийвэл үү? Х1: хормойгоо дэвэсч тийм юм дайралдвал М1: аа Х1: хормойгоо дэвсч мөргөөд явдгым гэсэн М1: тэгээд их хэлтэй болох уу? Х1: тэгээд гараа хийвэл тэр бариач болно Х2: бас бариач болно Оросоор ярив М1: аа нөгөө хормойдоо яачвал мөргөвөл одоо мэ.. олон хэл мэдхиймүү? Х2: аахн Х1: тээ М1: амьтны хэл мэдхиймүү? Х1: тийн М1: англи франц юм уу? Х1: шувуу ямар ямар нэгэн амитаны ямар ч Х2: ер нь англи франц биш. Одоо энэ бүх л шувуу шаазгай юу байдгы амьтан хулгана М1: амьтаны хэл Х2: тээ. Амьтны хэл Оросоор ярив Х1: нохойны хэл хүртэл мэддэг Оросоор ярив М1: өөрөө ярьж чадах уу? Шувуу шиг Х1: юу? М1: нөгөө тэгсэн хүн өөрөө ярьж чаддаг бол уу? Х2: аа өөрөө ярьдгым байгаа Х1: ярина ярилгүй яахав М1: зүгээр ойлгоно Х2: тэр гадаа шувуу дугарахад тэгэж хэлж байна гэж ойлгоно Х1: тээ. Иниэдин хүрээл амитаны ярихадин инээдин хүрч Х2: домог үлгэр байдаг биздээ? Х1: тээ М1: аан М1: тээ инээд нь хүрхиймүү? Х2: аа нөгөө яагаав могойн чуулган таараад тэгээ нөгөө гараа хийгээд юм гуй.. нөгөө хормойгоо тосоод юм гуйгаадайсан. Тэгсэн чинь тэр өөрөө хэлтэй болсон гэдгээ мэдээгүй амьтны. Шөнө унтаж байсан чинь гэрт нь хоёр хулгана сүүнд нь орсон Х1: сүүнд нэг.. Х2: тэгээ яриа чагнасан чинь чи би эхлээд ууя чи эхлээ.. миний сүүлнээс татажээ. Үгүй ээ би ууя чи татжээ гэж ярьжийсэн М1: ммн Х2: тэгээ хэл мэддэг болсон гэж ярьдгы. Үлгэр л байдгым байлээшд. Оросоор ярив Х2: тэгсэн юу гэж хэлээд уначдаг гэлээ? Оросоор ярив Х1: намайг татаарай Оросоор ярив Х2: нөгөөтхин Оросоор ярив Х2: тэгээд татаж байгаад алдлаа алдлаа алдлаа гээд нөгөөтөхөө алдаад унагаад нөгөөтөх нь Х1: тэгээд нөгөөтихин сүүнд Х2: хүн нь инээд нь хүрээд Оросоор ярив Х2: нөгөөтхөө сүүлнээс нь татжаагаад алдчихгүйюу. Х1: тэгээд ганцаар энэ тэхдээрин хоёр оготоно тэгж ярижаахыг мэдээд нөгөө мэдэх амитаны хэл мэддэг хүн чинь мэдээд инээсэн. Чи яагаад инээгээд байна аа гээд ээж аавин тэхлээр намайг тат тат гэсээр байгаад ус сүүндээ алдчилаа гээд нэгэн сүүнд ориж үхүсэн. Тэрнийг дуулаад инээд хүрсэн гээд М1: ммм Х2: ярихын оготоны ярихыг сонсоо Х1: тийм л нэг юу байды М1: тийм үлгэр байна аа. Х2: тиймэрхүү л юм байна. М1: заа. Би нэг жоохон цай амсчий Х2: янз бүрйин юм ярьдаг байсаан. Би ч Оросоор ярив М1: одоо уул ус байшдээ гол одоо хү ингээд замдаа явахдаа тэр гол уулын нэрийг хэлж болох уу? Болохгүй юу? Х2: цээртэй газарыхыг хэлдгүүшдээ. Х1: цээртэй газрыхыг хэлэхгүй ээ. Х2: дошгин цээртэй Х1: энэ жишээн М1: ммхн Х2: хайрхангуудыг бол М1: ммхн Х1: Баяндаваа хотоос наашаа явахад энэ Баяндаваа гэж энтэр гэж бас явды М1: энд үү? одоо юу? Х1: тээ Баяндаваа гэж байдагшдээ. Х2: эрдэнийн Х1: тээ. Эрдэнээс цааш тэрнийг нэрлэдэггүй. Энэ хойшоогоо Х2: манай энэ хойтлын хайрханыг бас нэрэлдгүй Х1: туул уруу ордог цагаан даваа гээ барууны юү өгсөөд цагаан даваа тэрэнд бас яриж болдоггүй. Нэрэлж болохгүй Оросоор ярив М1: аа юу гэж хэлэх үү? уулын хайрхан гэх үү? Х2: ммхн М1: усыг Х1: хайрхан Х2: усыг одоо Х1: юү мөргөөд л явна Х2: юу гэдгийн Х1: овоондин юм өргөөд л Х2: хатан ээж мээж л гэж хэлдий М1: ммм. Хайрхан М3: хатан ээж М1: хатан ээж Оросоор ярив Х1: тээ М1: аа? М3: хатан ээж хэлдэг үү? М1: хатан ээж гэж хэлэх үү? усыг Х2: усыг хэлнэ. Гол мөрнийг бол Оросоор ярив Х2: тхх. аа энэ одоо том хайрхангуудыг бол Х1: Хэрлэнгийг бол эр гол гэдгийн М1: аан Х1: энэ Хэрлэнийг М1: аан Х1: эр гол гэдэг их ширүүн М1: эр гол Х2: ммн Х1: тээ. Онон бол М1: эр одоо эрэгтэйгийн үү? Х2: эрэгтэй .. Х1: эрэгтэй. Ононгийг бол эмэгтэй гол М1: эм гол гэх үү? Х1: тээ Х2: аа яагаад гэвэл нөгөө.. Х1: эм гол их зөөлэхөн байдаг. Х2: домгин болохоор юу нь энэ чинь .. Оросоор ярив Х2: хэрлэн онон туул гурав чинь нэг эхтэйшдээ М1: заа Х1: тээ Х2: тэгээд одоо онон М1: туул Х2: туул онон хоёр чинь жимс ихтэйшд М1: тээ Х2: манай хэрлэн нэг ч жимс байхгүй М1: тийм үү? Х1: жимис байхгүй. Тээ Х2: бүр юу ч байхгүй М1: тээ эр гол Х2: тэгээ эр гол М1: аан Х1: тэгээд дээр үе.. М1: эр гол та нар хоорондоо ярих уу? Х2: ярина Х1: ярь.. М1: заа гүй байлгүйдээ. Х1: тэгээ тэр дээр үед ямар ч юман хэн мөдхөв дөө. Онон хатан ээжид юү эм гол болохлоорин гоёл чимэтгэл жимс ногоо их элбэг... М1: ммм Х2: зүйлтээ өгсөн Х1: зүүлтээ өгч явуулсан М1: дээрээсээ юү? Х2: ммм Х1: тээ Оросооор ярив М1: хэн тэгж одоо өргөсий жимсийг Х2: юуг М1: тэнгэр юм уу? Х1: манай ээж тэгж ярьдаг байсы Х2: аан. Одоо тэгээл анк л тэндээс эх үүсч урссан газраасаа л одоо тэгж домог момог нь байдгым байлгүй. Оросоор ярив М1: гүэ гүэ. Тэнгэрээс тэр жимсийг өргөж өгсөн юм уу? Юу хэн өргөж өгсий Х2: одоо хэн Х1: тэр Онон голыг урсгасан тэр эхэнийн нь М1: ммм Х1: Хэнтий ууланил тэгж өгсөн М1: ммммм Х1: Хэнтий уул Оросоор ярив Х2: Хэнтий уулаас эхтэй. Оросоор ярив Х2: Хэнтийн нурууг яахав хоёр охин нэг хүүтэй л гэж ярьдын М1: ммхн Оросоор ярив Х2.: домог нь Х1: тээ Оросоор ярив М1: эр гол Оросоор ярив М1: одоо жишээлбэл Хэрлэн одоо цээрлээд хэлбэл юу гэж хэлэх үү? Хатан ээж гэж хэлэхгүй биздээ? Х1: үгүү ээ Х2: гүэ яахав тэгж хэлэн л дээ ер нь голцуу Хэрлэнг бол нээх тэгээ учиргүй яагаадайдгүйшдээ. М1: хэлэхгүй юу? Х2: нээх Х1: гарчаахдаа ерөн ярихгүй ээ. Х2: ярь ярихгүй. М1: хатан ээж гэхгүй. Х1: тээ Х2: ер нь юм ярьдгүүшдээ. Ер нь ширүүншдээ. Манай Хэрлэн чинь Х1: ширүүн гол Х2: ширүүн урсхалтай ширүүн ер нь одоо аягүй Х1: мор мор Оросоор ярив Х1: энэ хэрлэнгийг хүн тоохгүй шиг байхад Оросоор ярив Х1: хүн аваад л байдаг. Оросоор ярив М1: тэгээ юу гэхийн тэр Хэрлэн голыг. Өөр цээрлээд хэл нэрлэвэл Х2: Хэрлэн гол гээ ер нь нэх цээрлээд байхгүй. Х1: наашаа цаашаа гарчаах үедээл туулж гарчаах үедээ л нэрэлж болохгүй болохоос тэгөөл Оросоор ярив Х2: ммхн Оросоор ярив Х1: хэрлэн хүн аваад Хэрлэн хүн аваад л байды. Ононд бол хүлтэй хүлгүй Ононайхан чинь цаашаа наашаа явжил байдым. зүгөөр. Оросоор ярив Х1: хэрлэн гол туул хоёр чинь ширүүн гэдэг эр гол М1: ммм. Онон бол зөөлхөн Х2: онон Х1: зөөлөхөн урсгалтай Х2: зөөлхөн Х1: тэгээч Ононд хүн осолдолоо гэж бараг байдаггүй. М1: тийм үү? Х2: онон зөөлхөн Оросоор ярив Х1: Онон гол чинь эх гол шүү дээ М1: тйим ээ тийн Х1: тээ Оросоор ярив М3: аа М1: ммм М3: Хэрлэн тухай домог байгаа юм уу? М1: Хэрлэн нолын тухай домог мэдэх үү? та Х1: одоо Хэрлэнд чинь ямар? Тэр тиймэл Хэнтэй ууланаасил эхитэй л гэжил Х2: яг нэг тийм домог момог байхгүй Х2: эр гол л гэж байды. М1: эр гол Оросоор ярив М1: эр гол одоо тэгээ ширүүнээрээ эр гол гол гээд Х2: ширүүн тээ яахав жимс ногоогүү болохоор нь тэгдэг байлгүй Х1: тээ М1: ммм Х1: цаанаасин ямар домогоор М1: нөгөө юу байхгүй Х1: гар.. Хэнтий уулын овоо тэр эхин яасан даа. Жимс ногоо байхгүй болохоор хоёр хүүдөө юу ч байхгүй. Ганц охиндоо тэр жимс гоёл зүүлт гээд М1: ааа нөгөө хүү нь одоо туул бас хүү нь болоод Х2: туулыг охин гэдэ... Туул чинь жимс ногоо жимстэйшд М1: Туул чинь Х1: туул Х2: ихшдээ Х1: туул чинь энэ Хэнтийгээс биш үү? Х2: Хэнтийгээс тэхдээ М1: тэхдээ охин юм уу? Хүү юм уу? Жимстэйшдээ. Х2: охин юм биш үү? Х1: Ононыгил охин гээд байды Х2: жимс ихтэйшд. Хэрлэн л байхгүй Х1: энэ хэрлэнийгил лав тэгэж Оросоор ярив Х2: охин байх аа Оросоор ярив Х2: охин нь байх Оросоор ярив Х1: тээ. Туулич жимистэй л байдымаа. М1: тийн Х1: тээ М1: жимстэйшд. Танай Хэрлэн жимсгүй ээ? Х2: жимсгүй Х1: байхгүй Х2: байхгүй. М1: энүүгээр ерөөсөө байхгүй юу? Х2: юу ч байхгүй М1: тийм үү? Х1: мойл үрил байхгүй ээ. Х2: аль алин байхгүй М1: загас Х2: загас нь бол байгаа. Одоо бас ховорджил байна. Оросоор ярив М1: одоо ингээд тал нутгаар явышдээ. Ингээ мор морьтой морьгүй одоо тэхэд тэнд одоо ингээд буугаад нэг хоол идийшдээ. Нэг жоохон юм иднэ. Тэхээр нь тэр хоолоо бол өөрөө нэрлэдэг тийм нэг цээртэй байдаг гэж сонссон уу? Тийм хүмүүс тэгж ярьжийн гэнэ Х2: мэдэхгүй М1: талхыг бол нэг талхаа Оросоор ярив М1: Хавирага биш нэг одоо өөрөөр хэлдэг ч юм уу. Тийм юм дуулаагүй юу та? Х1: үгүй. Оросоор ярив Х2: нутаг нутгийн заншил өөр л дөө М1: тийм ээ тийн Оросоор ярив М1: аа хоёр хүн адилхан нэртэй байвал нэг нэгээ нэрээрээ дуудах уу? Аа дуудах уу? Х2: голцуу л амьдаал гэдийшдээ. М1: би бол ай амьтаан Х2: амьдаа М1: амьдаа Х2: аахн. Голцуу ижилхэн нэртэй бол амьдаа л гэдгийшдээ. Оросоор ярив М1: амьдаа гэдэг чинь Х2: нэрээр нь дуудахгүй М1: одоо жишээлбэл би чи хэн бил ээ? Х2: Нина М1: Нина? Аа би Аня. Би Нина гэж боды Х2: аан М1: Би юу гэх үү? Х2: амьдаа М1: амьдаа. Х2: амьдаа М1: Амьдаа гэж одоо амьд хүн. Х2: одоо тэгээ ижил нэртэй болохоор л тэгдгийм байлгүй. Оросоор ярив Х2: хаанахын заншилын мэдэхгүй. Яг хаанаас гаралтайг нь мэдэхгүй М1: аан Х1: амидаа амидаа л гэжийдиймөө Х2: энэ Оросоо манай хүнийг Оросоо гэдгийн М1: тийн. Чи Нина гүэ нэг Орос айл юм аа даа Х2: аа тий. Би чинь нөгөө домог нь болохоор манай одоо ээж яриад байгаа хойноос ирсэн нөгөө М1: тийн Х2: эмээ тэр манай тэр эмээ чинь намайг га гэрт гарахад нөгөө хүүгийн тасалж эх барьж авсан. М1: заа. Ямар эмээ танай хадам уу? Х2: манай аавын ээж Х1: тээ М1: аавын ээж өмөө гэвэл үү? Х2: ммм өмбөө Х1: тээ М1: аан заа Х2: тэгээд яах уу дээ. Нөгөө орос нутгаас өөрөө орж ирсэн болохоороо нутгаа санаад нутгыхаа нэрийг Нина гээд нэр өгцөн Х1: Орос нэр өг Х2: Орос нэр өгсөн М1: аа бусад нь дандаа монгол нэртэй. Х2: монгол нэртэй Х1: монгол М1: өө заза Х2: тхх Оросоор ярив Х2: орос нутгаа харахад санагалзаж өгсөн нэрээ л гэдэг. Оросоор ярив М1: амьдаа Оросоор ярив аа ихэр хүүхдүүд яаж нэрлэх үү? нэг нэгээ Х2: нэг нэгийгээ юү? М1: аахн М1: зүгээр нэрээр нь хэлэх үү? Х2: одоо бүү мэд. Оросоор ярив Х2: аав ээжин бол аав хүү ээж хүү гэцэн л зармин байдгы манай энүүгээр. Яг өөр өөрсдөө бол тэгээл ах дүү л болдгын шиг байлээшдээ Х2: түрүүлж гарсан ах Оросоор ярив Х2: сүүлдэж гарсан дүү тэ? Х1: тээ Оросоор ярив Х2: ээ ах дүү л гэдэг Х1: түрүүлиж гарсаныгаа Х2: дүү нь Х1: дүүгээ түрүүн чи яв гэж гаргах байх.. Х2: дүү нь түрүүлж гардаг. Х1: тээ М1: аан? Х2: дүүн түрүүлж гардаг Х1: тээ М1: заа Х2: ах нь сүүлдэж га.. М1: яагаад Х1: чи яв гээд Х2: түрүүлж гарсныг нь дүү нь гэдэг. Сүүлдэж гарсан нь ах Оросоор ярив Х1: тээ М1: тийм үү? ах нь бол тэндээсээ гаргаадаагаамуу? Х2: тээ Х1: ах нь бол дүүгээ зардаг М1: чи одоо төр төр Х2: одаа гар чи М1: одоо чи гар Х1: тээ Х2: би дараа нь гээд ах томорчаагаа ард нь Х1: дүүгээ зараж байгаа юм. Х2: тэгж л ярьдгым:. тээ Оросоор ярив Х2: тээ. Тэгээ дүүн эхэлж гардаг. М1: тэгээд эхэлснийг дүү гэдиймуу? Х2: аан эхэлж гарснын дүү Х1: тээ М1: тийм юм сонсоогүй шүү. М3: сонсоогүй аа. сонирхолтой ш дээ. Х1: дүүгээ зардаг ахин. Тэгээд ах хүү мөн чи яв гэжидэг. М1: ммм Оросоор ярив Х2: тэгээ дүүгээ гаргадаг Орсоор ярив Х2: аа тэгээ эхэлж гарсан нь М1: дүү болчдог Х2: ммхн. Одоо манай Баянголд ихэр хүүхэдтэй айл бий л дээ М1: заа Х2: одоо хоёр гуравтай М1: ммхн Х2: тээ тэр эхэлж гарснын дүү нь гэдий Х1: тээ Оросоор ярив Х2: нөгөөтхийн ах Оросоор ярив Х1: ер манай эндэч бас байгаашдээ. Х2: тийн. Х1: Цэвээн гуайн бас л түрүүлиж гарснын Х2: дүү Х1: дүүнил М1: дүү гэх үү? Х1: тээ Х2: тэгээ нэрлэхдээ болхоор нэрээрин л яах гүү М1: ах дүү Х2: ээж хүү аав хүү. Ээж аавин болхоор ээж хүү аав хүү л гэдаадий Х1: тээ Х2: ихэнх голцуу л М1: тэхдээ одоо хүүхдүүдийг бас тэгж нэрэлдгиймаа? Х2: тэр нь жоохон муу л юм шиг байлээшдээ М1: тийм үү? Х2: мм Х1: тээ М1: яагаад? Х2: яагаад гэвүл бас нэг тийм Х1: аавин Х2: хоёр талын араншинтай болчдог Х1: аавы.. Х2: ээж аав нь аав хүүгээ аав нь өмөөрдөг. Ээжин өөрийхөө хүүхдийг өмөөрдөг тэрнээс болоод М1: тэхдээ одоо жишээлбэл нэг гурван хүүхэд байшдээ. Х2: аа ихэр хүүхдийг М1: аа ихэр хүүхдийг. Х1: ихэр хүүхдий М1: Тэгээ хуваажаагаамуу? Х2: аа ээж хүү аав хүү гээ хоёулаа нэг нэгээр Х1: хоёулаа М1: тэрнээс бол одоо жишээлбэл ээж хүү нь нэгийг ээж хүү нааш ир дараачийхыг бас ээж хүү нааш ир гэхгүүмуу? Ганцханыг л ээж хүү Х2: тээ М1: нөгөөтхийг юу гэхийн? Х2: нөгөөтөхин аавы хүү болно М1: тэгээ ээж нь дуудхым байвал юу гэх үү? Х2: аав хүү аав хүү М1: аав хүү нааш ир гэхиймүү? Х2: гэж дуудна. Х1: аав хүү гэж дуудаж.. Х2: аав хүү гэж дуудна Оросоор ярив Х2: миний мэдэхээр тэгээд ээж хүү аав хүү хоёр би одоо хөгшин болсон дөч гарцан улсууд М1: байна уу? Х2: байгаа. Тэгээд одоо нэг нь бие нь аягүй муу. Тээ тэр хооронд таарахгүй тэр хоёр Х1: тээ М1: ёоо ёоо ёоо Х2: байнгын зөрчилтөй хэрэлдэдэг М1: эрэгтэй эмэгтэй юм уу? Х1: тээ хоёулаа эрэгтэй Х2: үгүү хоёулаа эрэгтэй М1: эрэгтэй Х2: тэгээ нөгөө хоёр өөр аавин нэг Оросоор ярив Х2: сэтхүй өөр болчдым шиг байлээ Х1: тээ Оросоор ярив Х1: билгүүн ээ Х1: аав аав хүү М1: Билгүүнээ энийг унтраачилдаа Х2: унтраачих миний хүү М1: бид танай Х2: энчээ юм М1: бид танай эмээг нэг жоохон бичээд авы за юу. Х2: за унтраачих миний хүү. Залгуураар нь салгачих М1: өө зөв өө зөв Х2: наа чинь байна. Аа наад хоёроор М1: зөв зөв Оросоор ярив М1: ээжин бас аав хүү гэхиймуу? Х2: ммхн Х1: тээ Оросоор ярив Х1: тэгээ хоёрондоо болхоороо хоорондоо эвгүү ээ тэр Оросоор ярив Х2: тэрнийг л. Бусдан ямар байдгын мэдэхгүй ээ. Янз бүр л Оросоор ярив Х2: янз бүрээр л дууддаг байх. Энд байдаг тэр айл л тийм байсы. бусдан одоо тийм байдгүй байхлдаа. дандаа тийм Оросоор ярив Х2: байдаг. Манай хажууд байдаг байсан айлыл хүүхэд тийм байсы. Оросоор ярив М1: ээж хүү нааш ир Оросоор ярив Х2: аав нь дуудуул ээж хүү нааш ир Оросоор ярив М1: ээж хүү Оросоор ярив Х2: тэрнийг тэрнийг ерөөсөө нэг жоо тэр чинь одоо дөч гарцан хүмүүс гэх чинь тэрний юугаар улбаад одоо үлгэр жишээгээр юм уу Х1: тэр ээж хүүн их Х2: тэхээ больцон М1: болохгүй Х2: больцон. болдгүм байна гээд. Одоо энэ хоёр ерөөсөө таардгүү тэгээд хэрэлддэг. Ээжтэйгээ аав хүү нь хэрэлдэнэ. Аав хүү нь ээж хүү нь М1: ээжтэйгээ Х2: аавтайгаа хэрэлдэнэ. Х2: ингээд зодолдоно. Ээж мээжийгээ бараг барьч авч зодох шахна. Тийм болоод боль болиул больцым шиг байлээшдээ. Оросоор ярив Х2: тэхээр буруу хүмүүжил гээд больсон байх Оросоор ярив М1: одоо жирэмсэн хүүхэн байшдээ. Х2: ммм Х1: тээ М1: жирэмсэн хүүхэн зарим одоо үгийг хэлж болохгүйшдээ. Ямар ямар үг байдгын? Хэлж болдгүй үг. Мэдэх үү? цээртэй. Чи одоо зургаан удаа жирэмсэн байсан. Х2: аахн М1: хамаагүй ярьдаг байсан уу? Х2: би ч одоо өөрөө бол залуудаа үг дуу цөөтэй хүн байсы. Хэр барагтай дугардгүү. М1: оо Х2: ээж мэднэ. Ер нь нээх тийм яриа биш байсан. М1: тэхдээ нэг цээртэй үг байдагшдээ нэг жирэмсэн хүүхэнд тийм ээ? Х1: мэдэхгүй. Юу байдаг? Х2: мэдэхгүй ээ. Оросоор ярив Х2: бид нарт бол тэгж сургаж ээж мээж одоо жирэмсэн хүн тэгж болохгүй шүү. Аа М1: тэгж хэлж болохгүй шүү Х2: тэгдгийн шүү гэж хэлжаагаагүүм болоо мэдэхгүй. Хэлжайсан бол мэднэ л дээ. М1: тийм ээ тийн Х2: байдаг л байх. Ямар ч байсан баруун аймаг манай энэ зүүн тал хоёр шал хо.. ондоо л заншилтайм байлээ. Яагаад гэвүл одоо би чинь одоо энэ хүнтэй суугаал хорин хоёртой анхныхаа хүүхдийг гаргажаахад одоо хонь малд гэдэс гүзээлх чинь цусын базаал ингээл хамаагүй л явдаг байсышдээ. Тэх чинь баруун аймгийн манай дүүгийн нөхөр Увсых М1: Увсых Х2: ай Увсых. Тэх чинь Увсыхан тэр хадам аав ээж хоёр нь аав нь байхдаа ярьдаг байсы. Манай танай энэ төв газраар чинь ямар сонинын. Авгайгаараа махаа эвдүүлнэ цусаа базуулна.Тиймээ. Хонины гэдэс үхрийн гэдэс арилгуулна. Манай нутагт тэгдгүй. М1: дандаа эрэгтэй юу? Х2: дан эрэгтэй хүн Х1: эрэгтэй Х2: ерөөсөө мал нядлахаас авхуулаад чанах хүртэл бүгдийн эрэгтэй хүн Х1: мордаад яваад өгчидөг Х2: аа эмэгтэй хүн болуул ерөөсөө тэр цус харахгүй. Шууд мал Х1: морио унаад яваад өгнө М1: төрсөн төрөөгүй хамаагүй Х2: хамаагүй. Ерөөсөө эмэгтэй хүн малын тэр нядалгааны ажилд оролцодгүй. Тэгээ бид нарыг ингээд Х1: махаа чанаадхадил ирнэ Х2: тээ. Гэдсээ чанаж байхаар ирдэг М1: сайхан юм аа. Х: тээ Х2: тээ. Тэх чинь бол манайхан тийм биш. Оросоор ярив Х1: бас нутаг нутгаа заншил өөр Оросоор ярив М1: танай ахын хүүхэд юу гэлээ? Х2: манай дүү. Миний төрсөн дүү. Нөхөр нь увсых Оросоор ярив М1: үгүү үгүү зүгээр эмэгтэй жирэмсэн биш Х2: зүгээр зүгээр. Ерөөсөө бүх эмэгтэйчүүд. Гайхадгым байлээ Оросоор ярив Х1: эмэгтэй хүн ерөөс тэр хонины ма Х2: улаа харуулахгүй цус харуулахгүй Оросоор ярив Х1: морио унаад яваад өгнө. Тэгээд махаа чанахлаар ирнэ. Тэр эрэгтэй гэрийн эзэнгүүдил Х2: бүх юм аа хийнэ. Оросоор ярив Х2: манай энэ Оросоор ярив М1: яагаад тэр үү? Х1: харин хачин Х2: одоо ёстой тэрнийгин мэдэхгүй. Х1: ямар учиртай байхад тэрнийгэ айл байсан мөртөө асууж сурадаггүй. Х2: ёстой асуугаагүй Х1: манай нутагт Оросоор ярив Х2: тэгж л ярьж байсы. Манай Оросоор ярив Х1: тээ. Баруун аймаг Х2: худ ээжийн одоо худ Оросоор ярив М1: зиаа Х2: сонирходгүйл байсым байлгүй. Х2:манай манай тэр охиндил юм яа хэлсэн ч бол мэджим асуужим хайхардаггүй. Х2: гүэ хэлсэн болдог. Манайхан сурцан болоод юм уу одоо Энх-амгалан л бүх л мах цахаа эвдэж янзалдаг биздээ. Х1: тий Х2: Манайх бол бүгд өөрсдөө М1: хамаагүй сурцан Х1: тээ Х2: амийн таслаад баргал маниус чинь амийн таслахаас холгүй л байшдээ. М1: ааяаа Х1: тийм биддэ. Одоо өөрөө л Оросоор ярив Х2: цус мусаа базна. Хониныхоо бүх үе мөчийг салгана. Үеээр нь. Оросоор ярив Х1: махаа Оросоор ярив Х2: нутаг нутагт өөр байдаг болоод хамаагүй байдымуу. Хэн мэдхэв М1: зиаа Х2: сонин сонин юм байна аа. Х1: Увс Ховдыхин тийм байдаг. Баруунч Х2: тэхдээ одоо сүүлийн үеийн залуучууд өөр болоо байлгүй дээ. Тэр дээхэн үеийн одоо ээжийн үеийн улсууд л тийм байсан Х1: одоо М1: тэхдээ танай дүү гэж байншд Х1: дээр үеийнк. Тээ Х2: манай дүү одоо дөч гарсан. Өө тавь шахжийн. Тавьтай М1: тэхдээ залуу шд ээ М3: дээр үеийн юу? Х1: дээ дээр үеийн тэр баруун аймагыхин чинь тийм байсан байх өө. Одоо бол Оросоор ярив Х1: бүгд адил болоо биз. Х2: бүгд адилхан болсон байх өө. Оросоор ярив Х1: тийм заншилтай байсан баруун аймгыхан М1: ммхн М3: өшөө чоно могой цээртэй нэр байгаа юм уу? М1: тий чонын нэр цээртэй Х2: аа балгүй яахав Х1: тээ чоно М1: юу юу гэдэг? Заа баавгай Х2: миний мэдэхийг чоныг л мэднэ. М1: заа Х2: чоныг гэж би одоо ер нь бараг хэлдгүй. Хээрийн амьтан л гэдэг М1: заа хээрийн амьтан Х2: өөрөөр хэлдгүүшдээ. Х1: нэрийн нэрлэхгүй ээ. Х2: нэрлэхгүй Оросоор ярив М3: нэрлэхгүй Оросоор ярив М3: яаж хэлдэг? М1: хээрийн амьтан Х1: тээ хээрийн амьтан М1: та юу гэж хэлэх үү? Х2: өө хээрийн нохой л гэж хэлнэ М1: аахн М3: хээрийн нохой? М1: нохой Х1: тээ М3: өөр нэр байгаа юм уу? Ондоо нэр байгаа юм уу? Х1: байхгүй. Мэдэхгүй тэр өөрийн нэрэлдэггүй тэгээ хээрийн нохой л гэж хэлэх М1: тэр одоо тэр одоо бараг нэг хориод гучаад нэр байдгымаадаа М3: аахн. Могой нэрлэхийг М1: могойг бас М3: цээртэй юу? М1: цээртэй юм уу бас нэр нь? Х1: хэн мэдхүү. Цээртэй хо.. М1: хорхой.. Х2: ихил му.. байгал байхаараал би алажил байсан М1: тэхдээ юу гэж хэлэх үү? Х1: одоо ер хүртэр гартар явжил байш Х2: муу байсан бол уу? Х1: хор лус лусын амьтан л гэж хэлдэг Оросоор ярив Х2: лусын амьтан Х1: тээ Оросоор ярив Х2: лусын амьтан л гэдэг ... Оросоор ярив Х1: лусын амитан ер нь Оросоор ярив М1: бугын уу? М3: мм М1: бугын махыг бугын мах гэх үү? Х1: бугын мах гэнээ. Оросоор ярив М1: тарвага идэх үү? М3: сугын махыг хүн маг гэж Х1: ид идэн өө иднэ. Тарвага Х2: аа хүн мах уу? М1: тий. Хүн махыг идэх үү? Х1: хүн мах ид.. Х2: ер нь идүүлдгүй л байсышд Х1: дээр үед идүүлдгү.. М1: одоо хамаагүй... Х2: одоо хамаагүй идээд байдаг болсон байлээ. Тэрнээс биш М1: энэ манай жолооч торт гэж байшд. Х1: тарвагны тэр хүн махы чинь иэхэ сайн Х2: одоо л тэгээл. Х1: мал одоо хүн Х2: Бид нарын үед одоо идүүлдгүй л байсышд Х1: бүл зүгээр хаяидаг байсан Х2: хаядаг л байсан. Х1: хаядгал байсы М1: одоо хамаагүй юу? Х2: одоо мэдэхгүй сайн гээл нойр булчирхай энтэрт сайн гээл идээд. Одоо тэгээд хамаагүй тэгж идэж болохгүй л байлгүй. Янз бүрийн өвчин Оросоор ярив Х1: иэхэ үнэтэй Оросоор ярив Х1: иэхэ үнэтэйгээр авдаг Х2: нойр булчирхай Оросоор ярив Х2: нойр булчирхай чинь эндшдээ. Оросоор ярив М1: хүн гүү гүү. Хүн махыг Х1: тээ Х2: хүн мах Оросоор ярив Х1: энэ хавиар цавь сугааринил байды Х2: хүзүү мүзүүгээр байдышдээ Х1: тээ хүзүүдин Оросоор ярив Х1: тэрий чинь идүүлдэггүйсэн дээр үед. Биеэр хүрвэс гарна ч гэнүү юу ч гэнүү Х2: тэгээд манай талийгаач аав чинь бүр ангийн гэрээ хийгээд өө тарвагны махы чинь ингаад овоолоод овоолоод хаяцан байдаг байсышд . Ямар сайхан байсы Оросоор ярив Х2: махын авахгүүшд. Арис нь л хэрэгтэй. М1: махын идэхгүүмүү? Х2: өө иднэ. Идээд барахгүйшд тэр их юм. М1: тээ яах уу? Х2: өдөрт бараг М1: хаяхымуу? Х2: хаяышд Х1: хаяжил байдагсан. Тэгээл сүүлийн үед жолооч нар аваад л. Сүүний Х2: идэж барахгүй их юм чинь М1: аан Х2: өдөрт бараг дөч тавиарин Х1: барагдахгүй юм чинь Оросоор ярив Х1: тээ М1: эмэгтэй хүн ан хийх үү? Х2: хийнэшдээ Х1: хийнэ М1: өөрөө хийжээсэн Х2: би өөрөө хийжийсэн М1. Айн Х2: буудна. Оросоор ярив Х2: манай аав чинь надаар буудуулдаг байсышд. Оросоор ярив М1: винтовоор уу? Х2: аан. Үгүй ээ калайбар М1: калиабараас уу? Х2: таравганд калайбар л буудышдээ. Тэгээд манай аав чинь буудаад нохойтой ангийн нохойтой тарвагны. Ерөөсөө сум очиход нохой очно. Очоол ерөөсөө нүх рүү шархтай тарвага шургахад л хойноос нь ороол бариад гаргаад ирнэ. Манай аав чинь нугаслаад ингээд татуул татна. Татахгүй бол гаргаад тийшин хаячина. Би очоо.. М1: тээ дараад нь түүхйимуу? Х2: би очоод би татна. М1: аа заа Х2: би араас нь түүж явна. Х1: өө заа Х2: тэгээд Х1: нугаслаад Х2: толгойн дээр нь гишгээл нугаслаад яваад байна. М1: чи том нь байсымуу? Х2: үгүү. Миний дээр нэг байгаа М1: тэр бол тэхгүү Х2: тэр бол тэхгүү Х1: тэрич сургуулиар явжийсан Х2: тэгээ гэдсийн авна М1: өөрөө Х2: өөрөө. Гэдсийн авч хаяаад М1: за явыдаа бүгдээрээ айжын Х2: айжын уу? Оросоор ярив Х2: тээ Х1: мориндоо М1: сүртэй байна аа. Х1: хөт хөтөлгөө моритой Х2: хөтөлгөө морьтой Х1: яваад л энэ ганзаглаад Х2: би ганзаглаал М1: аа Оросоор ярив Х1: суранд сураар хэлхээтэй суранд М1: нөө бусад хүүхдүүд тэх үү? Х1: өөө М1: танай бусад хүүхдүүд Х1: энил голцуу дагаж Х2: энил голцуу гэжийн Оросоор ярив Х2: би л голцуу явдаг. Хурдны морь унаж байсан Х1: хурдны морич унуул энил уна М1: танайх эрэгтэй хүүхэдгүймуу? Х2: ээж үү? байгаа. Миний дор гурван эрэгтэй байгаа М1: тэд нар тэхгүү? Х1: унах морь унаагүй ээ. Тэр Х2: морь ч унаагүү тарваганч би л морь унжайсан. Манай дээтлийн эгч бид хоёр морь их унжаасы Х1: тээ. М1: ммм Х2: манай эгч тарваганд би вол голцуу тарваганд их явнаа М1: сонин байна. Заа Х2: уулын ан манд явахад чинь намайг л дагуулаад явышдээ. М3: нялх хүүхэд заримдаа туулай гэдэг. Туулай энэ халзан цээр хийдээг М1: тийн. Нялх хүүхдийг нэг туулай гэдэгшдээ Х2: ммхн Х1: тээ М1: тэр ямар учиртайн Х1: мэдэхгүй. Энэ зүүдилж барих гээд л янз бүрийн шувуу хайчилаад л дээр нь өлгөөд л байды. Туулай л гэж нэрэлдгий. М1: шувуу хайчлаад аа Х2: үгүү ээ үгүү ээ М1: өдийг үү? Х2: тэрнийг чинь яалаа халзлаад туулай туулай бол гэж. Х1: тээ Х2: Нөө айна майна. Гадагшаа харанхуй шөнө мөнө явахдаа л голцуу тэгж. ингээд М1: ммм. Шувуу хайчлаад гэн үү? Х1: шувуу хайчлаад өлгөнө өө бас Х2: дээр нь өлгөдөг юмын яриад байх шиг байна. М1: аан Оросоор ярив М3: шувуу хайчлаад Х1: тээ Х2: тэр үнэг хайчлаад М1: шувуу Х1: аа үнэг үнэг хайчлах М1: аа Х2: шувуу биш. Үнэг Оросоор ярив М3: аа шувуу хайчлах Х2: үгүү М1: шувуу хайчлахгүү. Х2: үгүү үгүү М1: Зүгээр андуурсан. тээ. Х1: үнэг хайчилна М1: ммхн Оросоор ярив М3: аа үнэг ямар учиртайв М1: яагаад үнэг хаячилды М3: яагаад үнэг Х2: үнэг үү? Х1: одоо яагаад Х2: ээж одоо мэдийшдээ. Үнэгийг яагаад хачилдгуу гэхээр нөгөө хүүхэд үнэг чинь ирж хуурдаг гэжаагаан Х1: үнэгчилж зүүдлээд Х2: зүүдлээдайдаг. Тэгээд үнэг ирээд чиний ээж чинь үхчилээ гэхээр уйлгандаг М1: заа Х2: нөө амьд байна гэхээр хүүхэд инээдэг. Тээ үнэгчилж байхдин тэрнээс хамгаалж үнэг нөгөө үнэгийг хайчилж тавьдаг л гэж манай аав М1: тэгээ энэ үнэгийг хайчлаад үнэгнээсээ хамгаалжаагаамуу? Х2: аа баргал тийм л утгатай. Х1: тий Оросоор ярив Х2: үнэг хуурдаг гээл Оросоор ярив М3: эсгийгээр хайчлаад эсвэл аль материал хийдэг үү? Х2: эсгийгээр хайчлаал М3: эсгийгээр Х2: эмгийгээр ммм. Оросоор ярив М1: тэгээд өөрсдөө хайчилж байсан уу? Та Х2: хайчла Х1: хайчилдаг Х2: бүгдэнд нь хайчила Х1: үлгөөтэй л байж хайчилаад Оросоор ярив Х2: бэлэн байдышдээ. Оросоор ярив Х1: бэлэн хайчилаадил М1: бэлэн? Х2: тээ М1: юу гэсэн үгий Х2: угаасаа тэр түрүүчийн хүүхэд гараад үнэг хайчилцан тээ тэр чинь хэлхээтэй юм байжаагаа Оросоор ярив Х1: байж Оросоор ярив М1: тээ олон үнэг болхымуу? Х2: үгүү үгүү Х1: нэг М1: ганцхан л Х1: тэр л үнэг чинь тэр хүүхэдийн үлгийтэй Х2: хүүхэд дамжаал яваадышдээ М1: мммхн Х2: аа урагдаж тасраад бахгүй болбол нь шинээр хайчилна. М1: ммм. Х2: Үгүү болуул байжил байна. Зарим айл нум сум энтэр янз бүрийн юм хийцэн л байдгы М1: нум сум ямар учиртайн Х2: мэдэхгүй тэрийг би сайн мэдэхгүй. Энэ халх малх нум сум хийцэн л байдгым байлээ. Оросоор ярив М1: тэр чинь эрэгтэй юм уу? Эмэгтэй юм уу? Х2: хэн тэр хүүх нум сум М1: тийн Х2: гүэ ер нь л хүүхдүүдийн юунд л харахад тийм юм байдгы. Яг юуг нь мэдэхгүй Оросоор ярив Х2: бас тэр ёс заншил нь өөр л байдым байгааз бодуул Оросоор ярив Х2: мэдэхгүй. Сайн мэдэхгүй тэрнийг М1: заа хүүхдүүдээ юу болжайн Оросоор ярив М1: өөрөө татах уу? Х2: үгүү үгүү М1: за би М3. Сайн эр байсан бэ? Танай нутагт сайн эр М1: Танай нутагт сайн эрчүүд байсан уу? Сайн эр Х1: сайн эрчүүд энд М1: тэр нутагт ч юм уу? Хуучин нутагт ч юм уу? Х1: сайн эрчүүл байсан л гэдий. Манай нутагт чинь нэг их байгаагүй ээ. Энэ халх газараар л Х2: Сүхбаатар Х1: сайн эрчүүл гэдэг чинь нө.. хулгай хийгээд явдаг. Тийм тийм тэрий чинь халхцуул.... М1: танай буриадад хулгай хийхгүй ээ? Х2: хулгай хийх Х1: одоо сүүл үеийнкин адил юу болж байгаа байх Х2: хулгай хийхгүйгээс гадна хулгай хийх хүнгүй болтол нь баривчилгаанд явсым чинь Х1: тээ М1: тийм ээ тийн. Тэр бол хэцүү Х2: тээ М1: өө та мийнийх за арай таарахгүүм уу? Х2: хатуудаж байна уу? Гэнэ ээ энэ тамхи Х1: үгүй ээ үгүй. Миний тамхич бай.. Х2. Ээжич сайн татдышдээ М1: би бол хамаагүй одоо та нарыг Х1: бид татан өө татан. Сөнө нөгөө унтахдаал татахгүү . хоёр нүд ховхроогүү М1: зиза таниас одоо нэг гоё юу авсан. Сургамж авсан. Х1: ай М1: тамхи татаад ерэн хэд хүрнэ аа. М1: тат.. тйимээ та насаараа татжийснуу? Х1: тий Х2: өө насаараа Х1: насаараа л татаад .. Х2: би ээжийг цаашлуулды. Та одоо М1: боль Х2: уушиг муушиггүү болоод. Дээр үеийн тамхи одоо тэр сонинд М1: хатуушдээ. Х2: сонинд боогоол. Тэгээл татдаг байсан. Одоо тэгээ уушиг муушиг ханиажил байды. Тэхдээ гайгүү л юм шиг байгаан Х1: би би вол уушиг муудаа вол муудажил байхаар Х2: муудахаар Х1: багаасаа л татсан Х2: арван хэдтэй татсан гэж ярьды М1: ёоо ёоо ёоо Х25 бөөр арван хэдтэй татаад та одоо болимоор юм гэдийн. Одоо тэгээ татаадаахы Оросоор ярив Х2: одоо хэдэн жил М1: дүнсэн тамих Оросоор ярив Х1: жаран жил жар жар гаран жилийн татаа биз дээ Х2: татаа биздээ. Доторин ерөөсөө өннжөөгүү Х1: тээ Х2: гараагүү М1: заза Х2: шувтан М1: шувтан Х2: гарч болохгүүм байлээ Х1: тээ М1: тийм ээ тий хэцүү зиаа юү билээ. Чи юу гэж асуух гэсийн М3: аа тийрэн гэдэг амьтан та сонссон уу? М1: тийрэн гэж мэдэх үү? тийн Х2: тийрэн М1: тийрэн Х1: тийрэн гэж мэдэх юу гэх л байдгым бэ? М1: мэдэх үү? мэдэхгүй юу? Х2: тийрэн гэж үү? М1: мммн Х2: тийрэн гэдэг чинь одоо тэгээд одоо нөгөө хүний сүнс дээшээ одоо яваагүү. Газраар гүүжаагаа юунуудыг л тийрэн гэдгийм шиг байлээшд Оросоор ярив Х2: одоо нөгөө ном судрын сайн уншиж сүнсийн зайлуулж өгөөгүй учраас л тийрэн болдог. Оросоор ярив Х1: аа үнгүрсэн хүн Х2: өнгөрсөн хүний Оросоор ярив Х1: нас барсан хүн М1: аа тэгүүл ад гэж юу байх уу? Оросоор ярив Х1: ай ад М1: тийн Х1: тэр ад гэдэг чинь М1: ад албин Х2: албин гэдэг чинь өөрцгүү Х1: албин жилбин шиг гэжил ямар хүнийг тэгж байх уу? Х2: үгүээ яахав тэр чинь юу болохгүюү тэгээд албин тийрэн ад бүгдээрээ л нэг үхсэн хүний сүнс чинь л тэгээд М1: аа тэгүүл чөтгөр юу байх уу? Х2: чөтгөр. Бүгдийн л. Ад чөтгөр шиг л гэж ярьдышдээ М1: зэтгэр гэж юу байх уу? Дүрс байна уу? Х2: дүрс байхгүйшдээ. М1: байхгүйюу? Х2: тийрэн. М3: тийрэн бас дүрс дүрсгүйюу? Х2: дүрс байхгүй байлгүй. Би нар ямар үзсэн биш. Ээж манай аавын домгоор бол ярьжаагаагаар бол тийрэнтэй айл байсан. Тэгээд ерөөсөө унтуулдгүй шөнө унтуулдгүй. М1: тийрэнтэй Х2: одоо юу хийх үү? одоо юу хийх үү? тэгээл хувин саваа авчираал тавихад нь ус зөөгөөл байдаг. Ус авайд ир гэхэд нь авираал одоо юу хийх үү? гээд ус авчираад тавиад сүүлдээ бүр ядраад хувингийн цоолоод бүр юунаас туулаас ус авч ир гэж явуулсан тэгж хэсэг унтсан Х1: доронт хүртэр Х2: гэж ярьдгий Оросоор ярив Х1: доронтод л нэг тийм айл байсы. Х2: тийм яриа байды М1: дорондод уу? Х2: тий Оросоор ярив Х1: тэгээд Туулаас ус авч ир гэж явуулжайсан гэдэг Оросоор ярив Х1: унтуулахгүй Х2: унтуулахгүй унтуулдаггүй Оросоор ярив Х2: тийрэн гэдэн чинь Оросоор ярив М1: тийм сайн амьтан байшдээ. Гүй юу? Х1. Одоо тэр тийрэн гэдэг чинь М1: тийрэн Х1: муу л юм болохоор Х2: сүнс л сүнс Х1: хүний Х2: яагаад Х1: сүнс л юм байна даа Х2: хүний сүнс тэгээ яахав нөгөө хүмүүсийн яриа лам нарын юугаар бол одоо нөгөө М1: дүлпү Х2: сүнс нь яваагүй Х1: сүнсийн зайлуулаагүй Оросоор ярив Х2: одоо энүүгээр чинь дүүрэн явжийдэг гэжаагаашд. М1: ай Х2: яваагүй юмнууд чинь ингээл явжийдэг гэжаагаашд. Хүний нүдэнд харагдахгүй. Тийрэн тэр сүнснүүд чинь байнга явжийдэг гэжаагаашд Оросоор ярив Х2: тхх сүлжилдэжийдэг Оросоор ярив М1: тээ тэд нарыг хөө.. яаж хөөх үү? Х2: хөөх арга байдгүү. Одоо тэр чинь олон жил болцон тийрэн сүнснүүд бол явдгүү. Номонд дийлдэхээ байчдаг гэжаагаан Х1: тийн Оросоор ярив Х2: манай хадам одоо энэ манай нөхрийн ээжин нөхөр нь нас бараад манай аав манай энэ нөхөр чинь хойд эцэгтэй байсы. М1: мммхн Х2: тээд нас бараад тэгээд яахуудээ юм одоо тэр захиргаадалтын үе гэхиймуудаа одоо М1: ммхн Х2: тиймээ. Социлицмын үед чинь одоо М1: хатуу байсан Х2: хамаагүй л байсышдээ. Бид нар ч түүг мэддэгүү. Тэгээд Х1: лам хар гэж байхгүй Х2: тэр лам мам ном уншуулана одоо М1: байхгүй Х2: юм хум хийвэл одоо бараг л буруутан болно М1: тийшдээ. Х2: тэгээд яахуудээ. Өөрөө ч хамаагүй хүн байсан тэгээд нөхрөө нас барахаар тэгээд ном мом ч уншуулаагүй хаяцан М1: мммхн Х2: оршуулсан ч юм уу гуу ч юм уу бүү мэд би мэдэхгүй. Тэгээл бүр өнгөрөн өнгөртлөөл нөхрийнх нь сүнс хажууд нь байсышдээ. Өөрөө ярьдаг байсы. М1: тэгж үү? Х2: тээ М1: тэгээд яажын сайн юм хийжийсэн үү? хорлож байсымуу? Х2: гүээ ер нь ер нь тэгээл Х1: Сэлэнгийн байсы. Х2: муу л юм шиг байлээшдээ. Гүэ ер ор Оросоор ярив Х2: орж ирээл хамаг орой инкээл хэвтэхэд нь л ерөөсөө хамаг үүд хаалгаа цоожлоол. Өөрөө ярьдаг байсы. М1: ааахн Х2: хамаг үүд хаалгаа цоожлоол ингээл давхар давхар М1: хэвтлээ Х2: пингийн үүд мүүдээ хаагаал унатахад нь Х1: хувин сав нь түжин... Х2: хувин сав тажигнаал унаал хаалга үүд нь тор хийгээд онгойгоод Шүүжин гээд дууддаг гэжаагаан М1: хэн гэнэ ээ? Х2: Шүүжин гэж хүн байсы. М1: аан Оросоор ярив М1: тэхдээ тийрэн биш зүгээр сүнс нь Х2: сүнс нь Х1: сүнсинил тэгээл ядаад унтуулахгүй болхоон ядаад Сэлэнгийн Х2: энд ирсийшд Х1: манай манайд энд ирээд байдаг Х2: энд шилжиж ирсэн Х1: бас М1: тэрнээс бол тэрнээс болоод уу? Х2: тээ. Бүүр тэгээ шөнө айж унта.. Оросоор ярив Х1: энд ирихэд ..... М1: Сэлэнгэд байсымуу? Х2: тээ Х1: тээ Оросоор ярив М1: унтуулахгүй л байсан уу? Өдөр бол гайгүй Х2: өдөрт Х1: өдөр мэдэгдэхгүй Х2: тэгээд ингээд юу яадаг дуудаад М1: энд бол зүгээр болцон уу? Х1: үгүй. Энд ирихэдин бас л өөрцгүй гээд яваад байсан Х2: аль тэр хүнийг үү? М1: аан Х2: энд ирээд нэмэргүй юм байна аа гээл зайлуул гэдэг байсы. Оросоор ярив Х1: тэгээд буцаад яваад удаагүй өөрөө өнгөрсөн Оросоор ярив Х2: нэмэргүй юм байна аа одоо газар солиод үзлээ тэгээд хол явахаар бас ингээд өлдчидгийм бол уу гэсэн чинь тэгдгүйм байнаа л гэжээсий Оросоор ярив Х2: дагаад байдаг. Оросоор ярив Х2: тэгээл одоо өнгөрсөн дөө залуугаараа шахуу Оросоор ярив Х1: очоо эндээс очоод удаагүй нас Х2: гүэ очоогүйшдээ. Эндээ нас барсышдээ. Х1: өө эндээ на Багануурт нас барсан Х2: Багануурт нас барсан Оросоор ярив М1: аа тэр нөгөө сүнс нь бол зөвхөн түүнд л харагдна Х2: түүнд хар.. Х1: тээ М1: өөр хүнд харагдана мэдэгдэхгүй ээ Х1: мэдэгдэхгүй М1: өөр хүнд хамаагүй Х2: мэдэгдэхгүй. Хамаарахгүй Оросоор ярив Х2: тэр л хүнд мэдэгдэнэ. М1: заза Оросоор ярив Х2: бид нар бас айдаг л байсан тэгээд бид нарт бол юм мэдэгдэхгүй. Оросоор ярив Х2: тхх М1: заа заа М3: хараалч хүмүүс байгаа юм уу? М1: хараалч хүн гэж байна уу? М3: хараалч хүн Х2: хүн үү? М1: аааан М3: аан Х2: байна аа. М1: энүүгээр байна уу? Х2: энүүгээр байхгүй ээ. Х1: Хараалч хүн Х2: энэ төв газраар л байдаг байх Х1: тий Х2: байна аа байна Х1: байдаг гэдөг өө. Х2: одоо чинь хүмүүс сайнаасаа муу нь их болцышдээ Х1: тээ М3: хар хэлтэй хүмүүс гэдэгш Х1: тээ М3: ярьдаг уу? Х2: аа хар Х1: алаг хэлитэй Х2: бид нар хар хэлтэй М3: алаг хэлтэй? М1: алаг хэлтэй гэхиймуу? Х1: алаг хэлтэй л гэж ярь яридгы М3: алаг хэлтэй? Х2: гүээ тэр чинь тэр Х1: тээ тийм хүнтэй Х2: би бодохдоо алаг Х1: хэрэлдэж болохгүй л гэж яридгы М1: тэр ха алаг хэлтэй хар хэлтэй гэж адилхымуу? Х1: тий тий тий. Тэр хар гэх Х2: үгүү үгүү Х1: хүн хэлийн харж үзсэн биш мэдэх.. Х2: гүээ гүээ хэлэн зүгээр ээж Х1: тээ Х2: тэр чинь яахав нөө хараал хар юм их хийдэг болоод хар хэлтэй л гэж хэлдэг байсан. Х1: тиймээ. М1: тэхдээ Х2: одоо миний бодол ухаарлаар бол хүүхэд хүн хар хэлтэй гээд нэг авгай алаг хэлтэй гээд М1: алаг хэлтэй гэж би анх сонсжийн Х1: тийн Х2: ам руу нь шагайгаал явдаг л байсы. Хэл нь зүгээр л байдаг байсы. М1: та нар уу? Х2: тээ. Хүүхэд байхад М1: тэгээ тийм хараалч хүн байсымуу? Х1: байсан Х2: аа байсан энд. Оросоор ярив Х1: тий бүүр Оросоор ярив Х1: Маргааш өглөөний нар үзэхгүй энтэр Х2: ямар сайндаа хэлийн харахгаал ам руу нь шагаажил байсан М3: маргааш өглөөний юу? Х1: өглөөнийхил нөө идэш тараагаад энд захиргаадалтын үед. М1: мммхн Х1: энэ авгай чинь хараалч гэж хүн яридагил байсы. Идэш тараахадин муу юм таарсым биддээ тэр сугалаагаар тэр авгайд. соёыг өхөд энтэр багын дарга хамис идэшний хамисууд сайн юм өгөөгүй. Өөрийн сугалсаныгил өгсөн. Маргааш өглөөний нар үзэхгүйч гэж хараагаад байсан. Х2: тэр шөнөдөө байхгүй Х1: Ёстой тэр маргааш үглөөний нар үзээгүй тэр биргадын даргин нас барцан Х2: тэр шөнөдөө М1: тэгж хэлциймуу? Х2: тэгж хэлээд М1: тэр авгай юу? Х2: ааан М1: авгай бол хараалч Х1: тээ Х2: аахн Х1: тэр авгайх М3: алаг хэлтэй юу? М1: тэгээд идэш тараажийсан хүн Х2: хараалгажаагаа. М1: ирээд нэг юм өгсөн чинь муу юм өгсөн таарсан Х2: гүээ яахаав дээр үед чинь нэгдэл гэж байхад чинь нөгөө эд нар чинь малчингууд чинь нөгөө Х1: сугалаа сугалж Х2: бараанк үхэр мал байшдээ одоо М1: ааахн Х2: бараанкаал идийшдээ М1: заа Х2: тэхээр нөгөө сугалаа сугалуулдаг байсан бахгүй юу? М1: аа заа тэгээд Х2: тэгээд нөгөө тэр хүнд муу юм таарахгүй юу. М1: заа Х2: Янз бүрийл мал таа.. байгаа Х1: сайн... Х2: тээ жоохон туранхай л мал таарахгүй юу? М1: ммм Х2: тэгээд сольё гэхдин багын дарга нь солиогүй. Сугалсан сугалснаал авна гээд М1: ммхн Х2: тэгсэн маргааш өглөөний нар үзэхгүй чи М1: чи гээд үү? Х2: мммхн М1: ооёооёоо Х2: тэгсэн тэр шөнөдөө нас бараад хоносон. Оросоор ярив Х1: тээ Х2: Хүнд алуулсан. Оросоор ярив Х2: хараалч улсууд Оросоор ярив М1: ёооёоо. Гоё юм ярья Х2: дандаа муу чриад муу энериг цуглууллаа. Оросоор ярив М3: аа долоон бурхан гэж энэ тахилдаг уу? Хамниган хүмүүс долоон бурхан тахилдаг уу? Х1: юү гэнэ үү? бурхан яанаа М1: долоон бурхан гэж бийшдээ. Х1: аа заа М1: тэр хамниган улсууд тахидаг уу? Х1: заа мэдэхгүй дээ. Долоон бурханд юм орой болохоор юм өргөжил байдгы М1: тийм үү? Х1: тхх. М1: юу өргөх үү? сүү юу? Х2: тээ сүү цайны дээж Х1: сүү. Цагаан идээ. Оросоор ярив Х2: долоон бурхан чинь бүх л хүний төрсөн од байдаг. Х1: тээ. Тэр долоон бурхандил одонд чинил сайн ч од байх муу ч од байх. Тэрэнд алиндин төрснөө хүн мэдэх биш тэгээд. Долоон бурхандил юу мөргөдөг орой Оросоор ярив Х1: ямар одондин төрснөө бид мэдэх биш Оросоор ярив Х2: одоо бол зураад мэддэг болцышдээ. М1: тий мэднэ. Х1: муу одонд төрисөн хүн тэгаал муугаарил явдаг. М1: муу одонд уу? Х1: тээ. Муу одонд төрсөн хүн жишээн энэ нөгөө хулгай хийх, шорон оронд явах муугаар л явдаг байхалдаа одоо тэгээ тийм хүн. М1: ммм Х1: сайн одонд төрисөн Оросоор ярив М1: тэгүүл энэ олон дарга нар чинь бүгдээрээ муу одонд төрсөн байшдээ. Х1: одонд төр.. сайн одонд төрисөн хүн сайн явна М3: үзмэрчин энд байсан бэ? М1: байсан уу? Х1: ай М1: үздэг үзмэрчид үзмэрчин байсан уу? Танай тэнд Х1: аа. манай нутагт уу? М1: мммн Х1: дээр үеийн лам нарил тэгж хэлдэг байсан байлгүйдээ. Оросоор ярив М1: зүгээр энгийн хүн байхгүй аа. хар байхгүй аа Х1: мммн М3. Луйжинч М1: луйжин Х1: тийм хүн байх мэдэхгүү тйим хүн байдаг юм уу? Луйжинч хүн гэж ирээл ярижил байды. Ямар хүнийн луй луйжинтай гэдэг хүн байсы. Х2: зоч хүн тавьдаг гэсэн Х1: зоч М1: мэдэхгүй юу? Х1: мэдэхгүй. Х2: луйжин тавих чинь ер нь том том нэртэй лам зоч юу гэлээ улаан юу билээ ээж улааны юу одоо хэн чинь Отгоннэргүй чинь лүйжин тавьдаг биз дээ. Х1: тээ М1: отгон хэн гэнэ ээ? Х2: Отгоннэргүй М1: хэн байдгы Х2: аа нэг лам байдгы. манайхны М1: энд үү? Х1: тээ Х2: одоо энд байхгүй ээ. М1: ммм. Х2: хотод явна уу хаана Доронд Хэнтийгээр М1: Дорондын уу? Х1: До юунд Баянуулд байна гэж Х2: Баянуулд байсы. Х1: Баянуулы Доронтын М1: тэхдээ одоо хотод орцон уу? Х1: өнд Zoom0003_LR-0003 (15 мин. 44 сек.) Х1: төндгүй явижил байды Х2: мэдэхгүй энд тэндгүй л Оросоор ярив М1: одоо таны багад бага насанд чинь Х1: ммн М1: одоо ингээд тэнгэр дугараад ширүүн бороо ороод ингэхээр нь одоо нэг сав суулга нэг дугардаг ч юм уу, голомт нэг тийм дуу чимээ гаргадаг тийм юм байсан уу? Тийм яриа байдгымуу? Х1: тэнгэр дугархадил хайд хуйд гээд л юу гэж хэлдэг билээ. Нэг юм хэлидэг байхаа. Тэгжил хашхирчйидагасан. Х2: манай Оросоор ярив Х1: тээ М1: тэрнийг одоо зайлуулжаагаамуу? Х2: мм Х1: тээ зайлуулжил. Юу гэж хэлдэг билээ бас мартаал Х2: юу гэдэгшдээ ээж. Манай тэр өмбөө л бид нарт ярих Х1: тээ. Хайд хуйд гэж хашхирдаг Х2: хөөе багш нар омгийн хүмүүс байна гэж хэлжуугаараа л гэж Х1: аа тийн багш нар омогтоо Х2: насан туршдаа тэгж хэлжаагаараа л гэж М1: тэнгэр дугарахад аа? Х1: тээ Х2: тэнгэр дугарахад. Тэхээр тэд нар М1: багш багш нар Х2: багш нар овог тээ омог М3: багш нар хүмүүс Оросоор ярив Х2: тээ. Бид нар чинь одоо багш нар овгийнхоншдээ Оросоор ярив М1: аа хүмүүс Х2: хүмүүст тэнгэр нэргэдгүү гэнэ Х1: багш нар Х2: тийм учраас багш нар омгийн хүмүүс байна гэхээр тэнгэр буудгүй. Х1: багш нар омогтой хүнд тэнгэр буухгүй. Хайд хуйд би багш нар умугтай гээ хашхирдаг М1: багш нэр биш өөр омгийн хүмүүс юу гэх үү? Х2: одоо мэдэк үү? Х1: өөр омгы хүн байвал юу гэж хэл Х2: бас нэг үг хэлэх л байлгүй. М1: ммм Х1: тээ М1: би багш нар хүмүүс байна аа. битий бид нарыг ингээрэй гэж үү? Х1: тээ Х2: мм нэргээрэй гээд Оросоор ярив Х2: ер голцуу л Оросоор ярив М1: нөгөөдүүлийг Оросоор ярив Х2: тэгж л хүүхэд байхад хэлдэг байсан шүү дээ мэдэхгүй Х1: тээ Оросоор ярив Х1: багш нар бишич хүн авал тэгэжил хашхирвал буухгүй л юм байнал даа Х2: хашхирдгым байгаа бид Оросоор ярив М3: тэнгэрийн сум гэж М1: тэнгэрийн сум гэж дуулсан уу та? Х1: дуулсаан М1: аа юуг хэлдгийн Х1: тэнгэрийн сум олсон хүнд их сайн юм гэдэг. Оросоор ярив Х1: нэг цулу шингэ юм байна. Байдагым гэсэн. М1: тээ яахын сайн гэдэг чинь юу гэжгаан Х1: тэрнийг авч хадгалдаг юм уу яадым. Тэр сум буусан газраа буудаггүй юм уу хаашайн М1: буудгүй гэрээ тавихгүй юм уу? Буудгүй гэж Х1: гэртээ байлгадаг Х2: гэртээ тавьдгым байлгүй. Тэр тэнгэрийн сум гэж тийм чулуу шиг л юм. Тэхдээ айлд буусан байдаг л даа Х1: тээ Х2: Энд бол зөндөөл бууцийсан. тэхээр ингээд га тэр чинь олдодгүй юм шиг байлээшд М1: ммммхн Х2: газрын доогуур ингээд ингээд хаваа явчидаг М1: аваа явчидаг Х2: хаваад ингээд газар доогуур М1: ааан. тэгээд айлд очино Х2: айлд яахав. Тэр чинь тэнгэр юу яахдаа яашдээ. Эхлээд тэнгэр буухад бол тэнгэр дугардагшдээ. М1: тээ Х2: тэгж их чанга дугарахад тийм хүрээ татдаг. Манай өмбөө тэр аав маав тэгж ярьдаг захтдаг байсы Х1: хүдээ явахдаа бол хүрээ солонго юу татды Х2: хүрээ татды. Ер нь хөдөө ч гэлтгүй тэр ай.. М1: хүрээ татдаг Х1: тий Х2: аан. Одоо манай энд нэг яг ингээд хүрээ татна. Яг тэр дотроо буудаг. Тэр Х1: тээ Х2: хүрээ М1: хүрээ нь мэдэгдэхгүй тэхдээ Х2: харагдана Х1: хүрээн дотроол бууна. М1: харагдах уу? Х2: ммм М1: яаж харагдах уу? Х2: ийм гал юү шиг цэнкэр хүрээ татдаг гэсэн Х1: тэрнээсил М1: туяа шиг үү? Х2: ммм. Юуяа шиг Х1: үсрээд гаруул Х2: тэгээд тэрнээс үсрээд гарсан байхад Х1: морьтой хүн Х2: морьтой ч бай явган ч бай тэр хүрээг мэдээл үсрээ гарсан байхад тэр хүн амьд гарна. Гарч амжаагүй л бол яг тэр дотроо л буудаг. Оросоор ярив Х1: хүрээ татдымаа. Оросоор ярив. М1: тэгээд Х2: тий. Тэр тийм удаан байхгүйшдээ. Ерөөсөө тэнгэр дугарлаа Оросоор ярив Х2: тэнгэр аймаар хүчтэй дуугарлаа ингээд аянга цахилгаан ингээд цахилдагшдээ. М1: тийн Х2: тэхээр л ингээд тэрүүхэн хооронд нэг секунт ч юм уу хүрээ татаад байхгүй болно. Яг тэр үед л тэн тэнгэр буудаг. Х1: тээ тэрин хүрээн дотороол бууна. Оросоор ярив М1: тэнгэр сум тийм үү? Оросоор ярив М1: тэнгэрийн сум Оросоор ярив Х2: тэхдээ тэр .... Оросоор ярив М1: аа зүгээр цахилгаан одоо хүнд цохисон тийм тохиолдол гарсан уу гүү юу? Мэдсэн үү? Х2: өө байлгүй яахав. Зөндөөшд хөдөө Оросоор ярив Х1: морь малд Х2: морин мал дээр үхэр мал дээр айлын гэрт зөндөө Оросоор ярив М1: тэгээ хүн дээр тусах уу? Х2: мм хүн дээр ч бууна. Манай нэг М1: тээ яах уу? Хүн нь яах уу? Х2: хүнд бол үхийшдээ. Х1: малд ч буухад үхнэ М1: тийм мэргэн ухаантай болхым бишүү? Х2: гүаа. Шууд шууд тог цохиод М1: үзмэрчин Х2: тогонд цохиулчиж байгаам чинь ерөөсөө тэр хүн бол одоо манайхыг дундахад байхад айлд бууужийсийн Х1: тээ Х2: миний хүүхэд байхад М1: ммхн Х2: тэхэд ингээд айл ийм гэрт байсан айлууд ингээд тэнгэр дугарахаар нь үхрээ саажаагаад гэр лүүгаа бүгд гүүгээд ороод ирсэн М1: ммхн Х2: одоо ингээд. Тэгээд бороо намжихаар гары гээд. Тэгсэн тэнгэр буугаал ерөөсөө хөх дөл ингээл гараад гэрийн тойроол манас гээд алга босон. Тэгээл аянга буусан тэр айлд байсан ингээд хамгийн сүүлчийн хүн дээр нь аймаар очиж буудым байлээ. Тэгээд энэ төмөр мөмөр одоо ийм юмны хажууд байхым бол хамгийн хүнд. М1: мм Х2: Тээ Оросоор ярив Х2: тэх чинь олон үхэр үхсийшдээ айлын. Оросоор ярив М1: тэхдээ заримдаа хүмүүс ярьдгышдээ. Ингээд нэг Х1: түмүр татадаг байх өө. М1: нөгөө нэг цахилгаан ингээд тусышдээ хүн. Тэгээ тэр чинь ингээ ухаангүү унаад тэгээ тэрний дараа их мэргэн хойдохоо Х1: шороонд булаад М1: мэддэг урдахаа мэддэг. Х2: магадгүй М1: Тийм биш үү? Х2: мэдэхгүй. М1: заазаа Х2: Тийм юм сонсоогүй. М1: заазаа Х2: Ямар ч байсан миний мэдэхийн лав энд манай найзын манай анги байсан Алтанцэцэг гээд хүүхэн. Тэрний хоёр ихэр охин байсы. М1: мм Х2: тэгээд нэгэн дээр нь бууцан байхгүйюу. Тэр хүүхэд болохоор яасан гэхээр нэг нь гадаа хоёулаа малдаа гүйж яваад тэнгэр дугарахаар нь нөгөөдөх нь айгаад гэр лүүгаа гүүхэд нь хаалганыхаа бариулаас нөө төмөр бариулаас М1: аа Х2: тэнгэр тас хийсэн яг газар дээрээ нас барсан. М1: өөеөөеөө Х2: ихэрийн өрөөсөн Х1: тээ М1: ммм Х2: ер нь миний мэдэхийн ер нь тэгээд мал ахуй дээр яасан тэгээ манай хоёр морин дээр ч буусан үхчидгэл юм байлээ. Х1: хоёр морин дээр буухад хоёулаа зэрэгцээл Х2: хоёулаа зэрэг үхсэн М1: хоёр юу? Х2: морь М1: аа морь Оросоор ярив Х1: сул явсан Х2: хоёулаа зэрэгцээл Оросоор ярив М1: аа тий нөгөө тэнгэр дугарахад цахилгаан буухад тэр чинь одоо луутай холбоо гэ холбоотой байдаг гэж одоо хөгшчүүл ярьдаг байсан уу? Гүү юу? Танай үед Х2: ярьдаг байсан. М1: ай Х1: луу М1: луу Х1: луу унчихлаар тэнгэр буудаг юм уу яадын. М1: луу Х1: луу буулаа л гэж яриды Оросоор ярив М3: луу буулаа Х2: луу М1: луу буулаа тийм ээ? Х1: тээ. М1: аахн. луу буулаа гэл үү? Х1: тээ Х2: луу буулаа л гэж. Миний сонссоноор бол луу буух биш тэр дугарчаагаа чинь Х1: луу буух Х2: тэнгэр луу дугарчаагаан л гэж бид нарыг хүүхэд байхад Х1: луу унжлаа л гэдий. М1: тээ. Унжлаа гэдгийн Х2: тээ. аа Оросоор ярив М1: ерөөсөө луу гэж ямар амьтан гэж хөгшчүүл юу ямар юу ярих уу? Х1: тэнгэр тэнгэрийн с луу унждагил гэж ярьды. Оросоор ярив М1: зиа зиа Оросоор ярив М1: луу одоо өвөл хаан байдгын зун хаа байдгын. Х1: тэ манай энд байжаагаад энд хаана байлаа дэнж дээр тэр. Энэ одоо дундахын хүргэлтийн тэнд манайх тэнд байхад л хойгуур харлаал инкээд л мөнгөн морьтын тэрүүгээр инкээд харлаад явсан. Нөө хар ун доошооноо бүүр ёстой могой шинг мушгилдаж хар үүл мушгилдажаагаад л тийшээ яваад л өгсөн. Иэхэ салхи гараал манайхич байшингаа дээвэрин ховхорч хаяхгээл дараад л тэр дэнж дээр зүүн талдин байсы. Хөргөл... Х2: тэ дээр үеийн улсууд луу унж лаа л гэж ярьдаг. Орчин үеийн шинжлэх ухаанаар бол Х1: тээ салхи л гардым байна лээ. Тэгээд тэр чинь мөнгөн морьтын тэрүүгээр яваад би биндэрийн наанах нь ой мод чинь бүгд ийгээд найгаад унасан байна. Тэр тэр М1: салхиар Х1: салхинаас М1: тэгээд тэр чинь луу унасан Х1: тэгээд биндэрийн наахан нэг айл ааг аагент айл байсан гэдэг. Тэр айл дээр очоод буухадин л тэр айлы бүх юмин салхитай аваа тэр хурхын голд аваачаад хаясан М1: тэгээд тэр луу юм уу? Х1: луу унжихадил салхи гарахадил тэгдий. Оросоор ярив Х1: Салхи л иэхэ гардгым байлээ. Оросоор ярив Х1: луу гэдэг чинь од Оросоор ярив Х1: үүлил унжадаад Оросоор ярив Х2: мөнгөн морьт Х1: тэрнээс цаашаа Биндэр Оросоор ярив М1: харлаад байсан Оросоор ярив М1: гэрт гэртэй байсан уу? Х1: гэр гуч машин Х2: тэр чинь гуч М1: гуч машин Х2: аагэнт айл байсан тэгээд М1: гучин машин Х2: хотоос.. гуч машин. Гэртэй айл тэгээд нөгөө аагэнт айл байсан. Бараагаа энэ хотоос татдаг. М1: ммхн Оросоор ярив Х2: тэгээ гуч машинтай бараатай юутай хээтэйн бүгдийн аваад М1: гуч машин гэж юу вэ? Х2: одоо дээр үеийн зийл зуун гуч гэж байсы. М1: аа зуун гуч Оросоор ярив Х2: тээ ерөөсөө хүүхэд мүүхэд бүгд Оросоор ярив Х1: тэгээ авдар дээ Х2: тэр салхи л байх Х1: салхил гарды М1: заа хүүхдүүд одоо Оросоор ярив М1: яах уу? Х1: үхэр Х2: салхил байх Х2: малын нуруун дээр чихир михирин унахад малын нуруу цөм цөм цохиод л Х2: тэр гуч муч чинь бол ерөөсөө юу ч байхгүй болсон. Х1: тий. Юу ч байхгүй М1: тийм үү? Х1: тээ Х2: ерөөсөө ингээд аваад явцан гэжгаан. Тэр дотор авгай хүүхэдтэй гуруулаа байсан Оросоор ярив. Х2: нөхөртэйгөө бүгд тэр чигээрээ машинтайгаа Х1: машинин дотроо суувал гайгүй гээд М1: тэхдээ цогцос могцын олсон уу? Х2: тэгээд тэгээ салхиар ингээд эргэлдээд ерөөсөө тэнд бараг тэгээд замхраад алга бол Х1: тэр бүүр газарин байды. М1: цогцын олоогүүм үү? Х2: олдохгүйшдээ Х1: гуч машин Оросоор ярив Х1: салхинд хийсээд л яваад Х2: тэр одоо хэдэн онд далан хэдэн онд Оросоор ярив Х2: далан хэдэн онд биз дээ? Оросоор ярив Х1: далан хэдэн онд л тийм болсон байхдаа Оросоор ярив. Х2: далан хэдэн онд би хүүхэд байсан. Тэгж л ярьдаг байсы. Х1: тэнд айлин ч газар бурийлаад нүүсэн гэж ман аав чинь айлийн зааж өгдөг байсы. Биндэр ороход биндэр Х2: тэгээ тэрүүгээр Х1: наахан Х2: сүүлд би нэг ээж эднэртэй дадал явсан. Тээ яг салхи явсан газраар. Бараг өргөнөөрөө оросоор ярив Х2: хэдэн килмитэр юм бэ? Ямар ч байсан Оросоор ярив Х2: килмитэр газар байгаа байхаа Оросоор ярив Х2: таван зуун митр. Бүр ерөөсөө тэр уулын мод тэр чигээрээ ингээд унцан байгаам М1: ммм Х2: тэр салхиар М1: тэгээ тэрнийг луу гэжаагаамуу? Х2: луу биш би бол салхи л гэж Х1: луу унжлаа л гэдийшд. Луу тэр лууны Х2: яахав дээр үеийн улсууд луу л гэж Оросоор ярив Х1: салхи л юм шиг байна. Луу унжаахдаа тэр салхины юу Оросоор ярив Х2: Тиймэрхүүл юм ярьпийшдээ. Дээр үеийн улсууд одоо тэгээд юм ярьжил байдгын. М3: заа Оросоор ярив М1: заза та нарыг одоо бүр зовоолоо. Х2: өө зовох юм байхгүй. Ярьжаагаам чинь Х1: тий ярижил бай М1: одоо бид нар чинь хаашаа явахын тэгээд Оросоор ярив Х1: манайхинаар унтаад явахгүүүмүү? М1: мөнгөн морьт эндээс явуул одоо хол уу? Гайгүй юу? Одоо Х2: аа гучин килмитэр гучаад килмитэр М1: одоо зам ямар уу? Х2: зам харин одоо Х1: замил хэцүү байх. Голол хэцүү байхалдаа. М1: гол гарахгүйшдээ. Мөнгөн морьт орхым бол Х2: гарна аа. М1: ааа Х1: гарна Х2: энэ энэ энүүгээр явахаар наад талаар энгэрээрээ явбал гарахгүй. Тэхдээ шавар ямар байгаа бол энэ Оросоо л сайн мэджаагаадаа. М1: одоо чинь ингээ харанхуй болоод бид нар Х2: юу М1: явахгүй бол болохгүй болчоод Х1: харанхуйд шавар устай зам Х2: тэр баруун бүрэх гэжаагаа бил үү тэр гүүрээр гардын тэр гүүр нь ямаршуу байгаа бол. Уул нь зассын тэгээд одоо машинууд гараал байды. Х1: машин энэ баяр наадам Х2: ганц л гол гарна Х1: болохоор засдаг л юм даа М1: тэхдээ том гол юм уу? Одоо Х2: жижиг М1: ч их устай л даа Х1: жижиг голин л үертэй л байаа Х2: үерэлцэн гүүрээрин гар. Гүүртэй М1: заза Х1: жижиг гол ч гэсэн Х2: манай хүн одоо газарчилхым байгааз? Х1: машин гарахгүй ээ. М1: аан зөв зөв. Х2: ер нь М1: Чадахымуу? Тэнд буух газар байгаа биддээ? мөнгөн морьт сум юм чинь Х1: ай Х2: зочид буудал энтэр гэж байдаг байлгүй. Би одоо мэдэхгүй М1: мэдэхгүй юу? Х1: зочид Х2: нөгөө шараагийгийнх чинь л зочид буудалтай юм шиг байлээшд. Х1: тээ. Оросоор ярив М1: мөнгөн морьтод одоо хамниганаар ярьж чаддаг хүн ч юм уу энүүгээр тийм хүн байна уу? Х2: би одоо сайн мэдэхгүй. М1: та мэдэх үү? Х1: мэдэхгүй аа М1: мэдэхгүй Х1: мөнгөн морьтыхон чинь Х2: ээж л мэдэхгүй болохоор би яаж мэдэх үү? яагаад гэвэл би чинь эндээс их олон жил Сэлэнгээр явцан М1: аан Оросоор ярив М1: мөнгөн моритын настай улусууд бүгд байхгүй болсөөн Х2: ер нь л их Х1: ер нь байхгүй Оросоор ярив Х2: настайчуул нь яг тэ.. М1: танай нөхөр мэдэх бол уу? Х2: юуг М1: тэр мөнгөн морьтыг Х2: мөнгөн морьтыг хүмүүс тийм хүмүүс байдаг гэж үү? М1: тий мэдэхгүй юу? Х2: мэдэхгүйшд Оросоор ярив М3: хөгшдийн хотхонд М1: энд бол байхгүй юу? Х2: ай М1: энүүгээр байхгүй юу? Х1: энүүгээр үү? Х-: энд одоо М3: хөгшнийн хотхонд байхгүй юу? Х2: ер нь байсан хэдэн хөгшчүүл нь ойрын хэдэн жил бараг л яваад өгчлөөшд Оросоор ярив Х2: мөнгөн морьтод одоо очоод сураглавал яады. Би ёстой мөнгөн морыхныг сайн мэдэхгүй М1: тээ одоо орой очуул бас нэг жоохон. М3: заа М1: Заа М3: маш их баярлалаа. Х1: зүгээр зүгээр М3: энэ жижиг бэлэг Х1: заа баярлалаа баярлалаа Х2:баярлалаа М1: заа хойтон одоо ирж тантай уулзана шүү. Та домгоо сайн бодоорой. Х1: заа М1: за юу? Х1: заа. Баярлалаа ирээрэй М1: нэг зургаа авхуулчийлдаа Х1: заа М3: заа