Дамдинсүрэнгийн Бөхбилиг, хамниган интервью

Информанты:

Место:

Экспедиция:

Примечания:
Это предварительная расшифровка. Бухбилиг довольно много говорил по-русски, это тоже надо дорасшифровать и вставить в текст!!!

Аудиозаписи
Запись 1
Слушать
Надо убрать дубли (вроде убрал - ИГ) и внимательно вписать русский текст – (особенно из видюшек). Бухбилиг много полезного говорит по-русски. 2023_08_16_13_15_23 эхлэв Сайн байна уу? Өө сайн. Сайн байна уу? Сайн байна уу? «Оросоор ярив» Оо заа. Ах ийшээгээ суух юм уу? Та дээшээ суу. Чи дээшээ суу. Би энд суух. Цай уу. Өө баярлалаа. Слава: да-да-да, это обычай такой. Ему в руки дают. А если воду подают, то ее, наоборот, должны поставить на стол, не в руки. «Оросоор ярив» Сүүтэй цай сүүтэй цай. DBukhbileg_LGanbayar_stories_15082023_kham_orgl_zoomh2n эхлэв «Оросоор ярив» Нөгөө. За ах аа. Та ийшээ суучихгүй юу. Тэг тэг. DBukhbileg_stories1_15082023_kham_orgl_zoomh6 эхлэв Танд энэ жижигхэн микрофон зүүж болхогү? За. За тэгье ээ. Хаана? «Оросоор ярив» Энэ шилээ авах Зүгээр л энэ ч ярьдаг тэрнээс юу байхгүй. Телевизийн яриа байхгүй юм байна. Аа тэр камераа буулгах уу? Үгүй л дээ болох л доо. Тэгэхдээ «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Камера только, если красиво одеться. Понятное желание. За. DBukhbileg_stories1_15082023_kham_orgl_dji эхлэв Мөнөө видео буулгаж өгөгтий. Видео хийхгүй. Да энэ Катя. За. Би Катя. Энэ Юха. Каанакын каанакын ямар күн? Катя Финландаас Санктпетербургээс тэгээд финландаас. Орос хүн. Оростой хиллэнэ ш дээ юу ч Финланд тийм ээ? Тийм. Энэ Юха бас финландаас. Финланд. Монгол хэлтэй хүн. Монгол хэлтэй камнигаан кэлтэй. Хамниган хэлтэй. Камнигаан кэлтэй хүн. Настай хүнээс «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Сайн сууж байна өө. Оля та мэднэ. Оля. Энэ Хонгор, энэ Эрдэмбилэг. Энэ Дамдинсүрэнгийн Бөхбилэг. Мэддэг байна. Нэг удаа уулзсан бид нар. Дөрвөн жилийн урд. Тийн дөрвөн жилийн урд. «Оросоор ярив» Ах аа та сайхан зусаж байна тө? Сайхан зусаж байна. Сайхан зусаж байна уу? Сайхан зусаж байна аа. За сайхан зусаж байна уу та? Өө сайхан. «Оросоор ярив» Тэгээд энэ царцаа хамнигаанаар яаж яаж хэлдэг яаж гэдэг вэ? Тарчээ. Тарчээ? Тарчээ. саранча так называется. А стрекоза? тэмээлжинэ яаж гэдэг вэ тэмээлжгэнэ? Тэмээлжгэнэ төмөөлзгөнө. Төмөөлжгөнө. Төмөөлзгөнө төмөө гэдэг. Төмөөлжгөн. Оросоор тэмээ верблюд төмөө төмөө. «Оросоор ярив» Тийн төмөөлжгөнө. «Оросоор ярив» Тэгвэл тэр гэрийг та ямар ширээр буддаг та? Тэрөөнийг зос зос гэж тийм широо байх мана. Ийм улаан өнгөтэй. Тэрөөнөө билуулжин шира устайгаа холиод нөгөө юуны сүүнээс гардаг машиндсан сүү гарахад чинь тийм шар ус гарах. Тэр шар усандаа жоохон давс хийгээд тэгээд хотгоод тэгээд байшин крас буддаг бид. Тэгвэл яаж. Тэр бол хамниган дээр үеийн энэ орой байшингыгаа оройг бол гарнизаар хучдаг. Гарнизаар будах өшөө хоёр дахь нь юүгээр нөгөө холтсоор хар модны холтос долны мэт хуулаад. «Оросоор ярив» Тэгээд үргэлж үргэлж тэр чинь метрийн ийм ийм том юмнууд «Оросоор ярив» тэгээд тэрээнээ «Оросоор ярив» сая болтор л тийм байгаа. Миний л мэдэхийн миний өмбөө өвөө азай нар минь хөгшээнүүд тэгж л хийдэг. Дааранц гэж юу модон модон гү? Энэ модон хавтгайг уу? Тийн. Дааранц тэр. Тийн тийн тэр чинь нөгөө юу чуулаад ийм вервногий чинь чуулаад тэгээд гарниз гарниз гэнэ. по-русски гарниз, да? похоже? дооск. Оля: дранка, дранка Даранк. Дарница. Хамниган тоже дарниц. Дооск. Илья: по-хамнигански дарница, а по-русски дранка. Тийн дарниз тийн. Дарниз гээд чуулаад хийдэг байгаа. Дарниз. Хирөө байгаагүй тэр үед чинь. Ийгээд хуурай хокоор тэгээд цавчаад цуулаа. Тэгээд иш оройг нь юугаар кар кар модны холтосоор кар модны холтосоор. Лиственница, которая поверхность, кора. Лиственница кара мод кара мод. Тийн тэгээд тэрний тав зургаан сарын үед долны нь үед хуулаад тэр чинь бүр том ийм метр ийм юм болох. Дээшээ бүр тав зургаан метр. Тэгээл тэр чигээр нь шифрчингээ хийгээд. Как шифер. «Оросоор ярив» Энэ хамниган. Тэр хамниганаа ямар ч юу байхгүй тэрөөнд чинь хадаас мадаас гэж байкүй. Өөрөө л ийгээд л углуургадаад л хийнэ. Тэр тэрөөний чинь ч ийгээд хөшүүргэдээд ийм мод көшүүргэдээд тэрөөний тулаад тэгээд л. Тэгээд сая болтор л байсан. Миний ав энэ тэр тийм юм кийгээд л байдаг байсан. «Оросоор ярив» Тийн тийн тийн тийн «Оросоор ярив» байдаг тийм дээр үеийн гарнизан юутай юунууд. Тэр долыг бол өнөө хуулахаа болио. Яагаад уу гэхэд байгаль хамгаална. Природ охранять. нельзя. живой поверхность этот. За поведение наше … (?) Илья: живой нельзя рубить, только сухое. Бухбилиг: а раньше так сделал. Это все краска. В нашей дервене все так. Слава: Тэгвэл тэр зос зос зос будагдаа шороо яаж улаан болдог вэ? Тэр ч улаан байх оо. Улаан широо байх. Широо нь земля, которая красная. Шороо шороо нь будаг. Шороо нь. Манай тэнд бас байна. Миний одоо байж байгаа газар. Тэндээс одоо ухаад авах. Илья: земляная краска, из глины? Гилина. земля. Тэгвэл ийгвэл будаал будаал ширдөөл тэр мод нь үмкирдэггүй гү? Үгүй үмхрэхгүй. Мод нь үмхрэхгүй. «Оросоор ярив» Кэдэн кэдэн жил байдаг вэ? Өө тэр зуу хоёр зуун жил болно ш дээ. Өнөө байна ш дээ. Хойноосоо нүүж ирээд барьсан юмнууд зуун жил хоёр зуун жил зуу гаран жилийн өмнө. Манайкин чинь икэнк нь «Оросоор ярив» Өнөө ч болтор байдаг гү? Өнөө ч болтор байна л даа. «Оросоор ярив» Хамниган гэр буриад халх ондоо ястнуудын гэр гэрээс ямар ялгаатай вэ? Модон гэр нь үү? Тийн модон гэр. Тийн гэрт хамниган чинь дээр үед ийм юу байгаагүй ш дээ. Бас л гэртээ байгаа ш дээ. Тэхдээ арай урц урц маягтай байгаа. Нөгөө индиан юу чинь цаатнархуу. Цаатны нэг гэр байдаг ш дээ ингээд дээгүүрээ мод «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Тиймэрхүү тэхдээ «Оросоор ярив» Эсгий. Юугаар хучдаг байгаа вэ юугаар юугаар хучдаг байгаав энэ урц? Бойлок бойлок. Бойлог гэж юу вэ? Юу эсгий. Эсгийгээ өөрөө кийдэг байгаа. Сая болтор л эсгийгөөр кийдэг байгаа ш дээ. Тийн «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Урцан урцан урцан гэрийг. «Оросоор ярив» Өнгөөр адил байна тэ? «Оросоор ярив» Хайцанхнаас хол биш. Түүх нь түүкч хүн байна уу? Хэл шинжлэлч. Аан хэл шинжлэлч. Тэгвэл энэ гэрийг хэзээ бариата? Кэдэн онд бариа? Энэ нэг хоёр мянга зургаан он хавьд. Хоёр мянга зургаан онд бариа. «Оросоор ярив» Цэргийн ангид ажилладаг манай күргэн бацган минь. Тийн тэр Баян-Уулд ч ажиллаа. Сая очоо биддээ та нар Баян-Уул тэнд. Тэнд миний көвүүн байгаа нөгөө генерал болдог көвүүн. Баян-Уулд уу? Баян-Уулд. Баян-Уулын отрядын дарга байгаа. Байсан. «Оросоор ярив» Байсан гэхгүй бол энд байгаа гэж ойлгоно ш дээ. Энэ үү? Энэ миний хөвүүн. Энэ ерөнхийлөгч Призет. Монголий. «Оросоор ярив» Генерал бригад генерал. «Оросоор ярив» Хамниган. «Оросоор ярив» За баяр хүргэе. Баярлалаа. Сүхбаатарын талбайд хөвүүнээ угтаж аваа. «Оросоор ярив» Бахархах. Энөөний тэр хамниган судлалынгаа юунд «Оросоор ярив» Зургий нь зургий нь авах юм уу? «Оросоор ярив» Тийн. Зураг авах уу? Зураг ав зураг ав. Чи ч хэрэгтэй ш дээ. Тэр юунд тэндээ судалгааныгаа ажилд тэр энэ зураг авкүй юу. Дахиад зураг байгаа ш дээ. Та над барьжийнэ тө? Тийн тийн. Танд энэ зураг байна гү? Байгаа байгаа. Байгаа байгаа. Тэгээд Бадмажав энэ тэрд очиж харуулах. Аа за. «Оросоор ярив» Энд нөгөө Бөхбилэгийнхэн дээрээс хөөе. Айн? Зургий нь гарга даа Бөхбилэгийнхэн дээрээс. Дээлтэй. Миний утсан дээр байгаа даа. Аа би өөрийнхөө утаснаас авчихъя. Энэ энэ тэр хамниганы анхны анхны фестивал. Анхны хамнигааны хурал. Хурал. Наадам наадам. Тийн наадам. Энэ цагаан цагаан дээлтэй ах Жаргалсайхан гэж гү? Биш ээ. Энэ Бадрах гээд. Энэ нөгөө Ганбаяр. Ганбаяр. Ганбаяр. Ганбаяр. Энэ Биндэрийн одоо очиход Биндэрийн нөгөө. Агваанжанцан Бат гү? Нет нет. Биш биш биш. Биш биш. Энэ Биндэрийн. Биндэрийн нөгөө хэний Лувсаны анчин Лувсаны хөвүүн. «Оросоор ярив» Энэнээ гарга. «Оросоор ярив» Хөөе гарга. Гаргахаа болио чи гарга. Камнигаанаар энэ яаж нэрлэдэг вэ? Юу гэдэг вэ? Гишүүннээ варен. Гишүүн варен. Гишүүннээ варен. Хамниганаар уу? Гишүүннээ буцалга буцалга гэдэг. Буцалга гү? Тийн буцалга гэнэ. «Оросоор ярив» Буцалга энэ мойлтой мойлтой тос энэ тэрий чинь буцалга гэнэ ш дээ манайхан. Буриад шиг цөцгий мөцгий гэхгүй тийн. Энэ Бөхбилэгийхний гаргаад өгөөч энэ чинь. Танай галерей дотроос яасан ш дээ. Харин гаргаад өг л дөө энэ чинь. Яасан алга болчихсон уу? Дийлэхээ болио. Энэ энэ стүүжин хийжээгээд жаахан загсаагүй байна идэгтий. «Оросоор ярив» Аав энэ дээр гүйлгээд хар л даа. Та одоо ингээд л. «Оросоор ярив» Засгийн орд. Засгийн ордон генералаа аваад гарч ирж байна гарч ирж байна. Гоё байна дөө. Тийн. Гоё байна. Тийн Сүхбаатарын талбай. «Оросоор ярив» Хүүе энэ маань доороо наалдаж байна уу даа. Танигдахгүй болсон байна ш дээ. «Оросоор ярив» За. «Оросоор ярив» Хөвүүн тань мөнөө хаана байна вэ? Хотод. Аан хотод. «Оросоор ярив» Сайн байна аа. Энэ юунд ч байгаа Улханд байсан ш дээ. Улхан килээр гардаг бид дээ тийм ээ? Улханы боомтын дарга байсан анхан. Тэгээд л тийшээ дамж дамжсаар тийшээ очоод тэр. «Оросоор ярив» Улханы боомтын дарга байсан ш дээ аав. «Оросоор ярив» Эндээ ч бас дарга байгаа энэ цэргийн ангид. Энд хилийн албаны дарга байгаа. «Оросоор ярив» энэ япошх бас хамниган. Япошх. Япошк «Оросоор ярив» тийн манай ч бас халаач халаач гэдэг манай энд. Халаач. Халаач. Энэ халаач юм уу япошх юм уу? Халаач гэдэг. Халаач. Халаач. Япошх гэж юу вэ? Япошх гэж яахав оросоор хэлж байхгүй юу тийн. Халаач гэж? Халаач гэж хамниганаар энэ япошх. Энэний чинь булуур. Булуур ч гэнэ. Дундаа нүхтэй тэгээд юунд үнэсэнд булаад кийдэг. Цогтой үнсэнд. Тийн тэгээд дотроо нөгөө мойл мойл кийгээд жимстэй. «Оросоор ярив» Тэгээ үнсэнд үнсэнд цогонд булах. «Оросоор ярив» Халаач. «Оросоор ярив» Тэгээд ондоо хамнигаан идээ яаж байсан бэ? Ямар хоол хийдэг байсан бэ? Өө тэр ч янз бүрийн л хоол энэ идэк л хоолнуудыг кийк л дээ. Гэхдээ тэр ургамлаар их юм хийдэг байгаа. Мэкийр тэр цагаан төмс. Мэкий мэкий. Мэкийр мөкийр. Мөкий гэж юу вэ? Мөкийр гэж ургамал. «Оросоор ярив» Мөкээр. Мөкээр тэгээд цагаан төмс. Мөкээр ямар ургамал та мэднэ үү мөкээр? Мөкээр гэж үндэс тийм юуны. Тэрөөний юундаа буцалгандаа хольдог байгаа. Энэ мойлыг мойлыг нюхаад хольдог биддээ. Тэрээн шинг бас тэр «Оросоор ярив» тэгээд тэр цагаан төмс. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» тийн. «Оросоор ярив» мөкээр цагаан төмс энэ хоёр. Тийн тийн. Энэ мөкээр цагаан төмс энэ ижил юм уу? Биш ээ өөр шал ондоо. Ондоо. Ондоо. Тус тус ургамал. Ондоо ондоо. Тийн. «Оросоор ярив» Тэрөөний тэгээд буцалга гээд гэдэг байгаа тийн. Голлох л юм нь тэр халаач. Халаач. Тэр мөхөөр кэзөө түүдэг бэ? Хаагуур түүдэг вэ? Намар л түүнэ. Одоо боловсроход нь найман сар одоо л түүхээр болж байна. «Оросоор ярив» Тийн тэгээд энэ цайны ургамал янз бүрийн. Ямар ямар байдаг вэ? Өө тэр бол бүр олон төрлийн. Өнөө ч би энд цуглуулаад дээр хатаажийнэ. Очоод юу яадаг. Хотод миний бүр бий ийм. Жилийгээ нөөцийг өөрөө авдаг би. Тэр өмбөө минь хийдэг байгаа энд. Би өмбөөгөөсөө өмбөөгөөсөө л эднүүдийг сурсан. «Оросоор ярив» өөрөө би өөрөө би чинь байгаль байгаль хамгаалах талын «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» цаг уур. «Оросоор ярив» сүүлийн арав гаран жил «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Усны усны. Тэнд Цэрэндулам байгаа Цэрэндулам тэнд ажилладаг байсан тэ? Тийн манай дарга байсан. «Оросоор ярив» Цэрэндулам тийн. Одоо би хөвүүндээ ажлаа хөвүүндээ өгөө би. Бага хөвүүн минь энд миний ажлыг хийж байна. Балжийн голын «Оросоор ярив» Бирваазад Бирвааз бирвааз тийн. Бирваазад та ажилладаг байсан. Тийн би ажилладаг байсан. За за. Бид тэнд уулздаг бирваазад. Тийн тийн тийн. «Оросоор ярив» Тэгээд тэнд юу яавал нөгөө сэрэг сэрэг сойлго гээд том юу морио уядаг. Тийм цэрэг цэрэг сойлго сойлго сэрэг сэрэг л гэнэ. Сойлго гэж хамнигаан үг гү? Хамнигаан үг сойлго. Сойлго. Сойлго. Сойлго. Сойлго Сойлго. Би сойлгоо кийнкээ өглөө миний сойлгон дээр очиж зураг авхуулахад нь болно. Ийм том. Тэгээд миний нэрээр үлдэх дараа нь. Зуун жилээ дараа тэр сойлго үлдэх. Өө нөгөө Бүхбилэг баавайн Бүхбилэг күгшээгийн сойлго. Өө энд. «Оросоор ярив» Арааш Бүхбилэг энд амьдарч байгаа гээд. Би үхнэ ш дээ одоо ямааны насгүй хүн чинь хэзээ ч үхэж магадгүй. Тэхэд чинь тэр сойлго мана үлдэх. Ийм «Оросоор ярив» Шинөсөөр? Шинөсөөр хийсэн тийн. Тэр ч удаан. Хар модон. Тийн хар мод юугээр хусоор хийдэг. Хоёр янзаар хийдэг. Хар модоор хусоор. Хар модоор. Хар модоор хийдэг, хусоор хийдэг. Би. «Оросоор ярив» Би «Оросоор ярив» хийсэн. Юуны минь бас бий. Тэр хусоор хийсэн ч бас бий. «Оросоор ярив» Дадал Дадал гэж Түнгэлэг Түнхлэг горхин гэж нууц товчоонд ч байдаг биддээ. За за байгаа. Тэр Түнхлэг горхины эрэг дээр төрсөн хүн. «Оросоор ярив» Хамниганаараа ер нь анхнаасаа л бахархдаг. Тэгээд ерөөсөө хөдөө хөдөөгөө л амьдрах минь гэж бодоод л цэргээс халагдаад тэгээ эндээ ирээл насаараа жаран зургаа долоотой болтроо энд Дадалдаа байгаа амьдраа. Энэ Ононгоо эргэд. Тэнд «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» тийн далан гурван онд цэргээс халагдаад тэгээд хөгшинтэйгөө далан дөрвөн онд суугаа би хөгшинтэйгөө. Одоо тавин дөрөв таван жил болж байна бид хоёр суугаад хүгшинтэйгөө. Тэр том хөвүүн минь генерал, анхны минь хөвүүн. Том көвүүн тань кэдтэй вэ, кэдэн настайв? Өнөө дөчин долоотой. Дөчин долоотой. Дөчин долоотой. Тийн зургаан күүгэдтэй. Гурван бацган гурван хөвүүн. «Оросоор ярив» Тэдөн тань хаана байдаг вэ? Тэдөөд минь юунд байна аа Улаанбаатарт нэг бацган минь «Оросоор ярив» тэгээд нэг бацган минь энэ Дорноговьд байна. Эдний нутаг энэ хөвүүний нютуг байна. Дорноговьд их эмч, хүний их эмч хүний их эмч. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Тэгээд бага хөвүүн минь бага хөвүүн минь энд. Энд тэр миний ажил «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Тийн тэгээд энэ бацган минь цэргийн ангид энд ажиллаа. «Оросоор ярив» Тийн тэгээд нэг хөвүүн минь Норовлин суманд. «Оросоор ярив» Тийн Норовлин. «Оросоор ярив» Малчин. Малчин. «Оросоор ярив» гурав нь их сургууль төгссөн. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» За сайн байна. Өөрөө боловсрол арав л төгссөн байна. Аравдугаар анги. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» биш ээ. «Оросоор ярив» Хорин дөрвөн ачтай ач зээ нартай тэ? Тийн гучаа гучаа үзөө би. Энэ миний гуч энэ хөвүүн. Өвөөтэйгөө ажил руу нь явчихсан. Тэр өвөөтэйгөө явдаг көвүүн гуч минь. «Оросоор ярив» Тэр гуч тань. Два. Хоёр гучтай тэ? Зө их баян өвөө болжийна та. Тийн өвөө болжийнэ вэ. Тэгвэл тэр хойшоо тэр хойшоо Тарвалжийн нутагт суудаг танай төрөл та тэдөөнтөө уулзаж үзээтө? Үзөө үзөө. Энэ зун нөгөө Алтарганад очихдоо тэднийхээр дайрч очоо. Тэр хоёр хөгшидтэй золгоо би. Кэд бэ? Яагаав тэр Долгоржав Дулмаа. Дулмаатай. Дулмаа хоёртой тийн. Тэр чинь миний юуны минь авын минь эгчийн хүүгэд. Эгчийн нэр нь кэн байгаа билээ? Хэн? Тэр танай авын эгчийн нэр. Тэрээнээ сайн мэдэхгүй. Сэрчигмаа билүү хэн билээ дээ. Цэрэгмаа ч билүү тиймэрхүү. «Оросоор ярив» Тэгвэл тэр өвөгний нь Түдэв. Түдэв тийн өвгөн нь анчин Түдэв гэдэг хүн байгаа тийн. Би тэр Дулмаа Долгоржав авгай сайн танина. Танина биз? Тэр Тарвалжид тэр хоёр байгаа ви. Тэгвэл тэр тэнд байхдаа тэрөөний тэрөөнтэй ажил тэр судалгааны ажил явуулдаг ви даа. Аан тийн. Тэр ажилд минь их. Тэр хамниган хэлтэй бас. Хамниган хэлтэй. Энэ тэр явдаг хүн билээ. Тэр Мөнхтогоон гээд тэрний чинь дүү нь Улан-үдэд байдаг. Тэр нь ирээд байсан бидний очиход бол. Тэр ч өөрөө ирж байсан. Тэр «Оросоор ярив» чинь бас миний анхан самгантайгаа суугаад байхад мана ирж байсан сайн ажилтай гээд. Шип энэ юутэй. Тэгвэл тэрөөн танайд ирж үзөөд та тэрөөнтэй очиж үзөөта? Тийн тийн тийн. Ямар гоё вэ. Тийн тэгээл тэрөөкөн юу руугаа Агацхаан юу руугаа л амьдарч байсан. Тал хийчхээрэй. Юу Тэнгэлиг. Тэнгэлиг биш ээ юу Бэрцийн дацан тэр хавь. Тэнд суудаг. Тарвалж Тарвалж. Агацхаан Алтаан Билүүт милүүт тэрөөрүү. Голдуу энэ Хэррүү. Ердөө л эндээ жил бүр гурван үеэрээ бид нар энэ Онон голын хамнигад. «Оросоор ярив» Тийн. «Оросоор ярив» Тэр юу чинь өвгөн ав минь бас казашк казакийн. Хасаг хамнигаан? Хасаг хамниган. Хасаг хамниган. Тийн юунд байсан. Нөгөө мянга есөн зуун таван оны байлдаанд японы байлдаанд явж байсан. «Оросоор ярив» Моринд мордож чидахгүй. «Оросоор ярив» DBukhbileg_stories1_15082023_kham_orgl_dji төгсөв. DBukhbileg_stories2_15082023_kham_orgl_dji эхлэв Тэгээл телегээр юугаар дөрвөн ходоог тэрэгтэй явдаг тийм хүн байгаа. Тэгвэл танай Долгоржав эгчийн күүгсүүд бие биеэ таньдаг уу? Сайн танихгүй ээ. Тэр юунд Украйн руу байлдаанд яваал байна гэж байсан көвүүн. Долгоржав эгч. Тийн тийн. Мэнд ирээ юм уу гүй гү. Мэнд ирөө. Ирөөв тэр? Ирөө ирөө. Хөвүүн ирөөв үү? Ирөө. Өө за за. Гээгдүүл нэг хоёр өрөө квартир байшин өгөх л юм байх гэсэн ярьж байсан. Мэнд ирээ юм. Яамай даа. Мэнд амьд ирөө. Өө за за болоо болоо. Нэг хөвүүн нь байсан гэртээ. Гүрүүшк хийдэг яадаг бүдүүн көвүүн байсан. Ага руу явж бид нар чинь Агын дацнаар ороо. Тэр миний өмбөөгийн ахай нь тэр Агад лам хүн байгаа. Юуны гавж Агын дацанд гавжийн дамжаа хамгаалсан. Тийн гавж бүр дээд зиндааны эрдэмтэн тэр үеийн байсан. Тэгвэл. Эндээ ирээд гучин долоон онд баригдаад тэр цаазлуулаа буудуулаа. «Оросоор ярив» Тийн тэрээнд нь очээ би. Тэр краанд нь юунд Агын дацанд очиж тэр лигдэн гавжийнгаа тэр гавжийн дамжаа асан газар нь очиж мөргөө. Тэр даргатай нь уулзаа. Тэнд жаахан ярилцлага өгөө бас. Тийн арван найман оны үед байна уу тийм гавж болсон хүн. Тэгээ энд Гэлбэрийн дацан гэж байгаа. Тэр Гэлбэрийн дацанд лам байгаад тэгээд бүх хөрөнгий нь хураагаад тав зургаан ийм байшинтай ийм лам байгаа. Нэлээн сайн лам нь байгаа. Тэгээл хэлмэгдээд буудуулаа. Одоо хэлмэгдлээ хөшөө энд минь байна. Тэрээн дээр нэр нь байна. «Оросоор ярив» Тэр тэр өнөөх дацан эндээс холгү? Ойр ойр. Гайгүй эндээс ердөө ойр. Өглөө очиж болно. Мөнөө байна гү? Байна байна. Байхгүй ээ тэрний суурь нь байна. Тэнд нь нэг суварга босгонхой. Тэр бүх лам тэнд хамниган лам тэр юуны нь бүр том хамба лам нь бас хамниган Гэндэн гавж гэж байгаа. Манай ч бас хоёрдугаарт том лам байгаа. Тэгээл ламын үлдэгдэл гээд бид нэрээс хамнигасыг сургуульд ч явуулаагүй, цэрэгт ч явуулаагүй хавчаад. Тэгээд хавчигдсан. «Оросоор ярив» Буриасууд буриасууд халх халх улсууд чинь хамнигад дургүй байгаа ш дээ. Дээр үеэсээ Балж хатны мана хөк мөк огтолсон ч тийм нэг домог ярьдаг тэрнээсээ болж. Тэр чинь сайн чанар дээрээ бол тийм байгаагүй л юм байна лээ л дээ тэр. Балж хатан чинь кореаюу руу солонгос руу ингээд хадамд гарч яваад энэ дархинд үнэрч гээд газар тэнд манайхан л байгаа. Ердөө миний «Оросоор ярив» өвгөнгү. Балж хатанхай Балжин хатан харин ийшээ явж байхгүй юу тэр юунд хадамд гарч. Тэгжийгээд нэг гөрөөс алсан хөвүүнтэй таараа. Тэгээд тэр гөрөөсий нь булиагаад тэр хөвүүнийг алаад тэгээ яваа. Тэр хэний Балжийн хатны чинь албатууд. Тэгээд тэгсний нь нэг көвүүн амьд үлдээд дутаагаад нөгөө өөрийнгөө хамниган баатарт ирж хэлээ. Хөвүүний чинь алаа, хаана хэн ч юм улсууд ирээд. Тэр чинь нютагтаа л байгаа ш дээ хамниган чинь ердөө л эндээ л байсан эндээ л бүр Чингисийн төрсөн үеэс эхлээл энд байсан улсууд. Нутаг дээрээ л байж байна одоо. Одоо ч нутаг дээрээ л байж байна бид. Миний ав энэ тэр бол тэр өөрийнгөө төрсөн газар л энд төрсөн энэ Сантхаан гээд энд нэг ийм овоо нагацын энд байгаа. Тэрнээ өвөрт миний эцэг төрсөн. Ав минь Махбараа гээд Махбараа цагаан гээд цагаан гээд тэр юунд таван оны дайнд явж байсан өвгөн чинь байгаа. Тэрний ав нь Махбараа гэж өвгөн байгаа. Махбараа. Тийн Махбараа. Махбараагийн ав нь Гончиг гэж хүн байгаа. Тэгээ Васил гээд тэрний дээд. «Оросоор ярив» Албат нь гү цэргүүд нь юм уу харгалзаж хамгаалж явж байгаа Балжийн хатны хамгаалж л кореа тийшээ хадамд гарч байгаа ш дээ. «Оросоор ярив» Тийн. Тэгээд юугий нь булиагаа. Бүр бүр гөрөөсий нь булиагаа. «Оросоор ярив» Тийн тийн тэгээд очоод отгийнхондоо хэлээ, хамниган отог энд ч байгаа. «Оросоор ярив» Баатар баатар даргадаа тийн тийн. Тэгсэн тэр нь ирээд л Балжийн хатны чинь цэрэг тэр юугий нь бүгдий нь алаа. Нэг ч хүн үлдээхгүй булты нь алаа. Хөвүүний хамниган ч алаа тэр хөвүүний нь алсан юм чинь. Хөвүүн нь ямар ч үгүй гөрөөсөө ганзагалаад алаад явж байтар нь л тэр улсууд чинь цаанаасаа хүрч ирээд. «Оросоор ярив» Хамнигаан хамнигаан тэр цэргүүд алсан. Тэгэлгүй яахав дээ хөвүүний нь. Цэргүүд хамнигааны алсан. Тийн тэр цэргүүд чинь хамниганаа баатрын хөвүүний нь алаа. «Оросоор ярив» Тэр баатрын. «Оросоор ярив» Баатрын хөвүүний алаа. «Оросоор ярив» Тэгээд тэгээд юугий нь гөрөөсий нь булиаж аваад яваа. «Оросоор ярив» Тийн. Тэхэд нь хайшаа яваа вэ гээд хөөгөөд л гүйцээ. Көөгөөд гүйцэхэд нь Балжийн хатан цэрэгтэйгээ байгаа. Булты нь алаа. Тэгээ нэг хүн тэндээс үлдээ. Тэр нь Багаж баатар ингээд ингээд байгаа байхгүй юу. «Оросоор ярив» Багаж. Одоо Багаж баатар гээд агын хөшөө босгосон ба бичлэг байгаа биддээ. Байна аа. Сая харлаа тэр чинь. Сая сүүлд босгоо юм байна. Түрүүн бидний явахад байгаагүй. Тийм байна. «Оросоор ярив» Энэ хэзээ байсан бэ? Хэн? Энэ энэ бүгд юм хэзээ байсан бэ? Өө тэр нэлээн дээрхэн тэр л Балжийн хатнаа л ийшээ нүүж явах үед, юу хадамд л гарч явах үед байхгүй юу. Тэр кореа руу тэр түүхэн дээр байдаг ш дээ. Хорио руу? Юу солонгос. Кореа. Солонгос руу хадамд гараа. Тэхэд нь тэр. «Оросоор ярив» Тийн тийн тэгээд энд Үнэрч гэдэг газар бий. Тэр үнэр гартал алаа тэднийг. Сүүлд тэр зунаа л үнөртөөд байсан гэж байгаа юм тэр газар нь. Тэгээд өнөө Үнэрч гээ газар бий. Тэгээ хамнигадуудад дургүй алуулсан гээд. «Оросоор ярив» Хамнигаанчууд энэ энэ газарт дургүй ээ? Биш биш биш. Биш биш. Үнэрч гээд газарт. Үнэрч. Үнэрч гэж газарт биш. Биш юм уу? Хамнигад чинь тэр Балжийн хатны цэргүүдийг алсан учраас хамниган өстэй болж байхгүй юу тэр чинь. Биднийг аллаа гэж, тэр хөвүүний нь алсны төлөө тэр чинь. Өс хонзонтой. Өс хонзонтой. Тэгээд л дамнаж өнөө болтор ярьдаг байкүй. Хамниган муу улсууд, бид нарыг алсан гэж. Тэр чинь хөвүүний нь алсан юм чинь тэр чинь тэрний л эсэргүүцэж тэр нэг хэдэн цөөхөн энд эндээ л нутагтаа амьдарч байсан хамнигад чинь тэр алсан байх. Тэгээд тэрээнээ дамжвал полтмааг болгож дамжуулж ярь ярьсаар тэгээд хамнигасыг их муу чанарт чанар муутай тийм улсууд гээд өнөө болтор ярьдаг, хавчдаг байкүй юу. Хамнигаанчууд их муу чанартай тэ? Тийн тийн тэгж хавчдаг. Тэгж ярьсан. Тэгж хавчдаг байхгүй юу. Өнөө болтор хавчлаганд байсан бид нар. Хэн тэгж ярьдаг вэ? Хэн тэгж ярьдаг вэ, ямар ястныхэн? Буриад буриадууд л ярьдаг байхгүй юу. Буриадууд л үе дамжаад ярьдаг байхгүй юу. Хамниган улсууд өвгөд юугий минь үнэртэй болтор алж байсан. «Оросоор ярив» Тийн хөвүүний нь. «Оросоор ярив» Сүүлдээ үнэрттэр тэнд байх муудаад илжрээд «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Тэгвэл Балжийн хатан буриад байгаагө? Буриад байлгүй яахав. «Оросоор ярив» Балжийн хатан чинь буриад юунээс Байгал далайн тэндээс л ийшээ явж байгаа байхгүй юу. «Оросоор ярив» Хэзөө байгаав хэзөө байгаав энэ учир? Энэ учир чинь одоо тэр л Багаж баатрын үед л байх. Багаж баатар чинь ямар үед амьдарч байсан тийм л түүх ярьдын билээ. Хэн энөөнийг ярьдаг байгаа вэ? Энд чинь хөгшид ярьдаг байгаа. Би нэг хөгшин ярьж байхыг дуулаа. Энд Долгор гээд өнөө ч хүүхдүүд нь байна л даа энд. Тэр л. Тэгээ намайг хамниган гэж ойлгоогүй, буриад л хүн гээ намд л хэлж байхгүй юу, хамнигадууд одоо аягүй муухай улсууд. Тэгж Балжийн хатны мана алж байсан. Тэгээд тэрнээ бүр цааш нь яагаад Балжийн хатны хөхий нь огтолсон гэж ярьдаг байхгүй юу. Тэхлээрээ тэр бүр дэмий муухай улсууд. «Оросоор ярив» Балжийн хатныг бас алаа тэ? Тиймэрхүү л юм тэр нэг хөгшин ярьж байсан байхгүй юу. Тэгвэл тэр Балжийн хатныг алсан хүнгүүд хамнигадууд байгаагү? Тийн тийн тэгж л ярих. «Оросоор ярив» Тэр Долгор эгч буриад байгаагү? Тэр танай энэ түүх танд ярьсан күн? Буриад буриад буриад буриад. «Оросоор ярив» Тийн намай ямар хамниган гэж яахгүй хамниган. «Оросоор ярив» Тэгээд «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Тэгвэл сүүлд нь мэдвэл яагаа юм, тэр эгч? Тэр ч мэдөөгүй л дээ. Юүгээ мэдээгүй багш хүн байсан. «Оросоор ярив» Тэгээд ер нь хамниганыг би бол Чингисээ үеийн Чингисээс түрүүчийн үеийн ерөөсөө дээр үеийн л энэ монгол нэн эртний монгол омог л гэж үздэг. Ерөөсөө тэр кэлний нь байдлаас яг нарийн үзэхэд тэгж таараад байгаа байхгүй юу тэр юуны чинь тэр «Оросоор ярив» энэ тэр чинь яг хамниган хэл нь тэр. Үнэнг хэлэхэд тийм байгаа. «Оросоор ярив» Тийн тэхдээ юунаас чинь Байгал Хойд мөсөн далайгаас чинь наашаа тэр танай нутгаас чинь наашаа бүх юу чинь яг хамниган хэлэн дээрээ байна ш дээ газар нутгийн нэр. Тэр сонин байгаа биз дээ? Тэр бүр дээр үеийн хүн үүслийн үеийн ч юм уу дандаа хамниган нэртэй. «Оросоор ярив» Биш ээ «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Ямар ямар хамниган нэрнүүд энд байдаг вэ? Нэрлөөд өгөгтий. Дадал гэж юу вэ? Тийн Дадал. Дадал ямар утгатай үг вэ? Одоо Дадал ч энд ирснээс би Дадалыг бол сайн мэдэхгүй. Дадалын өвөрт л төрсөн байхгүй юу тэнхлэгийн экэн дээр. «Оросоор ярив» Гэхдээ Дадал л даа. Дадал тэр яг Дадал овооны л өвөрт ердөө таван зуун метр газар төрсөн байхгүй юу. Тэр чинь тэнхлэг Дадалын чинь араар нь урсдаг байхгүй юу. Тэнд би төрсөн миний тоонот тийн. «Оросоор ярив» Тэнхлэг гэж хамниган үг гү? Тийн түнхлэг гэдэг чинь хамниган. Түнглэг хамниган. Ямар утгатай? Балж Онон Түнгэлэг энэ тэр чинь дандаа тийм. Ямар утгатай вэ? Та мэднэ үү, мэдэхгүй юу? Тэрнийг нь сайн мэдэхгүй. Түнхлэг. «Оросоор ярив» Тийн тэгээд хүн үүслийн чинь юу өнөө манхадиунаас үүсээ сармагчнаас үүсээ гэдэг чинь болиод байгаа биддээ тийм биз? Дуулаа юу? Үгүй дуулаагүй. Тэрөөн тухай яриад өгөгтий. Хүнийг сармагчнаас үүсээ гэж ярьж байгаа ярьдаг биддээ? Хичээлд заадаг биддээ шинжлэх ухааны юугээр тийм ээ? Тэгсэн чинь тэр чинь сармагчнаас үүсээгүй манхадиун манхадиун гэж тийм амьтнаас үүссэн, гөрөөсний төрлийн. Манхажуун? Манхадиун. Манхадиун. Манхадай. Манхадай? Манхадай. Одоо тийн энэ бүддийн шашны дээр юун дээр чинь ийм юунууд байдаг ш дээ ийм нид мид байдаг, гөрөөс байдаг. Тэр чинь аягүй утгатай юм байна лээ тэр. Тэр л үеийн тэр манхадиунаас үүссэн гээд. Манхадиундаа бүр юунээс. «Оросоор ярив» Манхадай манхадиун гэж газар байна манай энд. «Оросоор ярив» Манхадай. Манхадай. Манхаад манхадиу. Манхаадай гээд зэрэглээ суманд мана бас байна. Тэхлээр их учиртай байхгүй юу тэр чинь. Тэр юунд манхадиунаас үүссэн гээд юу чинь. «Оросоор ярив» Баян Баянхонгор. Тэр гөрөөс дүртэй тэ? Тийн гөрөөс. Энэ хандгай шиг? Тийн биш ээ жижиг. Биш ээ? Жижиг гөрөөс «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Хүнгүүд манхдай манхдайнаас юм гарсан. Тийн тийн. Тэхдээ юу нөгөө Баянхонгор аймагт төрсөн гээд. Тэр чинь бүр юуны юунд байна. Нөгөө Их засаг дээр үеийн Их засаг хууль нөгөө хэний юун дээр байна судар дээр байна. «Оросоор ярив» Тийн тэгээд монголии тэр Баянхонгор аймаг. Баянхонгор аймааг тэнд анхны хүн тэр манхдай төрсөн гээд. Тэгсэн чинь манхдай. «Оросоор ярив» Тийн тэгсэн чинь манхдай нэр нь манай энд байна. Тэхлээрээ энэ чинь. «Оросоор ярив» Манхдай манхадиун. Тэр Биндэрт манхаадай. Одоо очоод тэр саяынгаа зургаас тэр хэлээд өгнө. Тэрний нютаг. Гурван хүн байсан биддээ? Тэрний дунд. Нэг хүний би зааж өгнө өө. Бадарчинтай уулзаарай. Бадарчин гээд мундаг миний манай ангийн одоо хүн бий, Биндэр суманд. Биндэрт байдаг. Тийн одоо би утсаар яриад. «Оросоор ярив» Тийн «Оросоор ярив» Энэ лам хүн биш лам хүн биш үү? Бас лам. Лам? Лам лам. Сүүлд лам болсон. Тэхээс биш тэр ч сумын орлогч дарга энэ тэр. «Оросоор ярив» Сум сумын орлогч дарга энэ тэр байсан. Нарийн бичгийн дарга тийн. «Оросоор ярив» Тэр бид «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Тэр бас хамниган хүн? Хамниган. Мэнд дамжуулна аа. Тийн. Хамниган айлд өргөмөл. Өөрөө буриад. Хамниган айлд өргөмөл. «Оросоор ярив» Одоо энд нь нэг бас хамниган халх айлаас хамниганд өргүүлсэн нэг хүн байгаа. Манай засаг дарга энэ тэр байсан. Өнөө энд ирсэн байна. Өглөө би та нартай уулзуулна аа. Түүний нэр? Ганхуяг. Ганхуяг? Тийн. Манай хурлын дарга байсан. Манай засаг дарга байсан. Байгаль хамгаалах газрын дарга байсан. Одоо хотод тийн олон улсын байгууллагад ажилладаг. Тэр бас юм энэ тэр бичдэг сонирхдог хамниган. Ав нь эндхийн хамниган хүн. «Оросоор ярив» Тэр манайд очно? Би утсаар хэлхи. Маргааш уулзуулна тийн. Бид бас машинаар ирж болно. Тийн тэр ч машинтай. Тэр. Өнөөдөр ирсэн байна юунаас хотоос. «Оросоор ярив» Тийн энэ юун дээр утсан дээр гарч байна. Утасны цэнэг дуусаа юм уу сая завтор. Бид нар хуралд цуг байсан байхгүй юу. Миний дарга байсан залуу хүн. Одоо жар арай хүрээгүй. «Оросоор ярив» Ганхуягтай уулзаж байсан билүү? Уулзаагүй. Үгүй юу аан. Уулзаагүй. Ганхуягтай уулзаагүй. Тийн Мөнхбат гээд одоо мундаг хамниган судлагч тэдний үеийн бас намын дарга энэ тэр хүн. Одоо энэ Адаргад бий. Та нар ийшээ явахдаа л Адаргаар дайрахад уулзана. Энд энэ энэ ном дээр байгаа. Анхан бид нар анхан зохион байгуулж байхад тэр байсан. Тийн арчилсан намын дарга марга. Жуулчны баазтай өөрөө. Хатдын өргөө гээд юм гоё цогцолбор байгуулагдсан байгаа юм. Тэрнийг эрхэлдэг, тэрний анх зохион байгуулсан хүн. Ном мом бичсэн бас нэлээн эрдэмтэй хүн. «Оросоор ярив» Тэр хамниган талз хамниган байхгүй юу биндэрийн. Хамниган хамниган. Хамниганаар ярих уу? Ярина ярина тэр. Хамниган хүн байхгүй юу өөрөө. Ав ижий нь хамниган. Талз Биндэрийн хамниган. Энэ чинь ч энэ Ганхуяг чинь ч хамниганаар ярина. Хамниган айлд өссөн юм чинь хамниганаар ярина. Англиар ярина оросоор ярина энэ чинь. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Өө нөгөө юмаа хамт авхуулахаа мартаад байна ш дээ. «Оросоор ярив» Энэ бөөр гү? Тийн бөөр. Энэ умс умс. «Оросоор ярив» Адууны гэдэс. «Оросоор ярив» Адууны. Тэр бөөр умс хоёр нь «монголоор биш» Тийн умбус хамниганаар умбус. Умбус. Умбус. Умбус. Умс. Умс. Умс биш умбас. Аан умбас. Хамниганаар умбас гэдэг байхгүй юу. Умбас гэж юу вэ? Умбас гэж хамниганаар энэ умсыг умбас гэдэг. «Оросоор ярив» Умбус хамнигаан умбус. Энэ хамниганаар юу гэдэг вэ? Умбус. Тийн бөөр. Бөөр л гэнэ л дээ. «Оросоор ярив» Бөөр хамниганаар яаж? Бөөр бөөрий чинь авна бөөрий чинь авна бөөр гэж айлгадаг байгаа. Элэг үү? Хүүгсийг хүүгсийг жоохон жоохон хүүгдийг бөөрий чинь авна гэж хамнигадууд айлгадаг. «Оросоор ярив» Халхаар болохоороо бөөскөөгий нь авна. Дахиад нэг удаа дахиад нэг удаа хамниганаар юу? Хамниганаар жоохон жоохон күүгсий бөөрий чинь авна гэж айлгадаг байгаа. Дүрсгүйтүүл дүрсгүйтээд юм энэ тэр чилуудаад ингээд байдаг дүүхлөө тэхүд нь тэр бөөрий чинь авна гэж. Бөөрий чинь авна. Бөөрий чинь авна гэдэг чинь күнгүүд бөөрий чинь авна гэж айлгаж байхгүй юу тийн. «Оросоор ярив» Энэ оросоор юу вэ? «Оросоор ярив» Бөөрий чинь авна энэ юу вэ? Засна л гэсэн үг байхгүй юу. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» бөөрий чинь авна. Өө тэр чинь «Оросоор ярив» Монгол хүүхдүүд ингээл үймүүлээл юм мум зүгээр байхгүй үймүүлээл юм эвдлээл ингээд ноцолдоод байдаг ш дээ тэ. Тэгэнгүүт нь бөөрий чинь авна гээд айлгаад томоотой ингээд. Монголоор бас. Айгаад томоотой суудаг. «Оросоор ярив» нэрмэл нэрмэл нэрмэл уухвийдаа гэж. Пахлаашхтай нэрмэл уухвийдаа. Хамнигад ингээд нэрмэлээ уудаг. «Оросоор ярив» Дүүдээ бол яах вэ машин барьж байгаа болохоор. Болохгүй юу? Болохгүй. «Оросоор ярив» Та хэд л барьчих. «Оросоор ярив» Дункулик үү дункулик үү? Дункулик. Баригтой. Баригтий баригтий. Баригтий. Баригтий күртэгтий арк арк күртэгтий. Арк күртэгтий. Күртэгтий күртэгтий күртэгтий. Хүртэхтий. Арки күртэгтий. «Оросоор ярив» Хүртэгтий балгагтий. Балгаж орхигтий. Балгаж орхигтий балгаж орхигтий. «Оросоор ярив» Сайн наа гэдсэнд чинь сайн. Энэ энэ монгол нэрмэл за юу. «Оросоор ярив» Чийгэнд сайн чийгэнд сайн, чийгтэй байшинд удаан байж байгаа эд нарт сайн. Хаванд сайн. «Оросоор ярив» сэргэн дээрээ зургаа авна. Тэр «Оросоор ярив» За тэгээд энэ нэрмэл архи нэрмэл арк. Арк. Нэрмэл арк. Аркханаа уугаад гэдэг чинь тэр анд анд очоод пахлаашхт хийгээд энэ арк сумаандаа аркханаа хийгээд тэгээд хужирт сууж юу алдаг. Бид нар анчин удмын улсууд байкүй юу. Би ч өөрөө анчин хүн. Насаараа агнаа. Баавгай юу. «Оросоор ярив» Сумаа сумаандаа. Сумаа сумаа. «Оросоор ярив» Пахлаашк пахлаашк гэж юу вэ? «Оросоор ярив» Вода энэ орос цэргүүд манерк ногоон. «Оросоор ярив» Хамниганаар пахлаашх пахлаашханаа гэж тийн. Ажил төрөлд явахдаа энд тэнд ийш тийшээ явахдаа тэр пахлаашх овоо орон дэлхийдээ өркхүйдээ. «Оросоор ярив» Этот ерооёл затранскрибирован неправильно (есть видео) Его надо исправить Тийн овоо орон дэлхийн эздүүд огторгуйн мянган бурхдууд хүк тэнгэртээ ургах нарандаа ингээд өлзийтэй сайхан явуулаарагтий. Тэр ан амьтнаа хайрлаарагтий гээд тэгээд л үр хүүхдий минь харж яваарагтий гээд ийгээд өргөдөг бид. «Оросоор ярив» Танайхан дунд хуруугаараа өргөдөг юм уу? Тийн. Халх хүмүүс чинь дандаа ядам хуруугаараа. Ядам хуруугаараа. Би алдаж байна, ядам хуруугаараа. Тийн харин ядам хуруугаараа. «Оросоор ярив» Баруун гарын гү зүүн гарын гү? Баруун гарын. Миний барьсан солгой хүн бол солгой. Өөрийнгөө «Оросоор ярив» Дахиад нэг удаа. Түрүүнийхээ хэлсэн үгээ үгээ хэл. Тийн ингээл ингээл ингээл хүртэнэ. Овоо орон дэлхийн овоо орон дэлхийн эздүүд огторгуйн бурхдууд хүк тэнгэр ургах нарандаа энэ идээнийкээ дээж аркийг өргөжийнэ вээ. Юу күсэн есөн хүсэл минь биелж яваг аа. Ан гөрөө ихтэй эрүүл энх явуулж үр хүүхдий минь сайн сайхан явуулаарай гэж ерөөжийнэ вээ. Есөн хүсэл минь биелтүгэй. Мэнд амоор гээд ингээд пахлаашхаа ингээд уудаг. IMG_1561.MOV эхлэв Ингээл ингээл ингээл хүртэнэ. Овоо орон дэлхий. «Оросоор ярив» Овоо орон дэлхийн эздүүд огторгуйн мянган бурхдууд хүк тэнгэр, ургах нарандаа энэ идээнийхээ дээж аркийг өргөжийнэ вээ. Юу күссэн есөн күсэл минь биелж яваг аа. Ан гөрөө ихтэй, эрүүл энх явуулж, үр хүүхдий минь сайн сайхан явуулаарай гэж ерөөжийнэ вээ. Есөн хүсэл минь биелтүгэй. Мэнд амоор гээд пахлаашхаа ингээд уудаг. IMG_1561.MOV төгсөв. «Оросоор ярив» Омгоо овоо омгоо овоо яасан бэ? Ямар та хамнигаан овоо энд. Хамниган хамниган угсаатан цагаадай. Биш биш биш энд. Овоо овоо. Хамнигааны тахидаг овоо. Аа тийн тийн тийн. Цагаан тэнгэр гэж овоо байна. «Оросоор ярив» Цагаан тэнгэр. Тэр Цагаан тэнгэртээ гараа бид. Жил болгон энэ яахдаа наадам хийдэг бид. «Оросоор ярив» Юу хоёр жилд нэг «Оросоор ярив» Тэгвэл тэр овоо нь хаана байдаг вэ? Овоо нь энээхэн хойно байгаа, голыгоо хойд талд. «Оросоор ярив» DBukhbileg_stories2_15082023_kham_orgl_zoomh6 эхлэв Сийвэр килээс наашханаа. Тэр л юуны чинь хойно нөгөө Гилбэрийн дацны «Оросоор ярив» Гилбир чинь хамнигасын л бас юу дацан байгаа Гилбирчийн дацан. Байна уу? Аа оройн мэнд. За чи хаана байна? Уулзажийнэ одоо. Чи энэ төв дээр байгаа юм биш биддээ? Тэгвэл чи хүрээд ир хэний Энхбаатарынд. Эд нар ирээд байж байна тийн. Тэг тэг Ганбаяр «Оросоор ярив» за. «Оросоор ярив» Аан нөгөө дарга байсан гээд байсан уу? Тийн. «Оросоор ярив» Та ямар хийдэг байсан бэ? Аан би гахай голдуу. «Оросоор ярив» Гахай гөрөөс тэгээ буга шилүүс чоно үнэг. DBukhbileg_stories3_15082023_kham_orgl_dji эхлэв Тарвага. Тарвага тийн. Ирвэс үү? Ирвэс үгүй. Шилүүс. Шилүүс. Баавгай яахав? Баавгай хааяа. «Оросоор ярив» Баавгайд яаж агнадаг вэ, баавгай яаж агнадаг вэ? Баавгай яахав анхны цаснаар. «Оросоор ярив» Тийн. Баавгайн мөрөөр явж бид нар нохойгоор. «Оросоор ярив» Тийн. Гахайг бол бас л эвгүй. Нохойгоор. «Оросоор ярив» Тийн тэгээд тэр чинь гахайг хамниган хүн бол ийгэж хэлдэг байкүй юу. Гакай алахад махтай алдахад бахтай амьтан гэж. «Оросоор ярив» Гахай алахдаа. Махтай. Махтай? Махтай тийн махтай махтай «Оросоор ярив» алдсан ч бахдалтай ингээд ингээд. «Оросоор ярив» Тийн тийн. Гоё. Тийн. Нэг ёсондоо харамсдаггүй гэсэн үг. Тийн тийн. Тэгээд тэгээд баавгай ичээндээ ичээн дотор тэ? Тийн. Тэгээд яахав? Тэр даамай бид нар агнадаггүй. Хүгшээ минь агнадаг байсан тэгж. Би би бол зүгээр тэр анхны цаснаар яаж бид нар яаж нохойгоор баавгай алж байсан. Тэрнээс биш тэр ичээ ухдаггүй. Ичээ нэг их манай энд ховор. «Оросоор ярив» Ховор юу руугаа ичдийн. Шилийнгээ ар руу өвөлждөг. Тэхдээ миний байж байгаа газар ичиж байсан баавгай ичиж байсан. Гэхдээ бол бид нар ичээ мичээ их оролддоггүй бас. Байгаль хамгаалах тал дээрээ арай гэж энд ирээд байгаа юмыг бас. «Оросоор ярив» Тийн. «Оросоор ярив» Барьсан барьсан ангийн мах идэхдээ тэр махыг би мөнөө юуны гөрөөсний мах иджийнэ гэж хэлж болхогү? Үгүй бас хориотойгү? Одоо бол хориотой л доо. Тэр чинь нэг араанш бол бид нар алаал өөрснөө кэрэглээл байдаг байсан бид. Тэгсэн чинь сүүлийн үед энэ тусгай хамгаалалтын газар энэ тэр болоод яахдээр зэрэг чинь хамаагүй алж болохгүй. Гэхдээ бол тоо өгдөг. Таван гөрөөс ч юм уу, таван гахай нэг баавгай ерөөсөө «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Хурлаар хурлаар хэлэлцэнэ. «Оросоор ярив» Би ч өөрөө бас байгаль хамгаалагч. Идэвхтэн байгаль хамгаалагч байсан энэ тусгай хамгаалалтын газар. «Оросоор ярив» Кэдэн кэдэн күнгүүд тэр ан хийхээр гарахдаа яаж суглардаг вэ? Яаж ямар ан агнахаа шийддэг вэ? Тэрээнээ их зохион байгуулалттай байгаа. Энэ чинь баг багаар баг гэж ярих л даа бригад баг участик гэж байдаг. Тэгээд тэрээгээрээ цуглаад үргөөлөг энэ тэр чонын үргөөлөг сая болтор хийдэг байгаа. Өнөө бол болиэ. Тэгвэл цуглараал бид маргааш чоно чоно. Тийн чонын авт гарах бид гээд ийгээл. Тэр ч бүр Чингисийн үеэс л авсан ийм юу байгаа байхгүй юу. Чоныг тэр чоно гэж нэрлэнэ үү гэж болхогү? Тэрний нэрийг чоно гэхгүй ээ. Тэр хээрийн амьтан. Хээрийн амьтан «Оросоор ярив» Тийн тийн тэхээс чоно моно гээд учиргүй тэгж яахгүй бас. Энэ овоо орон дэлхий хамаагүй нэрлэхгүй хайрхан майрхан гэнэ. «Оросоор ярив» Тийн тийн тэр хайрхан. Хайрхан хайрхан. Тийн. Бараг нэрий нь хэлэхгүй хайрхандаа мөргөе. «Оросоор ярив» Тийн тийн хайрхандаа ойлгомжтой. Хамнигадууд тэр л гардаг хайрхантай. Тэр бол их ан гөрөө бүх л юм байна. Ерөөсөө тэнд гахай махай баавгай одоо амьтан байхгүй амьтан байхгүй тэр цагаан тэнгэрт бол. Тийм учраас шүтдэг. Бүр дээр үеэс шүтдэг. Тэнд амьтан байхгүй? Үгүй харин бүх л амьтан байна. Ердөө бүх амьтан одоо буга гөрөөс одоо байхгүй амьтан байхгүй. Бүх амьтан байна. «Оросоор ярив» Сүүлд энэ анхныгаа тахилга хийх үеөр минь тэнд бидний яг овоогоо тойроол лам нар ингээд суугаад ийгэжийхэд мана сүрөг гахай өвөр рүү маань ороо. Аягүй бэлгэдэлтэй. «Оросоор ярив» Тийн тийн тийн. «Оросоор ярив» өвөр рүү өвөр рүү гэдэг чинь манай. «Оросоор ярив» Тийн энэ чинь дээл байхад дээлийнгээ өвөр рүү өвөр тэр бэлгэдэлтэй байкүй юу. Бид нар сайн явахын дохио. «Оросоор ярив» Тийн тэгээд ч миний хөвүүн генерал болж байгаа юм уу хэн мэдэхэв. «Оросоор ярив» Тийн тийн тийн. Тэр их сонин. Тэр олон хүн ингээл дамар мамар хашхираал ингэж байхад чинь тэр гахай өвөр рүү орж байна гэдэг чинь юу гэсэн үг юм бэ тэр чинь. Тэнгэрээс л биднийг л харж ивэээжийгээ байдал л. «Оросоор ярив» Тийн «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Энэ хэзээ байсан бэ? Анхны арван найман оны энэ фестивал болоод тэр овоогоо тахисан үеэр. «Оросоор ярив» Тийн тийн тэгээд яг ингээд буцахад мана бас согоо сүрэг буга өвөр рүү минь ороо. «Оросоор ярив» Согоо хамнигаанаар бас согоо? Согоо. Согоо. Согоо согоо. Би нэг юугаа ярилуу? Хамниган анчин хужирт суугаад энэ тэр гээд ярьсан билүү? Нэг ийм юм яагаа. Нэг хоёр хамниган анчин энэ хужирт суугаа. Хужир мараа гэж байдаг л даа. Мэднэ биддээ тийм ээ? «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» ийгээл нөгөө палаашхтайгаа сумаа мумаагаа аванхаа пахлаашханч бол жаахан пахлаашханаасаа хүртөө саяынх шиг өргөө. «Оросоор ярив» Тийн пахлаашх жаахан зуу татаа. Тэгж байтар. «Оросоор ярив» Тийн тэгж байтар нь л тэнд сүүмэлзээд л юм яваад ирөө. Явж байгаа чимээ чагнагдаа. Харанхуйд шөнө ш дээ тэр чинь шөнө. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» тэгээл нэг жаахан чимээ чимээ гараа тэнд. Тийн тэгээл тэгжийтэр нь л тачрээ начрээ гэсээр л нэг ийм орж ирж байна гэнэ ээ. Тэхэд нь нөгөө өвгөн үүе үүе гэнгүүт л нөгөөдөх чинь харж байгаа л гахай даржаах гэнэ. «Оросоор ярив» Тийн тийн чимээнээр нь л бөөн хар юу ч юм энд ойрхон тэр чинь арваад метр хориод метр л байгаа. Тэгээд тулгаа тулгаа тавиад пүс л гээд л оноо. Оноход нь л өө томогзой томоо хандага хандгай л таар няар гээд л унав гээд л. Томогзой томогзой хандгай. Томоогзой томоогзой хандгай л таар няар тачрээ начрээ гэжийснээ таар няар гээд л унаа. Тачрээ начрээ гэж чимээ тийн. Тачрээ начрээ гэжийснаа л таар няар гээд унаа. «Оросоор ярив» Тачрээ начрээ гэж юу вэ? Тачрээ начрээ гэдэг чинь. «Оросоор ярив» Чимээ ийм мөчир юу хугалж байгаа. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» модны мөчир. Модны бургаасан. «Оросоор ярив» Бургаасны хуурай мөчир энэ тэр тачигнаад л ингээд чимээ гараад байна. «Оросоор ярив» тэр үед түүлский бирдаанх. Бирдаанха. Түүлский бирдаанхтай байгаа ш дээ. Хамнигад чинь түүлский бирдаанх нөгөө замаг буутай. Дээрээс нь ингээд л хийгээд л тэгээл замаг буугаар. Замаг «Оросоор ярив» Ийгэж. «Оросоор ярив» Тийн тийн замгаа нэг цэнэглээл тэгээл тавьж байхад чинь таар няар гээл унаа. Таар няар гээл унаа унаа. Одооо пахлаашкаа аваад ир. Нөгөөдхөөсөө нэлээн татаад л нэлээн шөнө дунд үүр цайхын өмнөхөн тэгээл удаагүй л нөгөө үүр гэгээрээ. Үүр. Үүр гэгээр сэрээт. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» өө тэгээл нэг томогзой хандгайгаа чи аваад ир. Хүүгоо аваад ир. Нэг нь хүгшээ байгаа л даа миний үеийн ийм далан дөрөв тавтай өвгөн байхкүй юу. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Тийн нэг нь залуувтар хүн байгаа. «Оросоор ярив» Когда очоод л өө өнөө өнөөгзөй минь ямар том юм бэ гээд тийгснээ өмөөлтэй хазаартай хандгай байчигөө. Өмөөлтэй. Өмөөлтэй хазаартай хандгай байгчигөө гэж. «Оросоор ярив» Өмөөлтэй өмөөлтэй хазаартай хандгай байхчигөө гээд хатираал байна. Тэгсэн чинь нөгөө өмөөлтэй морио буудаа. «Оросоор ярив» Чидэртэй чидэртэй. Чидэртэй. Чөдөртэй. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» тэр л тарчлээнээс учиргүй чимээтэй нөгөө явахгүй юм хүм яагаад тажигнаал. Тэгэнгүүт нь л тат буудсан чинь эмээлтэй. Кэний морь байгаа вэ? Тэр л өвгөний морь байгаа. «Оросоор ярив» Тийн тийм онигоо маягийн юм байгаа байхгүй юу. Тэхдээ болсон л юм байгаа байхгүй юу тэр чинь. «Оросоор ярив» Тийн. Өшөө. Инөөдтэй сонирхолтой тэр агнуурт учир болдог байгаагө? Өө байлгүй яахам дээ тэр чинь. Яриад өгөгтий. Байдаг л юм чинь тийн. «Оросоор ярив» Тийн. Тэгээд тэрнөөс өөр ч гахайд ч зөндөө биддээ. Гахайгий чинь юу яадаг байгаа ш дээ. Хамнигад чинь энэ шар усны баяр гэж хийдэг байгаа. «Оросоор ярив» Баяр. Тэр бол. «Оросоор ярив» Тийн тэр юув гэхэд юуны намар анхны цасны үеөр за би ч тэр ан гөрөөгөө хийгээд тэр нь. «Оросоор ярив» Тэр нь анхны ан авцарснаа ингээд бултаараа хуваагаад айл өрхөөр тэр тэр хаяангаа улсуудтай хуваагаад. Өө ах минь ирээ. Ганбаяр дарга маань ирж байна даа. За сайн байцгаана уу? Сайн явцгааж байна уу? Мэндөө мэндөө. Та сайхан зусаж байна уу? Сайн байна. Сайн явж байна уу бүгдээрээ? Сайн явж байна уу? Сайн явж байна. Сайн байна уу? Сайн байна. Энд зураг нь байсан хараа биддээ тэ? Ганбаяр гэж анхнээ юуг зохион байгуулсан хүн ш дээ хамниганы. Хамниганы наадмыг зохион байгуулсан хүн. Энэ Катя Юуха финландаас ирсэн. Камнигаан кэл судлаач, монгол судлаач. Оля та мэдсэн. Энэ Хонгор. Энэ Эрдэмбилэг манай жолооч. «Оросоор ярив» Би нэг Уужим ороод. Өө за. Тийн тэгээд оройтож ирээд. Батаарпүрэвийнхээр очоод. Өө за за. Тэгээд наашаа төв рүү. Нөгөө хүүхдийн хувилбар сургалт гээд Хандаа нөгөө сургууль нь хүүхдүүдээрээ яваа. Өө тэрэнд нь. Өө за за. Тэгээ бүр оройтож орж ирээд. Ганхуяг маань ирээд байгаа юм байна Ганхуягаа. Орж ирсэн байна уу? Тийм байна. Энэ фэйс дээр байна. Сая утасдсан чинь яахгүй байна. Өглөө л яая. Оройдоо гараад явчихна уу хойш хөдөө гэр лүүгээ нөгөөдөх чинь. За мэндээ. Мэндээ. Сая тулгаад байж байна. Хамнигадууд яадаг юүгээр ярьж л байна. Энэ ч ирж байсан. Мэдэж байгаа биддээ? Тийн. Ервей Изралийн нөгөө шинжээчдийн. Аннатай цуг ирээ биддээ? Тийн Аннатай ирдэг Анна. Ахай би танд энээний тэр зүүж болхогү? Өө болно болно. Жижигхэн микрофон. За ахаа надад хэдэн зураг байгаа, таны зураг. DBukhbileg_LGanbayar_stories1_kham_orgl_dji эхлэв Өө баярлалаа. Олон жилийн өмнөх зураг маань байна ш дээ. Дөрвөн жилийн өмнө. Дөрвөн жилийн өмнө. Дөрвөн жилийн өмнө. Тийн. За энд ондоо зураг байгаа. Энэ Дадал суманд Дадал суманд хийсэн зураг. За үзье. Энэ танд. Тийн. Аан энэ үү? Энэ Цэрэндулам. Цэрэндулам эгч байсан. Долгорсүрэн эгч маань хэр мэнд байгаа билээ? Долгор эгч дуулаа биддээ? Мөнөө эгч байсаан. Энд нэг эгч дуулсан ш дээ. Энэ Цэдэн-Иш. Хэн? Аан тийн. Байгаа ш дээ одоо. Байгаа. Цэн иш. Тийн. Энэ Цэдэн-Иш өмбөө байна. Одоо мэнд байна. «Оросоор ярив» за за за. Тийн. Яг нэг доорынхон бид нар. Хуучин Дадалын. «Оросоор ярив» Дөрвөн жилийн өмнөх зураг олоод авлаа. «Оросоор ярив» Аан энэ өмбөөний тэр түрүүнд энэ зургууд өгөгтий. За энэ өмбөө минь өөд болоо байхгүй. Хүүхдүүд нь үгүй. Хүүхдүүд нь үгүй. Тийн. Энд байдаг уу? Төрөл төрөл бас. Төрөл хүүхдүүд нь бий. Хот руу аймагт байгаа. Сая сая зуун жил өвлийн зуун жилээр ирээд яваа. Дөрвөн жилийн өмнө залуухан байсан байна ш дээ. Харин тийн залуухан байсан байна. Тийн. Энэ ч Юмжир эгч юм уу? Хэн? Биш Анна. Өө Анна юм уу? Тийн. Өө тийм байна ш дээ. Тэр ирээгүй. Тийн. Амжаагүй. Аннаг «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Энэ хөвүүн юуны Чойжил сүмийн үүдэнд очиж хамнигасууд зураг авхуулагтий. Заалас ирэгтий энэ тэр гэжээж яасан тэр хөвүүн байшдээ. Бадамжавтай суг ирээд явсан. Та тэрөөний хаанаасаа хараата? Би юугээр харсан фэйс фэйсбүүк. Фэйсбүүк. Фэйсбүүк. Тийн «Оросоор ярив» тэгээд би олзуурхаж байсан байкүй юу. Нөгөө хэн чинь атман Синомов чинь хамниган ижийтэй хүн. Тэр рүү тэр Чойжил тэр ламтай чинь найз байсан байгаа. Хамгийн дотны хүн минь байсан гэж тийм ном гарсан байна сүүлийн. Чи чи уншаагүй юу? Үгүй. Тэр тийм ном гараа. Тэрэн дээр бичсэн байна. Тэр Чойжил лам хамгийн сэхээтэн. Тэр чинь Богд ламын төрсөн дүү нь ш дээ. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Мэднэ мэднэ. Хамнигаан. «Оросоор ярив» дээд хүгшээ маань яригч асан. «Оросоор ярив» Не хүгшээ нар маань яригч асан. «Оросоор ярив» Цагаан хааны цэрэг байгаа ш тээ тэр чинь. Тийн хасаг цэргүүд чинь тэр хилийн цэргийн хамгаалагч Цагаан хааны хүн байгаа. «Оросоор ярив» За ах аа маргааш хэнтэй уулзаж болохов? Цэдэн-Иш гуайтай уулзаж болох уу? Би өглөө өглөө эрт уулзъя. Энэ Ганхуяг. Тийн Ганхуягтай болно. Ганхуягтай. Өглөө. Цэрэндаш гуай. Цэрэндаш тийн. Цэрэндаш гуайтай Батжаргалтай. Тийн Батжаргалтай тийн. Аа за за. Дима гээд миний нэг найз бий. Дима. Ганболд. Ганболд. Надтай чацуу хамниган. Хамниган энд бид хоёр жамбовт цуг байсан. Бид Ганболдтой уулзаагүй. Одоо уулзах кэрэгтэй мундаг хүн. Хөвүүд нь мундаг том дарга нар байгаа. «Оросоор ярив» Хоёр хамниган жамболд. Хоёр хамниган жамбол. Хоёр хамниган жамбол. Нэг Киргис хотод хоёр хамнигаан аа тийн. Тийн. Та одоо их дарга болсон тэ? Байгаль хамгаалагч хийж байна. Байгаль хамгаалагч аан. Тийн. «Оросоор ярив» Энэ «Оросоор ярив» тоолсон байгаа юм уу? Энэ анчин энэ зөрчид анчин болсон байгаа юм уу? Анчин байна аа. Тэхдээ анчин цөөхөн болсон. Цөөхөн болсон. Тийн. Одоо яахав ийшээ явахдаа Биндэр орох уу? Биндэр нөгөөдөр магадгүй явна. Мөнхбатаар дайраад явуул болно гэж ярьж байна. Тийн Адаргаар Мөнхбатаар дайраад. Адаргад тийн Мөнхбат даргаар дайраад явах. Баян-Адаргад. Баян-Адарга хамнигантай. Баян-Адаргад хамниган Мөнхбат уу? Мөнхбат. Мөнхбат. Бид бид. Очиж байсан ш дээ. Уулзаж байсан байх ёстой доо тэр явахдаа. Юуны. Бид. Хатдын өргөө. Бид уулзсан. Хатдын өргөөн дээр тийн. Мөнхбат уулзсан. Тийн. «Оросоор ярив» Талз хамниган талз хамниган. Талз хамниган. Талз хамниган гэдэг байхгүй юу тэр биндэрийнхэн биндэрийн. Тэгээд Адаргад байдаг. Тэнд юутэй. Байна байна. За сайн байна уу? Тавлаг. Сайхан намаржиж байна уу? Тэр байна. Тэр баазын. Тэр хэд ч тэгээд ерөөсөө ажил нь бүтээд шууд гараад явчихсан ш дээ. Жуулчдын жуулчдын бааз тийн. Жуулчдын бааз. Тийн тийн. «Оросоор ярив» Манайх чинь сүлжээгүй болоод тэгээд будаа болчихгүй юу. «Оросоор ярив» Олон хүүгэд байдаг уу? «Оросоор ярив» Гурван. Гурван мянга гурван мянга гаран. Дөрвөн жилийн өмнө ирж байсан ш дээ. Аннатай цуг хамниган судлалын. «Оросоор ярив» Дадал Баян-Уулаас тэ? Баян-Уулаас том. Баян-Уул том. Баян-Уул «Оросоор ярив» Дамдинсүрэн гуайн охин. «Оросоор ярив» Тэрэнтэй цуг ирж байсан уу хамниган судлалын манай оросын хүмүүнлэгий сургуулийн. Тэгээд нэг Юха цуг явж байгаа юм байна. «Оросоор ярив» Хамниган судлалынхан судалж яваа юм байна улсууд. Хамнигаан. Бараг кэдэн күн байдаг вэ? «Оросоор ярив» Тийн. Маргааш. Далаад далаад. «Оросоор ярив» Далан хувь. Далан хувь. Процент процент процент. Процент. Нөгөөдөр очих юм байна. Хамниган. «Оросоор ярив» Буриад баргуужин цонгоол халх. Буриад баргуужин цонгоол. Халх. Халх. Өө за. «Оросоор ярив» За за би ярья аа. Би тан руу холбогдъё маргааш. Би эргээд тан руу ярья за. Мөнхбат байхгүй байна. Өө байкүй. Маргааш Баян-Овоо явах гэж байгаа юм байна. Баян-Овоод тэр нөхөр хөгжил наадам гээд тийшээ явна гэнэ. Эд нар ч хойхон газраар явна гэнэ ээ. Маргааш Баян-Уулд наадам уу? Тийн Баян-Овоо сум байна ш дээ манай. Хэнтийн Баян-Овоо тэгээд тийшээ ажилтай явж байгаа юм байна. Тэгээд цаашаа бүр Бор-Өндөр орох юм байна. Тэгвэл амжихгүй юм байна. Тийн. Байхгүй байх юм байна. «Оросоор ярив» Одоо яах вэ. Баян-Овоо. Баян-Овоо. Тийн Баян-Овоо. Хэнтийн Баян-Овоо. Бид Дашбалбарт очсон. Тэнд бас нэг. Хамниган байдаг. Ахмадын тэмцээн ахмадын тэмцээн байсан. Та хаанаас хүргэж ирсэн. Найман сумаас. Найман найман сумнаас. Баатарцогт ахай очсон уу, Баян-Уулын? Гүй тэр юм Улаанбаатарт байна. Өө байхгүй байна уу? Байхгүй. Баатарцогт хотод. Хотод уу? Хотдоо. «Оросоор ярив» Энэ ч хэнтэй Бадамжавын маань их хампаан найз нь гэнэ ш дээ. Хамниган судлалаар дандаа ирдэг гэнэ ээ. Мөнхжаргалтай уулздаг тийм ээ? Тийм тийм. Тэгвэл ийм асуудал байна. Та энэ юм пасспорт гэж байна ш дээ. Тийн тийн. Паспортонд тэр ямар үндэстэн гэж бичээтэй байна вэ? Тэр чинь одоо буриад гэдэг нэрээрээ л байна, хамниган болгоогүй л байна. Одоо хамниган болж болгож байгаа бид. Тэгээ мөнөө хамниган бичиж болох тэ? Тийн одоо болох. Та бас буриад гэж байна. Буриад. Буриад гэж явж байгаа ш дээ. «Оросоор ярив» Ер нь ер нь ер нь зөвшөөрөхгүй байсан байхгүй юу. Буриадаар л явуулж байсан. Одоо сүүлд бичихээ больцон. «Оросоор ярив» Урд нь бичдэг байсан байхгүй юу овгоо. Одоо бол шаардлагагүй бичихээ больцон юм байна лээ ш дээ. Шууд овог бичээд л болоо. Тийн. Хамниган гэж хэлбэл дээшээ «Оросоор ярив» Одоо шинэ пасспорт тийм болчихсон юм билээ. «Оросоор ярив» Ургийн овог бичихээ больцон байна. Буриад яс үндэс бичихээ больцон байгаа. Үгүй ургийн овог байна. «Оросоор ярив» Регистрийн дугаар тавихаа больцон. Тийн тийн ургийн овог. Ургийн овог байна. Регистрийн дугаар ил. «Оросоор ярив» Хоёр мянга арван оноос хойш уу? Тиймэрхүү. «Оросоор ярив» Та хамниганаар яригтий. Дээр үед хоёр мянга таван зуун күн амтай байгаа бид. Тэгээ сүүлдээ ингээд жаахан өргөжөөд Чингисээ цогцолбор энээ тэрээ гээд аялал жуулчлалын бүс болоход нь тэгээд күн нэмээд энэ гурван мянга болоод байж байна. Өшөө ч нэмэк байх. «Оросоор ярив» Гурван мянга дөрвөн зуу болсон. Гурван мянга дөрвөн зуу. Одоо нэмэк арван мянга болно биз одоо. Энд тэндээс ирж байна. Олон улсын нисэх буудал бариа бид. «Оросоор ярив» Тийн тэр рүүгээ спалтан замтай болж байна. Тэгээд зам харгуй мана булт тавигдаад ирэхэд энэ чинь хүн суужил байна. Янз бүрийн түр баазнууд байгуулагдаж байна. Энэ чинь сая л байгуулагдаа. Та нар сууж байгаа биддээ энэ. Тэр дангингу? Тийн дангин ч сая байгуулагдаа. Тэгээд ер нь тийм шинээр. Саяын энэ чинь тэр ард кэнээтэр хүн сая л Улаанбаатараас ирээ тэр хүн тэр бариа байшин экний. «Оросоор ярив» Тийн экний. Экний юм байсан ш дээ энд нэг. DBukhbileg_stories3_15082023_kham_orgl_dji төгсөв. DBukhbileg_LGanbayar_stories4_kham_orgl_dji эхлэв Өвгөн байгаа биддээ? Экний зуугаар байрлуулна гээд. Зуун мянгаар байрлуулна гээд энд эклээд байсан ш дээ. Аан тийн тийн тийн. Эхний гэр буудалд очсон ш дээ. Тийн тэдний чинь сая л барьж байна. Мөнхбаатар ахай юу? Цэнд. Яг замын хойд талд. «Оросоор ярив» Ингээд энэ овоо овоогий мана тойроод дүүрэн ийм буудалнууд болж байна одоо. Энэ хойшоо манай би «Оросоор ярив» арван километрт байдаг. «Оросоор ярив» Өө тийн шууд хойгуур мана ингээд дүүрэн. Долоо найман юм болоод байна. Тэгвэл танай санахдаа энэ сайнгү муугү? Юун гэж энээн тухай бодно та? Тэр ч тийм учиргүй ч сайн байхгүй л байх л даа. Бид нар шахагдах байх бид. Яваандаа шахагдах л байх бид. Индиан миндианууд нь шахагдаж тиймэрхүү ч болох магадгүй л байх. «Оросоор ярив» Тэгвэл хэнгүүд ийкэнкээр зундаа ирдэггү? Хэн? Тэр хаа хаанаасаа күнгүүд зундаа л. Зундаа л ирж байна. Өвөл зунгүй л болох гээд ч. Барьдаг барилгаа өвлээ энэ тэр болгоод л яаж л байна өргөжжил байна тийн. «Оросоор ярив» Дотоодын аялагчид ирж байна монгол. Би ч анхан анхан тэн дээр тусгай хамгаалалтын газар бас санаатай тийм юм байгуулах гээд тэгээд бараагүй. Их мөнгө орох юм байна. Чидаагүй гурван байшин минь байгаа тэнд. Тэгээд би тийшээ хэнснээр явчихлаад энд чинь хүнгүй болохоор тэгээд тэгсхийгээд байна. Газрыг бол томоо. Газар хашааг томоор өгдөг харж байгаа биддээ. Манайх хамаагүй том байгаа биддээ? Тийм байна. Тийн ийм томоор өгдөггүй биддээ орост? Үгүй өгдөггүй. Үгүй биддээ? Жоохоон. Жоохоон байна. Тийн тэхэд манайхан томоор өгнө. Тийн тэх дуртай. Тэндээс чинь одоо улсууд күн икөөр иржээнэ. Газар нь үнэгүй байна. «Оросоор ярив» Тэгвэл ахай энэ агнуурын тухай цаашаа ярья. За. Тэр юм ямар юм хориол байна ийм юм. Өө тийн тэр нэг нөгөө шар усны баяры ярья. Шар усны баяр тийн. «Оросоор ярив» Тийн тийн тэр бол эхний цаснаар ингээд анд анд гарна. Хамнигад икэнкдөөл ингээд анчин баавай анд яараа дуу байдаг биддээ? Нютаг дуун дээр байдаг тийм ээ? Тэр маягаар хүн болгон андаа гарна. Тэгээд. «Оросоор ярив» Тийн тэгээл тэгээл гахай гөрөөс юу алнац. Тэрөөнийгөө тэрөөнөө ацраал ойр орчныхоо нөхдүүд улсууд тараа. «Оросоор ярив» Тийн. Тарааж хувь хувь хүртөөдөг. «Оросоор ярив» Тийн тийн тийн. Тэгээд дээрхэн үедээ тэр шира усны баяр гэж тусгай баяр хийдэг байгаа. Гахайг ингээд бүклээр нь бүклээр нь шираад гулгуу ийм том галд. Гулван? Гулвуу гулвуун гэж гал асаагаад тэр. Бүдүүн мод. Гулвуун бүдүүн мод? Бүдүүн мод тийн. «Оросоор ярив» Тийн. «Оросоор ярив» Тийн тийн тийгээл тэрэндээ тулга хийгээд тэрөөндөө нөгөө гахайгаа шираад. «Оросоор ярив» Гулвуун ийм маягаар тавьдаг байсан бэ? Ийм маягаар? Ингээд задгайдуу. Бүр ийм «Оросоор ярив» ингээд шарах маягаар гулвуун. «Оросоор ярив» Гулвуун гэж уртаар нь ингэж моднуудыг тавиад устайгаар тэгээд көдөөнөө тэр шар усны баяр кийвэл көдөө олноороо ингээд агнаж байгаад юм алвал тэрөөнөө бас давшиж шарна гээд юуныгөө гахайныгаа давшийг ингэж огтлоод гүрүүд. «Оросоор ярив» Тийн тэрээнээ тэрээнээ урт урт модонд үзүүрлээд тэрөөндөө шорлоод тэгээд ингээд шардаг. «Оросоор ярив» Тэр гулвуундаа шарна. «Оросоор ярив» Тийн тэхэд тэр хамгийн түрүүнд болдог юу мах чинь тэр давш. Тэрний бас хамниган күн мэддэг байсан байгаа. Дахиад. Хамгийн түрүүнд болдог зөөлхөн тийм давш чинь. «Оросоор ярив» Тийн тийн тийн тэгээд жаахан тэр чинь арастай энэ тэр гээд яана ш дээ. Шираад. Тэгээд тэрээнээ кэрчээд тэгээд хуваарилаад өгнө. «Оросоор ярив» Тийн тийн тэхдээ тэр чинь тэр уналаганаа сахихад их дэгтэй. Юу гэхэд тэр залуучууд тэр хөгшин намшингийн бас тэнд явна. Настай далан дөрөв тавтай өвгөн явна. Тэр өвгөнийгөө бүр тэр хойморт нь суулгаад тэр цаанаа залуучууд тэр юм шараад гэнэ. Тэгээд тэр костёороо сахина. Сакина? «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Шөнө өглөө болтор тэр чинь асаана ш дээ. Тэхкүй хүйтэн. Тэр чинь унтахад хэцүү. Унтрахгүйн төлөө тэ? Унтраахгүй унтраахгүй. Өглөө хүртэр? Тийн өглөө хүртэр. Тэхдээ тэр залуучууд насаараа л залуучууд тэрөөнөө тэр гулвуунаа сахиж хоноо. Тэр хөгшөөг тэнд хэвтүүлээд тэгээд тэрөөнөө сахиж яана тэхдээ. «Оросоор ярив» Тийн тэхдээ тэр давш мавшаасаа тэр өвгөнд өгнө. «Оросоор ярив» Тийн. «Оросоор ярив» Тийн «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Тийн гулвуун тийн тийн. Тэгээд тэр их учиртай. Тэгээд тэр гулвууны сахиж байгаа хүн чинь ийм хус юм уу юугээр нөгөө хар модоор үзүүрлөөд. «Оросоор ярив» Хөлдүү хөлдүү хөлдүү нэг иймэрхүү иймэрхүү бүдүүнтэй. Хөлдүү? Хөлдүү хөлдүү. Өвлийн чинь хөлдүү л байх ш дээ. Хөлдүү гэж юу вэ? Хөлдүү гэж «Оросоор ярив» IMG_1562.MOV эхлэв «Оросоор ярив» Нойтон мод. Нойтон мод. «Оросоор ярив» Ойлгосон ойлгосон тийн. Тэрээнээ жаахан үзүүрлээд тэгээд тэр гулвуунаа сэргөөх. «Оросоор ярив» Нэлээн урт тэр чинь нэг алд хоёр алд юм байх. «Оросоор ярив» Энэ энэ моды нь юу гэдэг вэ? Юу. Изүүлөөд изүүлөөд. Үзүүрлэсэн моды нь. Үзүүрэлсэн мод яаж гэдэг юу гэдэг вэ? Тэр чинь юу билээ? За байз. Итхунцаг биш үү? Итхунцаг итхунцаг. Би ярьсан ш дээ итхунцаг. Итхунцаг. «Оросоор ярив» Итхунцаг. «Оросоор ярив» Итхунцаг итхунцаг гэдэг чинь хутгана гэсэн үг. Хутгана «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Итхунцаг. «Оросоор ярив» Талиаван гэж юу вэ талиаван талиаван? Айн? Талиаван гэж мод байгаа юм уу? Талиаван. Талиаван. Талиаван. Талаавин. Гулвууны тэр том томхон мод том болохгүй бол чинь өглөө болтор асахгүй ш дээ тэр чинь. Тэрээний бүр өглөө эрт юу эртхэн бэлдэнэ. Модоо эртхэн тэр залуучууд яваад хоноглох газраа бэлдэнэ ш дээ. «Оросоор ярив» Тэгээд тэрээний тэр залуучууд одоо итхунцгаараа тэрөөнөө сэргөөгөөд. Тийн сэргөөгөөд байна. Тэгээд тэр тэр итхунцаг бас өглөө нь хэрэгтэй. Тэр баавгай маавгай баавгай маавгай нь ичээ хатгах болбол тэр хоёр салаатай итхунцаг чинь юутэй үзүүртэй үзүүртэй. «Оросоор ярив» Тэгээд тэрээнээ өглөө тэр чинь хүн байх юм чинь тэрээнээ үзүүрлээл тэгээл тэр баавгайндаа бэлэн зэвсэг стермет. «Оросоор ярив» Тийн тэхлээрээ нөгөө хүзүү рүү нь хатгуул тэхэд нь буудаад. «Оросоор ярив» Тийн тийн тэх нь тэхээс зүгээр бас модныгоо өглөө босоод явахдаа морио захиад явна зарим нь. Богино шиг шатаад богинохон болно ш дээ тэр чинь. Урт шөнөжин итхунцгаараа ингэхэд чинь тэр богино шитаад богино болно. Тэрнээ бас авч явна. Нэг янз. Бас тэрнээс арай найшаагаа хийгээд яасан бол тагаан болно тэр нь. Тагаан? Тийн хоёр салаатай ийм. Тэгээд тагаан буудахад тэрээнээ ингээд тавиад үүсэн үүсэн модон дотор ийгээд зогсоогоороо буудна ш дээ. Зогсоогоороо буудна. «Оросоор ярив» Энэ яаж энэ юу гэдэг вэ энэ ? Энэ тагаан. Тагаан? IMG_1562.MOV төгсөв. Тагаан тагаан тагаан. Тагаа. Тагаан тагаан. «Оросоор ярив» Тийн тагаан хамниган тагаан тагаан. IMG_1563.MOV эхлэв Тагаан. «Оросоор ярив» Энэ хоёр салаатай? Тийн хоёр салаатай. Хоёр салаатай этхунцаг энэ тагаан тэ? Биш ээ этхунцаг тагаан биш. Тэр тэр нарийн чинь тагаан. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» чинь авч явахад «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Тэгээд баавгай агнадаг энэ тагаан? Тийн. Тагаан баавгай агнахгүй этхунцаг. Этхунцгаар. Этхунцгаар баавгай агнана. «Оросоор ярив» Тийн тэр. «Оросоор ярив» Тагаан одоо зүйвэр юу байдгийн. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» ташуур мориор цохино мориор цохино. «Оросоор ярив» Хоёр ач холбогдолтой. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Ташуур тагаан. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» орой нь тэрээндээ бас тэрнийгээ тэр үзүүртэй юундаа нөгөө махаа шарна. Жаахан уртханаа уртханаа хоёр салаатайгаар хийгээд «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Хамнигаанаар хамнигаанаар. Тийн өвдөгзөө цасан дотор тэр тагаанаа ийгээд зоогоод тэгээ үзүүрт нь махаа хийгээд ингээд шарах ч. Тэрний бариад л ийгээд зогсож байхгүйч. Тэр цасандаа хатгаад ингээд яахад өөрөө болох. «Оросоор ярив» Тэр бас «монголоор биш» байхгүй юу. «Оросоор ярив» Тийн тийн. Тэр хүйтэн. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» өвгөн өвдөгцөө. Тийн өвдөгцөө. «Оросоор ярив» Талиаван гэж юу вэ? Айн? Талиаван гэж юу вэ? Талиаван гэж юу билээ? Тийн. «Оросоор ярив» Талиаван та мэднэ үү талиаван? Мэдэхгүй байна. Мэдэхгүй юу? Тийн энэ үг дуулсан гү? Сонссон гү? Сонсох нь сонсож байсан байна. «Оросоор ярив» сонссон тэ? Тийн. Талиаван. Бас ийгвэл тэр ан кийхэд хэрэглэдэг байгаагө? Энэ модын модын янз. «Оросоор ярив» Нэг агнуур хэрэгсэл. Тийм юм мэдэхгүй. Зүгээр хамаагүй за. Тэр тэр тал дээрээ тийм хамнигадай баяр гэж л байгаа. Зөмөө хуваадаг. Зөм гэж ярина тэр чинь хуваана. Зөм? Зөм. Зөм энэ. Зөм «Оросоор ярив» Хамнигаанаар. Хамниган хамниган. Тийн. Та хамнигаанаар яриач. Тийм ээ тийн. Тэгээд тэр ан кээ тэр гахай алаа ч юм уу гөрөөс ч алаа юм уу, буга зүр хандгай алаад тэр махаа жижиг жижгээр тэр айлуудтай. Тэр чинь олон айл байх ш дээ ингээд саахалт саахалт айлууд чинь арваад ч айл байна уу ойролцоо. DBukhbileg_LGanbayar_stories1_kham_orgl_dji төгсөв. DBukhbileg_LGanbayar_stories2_kham_orgl_dji эхлэв «Оросоор ярив» Тийн тийн тэгээл тэрөөндөө зөмий нь хуваана. «Оросоор ярив» Тийн тийн тийм бүр обич байсан сая болтор. Өнөө ч бас байгаа. Манай читийн тасагт бол одоо очоод ирэхэд агнаад ирэхэд өө тэр хөгшөө маань агнаад ирээ. Юутэй ирээ. Тэндээ зөмөө хуваагаад иднэ. «Оросоор ярив» Тийн. «Оросоор ярив» Яагаад шар ус гэдэг? Энэ баяр яагаад энэ баяр шар ус гэдэг? Тэр шарж байгаа учраас. Шарж. Тэр махы чинь борлуулж шарж байна ш дээ. Тэр гоё давшийг. Тэр гахайн давш гэдэг чинь их гоё амттай тийм юм ш дээ. Хамгийн түрүүнд болно. Жаахан шүүрхий идэхэд гэмгүй. Тийм учраас тэр анчин улсууд чинь тэрөөнөө болохы хүлээгээл хүүршиж шаттар нь байлгахгүй ш дээ. Тэр аль л түргэн болох шар ус одоо тэр давший шарна. Одоо ч гэсэн тийм. Ердөө бид нар давшаа шарна. Хүн таарвал тэр давшнаасаа. Шар ус гарна. Тэр хургаар. Шар ус гэдэг чинь ус биш. «Оросоор ярив» Шар ус. «Оросоор ярив» Энэ ус биш. Энэ халаасан өөк гү? Тийн халаасан өөк. Өөк. Тийн шарна ш дээ тэр чинь гал дээр. Шошлик л гэсэн үг байхгүй юу. Как шошлик. «Оросоор ярив» Давш энэ өөх үү мах уу? Өөхтэй махтай алагласан. Өөхтэй мах. Өөхтэй махтай арьстай? Тийн арьстай. Арьсы нь үсий нь ингээд яагаа. «Оросоор ярив» Тэр өнөө ч бид нар агнах. Бид ч хааяа агнана ш дээ. Нэг зөвшөөрөл гахайн зөвшөөрөл энэ свектороос авлаа очлоо. Одоо үнэтэй болоо жаахан. Долоон зуу молоон зуу. Долоон зуун мянга. «Оросоор ярив» Тэр агнахын ур доён шатаадаг уу? Айн? Доён шатаадаг уу? Юу? Доён. Доён. Аан тийн тийн тийн. Дал шатаана. Дал шатааж мэргэлнэ. Доён юу вэ? Юу эрих үү гүй юу. Юм. Доён гэж юу вэ? Ан гөрөө таарах уу үгүй юу гэдгий чинь бас дал шатааж үзнэ. Дал дал тэ? Тийн. Юуны дал вэ? Хонины дал, ямааны дал. «Оросоор ярив» Тэгвэл тэр шатаагаад юу гэж хардгав? Тэрээн дээр юм олзтой байх бид үгүйгү юм «Оросоор ярив» Хамнигаанаар хамнигаанаар ярь аа. Хамниганаар. Орос хэл хэрэггүй. Орос хэл мартаагтий. Далаар мэргэлдэг. Тийм юуны амьтны юуны хонь ямааны далаар мэргэлдэг. «Оросоор ярив» Тэгээд сийрэгхэн тэр чинь. Шатаах болгонд өөр өөр гарна. Ингээд гэрэлд харахад чинь. «Оросоор ярив» Өө бүр тэр байтугай ийшээ зүүн тийшээ явах зүг, урагшаа явах зүг, хойшоо явах зүг тэрээн дээрээ харж харж л тэгээд л зүүдээ манаад гарч байгаан. Зүүд гэж соон. «Оросоор ярив» Зүүд бас. Зүүд зүүдээр бас мэргэлнэ. Зүүдээр бас мэргэлнэ. Тийн тийн тийн. Энэ ан ангны өмнө? Тийн өмнө. Өмнө зүүдээ манана зүүдээ манана. Унтах. «Оросоор ярив» Тийн. «Оросоор ярив» Тийн тийн юм таарах нь уу үгүй юу. Тэр сүрэг гахай мана энд байнаг үгүйгү гэдгий тэр зүүдээрээ үзнэ. Тэгээд их муу тиймэрхүү зүүд бол өнөөдөр юм барахгүй нь байна гээд тэрнээ мэднэ. «Оросоор ярив» Тэгээд ан яах вэ? Тийн тийн. «Оросоор ярив» Тэгээд ан яах вэ? «Оросоор ярив» Тийн тийм тэхдээ өдөр судраа бас харна. Энэ чинь «Оросоор ярив» тэрэн дээрээ харна. Хамаагүй өдөр мордохгүй. Дөрөв дэх өдөр ч юм уу тийм сайн анд мордоход сайн өдөр мордоно. «Оросоор ярив» Тийн. «Оросоор ярив» Тэгээд. Агнахынхаа дараа юу яадаг вэ? Юу ямар ёс заншил ийм юм өргөл мөргөл кийдэг вэ? Шившлэг сан тавих. Тэр л тэр чинь л хамгийн том юм нь тэр л юуны шар усны баяр л байкүй юу. Тэр л отог омгоороо тэр хавийн айл бултаараа л нийлээд тэр шар усны баяр хийнэ. «Оросоор ярив» Тийн тэр зөмөө хуваана. «Оросоор ярив» Бүх сайн явцгаая гээд. «Оросоор ярив» Тэгвэл тэр ганцаараа агнуурт гараад тэр буцаад тэр юутай антай тэр буцаад л тэр махтай буцаад л тэгээд тэр яаж энэ юуг кийдэг вэ? Юуг? Ямар ёс байгаа юм, ямар дом байгаа юм уу? Ямар мөргөл мөргөл байгаа юм уу? Тэр чинь ан алахын болуул одоо баар баар баян дэлхий минь гээд пахлаашхнаа гаргаад энэ сэржимдээд баар баар баян дэлхий хишгээ хайрлав аа, дакиэд баар баар дакиад хайрлагтий хишгээ гээд ингээд энэ пахлаашхнаа күртээнэ дээ. Тэгээд цаашаа өлзийтэй гоё ан гөрөө ихтэй байхыг бэлгэддэг. Сөхөр сөхөр сөхөр гэхгүй юу? Сөхөр гэхгүй ээ. Гарав гарав гарав. Тийм юм. Тийм юм байхгүй юу? Тийм юм манай энд бол мэдэхгүй ээ. Та бас дуулаагүй юу? Үгүй. Гарав гарав гарав ийм юм дуулгаагүй юу? Үгүй үгүй. Аа за. Бид нар чинь. «Оросоор ярив» Энд нэг хөгшөө Рэнцэндорж нагацынд ирсэн. Баар баар баян дэлхий л гэдэг байсан ш дээ. Тийн. Баар баар баян дэлхий минь. Баян дэлхий ангаа хайрла. «Оросоор ярив» Тийн. Энэ баар баар ямар утгатай вэ та мэднэ үү баар баар? Баар баар баар гэж одоо хурайлж дуудаж байна гэсэн үг л дээ. Хөрөлдөж? Хурайлж. Хурайлж байна гэсэн үг. Монголчууд хурай гэж хурайлдаг ш дээ уул овоон дээр гараад. Уухай уухай. Уухайлдаг. Тэрэн шиг л одоо уухайлж байна гэсэн үг л дээ. Юм хайрла л гэсэн үг. Тийн. Бөөгийн шашны талын. «Оросоор ярив» Бүр дээр үеийн бүр эртний монголын л юу байхгүй юу. Бүддийн энэ тэр гараагүй үеийн л. Агнуурын үед юуг цээрлэдэг вэ? Айн? Юу цээрлэдэг вэ, агнуурын үед агнахын үед? Ямар цээр байгаа юм уу? Ямар цээр байдаг вэ? Цээр цээр бас байна аа. Ямар цээр? Хамаагүй архи дарс бол учиргүй их хэрэглэхгүй. Зүгээр л овоо орон дэлхийдээ өргөх төдийд л тийн. «Оросоор ярив» Тийн. Тэгээд тэр ч юу л дээ. Жижиг төл бага амьтан агнадаггүй. Жижиг бага амьтан агнадаггүй? Тийн. «Оросоор ярив» Тэгээд одоо ангийн үржлийн үед ан агнахгүй. Хээлтэй ан. Ямар үе? Хээлтэй. Ангийн одоо хээл үржлийн үе байна ш дээ. «Оросоор ярив» Ороо юм уу? Ороо юм уу? Аа тийн ороо. Тийм үед ан агнадаггүй, амьтан агнадаггүй. Хээлтэй. «Оросоор ярив» Тэгээд онцгой содон амьтан бас агнадаггүй. Онцгой содон амьтан байна ш дээ. Одоо жишээлвэл. Онцгой содон ан. Тийн одоо жишээлвэл их том эвэртэй буга байна ш дээ. Тийм амьтан. Үгүй бол ганц эвэртэй буга муга тийм амьтан агнадаггүй. Агнахгүй. Яагаад? Тэр ч өөрөө юу л дээ. Аюултай? Аюултай ч юу байхав дээ. Ер нь тийм онцгой амьтан агнадаггүй. Одоо юу гэдгийн лусын эзэн гэж үздэг. Лусын эзэн. Лусын эзэн гэж үзнэ. Тийн. Тэнгэрийн эзэн. «Оросоор ярив» энэ лусын эзний унаа юм уу, энэ ганц эвэртэй амьтан? Тэр лусын эзэн гэдгий чинь өөр өөрөөр л тайлбарлана л даа янз янзаар л даа. Бас л тэр нэг шүтлэгтэй холбоотой л юм. «Оросоор ярив» Тийн. «Оросоор ярив» Одоо жишээлвэл нүүдэллэж буй амьтан байна ш дээ. Тийм амьтанг бас агнахгүй цээрлэнэ. «Оросоор ярив» Тарвага марвага, зээр мээрий чинь. «Оросоор ярив» Тийн ганц нэгээрээ яваа амьтныг цээрлэнэ. «Оросоор ярив» Цагаан амьтан байвал тэгээд яахав? Энэ зүгээр үү? Цагаан тарвага марвага. Ер нь агнадаггүй л дээ. Содон. «Оросоор ярив» Энэ бас цээрлэнэ. Бас лусын эзэнтэй амьтан. Тийн. Цагаан согоо могоо ганц нэг байдаг байкүй юу манай. «Оросоор ярив» Бүр эвэртэй гөрөөс хүртэл байна ш дээ. Тийм амьтан мамьтанг бол таньж мэдэх юм бол агнадаггүй. Ганц эвэртэй гөрөөс. «Оросоор ярив» Тэр манхажун гэдэг газар чинь бол цагаан согоотой. Сая болтор цагаан согоотой байсан байхгүй юу. Тэнд цагаан согоо байгаа. Хүн үүслийн гэж яриад байгаа тийн. Тэрний манхажун гээд энэ манай энд Онон Балжийн уулзар. «Оросоор ярив» Энэ энэ цагаан амьтан энэ эзэн биш. Эзний амьтан. Өөр энэ амьтан өөрөө эзэн биш. Эсвэл энэ лусын амьтан. Эсвэл энэ энэ өөрөө лус. Лусын амьтан л гэж үзнэ. Тийн. Тэнгэрийн амьтан тэнгэрийн амьтан л гэж үзнэ. «Оросоор ярив» Тийн дээр үеэс л тэнгэр шүтээнтэй байсан улс ш дээ нэн эртний монголууд чинь. «Оросоор ярив» Бөөгийн. Энэ хадаа. Ахаа ахаа гадаа. За юу байна? Энэ амьтан бол юм «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Энэ амьтнууд бол эзнээ амьтнууд гү? Эсвэл энэ амьтад өөрөө эзэн байдаггү? Энэ газраа эзэн. «Оросоор ярив» Хоёр талтай. DBukhbileg_stories2_15082023_kham_orgl_zoomh6 конец DBukhbileg_LGanbayar_stories1_kham_orgl_zoomh6 эхлэв Тийн ер нь л ер нь л газрын эзэн л. Тийн газрын эзэн. Газрын эзэн гэж үзнэ. Газрын эзэн гэж үзнэ. Тэнгэрийн амьтан. Тийн. Тэнгэрийн тэнгэрийн амьтан л гэж үзнэ. Бөөгийн шашинтай улсууд ш дээ. Хамниган ч бөөгийн шашинтай. Ер нь бол. «Оросоор ярив» Тийн. Бөө ер нь тэнгэр үзэлтэй гэж үздэг. «Оросоор ярив» Хөх тэнгэрээ шүтнэ. «Оросоор ярив» Согоо. Согоо. Согоо согоо марал. Согоо марал согоо марал агнахдаа тэрөөний нэрээр нь нэрлэж болхогү? «Оросоор ярив» Одоо ч хамаагүй болоо байх л даа. Тийн дээр үед чинь нэрлэдэггүй л байгаа ш дээ. «Оросоор ярив» Мэндээ ямар сонин хүн бэ. Ажил тавлаг уу? Энэ манай задь хүргэн. IMG_1563.MOV төгсөв. Цэргийн ангид ажилладаг тийн. Давгүй юу? Давгүй давгүй. За за. Сайн байна уу? Сайн байна уу? Тэгвэл яаж гэдэг байгаа вэ? Яаж тэрөөнийг нэрлэдэг байгаа вэ? Энэ марал тэр намнахдаа марал гэдэггүй гү? DBukhbileg_LGanbayar_stories4_kham_orgl_dji төгсөв. Гачууртад орчихсон ш дээ. Өө тэнд үү? Тийн. За за. Түгээгчээр орчихсон ш дээ. За за болж л байна ш дээ. Зүгээр байгаад яахав дээ тийм ээ? Айхтар хүндрэл гайгүй бид дээ? Бензин колонк молоонк. Одоо уулын амьтан ч гэх юм уу тийм. DBukhbileg_LGanbayar_stories5_kham_orgl_dji эхлэв (Тийн тийн тийн тэрний чинь одоо уулын амьтан ч гэх юм уу тиймэрхүү.) Уулын амьтан. Тийн уулын амьтан. Уулын амьтан уулын амьтан. Уулын амьтан. Дайдын амьтан. Дайдын амьтан. Дайдын гэдэг чинь дэлхий уулын байгалийн амьтан л гэсэн үг. Дайдын? Тийн дайдын. Дайдын амьтан. Дайдын амьтан. Тийн. «Оросоор ярив» Дайдын амьтан дайдын амьтан. Дайдын. Уулын амьтан «Оросоор ярив» Симбол ер нь шүтөөн л байгаа ш тээ. Шүтдэг л байгаа бид. Тэнгэр л үзэлтэй л улсууд байкүй юу. «Оросоор ярив» Ямар сайндаа энэ Цагаан тэнгэр гэж байхав. Цагаан тэнгэр тэнгэр уул чинь ерөөсөө монголд хоёр гурав л байна ш дээ. Манай энэ байна, Отгонтэнгэр байна. Чан шаны нөгөө Шинжаан уйгурт нэг тэнгэр. Хятадын тэр тэр гурван тэнгэр байна. «Оросоор ярив» Дэлхийд гурав дэлхийд гурван л тэнгэр уул. «Оросоор ярив» Чан шан. «Оросоор ярив» Тэр Чан шан чинь миний жамболд байгаа ш дээ. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Яг манай урдуур байдаг. Тэр эзэнт гүрний үед тахиж байсан уул байхгүй юу. Цин улсын. Тийн эзэнт гүрний тахиж байсан уул. Тийн Чингисийн үед тахиж байсан уул. Чингис хаан эзэнт гүрний үед тахиж байсан уулууд байхгүй юу тийн. «Оросоор ярив» за тэгээд гахай агнах үед яаж нэрлэдэг вэ? Гахай юм уу, би гахай ална аа гэж хэлэхгүй юу. Цээр цээр байгаа юм уу? Авлах гэж ярина. Агнах алах гэж ярихгүй. Авлана гэж ярина. Авлана. Тийн авлах гэж ярина. Тэр ална агнах гэж сүүлийн үед гарсан үг л дээ. Тийн. Авд мордоно ав хийнэ гэж ярьдаг байхгүй юу тэрийг. Ав гэдэг. Тийн тэрнээс бол ална агнана гэж ярьдаггүй. Яахав сүүлд тэгж ярьдаг болсон монголчууд. Манайхан бол дандаа авд мордох гэж ярьдаг байсан ш дээ. Яаж. Ан амьтан авлана гэж ярина. Ална гэхгүй. Ална гэхгүй. «Оросоор ярив» Авд мордох тэ? Тийн. Тийн авд мордох. Авд мордох. «Оросоор ярив» ава мордох. Авд мордох. Авд мордох. «Оросоор ярив» Эмэгтэй эмэгтэй бөө гэж юу хэлдэг вэ? Удган бөө биддээ. Яаж гэдэг вэ? Удган уу? Удган «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Бөө бөө эрэгтэй. Тийн бөө эрэгтэй зайран зайран. «Оросоор ярив» Одоо хэдэн бөө хэдэн удган байгаа юм уу, хамнигаан бөө хамнигаан удган? Та хэн мэдэх вэ хэн мэдэх вэ? Байна байна. Байгаа. Тийн. Манай ч хамаатан манай энэ авгын дүү бөө байна аа. «Оросоор ярив» Бөө удган ижил үүрэгтэй эсвэл тус тус үүрэг байгаа. Аа тэр одинак. Одинак? Адилхан. Адилхан. Адилхан тэхдээ харын бөө цагааны бөө гэж хоёр дотроо байна. Барьдаг бариач «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» хар бөө цагаан бөө энэ юу вэ? Тийн тиймэрхүү. Ямар ялгаатай вэ цагаан бөө хар бөө? Энэ ямар ялгаатай вэ? Энэ юу цагааны бөө гэдэг нь болохоор юу л дээ энэ одоо. Цагааны бөө гэдэг чинь. Одоо одоо тэр бариа засал хийдэг хүн байна ш дээ бариа эмчилдэг домнодог. Тэр чинь цагааны бөө талдаа орно. Харын бөө болохлоор зэрэг айхтар хатуу юм хийдэг. Хариулга мариулга. Хариулга мариулга хийдэг. Юм хум өргөдөг тийм улсууд. Тэхдээ тэр чинь толиороо ялгаатай. Толиороо ялгаатай. «Оросоор ярив» Хамнигаанаар. Хамниган толиороо л ялгаатай. Өнгө нь өнгө нь цагаан нь тэр юуны бариач мариач эмчилгээний. Тэр гуулин шар мар тийм толь нь бол тэр харын. Харын бөө тийн. Тийгээд тэр чинь хоорондоо бас ялгаатай. Бага шиг зиндааны юу бол жижигхэн байх. Бүр том том зайран бол арван гурван. Чанараа. Чанараа кийсэн зайран бол том ийм юутэй тольтой байх. Толь «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Сая тэр зун ирж тэр манай удмын хүн үзээ тэр Данзаннямхай хэний Бат-Эрдэнэ ахын хүү ч ирж одоо мундаг тахилга хийсэн ш дээ. Тэгсэн үү? Өө за за. Тэр ч одоо мундаг том бөө болоод байна л даа. Өө за. Цагаан тэнгэрийг жил болгон тахидаг шүү дээ. Тэгээд сая өнгөрсөн зун ирж. Улаанбаатарт байгаа юу? Тийн хотод байдаг. Сая энд тахилга хийсэн. Тэр бас том эдний «Оросоор ярив» бөө. Бөө байна гү? Хамниган бөө. Хамниган бөө. Хамниган бөө. Бүр том том бөө. Танай төрөл? Тийн төрөл байна. Улаанбаатараас ирж энд тахидаг энэ Цагаан тэнгэрий. «Оросоор ярив» Тэр арван гурван чанараа гээсэн бөө. Арван гурван чанар? Тийн. Тийн арван гурван чанараа даасан. Арван гурван чанараа хийсэн бөөг зайран бөө гэдэг байхгүй юу. «Оросоор ярив» Тэр барьж байна хүнийг бас эмчилж байна. Манайх ши арван гурваа хийсэн л дээ. «Оросоор ярив» арван гурваа хийсэн. Одоо нөгөө зөн билгийн тулаан гээд оросод хийдэг ш дээ. Тэрэн шиг монголд болсон одоо тэр нөгөө нэг улаач нарын тэмцээн гээд тэнд түрүүлсэн бөө байна монголд түрүүлсэн. «Оросоор ярив» Дааган чанар. «Оросоор ярив» Тэр хүн галын тахилга хийж байна. Гал тахиж байна. «Оросоор ярив» Дааган чанар гэдэг байхгүй юу. Энэ Дамдинхүү гэдэг гэдэг бөө байгаа. Хаанахын. Дашбалбар. Дашбалбар аан. Дашбалбар Дамдинхүү гэдэг бөө байгаа. Хамниган юм уу? Биш ээ буриад. Буриад. Буриад тийн. Буриад. Тэр буриад юм уу хамнигаан юм уу? Буриад. Энэ хамниган. Орос нэртэй Гаврил Гаврил гэж байгаа биддээ Баян-Уулын. Тэр ч байхгүй болсон доо байхгүй болсон. Мундаг бас хамниган бөө байсан нас бараа л даа. Баян-Уул бас хамниган байсан. Байсан өнгөрөө өнгөрөө. Том том хүн байсан. Цэрэн бөө энэ тэр гээд том том бөө нар. Цэрэн бөө. Тэр буриад хүн байсан. Цэрэн бөө. Тэгвэл тэр. Гаврил хамниган бөө байсан. Хамниган бөө байсан Баян-Уулын Гаврил гээд. «Оросоор ярив» Гаврил юуных. Та та өөрөө бөө шашинтай, шар шашинтай? Та нар? Шар шашинтай. Та нар шар шашинтай, бөө мөргөлтэй. Тийн мөө мөргөлтэй. Ерөнхийдөө бол яахав зүгээр яг тэгтрээ шарын шашин шүтдэггүй. Тийн учиргүй шүтэхгүй ээ. Биширдэг вэ? Үгүй үгүй аль ч үгүй. «Оросоор ярив» Бөөгөө л. «Оросоор ярив» Бөө бөөгөө л. «Оросоор ярив» Лам нар бөө нар тэр хоорондоо тэмцдэг үү? Энэ дээр үед дээр үед? Ер нь дээр үед тэмцэж байсан гэсэн. Одоогоор больцым билээ. Нэг болцон юм уу одоо юу юм. «Оросоор ярив» Энэ дээр үед ламын бөөний тэмцээний тухай яриа та сонссон уу? Энэ дээр. Би ч одоо залуу бага учраас сайн мэдэхгүй байна. Яахав зүгээр Жамсраны Цэвээний бичсэн номон дээр ч тэр байна, өвгөдийн ярьдаг яриа ч бий л дээ ном хаялцах гэж. «Оросоор ярив» Жишээлвэл одоо Цэрэн бөө чинь тэр Биндэрийн нэг мундаг ламтай ч ном хаялцаад л дийлсэн гэж ярьдаг биддээ тийм ээ? Тэгж ярьдын. «Оросоор ярив» Цагаан тэнгэр хайрханд бөө ч лам ч адилхан тахилдаг тэ? Тийн. Тийн тийн. Ер нь бид нар ламаар тахисан. Уул нь бөөгөөр тахья гээд. Тийн. Тэгээд бөөгөөр тахидаг юм уу гэснээ ерөнхийдөө хамгийн сүүлд бол юу яаж байсан юм билээ ламаар тахиж байсан юм билээ. Тийм учраас бид хэд хотоос бүр төвөд сургууль төгсч ирсэн лам авчирч. Тийн мундаг лам. Одоо манай Мөнхжаргал байна ш дээ. За за. Мөнхжаргал бид нар чинь авчирч одоо энд том тахилга хийсийн. Ламын ламын тахилга. Ламаар ламаар. Төвөд сургууль төгссөн мундаг. Тийм ламыг авчирч одоо яг тэр бүр дээд овоон дээр биш доод талд шинээр овоо босгоод тэгээд олон хүн гардгаар тэгээд тэнд нь одоо яг төвөдөд шашны сургууль төгссөн том лам авчирч тахилга үйлдсэн гурав дахин. Наадам хийгээ. Бөх барилдаад морь уралдаад. «Оросоор ярив» Яг тэр үеэр нөгөө гахайн өвөр рүү сүрэг гахай орсон, согоо яасны би ярьсан. Тэрний чи бас ярь. Ярь ярь хэл. «Оросоор ярив» Яг тийм юм байсан гээд. «Оросоор ярив» Тэр лам авчраад Цагаан тэнгэр овоо тахиж байсан чинь гахай гарч гүйгээд. Сүрэг. «Оросоор ярив» Сүрэг гахай гарч гүйгээд бас согоо гарч гүйгээд. Өвөр рүү. Өвөр рүү орж байгаа. Бас өглөөд хоёр гөрөөс уул өөдөө гараад тэгээд ер нь лус баярлаж байна гэж үзсэн улсууд. Дараа нь ерөөсөө овоогоо тахиад бууж ирээд байсан чинь гэнэт аадар ороод бороо ороод. Аа тийм үү? Лус баярлаад шувууд нисээ. Гэхэд лус баярлана гэдэг байкүй юу. Элээ мэлээ ингээд шувуунууд эргэлдээд л тэр чинь бидний эцэг өвөг одоо «Оросоор ярив» өвгөд баясч байхгүй юу. Эд маань ингээд сэргэж байгаа юм байна гэж. Тэгж ойлгодог байхгүй юу бид нар. Тэгээ аягүй баяртай. «Оросоор ярив» Тийн тэгээд би нэг хөвүүнээ генерал болдог тэрний юу байх бэлгэдэл гэж яриад. Чи ч бас хэл тэрний. «Оросоор ярив» Тэрний хэлчих. Энэ. «Оросоор ярив» Тэр ч нээрээ байгаа шүү. Байгаа. Байгаа байгаа тэр ёстой байгаа. Олон юм нөлөөлсөн тэр чинь. Биднийг нөлөөлсөн байкүй юу. Тэрнээс тийм бэлэн юм тэр ч юу гэж ярьж байхав. Тэр овоо эзэнтэй юм уу? Эзэнтэй. Эзэнтэй байлгүй яахав. Заримдаа заримдаа хүмүүс ийм ярьдаг. Нэг овоо хоёр эзэнтэй. Бөө эзэнтэй лам эзэнтэй. Тэгэхгүй. Тийм юм энд байхгүй юу? «Оросоор ярив» Энэ Цагаан тэнгэр хайрхан эзэн хэн бэ? Нэр байгаа юм уу? Байхгүй. Ямар дүрстэй хүмүүс юу ярьдаг вэ? Тэр тэр хөх тэнгэрийн л буудалтай. Яриа байгаа юм уу? Хөх тэнгэрийн буудалтай тэнгэрийн эзний гээд л. Тэрэндээ итгэлтэй тийн. Хөх тэнгэрийн овоо. Тийн хөх тэнгэрээс л ивээж байгаа бидний дээр үеэсээ шүтсэн тийм овоо. «Оросоор ярив» Тийн. Бүр дээр үеийн. Цагаан тэнгэрийн тэр дээд овоонд бол эмэгтэй хүн гардаггүй. Тийн. «Оросоор ярив» Дандаа эрэгтэй улсууд гарна. Архи өргөдөггүй мах өргөдөггүй. Зөвхөн цагаан идээгээр тахидаг. Тийн. «Оросоор ярив» Онцгой. Сүүлд нь нэг тахиж байхад могой гарч ирээд могой лусын амьтан гэж үздэг ш дээ. Яг одоо тэр овоон дундаас могой гарч ирээд. Гарч ирээ. Тэгээд буцаад орсон. Тэр их сонин. Тийн. Энэ ямар бэлгэ? Бас л үзэгдэл байхгүй юу тэр чинь. Тэр яахав. Сайн бэлгэ байсан бэ? Тэр яахав ер нь лус өөрөө баярлаж байна гэж үздэг л дээ. Лусын эзэн өөрөө гарч ирж байна ш дээ. Лусын эзэн гарч ирсэн? Тийн. Аан тийм үү? Могой чинь өөрөө лусын амьтан гэж үздэг байхгүй юу. За за. Манайхан тэгээ могой гарч ирээд тэгээ толгойгоо ингэж өндөлж байснаа буцаад хадны завсар ороод явчихсан. Аан за за. «Оросоор ярив» Тэр бас онцгой юм болсон шүү тэ? Тийн сонин юм болсон. «Оросоор ярив» за маш их сонирхолтой ш дээ. Яагаад эмэгтэй гардаггүй вэ? Анхнаасаа гарч тахидгүй байсан гэсэн. Отгонтэнгэр хайрхан байшдээ. «Оросоор ярив» Тэр Отгонтэнгэрт бас эмэгтэй хүн гардаггүй. «Оросоор ярив» Тийн. Чян шан ч бас адил. Тэр яагаад гэхдээр зэрэг ингэдэг гэнэ ээ. Энэ их өндөр уулын оргилууд байна ш дээ. «Оросоор ярив» Өндөр уул одоо дээрээс нь тэр эмэгтэй хүн дээр үеэсээ одоо яахав зүгээр айлын гал голомтыг сахиж байдаг хүн. DBukhbileg_LGanbayar_stories2_kham_orgl_dji төгсөв. DBukhbileg_LGanbayar_stories3_kham_orgl_dji эхлэв Тийм учраас тийм уул овоонд гаргах тэгээд эмэгтэй хүнд өөрт нь сэвтэй гэж үздэг юм байна. Сэвтэй? Тийн. Сэвтэй гэж юу вэ? Сэвтэй гэдэг бол юу гэдэг юм дээ одоо тэр уул овоо ус хүлээж авахгүй гэж үздэг юм байна л даа ер нь бол. Тийм учраас эмэгтэй хүн тэр болгон овоонд гардаггүй. Цээртэй. Цээртэй. Аан цээртэй. Цээртэй цээртэй. «Оросоор ярив» Одоо жишээлбэл энэ одоо Сүхбаатар аймагт байдаг Шилийн богд гэж уул байна ш дээ. Алтан овоо. Шилийн богд гээд. «Оросоор ярив» Тэр Шилийн богд болохдээр зэрэг арван найман настай эмэгтэй хүн тэр лусын эзэн байдаг. Тийм учраас эмэгтэй хүн тэр юунд гардаггүй Шилийн богд орой дээр гардаггүй. Зөвхөн эр хүн гардаг. Эзэн эмэгтэй? Эзэн нь эмэгтэй. Ердөө. Харин эмэгтэй хүн гардаггүй. Харин эмэгтэй хүн гардаггүй. Арван найман настай эмэгтэй хүн тэр Шилийн богд хайрханы эзэн нь юм байна. «Оросоор ярив» Тийм болохоор тэнд зөвхөн эрэгтэй хүн гардаг. «Оросоор ярив» Гарахдаа учиртай гарна тэнд чинь. «Оросоор ярив» Тийм учраас аливаа одоо лам хүн тийм ээ одоо жишээлвэл уул хүн овоо тахиж байна ш дээ тийм ээ. Тэхэд тэр эзэнтэй уул байж байгаа. Одоо жишээлбэл манай энэ Дэлүүн болдог байна ш дээ энэ. Энэ Дэлүүн болдогийг ерэн зургаан онд монгол бурхан шашны төвийн тэргүүн хамба Дамбажав хамба тэргүүтэй лам нар ирж тахиад эзэнтэй болсон гэж үздэг. Ямар нэртэй болсон бэ? Энэ үү? Тийн. Өө их хааны сүнс оршиж байгаа ш дээ. Тэнгэр шүтээнтэй уул энэ чинь. Тэгээд Дэлүүн болдог. Чингис хаан төрсөн. Дэлүүн болдогийн оройд бол яахав тэр тахихдаа учиртай тахисан. Яагаад гэхдээр зэрэг энэ чинь өөрөө их хааны төрсөн газар учраас нийтийн овоо болгож тахисан. Нийтийн овоо? Тийн эмэгтэй эрэгтэй хүүхэд хүн болгон гарч болно оо энэ овоонд гэж тахилга үйлдээд тэхэд би хажууд нь байсан тахилга хийж байхад. Бүхахай ч байсан даа. Тийн байсан. Бүгд байсан бид нар. Тэгж тахисан. Тэгээд ингэдэг юм байна аливаа уул овоог эзэнтэй болгож тахихад байш дээ тэ учиртайм байна л даа. Одоо жишээлбэл олон түмний овоо болгож тахисан байхгүй юу. «Оросоор ярив» Одоо энэ манай сумын төв хойно байгаа том модтой уул байна ш дээ. Энэ чинь Чингис хааны хар сүлдний тахилга. Хар сүлд. Хар сүлдээ цэнгүүлдэг байсан овоо. Зөвхөн эрэгтэй хүн гарна. Эмэгтэй хүн гардаггүй. «Оросоор ярив» Тэгээд энэ болохдээр зэрэг цэргийн жанжин хүн овооны эзэн гэж үздэг юм байна. «Оросоор ярив» жанжин эзэнтэй. Жанжин эзэнтэй. «Оросоор ярив» Тэгээд одоо цэргийн том дарга нар ирж сум тавьж байна. Тийн. Сум тавьж? Хүчний байгууллагууд тахидаг. Манай Хэнтий аймгийн генералууд хурандаа нар ирж тахиж байна. «Оросоор ярив» Эмэгтэй хүн гаргахгүй энэ овоон дээр. Эмэгтэй хүн цэрэг байвал тэгээд яахав? Гарахгүй. Гарахгүй юу? Цагаан морьтой жанжин хүн эзэн нь гэж байгаа ш дээ тэр чинь. Цагаан морьтой жанжин гэж улсууд. Цагаан морьтой жанжин. Тийн эзэн нь. «Оросоор ярив» Эрэгтэй гү? Эрэгтэй хүн жанжин нь. «Оросоор ярив» За сонирхолтой ш дээ. Тэгээд энэ Сүхбаатар аймагт арван найман настай эмэгтэй эзэн тэ? Шилийн богд гэдэг уулын эзэн байгаа тэр эмэгтэй. Тэр эмэгтэй дандаа арван найман настай? Тийн. Арван найман настай. «Оросоор ярив» Болгон жил жил болгон арван найман настай. Тэр арван найман настай эмэгтэй хүн тэр Шилийн богд хайрханы эзэн нь байдаг юм байгаан. Тэр ерөөсөө хүнтэй суугаагүй тийм одоо хүн эзэн нь Шилийн богд хайрхан. «Оросоор ярив» Шилийн сайн эрүүд очиж гардаг Шилийн богд хайрхан. «Оросоор ярив» Эрийн хийморь сэргээсэн Шилийн богд чи сонсож бай гээд хэлдэг ш дээ. Цахиур Төмөр, Базар хэн билээ нөгөө нэг халхын одоо том одоо хулгайч шилийн сайн эрүүд хамгаалж байсан тийм том овоо байхгүй юу тэр. Сая наадам болоо тэнд. «Оросоор ярив» Тэр арван найман настай охинг яаж тахидаг вэ? Юу гэж өргөдөг вэ тэр овоо тахихдаа? Яг тэр овоо тахилганд нь очиж байгаагүй. Овоонд нь очиж гарч байсан бид нар. Гарахдаа бол тэнд архи дарс өргөдөггүй. Зөвхөн цагаан идээ гаргаж өргөөд л. «Оросоор ярив» Тэгээд л бууж байгаа байхгүй юу тэнд. Овооноос юм авч болох уу болохгүй юу? Чулуу шороо авч болох уу болохгүй юу? Авч болдоггүй овоо байна. Болохгүй. Авдаг овоо гэж цөөхөн байна. «Оросоор ярив» Ер нь бол ихэнх овооноос авч болдоггүй. Болохгүй, чулуу хөдөлгөж болохгүй. Бөөрий нь эргүүлий ш дээ. Одоо жишээлвэл манай нь Цагаан тэнгэр мэнгэр. Ургамал амьтны хөдөлгөж болохгүй. Моды нь хүртэл хугалж болохгүй. «Оросоор ярив» Таяг тавьж болох уу таяг тавьж болох уу таяг? Таяг уу? Таяг мод. За яах вэ ер нь тийм таяг тавьдаг овоонууд байна. Тийн. Манайд бол энд бол бараг байхгүй дээ. Хамаагүй болохгүй. «Оросоор ярив» Зөвхөн Урьхан чулуутай бол тэнд тавьж болно. Эрүүл болсон хүн яахав зүгээр. Тийн бэлгэдлийн зүгээр өөрийн сонирхол. Тэрнээс манай том овоонуудад тийм юм тавьдаггүй. «Оросоор ярив» Танай бага байхдаа танай өмбөө хөгшөө хоёр ямар хамнигаан үг ямар хамниган үг хэлдэг байгаа вэ? Танд ч. Миний тэр өмбөө юу яагаа одоо энэ хилийн орионы хавчраан дээр төрсөн. Хатан гэдэг газар өссөн. Тэгээд есөн настай байхдаа арван долоон оны хувьсгал байна ш дээ. Тэр хувьсгалаар ийшээ орж ирсэн. «Оросоор ярив» Ав минь болохдээр зэрэг одоо Сохонд гээд хойно байна ш дээ. Олон улсын шинэ мандлын дархан газар тэр орионы хойд талд байгаа ш дээ. Мэдэж байгаа тэ? Алтаан. Алтаан энд төрсөн хүн. «Оросоор ярив» Таван онд орж ирсэн мянга есөн зуун. Тэр хөгшин ааб маань «Оросоор ярив» Тэгээд яахав өөрөө тэр өмбөө минь ярьдаг байгаа. Асарын овог гэж асар асар. Асар. Асар. Асар гэж юу вэ? Асар гэж өөрийнх нь овог нь. Асур? Тийн асур гэж. Энэ овог нь? Яг тэр одоо хамнигадын омог байна ш дээ. Тэрэн дотор асарын омог гэж байлаа. Асар омгийн хүн байсан гэж өөрөө хэлдэг байсан. Аан омог нь? Тийн омог нь асур. «Оросоор ярив» Миний хөгшөө болохдээр зэрэг тэр дүнхээр овгийн хүн байгаа? Дүнхээр? Тийн дүнхээр. Тэр омгийн. Тэр бол яахав зүгээр сүүлд тэр манай нагац хэлсэн миний хөгшин ав нас барсан байхгүй юу. Тэгээд яг одоо бидэнд яг одоо яг тийм хүн хэлж байгаагүй. Тэгээд яахав сүүлд судлаад яасан дүнхээр омгийн хүн байсан байна лээ. Өмбөө нь дуунд орсон хүн ш дээ Банзрагч гээд. Луузан энэ тэр гээд дуу байдаг ш дээ. Тэрэнд чинь орсон өмбөө нь. Ямар дуун бэ? Банзрагч тийм хамниган дуу дуу байдаг. Та тэрийг мэдхэгтө? Одоо юу билээ дээ тэр чинь хашилтэй цаашаа тэр нэг дуу Баян-Уулынхан дуулж байгаа даа. Бид нар ч. Тэр та хэдийг ирэхэд дуулж өгсөн ш дээ хэн. Тийн. Цэрэндашхай дуулж өгсөн ш дээ. Цэрэндашхай? Тийн. Банзрагч мана гээд тэр яг эдний өмбөө байкүй юу. Луузан гэлэн гээд Луузан Луузаны ч хүүхдүүд одоо энэ рүү байна. Тэр хоёр дуунд орсон. «Оросоор ярив» Тэр нөгөө хэний тэр Цэдэн-Иш эгч байна ш дээ. Тэрний дуулсан бичлэг нь байгаа юу? Байгаа. Сүүлчийн удаа. Сүүлчийн өдөр дуулсан ш дээ хөгшин дуулсан тэ? Тийн тэгсэн. Ямар дуу дуулаа. Тэр чинь юу үзөө хамниган дуу дуулсан ш дээ. Тийн тэгсэн тэгсэн. Бид хоёр байсан ш дээ. Үзөө хамниган дуу дуулсан. «Оросоор ярив» Үзөө хамниган. Ямар дуу байгаав, ямар үгтэй дуу байгаа вэ? Юу дуулаа. Буриад талтай байсаан бас. Цэрэндолгор гээд эгч Самбаатайхан хэрхэн дуулаа биддээ? Самбаатай бүжин? Самбаатай бүжин мэднэ мэднэ. Тэрийг дуулсан. Самбалзуулан сагсалзуулан энэ юм уу? Тийн тэгж дуулсан. «Оросоор ярив» Бидний одоо багад хамниган өвгөд хөгшчүүл дуулдаг байгаа л даа. Тэр үе нь одоо хэцүү чанга байгаа ш дээ. Одоо ийм нээлттэй байгаагүй учраас тэгээд тэр үед бичиж авч чадаагүй бид хэд үлдсэн. Одоо энэ Бүх ахай мана хамгаас сайхан мэдэж байна ш дээ одоо тэгээд настай учраас. Бид бол одоо бага байсан учраас заримы нь сайн мэдэхгүй байна. Хавчигдмал байсан байкүй. Хамниган хэлээр ер нь ярих бараг хориотой байсан тийн. Юутай холиотой вэ? Хорио хориотой. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Тэгвэл ямар кэлээр. Муу улсууд юугээ ярих юм. Ингээд буриасууд халхууд чинь бидний үзэхгүй байгаа ш дээ. Би яриа ш дээ нэг домог яриа биддээ? Тийн. Хөхий нь отолсон, үнэрч болтор алсан гээд. Тэгж хэлсэдсэн юм чинь тийм юм дуулсан улсууд чинь бидний их муу улсууд гэж ойлгоод нөгөөдүүл чинь. «Оросоор ярив» Хамнигаанаар. Чингис хаан төрж байх үед чинь л хамнигадууд энэ л яг энэ л нутагтаа энэ Онон Балжийнгаа хөвөөнд л энд л амьдарч байгаа бид ерөөсөө. «Оросоор ярив» Тийн Чингис хаан чинь тэр муу мянганыхан гээд өнөө болтор муу мянганыхан гэж ярьдаг байкүй юу. Муу мянганыхан гэж юу юм гэхэд Чингис хаан чинь тэр төрөл садангаасаа көөгдөөд энд чинь үкэж бүр амь дүйж явахад нь хамнигадууд тэрний чинь аварсан байкүй юу. Ус мусанд яагаад Нууц товчоонд бичээтэй байдаг ш дээ. Тийн тэр чинь тэр улсууд байгаа байхгүй юу. Бид нар тэндээ л байж байна бид одоо. Тэр л газраа өнөө амьдарч байна бид. Чингис хаан тэр үед ямар байсан тэр төржийхөд нь ямар байсан тэр үед л миний өвөө бидний потмок юунууд маань энд л байгаа. Тэгээд эндээ л байж байна. Онон Балжийнгаа нютагт л нютагтаа л байна бид. Энд тэндээс нүүсэн юм байкүй. Тэгсэн чинь зарим нь бүр тэр Байгал далайгаас хамнигад нүүж ирсэн гээд байгаа юм. Тэр тэрнийг бол тэгж би зөвшөөрөхгүй л байгаа. «Оросоор ярив» Тийн тэгээ муу мянганыхан гэдэг байкүй юу. Муу мянганыхан? Тийн. Муу мянганайхан энэ Чингис хааны дайсан байсан? Байсан биш. Хамнигасууд. Хамнигаанууд. Хамнигасууд чинь муу мянганыхан тэр Чингис хааны чинь аварч байкүй юу. Тэгээд хаан төрсөн байкүй юу. Муу мянганайхан энэ хамниганы нэр нь юм уу биш үү? Хэн хамнигасуудыг тэгж гэдэг байсан бэ муу мянга? Өөрсдөө. Өөрсдөө? Өөрснөө тэр чинь хавчигдаж яаж байсан учраас тэр ч аягүй юунд хяналтанд хавчигдаж байгаа ш дээ. Муу мянган өнөө болтор муу мянганыхан гэж яриатай. Муу мянганыхан. Тийн. «Оросоор ярив» Тэр ингэсэн байдгийн. Одоо над тэр ном нь байгаа даа. Хөдөө гэрт байна. Ринчен Баямбаа байна ш дээ. Бямбын Ринчен гуай жаран хоёр онд Биндэрт ирсэн байгаа. Тэгээд Биндэрийн Баянгол хамнигад байдаг байсан байхгүй юу. Тэгээд тэнд олон хөгшдүүд Ринчен гуайг уриад идээ таваг засаад тэгээд жоохон нэрмэлээ уугаад тэгээд Ринчен гуай үг хэлсэн гэж байгаа тэнд. Тэгээд сайн цаг ирнэ ээ хамнигадууд минь. Та нар бол угтын үр сүүтийн унага шүү. Хойд мөсөн далайгаас мүгдэн хүртэл нутагтай. Тийм эзэнт гүрний удирдаж байсан улсууд шүү гэж хэлээд жоохон хоолой нь зангираад хундага өргөөд олон настай улсууд баярлаж уйлсан гэж байгаа хөгшчүүл өвгөдүүд нь. Их сайхан үг хэллээ та гэж. Тэгээд л тэрийг Гомбын Нямаа гэж хүн ном бичсэн. Тийн тийн. Одоо зохиолч яруу найрагч Гомбын Нямаа гэж хүний номон дээр байгаа. Уяхан цэнхэр хорвоо билүү дээ тэр номон дээр нь бичээтэй байдгийн яг тэр Ринчен гуайн хэлсэн үг нь. Тэгээд хамнигадууд бол угтын үр сүүтийн унага шүү. Хойд мөсөн далайгаас мүгдэн хүртэл нутагтай байсан улсууд шүү та нар. DBukhbileg_LGanbayar_stories6_kham_orgl_dji эхлэв Сайн цаг ирнэ ээ та нар жаргана аа гэж хэлсэн гэж байгаа. DBukhbileg_LGanbayar_stories5_kham_orgl_dji төгсөв Мөстлөгийн үед тэр. «Оросоор ярив» Тэр Жамсраны Цэвээний бичсэн ном байна ш дээ. Аа за. Байна байна. Түүхэн аян. Тэр номон дээр чинь бас яах вэ гар бичмэл дээр нь бол бас хамнигадын талаар тодорхой юм бичсэн юм билээ тэ? Тэр ч ортой л байгаа байхгүй юу. «Оросоор ярив» Арван дөрвөн онд. «Оросоор ярив» Байгал Байгал далайгаас? Байгалаас биш хойд мөсөн далайгаас. «Оросоор ярив» Бүр дээр үеийн түүх бол тэр хойд мөсөн далайгаас ерөөсөө тийм гоё диваажингийн орон юу байсан байгаа юм. Диваажин орон. Цэцэг навч дэлгэрсэн тийм гоё ус. Тийм үед амьдарч байсан тэгээ мөстлөгийн үед энэ чинь газар юу нь хөлдөөд ирэхлээр наашаа явсан. «Оросоор ярив» Сүмбэр уул тийн. Хойд мөсөн далай. Тийн хойд мөсөн далай чинь юу байгаа. Сүмбэр уул. Сүмбэр уул богоон байгаа. Сүн далай тэнд байдаг байгаагү? Тийн тийн тийн тийн. Сүмбэр уул тэнд байдаг. Тэрний чинь ердөө үлгэр бол тийм байгаа ш дээ. Тэр чинь тэрнээс л гаралтай байхгүй юу. Аа сонирхолтой ш дээ. Тэгээд сайн сайн судлах хэрэгтэй. Тэгээд энэ индианууд энэ тэр чинь хөх толботой хамниган төрлийн улсууд. Индиан нөгөө юугий газар байхад ингээд явсан. Одоо далай ингээд Америк тив. За за энд хүн байгаа юм уу? Тэгээд тэр индиан судлалын юун дээр чинь хамниган үгнүүд зөндөө байна. Индиан хэлэнд. Индиан хэлэнд. Өө олон байна. Аа тийм үү? Манай Намнансүрэн гээд том эрдэмтэн судалж байсан байна энд тэрний чинь. «Оросоор ярив» Тийн овгууд арпарч апаче энэ тэр гээд тэд нар чинь дандаа апачесийн өнөө болтор хамнигад апаче гэж цочдог байхгүй юу. Апаче апаче гээд цочдог байхгүй юу. Тэгсэн тэнд индианууд бас апаче. Апаче энэ хамниган үг юм уу? Тийн. Хамниган үг ш дээ апаче. Хамнигаан үг ямар утгатай энэ апаче? Апаче гэдэг чинь үтгөө гэдэг гэнэтийн юм боллоо л гэсэн ийм цочдог. «Оросоор ярив» Тийн апаче апату апаче апату. Апату? Апату. Апату. Апату гээл ингээл. Тэгээд цочдог байхгүй юу. «Оросоор ярив» Одоо хамгийн сүүлд л энэ Лувсан гуай цочдог байгаа шүү дээ тэ? Тийн тэгж цочдог хүн зөндөө байгаа манай энд. Ондоо ямар хамнигаан үг индиан хэлэнд? Өшөө нэг араан. Араан? Араан гээд өшөө нэлээн арваад үг л байгаа. Тэгээ би харж байсан тэрний нь. Араан гэж юу вэ? Араан гэж хүн. «Оросоор ярив» Ард. Тийн ард. «Оросоор ярив» Нэг нэлээн хэдэн үг байгаа. Тэрний Намнансүрэн гуайн ном надад бий л дээ. Тэнд монгол эсвэл хамнигаан үг. Хамниган үг байгаа байхгүй юу харин тэрэн дотор. Тэр чинь өөрөө Намнансүрэн бол тэрний хамниган гэж ойлгоогүй ш дээ тэр. Тэр тэр л хэлийг очиж судлаа ш дээ. Тэхлээр өнөө бол хамниган хүн өөрөө хамниган хүн учраас тэр үгий нь ойлгоод байгаа байхгүй юу. Манай хүгшээ өмбөө нар цочдог үгий нь байж байна ш дээ гээд ингээд мэдээд байгаа байхгүй юу. Тэгээд тэр Таян хаан энэ тэрийн бас Таяануши энэ тэр гээд тэр юу байна ш дээ. Хараалын үг. Хараал байна. Ямар хараал? Өө манай хөгшид чинь өмбөө нар маань ингээд гадуур түүхлөө гээд ийш тийшээ дүрсгүйтээд гүйгээд энэ тэр тэнөөд байвал. Таяанууший. Таяанууший хайшаа алга болоод байгаа цусанууд уу гэдэг. Дахин дахин нэг удаа. Тийн. Дахин нэг удаа хэлээч. Хар таяа хар таяанууший хаагуур тэнөөд үклөө гээд байдаг цусаар урснууд гэдэг байсан байхгүй юу. «Оросоор ярив» Тэхлээр тэх Таян хааны үеийн юм уу тэр Таян Тан улсын тэр үеийн юм уу тэр тэр чинь өнөө болтор бид нарын дунд байгаа байхгүй юу. Өмбөө нар тэгж хараадаг. Тэр хар даяан гэж. Таяан таяануус. Таяан. Хар таяан. Хар таяануус. Хар таяанууший. Хар таяанууший хаагуур тэнөөд түүклөөгөөд ингээд зүггүйгээр «Оросоор ярив» Тэр хаагуу тэнөөд цааш нь юу гэлээ? Хар таяанууший хаагуур тэнөөд түүклээгээд байна. Түүклөө? Тийн түүклөөгөөд гэж тэнөөд. Түүклөө гэж юу вэ? Үхэрдэг үсэрдэг. Түүклээ гэдэг чинь гүйнэ гэсэн үг байкүй юу. «Оросоор ярив» Түүклөө түүклөө гүйнэ. «Оросоор ярив» Өшөө нэг дакин кэлье ээ. Хар таяанууший хаагуур тэнөөд. Түүклөөгөөд байна. Түүклөөгөөд байна. Цусаар урснууд. Цусаар урснууд? Тийн. Тэр ч аягүй хараал байхгүй юу. Тэхдээ цусаа цусаа урсана гэсэн үг биш «Оросоор ярив» тэхлээрээ тэр их л улсууд байсан байгаа юм таяан гэдэг чинь. Цусаар урснууд. Тийн цусаар урснууд. Цусаа усн. Цусаар урснууд. Урснууд гэж юу вэ? «Оросоор ярив» Урснууд энэ ус? Ус биш. Цусаар урснууд гэж нэг үг үү хоёр үг үү? Нэг үг. Цусаар урс цусаар урс. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Цусаар урс. Цусаар урснууд. «Оросоор ярив» Цус урсана гү? Цус урсана гэсэн үг. Цус урсанаа. Цусаар урснууд гэж хамниганаар цусаар урснууд. Урсана гэдэг чинь «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Та тэрөөнийг бичиж өгөгтий. Та түүнийг яаж бичих вэ? «Оросоор ярив» Сонирхолтой ш дээ. Цусаар урснууд. Тийн. Цусаар урснууд «Оросоор ярив» Цусаа ургаснууд урагснууд. Урснууд. Урснууд. Цусаар урснууд. «Оросоор ярив» Гол урсаж. Гол урсаж. «Оросоор ярив» Тэр нөгөө ургамлын зургий нэг нь гараад авчих. «Оросоор ярив» Нөгөө түүсэн цайны минь ургамлын зураг гараад авчихгүй юу. Цайны ургамал? Хатааж байгаад. «Оросоор ярив» Хамнигаан. «Оросоор ярив» За ах аа тэгээд маргааш яахав? Хэнтэй уулзаж болох уу? За өглөө уулзъя даа. Өглөө уулзъя. Та өглөө манайд очоод. Тэгье. Би тийшээ очъё. Тийн би өглөө ажилтай байгаа. Амжуулна аа. Маргааш бид нар нэг ажил бий. Манай нэг хүү маань ирээд байгаа. Тэгээд явах гээд байгаа. Хот руу буцах гээд бас тэр хүнээ явуулна. Энд бас нэг суман дээр ажилтай гээд байгаа. Хуралд суу гээд байна. Амжуулна аа өглөөгүүр давхиад эрт давхиад би тэр хоёр гурван хүнтэй уулзаад за зу болгоод Цэрэндашхайтай уулзана, Батжаргалтай уулзана. За за. Тийн. Өшөө нөгөө хөгшинтэйгөө нэг уулзана. Бие нь гайгүй байна уу, би ойрд уулзаагүй байна. Энэ хүүхэнтэй энэ манай зураг дээр байгаа хүүхэн. Тийн. Энэ дуучин. Тийн. Нэр. Цэрэндолгор. Цэрэндолгор. Байгаа байгаа. Байгаа. Байгаа. Хэд хоногийн өмнө байсан. Байгаа байх. Над утас нь байхгүй байна. Би маргааш өглөө олоод ярина аа. За за. Тийн. Та маргааш хэзээ ирнэ? Ямар цагт? Найман цагт уу? Болно. Би найман цагт давхиад очъё. Найман цагт очъё. Тийн та хэд рүү давхиад очъё. Найман цагт очъё. Болно биз дээ тэ? «Оросоор ярив» за за болно. Тэгье тэгье. «Оросоор ярив» Яасан бэ? Яасан? «Оросоор ярив» Адаргаар дайраад Биндэр ороод тэгээд Биндэрээс цаашаа буцах уу? Биндэр Эрдэнэцогтын утсыг олох хэрэгтэй байна даа. Над одоо утас нь байхгүй даа Эрдэнэцогт ахын. «Оросоор ярив» За энийгээ авхуулах уу? «Оросоор ярив» Хамнигад маань тэгээд анчин удмын ийм улсууд байкүй юу. DBukhbileg_LGanbayar_stories3_kham_orgl_dji төгсөв. Тийм учраас би сургуульд явах боломж байсан. Тэгээд ердөө нютагтаа ав ижийгээ тэтгэж эндээ өөрийнгөө нютагт ирж л би цэргээс халагдаад эндээ байсан өдий болтор. За өглөөгүүр найман цагт энэ хэд рүүгээ очих гээд байна аа. За ахай жижиг бэлэг танд. Бэлэг. За за. Унажийнэ. Унөө. Энэ байна. «Оросоор ярив» Өглөө наймаас очъё гэж ярилаа. За за. Энөөний танаас авъя. Өө тийгийт. «Оросоор ярив» DBukhbileg_LGanbayar_stories6_kham_orgl_dji төгсөв төгсөв.DBukhbileg_LGanbayar_stories_15082023_kham_orgl_zoomh2n төгсөв. За маш их баярлалаа. За баярлалаа. Өглөө яахав очих юм уу яахын? Би танай авах юм уу? Тэг чи. Тэгээ утсаар ярья аа би тан руу. Би ч юу байхгүй ш дээ машин байхгүй. Тэгье тэгье. Тэгээ хойшоо энэ тэр яваад сэргэн дээрээ зураг авхуул. Харин тийн. За за. Гадаа гарч сэрүүцье. Халуун болчихлоо. «Оросоор ярив» Ганхуягтайгаа уулзана. Батжаргал мана тэр хэн минь нөгөө ажилдаа л байна уу? Кэн кэн кэн? Сонингоогоо газар Бадамжав? Бадамжав? Тийн. Ажилдаа байна л дөө. Сонингоо Үнэн сонинд ажилладаг. Хааяа фэйс. Мөнөө тэгээд бас буриад тэнд «монголоор биш» Тийм юм байна. Тийн тийм хүн байна. зө баяртай. Баяртай. За баяртай. Өглөө Ганбаяртай. DBukhbileg_LGanbayar_stories1_kham_orgl_zoomh6 төгсөв. DBukhbileg_aarts_16082023_kham_orgl_zoomh2n эхлэв Ариун энөө дээрээ хатаагаад хажуугаар нь ингээд көвтруулаад чикир микиртэй жимстэй холиод гоё «Оросоор ярив» одоо янз бүрийн жимстэй холиод ингээд хатаагаад тавьдаг. Шувуунд идүүлэхгүй хамгаална. Энэ юу вэ? Энэ аарц аарц. Тэр нэрс тэнд нэрсэн юуны чинь аарц нь гарч байна. «Оросоор ярив» энэ энэ нэрмэл архи дахиад нэг удаа хийдэг үү? Гүй ээ гүй энэнийг ердөө гурван усаар аваад тэгээд энэ аарц болно. Тэгээд шүүгээд авчихна аарцаа. Тэгээд аарцаа яах вэ? Аарцаараа ааруул хийнэ. Тэрийг хатаагаад. Тийн хатаагаад ааруул кийнэ. Янз бүрийн ааруул хот руу тэр бүр үйлдвэрийн аргаар ч бас хийнэ. Тэндээс хөгшид аваад тийш нь боловсруулаад бүр гоё магазин супермаркет. «Оросоор ярив» Энэ усаар юу хийдэг вэ? Тэр усаар чинь энэ юу энэ тэрээ чинь сүү кийдэг байгаа дээр үед. Тэгээд энэ нөгөө гэдэс мэдсөө цэвэрлэхдээ «Оросоор ярив» Цэвэр. Тийн. Уудаг байгаагү? Тийн уудаг. Уухад энэ бөөлжээд чацага алдаад. Ходоод цэвэрлэж өгнө. Тийн. Ходоодоо цэвэрлэнэ. «Оросоор ярив» нөгөө арсаа шүүнэ. Энөөн дөөр? Тийн. Түүкээ арсы чинь энээндээ хийгээд энэндээ давс хийгээд шүүлгэдэг шүү кийгээд тэхэд чинь дороо «монголоор биш» «Оросоор ярив» Тийн тэр «Оросоор ярив» Юу гэдэг вэ? Талч талкиндаа ингээд том үкрийн арсаа хийгээд тэгээд талхидаад юуны адууны арьс бас хийж талхидаад тэгээд тэр юуныгээ хонины арьс ямааны арьсыг олноор хийгээд шээт дөөл мөөл үстэй дөөл. Үнэтэй гутал мутал үнэтэй юмнуудыг булты нь хийнэ өөрснөө. Хамнигад чинь өөрснөө л хйидэг ердөө тийм үйлдвэрийн юм авдаггүй улсууд байгаа ш дээ. Тийн. Малынхаа ашиг шимийг одоо хөхүүр хийдэг байхгүй юу арьсаараа. Ширмөс ширмөс мөрмөс боловсруулж ширмөсөө бас зөөлрүүлж энөөндөө хийнэ. Тэх чинь зөөлхөөн мяатрын тийм мяндас шиг юм болно ширмөс чинь. Хатуу байдаг биддээ. За баярлалаа. Баярлалаа. DBukhbileg_aarts_16082023_kham_orgl_zoomh2n төгсөв. DBukhbileg_cart_16082023_kham_orgl_zoomh2n эхлэв Буугаад тэгээд би тэргэн дээр суугаа. Ямар тэргэн бэ? Ходоод тэрэг ходоод тэрэг. Дөрвөн хөлтэй ходоод тэрэг. Түлкүүр чамд байна уу түлкүүр? Тэгээд тэр «Оросоор ярив» гэхэд нь бид ийгээд эндээс нь очиж булиацалдаж тэр жоохон. Би арай том шиг байгаа. Ичээд бас ард нь явж байхав. Тэр арай жижигхэн ийм тав зургаатай күүгдүүд булиацалдаад. Тэгээд тэр үед чинь нөгөө хөрөнгөтний орны хүний дагаж би бүртгээд ав ижий минь загнуулж замчээн хүртэжээв. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Ахай энэ ходоод тэрэгний юм юу гэдэг вэ энэ хоёр? Оглойлов оглойлов Оглойлов. Энэ чинь ийгээд модоороо байх ш дээ. Тослоод энэний чинь нөгөө смала ингээд түркэхгүй «Оросоор ярив» түрхэхэд энэ чинь зуун жил болохвий байж л байх. «Оросоор ярив» Тэр дунд нь юм байна вэ? Гол гол төмөр. «Оросоор ярив» Арай дээрхэн үед. «Оросоор ярив» Юу гэдэг вэ? Энэ юу вэ? Тэр юу шилив «Оросоор ярив» Шилив. Шилив шилив. Энөөний юу гэдэг вэ? Энөөний чинь хорио хориот хайрцаг хориот. Хориот гэнэ. «Оросоор ярив» Тийн тэгээд тэндээс нь суугаад ингээд. Тэр төмөр хоёр юм нь юу вэ? Тэр дөрөөвч. Дөрөөлөөд суудаг дөрөөвч. «Оросоор ярив» Тийн «Оросоор ярив» энэ олон янзын «Оросоор ярив» гоё хөнгөхөн явдаг. Өшөө бүр суудалтай энэ тэр байгаа. «Оросоор ярив» ноён хүн энэ бөмбөгөн юутэй зөөлхөн юутэй ийм юм доргион байхгүй. Энд «Оросоор ярив» Төгрөөн болохын тулд матдаг байгаагү? Матдаг байгаа. Энэ матаад «Оросоор ярив» матаад тэгээд энэ «Оросоор ярив» хатаагаад тэгээд дөрөөлдөг. Хатаадаг тийм багажтай. Өвгөн өөрөө кийдэг байгаа. Олон тэрэгнээс олон тэрэг музейд өгсөн. Өшөө хоёр гурван тэрэг бий. Өөрөө л кийдэг тэрөөний. Энэ көвүүд нь бас кийнэ. Захиалга өгвөл энэ көвүүн кийнэ. Урдны заншлаар тэ? Тийн урдны заншлаар. Энэ смала гэж юу билээ? Смала гэж энэ юу л дээ. Хамниганаар. Давирхай. Хар модны давирхай. Хар модны давирхайг нэриж гаргана. Нүк ухаад хоёр лимаар утуур хийгээд утаад тэрөөнөө нэрээд гаргачихна. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» ийм давирхайтай модыг унагаагаад тэгээд нүк ухаад тэгээ хоёр талаас нь «Оросоор ярив» тэгээд тэрээнийг нэриж гаргаад ийм смала. Энэ тэгээд энэ сэрэг мэрэгний ёроол стол мстолны ёроолд «Оросоор ярив» За явах уу? Зө баярлалаа. Баярлалаа. Хадландаа гараагүй юм уу? Үгүй ээ одоо нэг бороо гайгүй болбол гарна биддээ. Танайхан гараа юу? Сая л гараа. Энэ трактор болохгүй байна гээд одоо нэг гайгүй болох нь яах нь уу. Харин тийн падаа янзлана гэж. Тийн падаа л янзлах. Тийн тэр чинь амаргүй хадуураа тавихад. За баяртай. Баярлалаа бид. Маш их баярлалаа. Маш их баярлалаа. За. Сайхан сонин сонслоо. Ирсэнд баярлалаа. Баяртай. Цүдгэр хүүг яах уу? «Оросоор ярив» Сайхнаар харлаа. «монголоор биш» Тийн сайхан гоё өргөжүүлээд гоё ач гуч хүртлээ байлгана. DBukhbileg_cart_16082023_kham_orgl_zoomh2n төгсөв. DBukhbileg_goodbye_16082023_kham_orgl_zoomh2n эхлэв Яваа цэргийн зүг. Хөгшин тэр хоёр би ганцаараа. «Оросоор ярив» Тэгсэн тэгсэн. Пүрэвжав ах. «Оросоор ярив» Одоо одоо. «Оросоор ярив» DBukhbileg_goodbye_16082023_kham_orgl_zoomh2n төгсөв. IMG_1637.MOV эхлэв Энэ энэ юу гэдэг вэ? Хартаганаа хартаганаа. Хамнигасууд энөөгөөр цай хийдэг. Ийгэд түүгөөд энэ энэ бөөр мөөрөнд сайн. «Оросоор ярив» Хартагнаа. Хартаганаа хартаганаа. Энөөгөөр нь ингээд хугалаад шүүр хийдэг. Ингээд «Оросоор ярив» Энэ ямар цэцэг вэ? Бэр цэцэг, уул цэцэг уул цагаан уул. Бэр цэцэг үхэшгүй мөнхийн бэлгэ тэмдэг бэр цэцгээн барья аа гээд Чингис хааны юунд яагаав дээ тэр бэр цэцэг. Энэ юу вэ? «Оросоор ярив» Энэ Хонгор зул. Хонгор зул хонгор зул. Хонгор зул. «Оросоор ярив» ийм бугын зуулт гэж байна. «Оросоор ярив» Энэ юу вэ? Энэ чинь өөр өө шарилж ондоо. Чагилж? Тийн. «Оросоор ярив» Энэ шархны цагаан шар гээд бас «Оросоор ярив» Юу гэдэг вэ энөөний? Юу гэдэг вэ? Шархны шар. Шархны шар. Энэ юу вэ? Чононд хазуулахад аль энэ тайжийн жинс. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Хамнигаанаар. Гэзэг цэцэг. Гэзэг цэцэг. Гэзэг цэцэг гүн көк гүн көк. Гүн көк. Тийн гүн көк. Гүн көк. Тийн «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Энэ үү энэ юу вэ? Энэ нөгөө юу сөд. Энэ одоо гэдэс энэ тэр өвдөхөд котлизолоор энэ сайн. Тэгээд энэнийг нөгөө миний хатааж байгаа тэнд байгаа ш дээ. Энэний ингэж хатаагаад тэгээд нунтаглаад энийг юм идэхдээ «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Сөд сөд сөд өвс. Сөд. Сөд «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Энэ чинь бугын зуулт гэж шалханд сайн. Ийм юм бий. Энэ тэрний тэрний ойролцоо Хонгор зулархуу хонгор залаа. Хонгор залаа. Их хонгор зул гээд тэр бугын зуулт. Тэр буга иддэг. Орооныгоо үед сайн. Шалханд сайн. Миний түүсэн тэнд байгаа гэрт минь бий. Аа тийм үү? Анд явахдаа бид энөөний ингээ л уухад анилгин шиг өвчин намдаана. DBukhbileg_herbsnames1_16082023_kham_orgl_zoomh2n эхлэв Толгой ийгээл өсөөл яахад чинь төрөөнөөс жоохон цай чанаад тэгээд уухад толгой зүв зүгээр. «Оросоор ярив» Энэ юу вэ? Бас л «Оросоор ярив» Ахай. Ах аа. Энэ ямар цэцэг вэ? «Оросоор ярив» Энэ юу вэ? Энэ чинь нөгөө юу «Оросоор ярив» Хамнигаанаар. Хамнигаан. Тэрний чинь юу гэх билээ? гичганаа. Энэ юу вэ? «Оросоор ярив» гичганаа? Тийн гичгөнөө. гичгөнөө. Энэ чинь юунд нөгөө агурец «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Энэ юу гэж нэртэй вэ? Юу гэдэг вэ? Энэ чинь юу билээ нөгөө энэний чинь оросоор юу билээ? Оросоор мэдэхгүй. Мэдэхгүй хамнигаан. Хамниганаар тэрний мэдэхээ болиод байна аа. Тарнаа тарнаа билүү юу билээ? Тарнаа? Тийн тийн. хонхон цэцэг. Ямар цэцэг? Хонхон хонхон цэцэг. Хонхон «Оросоор ярив» хонхон цэцэг. Энээнд бага зэрэг би нөгөө «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» IMG_1637.MOV төгсөв. Энэ юу вэ? Таван салаа. Таван салаа. IMG_1638.MOV эхлэв «Оросоор ярив» Тийн таван салаа наадах чинь гэдсэнд «Оросоор ярив» Таван салаа. Бас юуны тийн эмийн ургамал. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Хамнигаан. Далавчтай энэ чинь соно «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Хамниганаар юу вэ? За хамниганаар чинь энэ ч дэлэнч гэдэг билүү юу билээ. Дэлэнч. Тийм байх аа. Энд явах уу? «Оросоор ярив» IMG_1638.MOV төгсөв. DBukhbileg_herbsnames1_16082023_kham_orgl_zoomh2n төгсөв. IMG_1658.MOV эхлэв Уулзаж байсан. DBukhbileg_herbsnames2+honeyterms_16082023_kham_orgl_zoomh2n эхлэв Сургуулийн захирал байсан одоо Мөнбиш гээд бацган одоо байгаа. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Цэрэндорж өө Чингис хааныгаа хөшөөг нураахгүй ээ. «Оросоор ярив» тэгээд ийгээд байлгаа. Тэгээд өөрөө ажлаасаа авхуулаад өөр тийшээ цөлөгдөө «Оросоор ярив» говь. «Оросоор ярив» Тэрээнээ бацган мөнөө байна. сургуулийн захирал байсан. Мөнбиш. Чи уулзаж байсан ш дээ чамтай. Мөнбиш. Мөнбиш. Сүүлчийн удаа уулзсан. «Оросоор ярив» бас хамниганы тухай ном бичсэн. За ах аа энэ ямар ургамал вэ? Энэ нөгөө юу чинь ш дээ шархны шар. Энэ чоно мононд хазуулахад энэний түрхэхэд сайн эдгэнэ. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» IMG_1658.MOV төгсөв. Энэ ямар цэцэг вэ? Энэ тайжийн жинс. Тайжийн жинс? Тийн тайжийн жинс төмөөний уруул төмөөний уруул. «Оросоор ярив» Тэгээ энэ анилгины оронд нөгөө миний кэлдэг анилгины оронд уудаг, өвчин намдаана. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Ан кийж яваад бид нар толгой өвдөхөд энөөний ууна. «Оросоор ярив» Зүгээр. «Оросоор ярив» тэмээний уруул төмөөний уруул. Төмөөний уруул. Тэгээ энэний чанаад тэгээ ууна. Үгүй бол зажилж ч болно. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» аннаж байгаад бид нар энөөний хэргэлдэг байгаа. Дандаа хамниган бид нарын кэргэлдэг ургамал. Энэ ч бас л хатаагаад гоёо. Тэгээд цайны ургамалтай ийгээд л цайтайгаа холиход ямар ч хор байхгүй. Энэ ч «Оросоор ярив» юм чинь их бал цуглуулдаг никдаар ихтэй ургамал. Хор байхгүй. Зүр өвс гээд өвс байна. Тэрнийг шидүнд зажлахад их сайн. «Оросоор ярив» Тэрөөнийг зажилсан хүн шидү нь унанагүй. Бүр настай ная хүрсэн хүн бүр нэг ч шүд нь унаагүй. «Оросоор ярив» Миний Бадарчинтай уулзаарагтий Биндэрт. Тэр бүгдий нь мэднэ. Тэр лам. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Өөрөө эм барина тангаар эм барина. «Оросоор ярив» Энэ зөгийн бал энэ хамнигааны уламжлалт юм биш үү? Уламжлалт. Уламжлалт. Уламжлалт тэхдээ ингэж зориутаар яадаггүй, зэрлэг зөгийний бал. «Оросоор ярив» Зэрлэг зөгийний түүж авдаг. Тийм байгаа. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Энэ хадлан мадландаа явж байхдаа тэрээхэн торхонд нь байгаа арсполоод юу цэцгийн «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Хамниганаар. Хамниганаар ийгээд мааралд хийгээд ийгээд жуугаад. Юу жуугаа? Сээтк маарал. Аан. Сээтк байна ш дээ энэ. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» жуугаад шүүсий нь шахагдахад нь авдаг. «Оросоор ярив» Энэ энэ зөгий хаана байсан бэ? Зөгий тэр чинь. Зөгий хаана байсан бэ? Ичээндээ янз бүр. Нүкэнд ч байх. Ийм модны хонгиэнд байх. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» нүхэнд байх янз бүр тийн. Гэртэй. Гэртэй тэрээнийг чинь мэднэ. Зөгийн гэр тэрөөний аваад тэрөөнийг бажуудаг байгаагө? Тэрөөний бажуугаа. Тэр балтай хэсгий нь бажуугаад «Оросоор ярив» аваад цэцгийн тоос. Зөгий зөгий хазахгүй юу? Энэ зэрлэг зэрлэг бал авахад үед. Тэрөөний утаа утаад. Утаад. Тийн утаад утаад зайлуулаад. «Оросоор ярив» Тийм тэнэг хүн байхгүй. Тэрэнд хатгуулахгүйгээ мэднэ. «Оросоор ярив» Суты хамнигаанаар яаж нэрлэдэг вэ? Торх. Торх? Тийн торх. Торх. Торх. Торх. Торх. «Оросоор ярив» Торх. Тийн. «Оросоор ярив» Тэр их сайн байгаа. Өнөө японууд энэ тэр тэрээний минь их үнэтэй энэ балнаас бид бүр хамаагүй үнэтэй доллараар авъя гээд. Тэр зөгийн жоохон иймкэн тэрээнийг «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Какие термины пчеловодства знаете? Пыльца? IMG_1661.MOV эхлэв Тийн тоос л доо. Тоос? Тоос тоос. Цэцгий тоос. Цэцгийн тоос. Тийн цэцгий тоос. Цэцэгний цэцгийн тоос. «Оросоор ярив» прополис «Оросоор ярив» жилий. Жилий? Жилий жилий. «Оросоор ярив» торх. Тийн. «Оросоор ярив» Зөгий гэр зөгийн гэр. Зөгийн гэр. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» тэрний чинь ч хутгал гэнэ ш дээ хутга. Хутгаа. Хутга. «Оросоор ярив» Тэрээний чинь ялгана ш дээ. Зөвхөн балы нь л бажуун. Тэхээс тэр «Оросоор ярив» яахгүй. Тэрээнээ «Оросоор ярив» балтай хэсгийг «Оросоор ярив» Тэгээд. Бүх бүгдээрээ тэр чинь «Оросоор ярив» ашигтай. Хаях юм байхгүй. Бүгдий нь авна. Тэгээд вооск. Вооск вооск. Вооск юу гэдэг вэ хамнигаанаар? Лав. Лав. Лав. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» чинь эр зөгий. Эр зөгий өм зөгий хатан зөгий өм зөгий. Хатан зөгий «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» өм зөгий. Өм зөгий. Өм зөгий тийн. Өм зөгий. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» сүрэглэх сүрэглэнэ сүрэглэнэ. Сүрэглэнэ. Тийн сүрэглэнэ. Сүрэглэнэ. Тасралт тасралт сүрэглэнэ. Тасралт ч гэж болно тийн. Тасралт? Тийн зөгийний тасралт. Зөгийний тасралт. Тэр ч тасраад «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Тэр нисэвч нисэвч. Нисэвч. Нисэвч. Нисэвч. Тийн. «Оросоор ярив» Зөгийн сүү. Зөгийн сүү. «Оросоор ярив» Зөгийн сүү зөгийн сүү. «Оросоор ярив» Күү күүкэлдэй. Күүкэлдэй? Тийн күүкэлдэй күү күү жоохон. «Оросоор ярив» Тийн жаал тэр чинь жижигхэн өт жижиг жижгийн нь жижиг л гэнэ. Жижиг торнивчиндоо том болоогүй. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» хазах хэрэгсэл. Аан хатгох хатгох. Зөгий хатгох. Хатгох? Хатгох тийн. Зөгийд хатгуулаави гэнэ. Хатгуулах? Тийн хатгох. «Оросоор ярив» Хатгох. Хатгох. Хамниган хатгох. Тийн халхаар бол хатгана. Буриадаар бол хатхана. Хамниган хатгох. «Оросоор ярив» Хатхох. Тийн. «Оросоор ярив» Хутгаар нь гахай «Оросоор ярив» хатгох. Би кэлээ биддээ тэр яахад гулвуундаа тийм нөгөө үзүүртэй юу кийдэг гэж яриад байгаа биддээ тийм ээ аваад явдаг. Нөгөө юу баавгай маавгай шиддэг хатгадаг тэр чинь бас нөгөө том «Оросоор ярив» нохойнууд чинь боорлоод көдөлгөхгүй байх. Тэхэд нь тэрнийг очоод хутгалах. Тэрнээ хутгалж байхад морин дээрээс тэр үзүүртэй жад шиг тэр юу шөнөжин гулвуундсан тэр залуу чинь тэр хатхуна хавирганы нь завсраар. Энэ бас хатгух гэдэг. Хатхуна хатхуна. Хатгуна? Хатхуна хатхуна. Хатхух. Тийн хатгуна. Хатгуна. Хатхуна. Хатхуна. Шивгөөр хатхуна, хутгаар хатхуна жидаар хатхуна. «Оросоор ярив» Зөгийд хатхуулна. «Оросоор ярив» Зөгийд хатхуулна. Зөгий юугөөр хатхудаг вэ? Зөгий тэрнээсээ өөрөө тийм хатхудаг юутэй. Тийм бөгсөндөө тийм хатхудаг юмтэй. Яакаршин тэгээд дундуураа ийм хорноохоолоотой. Тэгээд тэрээнээ энд хатхаад тэгээ орких. Ингээд зайлуулвал чинь хороо шахаж чадахгүй. «Оросоор ярив» хороо цацна тийн. Тэгвэл хатхух юм нь ямар нэртэй вэ? Юу гэдэг вэ? Хатхуур. Хатгуур. Хатхуур хатхуур. Хатхуур. Хатхуур. «Оросоор ярив» Могойтой адил дотуураа ингээд суваг хорны сувагтай. Тэгээд хатхудаг. Тэгээд ашмил мэднэ үү? Аанхаан ашил. Энэ яаж юу гэдэг вэ? Ашмил. Тэр чинь ч нөгөө давхар далавчтай чинь ишмил ш дээ. Тэр ч бас зөгий мөгий ална. Дайсан нь байкүй юу. Хоёр давхар далавчтай. Ашмил хамниганаар юу вэ? Хамниганаар юу вэ? Төмөөлзгөнө ч гэх юм уу. «Оросоор ярив» Төмөөлзгөнө. «Оросоор ярив» Ийм том том зөгий байдаг ш дээ. Энэ том үстэй тарган тарган зөгий. Би тэрнээ л зөгийн бал авдаг хамнигады хэлжийшдээ. Тэрнийг л авна. «Оросоор ярив» Тийн ийм том ийм том. Ийм том. Тэр чинь ийм том. Том үстэй. Тийн том цөөхөн дотроо цөөхөн. Тэхдээ ийм жижигхэн ч байна. Жижигхэнийг «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Энэ зөгий энэ зөгий. Энэ сайн, хамгийн ашигтай. Өнөө японууд энэ тэр чинь тэрөөнийг л сонирхоод байна. Хэдэн ч доллар хамаагүй. «Оросоор ярив» Кэдгэнэ гэж юу вэ? Кэдгэнээ гэж ондоо. Юу вэ? Кэдгэнээ чинь тэр годинуудар юуны үкэр мүкэр хатхудаг кэдгэнээ гэж бас яг зөгий шиг мөртрөө арай ондоо. «Оросоор ярив» Тийн үхэр хатхудаг. Шээршин мэднэ үү? Шээршин шээршин бас тийн тийн. Шээршин юу гэдэг вэ? Шээршин ч бас шээршин чинь тэмээлзгэнэ тэрнээ чинь барьдаг л амьтан ш дээ. Зөгий мөгий. Энэ зөгий дайсан. Тийн зөгийн дайсан. Төмөөлзгөнө үү? Тийн тийн. «Оросоор ярив» Тийн тийн давхар далавчтай ингээд. Тэр ч «Оросоор ярив» IMG_1661.MOV төгсөв. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» ааса асаа мэднэ үү? За тийн бас байна. Юу гэдэг вэ? Тэрний чинь ч хэдгэнээ биш ээ юу тэр ч арай өөр өө. Хавар юу яадаг хавар «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» IMG_1663.MOV эхлэв Энөөний юу гэдэг вэ? Энэ шар зөгий хорт шар. Хорт шар? Хорт шар. Энэ бас зөгий мөгийн дайсан. «Оросоор ярив» Шээршин энэ мах иднэ. Мах энэ тэр юу ч үгүй ингээд гөрөөс алаад гуяы нь өлгүүл юу ч үгүй идчихнэ. «Оросоор ярив» Тэгээд асаа. Тийн асаа харин эр эм хоёр байна ш дээ энэ чинь. Эр нь асаа. «Оросоор ярив» Эм нь арай урт эр нь жижгэвтэр тийм. Энэ жижиг хосаа хамнигаанаар юу гэдэг вэ? Энэ хорт шар жижиг хорт шар. Жижиг хорт шар. Өм хорт шар. Юу эр хорт шар. Өм нь урт байна арай урт том. «Оросоор ярив» Тийн энэ чинь тэр зэрлэг зөгий байхгүй юу. Одоо жинхэнэ цөөхнөөрөө байдаг ийм бойлок мойлок тийм юм хамаагүй ингээд юугээ өгжээдэг. Зэрлэг. Зэрлэг зөгий. Энэ хамгийн сайн. Зэрлэг зөгий тэ? Тийн зэрлэг зөгий. Энэнийг японууд энэ тэр их сурагладаг. Их сайн «Оросоор ярив» өнөө ховордоо ховор. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Бабучка гэж юу вэ хамниганаар? Энэ өрвөөкэй. За маш их баярлалаа. Энэ зөгий зөгий үгүй болбол дэлхий сөнөө. Амьтан байкүй. Хүн амьтан байкүй. Зөгий чинь юу индикатор байкүй юу. Амьдралын индикатор. Амьдрал байвал зөгий л байна. Зөгий үквэл тэгээ «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Индикатор «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Хүн уйлахдаа нүднээс нь юу гардаг вэ? Нилмус нилмус. «Оросоор ярив» Амнаас. Шилүс шүлс шилүс. Шилүс. Шилүс. «Оросоор ярив» Шүүдэр шүүдэр. Шүүдэр. Шүүдэр. Шилүгсэй гэхгүй юу? Шилүгсэй гэнэ бас тийн. Шилүгсэй бас гэнэ. Шилүгсэй гэнэ тийн. «Оросоор ярив» Тийн шилүгсэй тэр тийн шилгөөнө шилүгсэй. Шилгөөсөн шилүгсэй шилгөөнө гэж. Тэрөөн дээр чинь морь шилгөөдөг байкүй юу. Кэвтээд ингээд нойтон. Морь шилгөөнө. Тийн морь. «Оросоор ярив» Это хөлс гэдэг. Тийн хөлс. Ямар утгатай вэ? Сэрүүцдэг. Сэрүүцдэг «Оросоор ярив» Сэрүүцдэг. Усанд орж байгаа юм шиг сэрүүцдэг. «Оросоор ярив» Көрвөөнө көрвөөдөг л гэсэн үг л дээ. Энэ юу вэ? Көрвөөдөг. Көрвөөнө. Көрвөөнө? Тийн көрвөөнө гэнэ. Тийм шүүдэр дээр морь көрвөөнө. Көрвөөнө гэж юу вэ? Көрвөөнө ингээд кэвтээд. «Оросоор ярив» унанагү? Тийн унана. Тийн ийгээд унана. Шүүдөр дээр. Чөдөртэй морь. Үгүй ээ чөдөргүй. Чөдөргүй. «Оросоор ярив» Тийн тэгээд унажийгаад ингээд тавихад чинь бас көрвөөнө. «Оросоор ярив» Тийн «Оросоор ярив» хол газар ингээд «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» За за баярлалаа. IMG_1663.MOV төгсөв. DBukhbileg_herbsnames2+honeyterms_16082023_kham_orgl_zoomh2n төгсөв. DBukhbileg_historicplaces_16082023_kham_orgl_zoomh2n эхлэв Тийм Чингисийн дээд Чингис. «Оросоор ярив» Гэр музей. Гэр музей. Да да да. Анчин баавайн музей. Энэ юм уу? Тийн. Да. «Оросоор ярив» Тэгээ хамниган өвгөн байсан. Эцэг нь казы. Ерэн тавтай. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Энэ хиригсүүр байна тэ наана? Тийн. «Оросоор ярив» Ухцан байх. DBukhbileg_historicplaces_16082023_kham_orgl_zoomh2n төгсөв. DBukhbileg_history_16082023_kham_orgl_zoomh2n эхлэв Жаахан зогс. Зогс оо. «Оросоор ярив» Чулуу буулгаад энэ том байшинтай. Тэр том байшинд нь манай захиргаа орсон, зуун жилийн өмнө. «Оросоор ярив» Тийн мотвем байшинд конторо хийсэн контор. «Оросоор ярив» Тийн мотве юу руу орос оросын хүн «Оросоор ярив» Орос хүн юу хийсэн? Орос хүн явлаа. Энд байж болохгүй. «Оросоор ярив» Энэ алт алт угаадаг байгаа энэ. Миний тэр «Оросоор ярив» энэ Тариат гэж тэнд тариа тариад алт угаадаг байгаа тэн дээр. Тэр газар нь энэ урагшаа арван хоёр километр сумаас. Тэнд би миний фаск байгаа. «Оросоор ярив» Энд үү? Тийн. Энд хуучин Дадал байсан тэ? Биш үү? Хуучин Дадал тэр цаана тэр. «Оросоор ярив» Тийн тийн тэр уулын энд миний төрсөн. Энэ нутаг яаж юу гэдэг вэ? Энэ нутаг. Чулуут булаг. Чулуут булаг. Тийн чулуут булаг тэр Мате гэдэг еврей байгаад тэгээд тэр бүр урд миний тэр фаск «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Энэ зуун жилийн өмнө? Зуун жилийн өмнө. «Оросоор ярив» Дадалд алт байдаг юм уу? Байлгүй яахав. Хаана уу? Балжхаан гээд энэ дээшээ орос оросын одоо том Путины мэдлийн том алт угаадаг. Балжхаан энэ Балжийн эхэнд энэ Балж голын эхэнд. Тэрнийг бид нар чинь хил дамнасан хил хамгаалалтаар эсэргүүцээд байгаа барахгүй байгаа. Оросын том маф. Бас тэрнээ эзэн нь еврей. Тэр алтны Путины мэдлийн, манай хойно байна. Балжхааныг. Алтных газар нь монголын талдаа байдаг юм уу оросын талдаа байдаг юм уу? Оросын талдаа. Монголын талдаа ч байгаа. Хятдууд байгаа монголын талдаа ч байгаа. Улиастын. Тийм үү? Тийн. Холилдоол «монголоор биш» байна даа тэ? Тийн. Үгүй ээ гэхдээ оросынх нь цаанаа тэр голынхоо эх рүү. Манайх бол наана хил дотроо. Тэгээд манайхан хориод байгаа. Хятад эзэнтэй. Тийм учраас хятадад ухуулахгүй манайхан. Хөдөлгөөн гаргаад ингээд эсэргүүцээд байгаа. Бас буудалцаан муудалцаан болох уу гайгүй юу? Гайгүй ээ. DBukhbileg_history_16082023_kham_orgl_zoomh2n төгсөв. DBukhbileg_khamniganword_16082023_kham_orgl_zoomh2n эхлэв Бөөгнөрк бөөгнэрэл. Бөөгнэрэк? Бөөгнэрэл. Бөөгнэрэл? Бөөгнэрэл бөөн. Бөөгнэрэл. «Оросоор ярив» Тийн тийн тийн тийн. Бөөгнэрэл. Бөөгнэрэл. DBukhbileg_khamniganword_16082023_kham_orgl_zoomh2n төгсөв. DBukhbileg_medovukha_16082023_kham_orgl_zoomh2n эхлэв «Оросоор ярив» Үйсий нь хадгалдаг байгаагө? Үйсий. Үйсий хамгийн сайн үйсэнд л хадгалдаг байгаа. «Оросоор ярив» Одоо үйс болохгүй. Яагаад? Холтосы нь авч болохгүй тэр юуны. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Энэ. «Оросоор ярив» Үйсөөр өшөө юу кийдэг вэ? Ямар ямар юм үйсөөр кийдэг вэ? Аан тэр янз бүрийн юм цүнк мүнк тэгээл хийхкүй юм байхгүй. Хутганы гэр мэр тийн. «Оросоор ярив» Жижигхэн сувенир мувнир хийнэ. Чингис хааны «Оросоор ярив» Дээр нь тамга дараад сувенир хийнэ. «Оросоор ярив» Тэр үйсэнд тэр сүү хадгалдаг байгаа. Тийн сүү «Оросоор ярив» Тэгвэл тэр хоосон бол яаж угаадаг байгаа вэ? Тэрээний халуун усаар угаана. Тэр чинь норох тусмаа сайн. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Яаж кийдэг байгаав? «Оросоор ярив» Үрил мүрилтэйгээ холиод ингээ эвкээд мидвух. Танай мидвух хараа бид. Алтан хизгаар руу явж байтар мидвух хараа бид. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Кэдэн градус. «Оросоор ярив» Тэр чанга. «Оросоор ярив» Чинга. Чингагзой. Чингагзай. Зай. Чингагзай. Тэгж хэлж болхогү? Болхо оо болох. Чингагзай. Тэгвэл чинь инээгээд л ойлгох. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Өвөлжөө «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Өвөлжөө өвөлжөө минь. Өвөлжөө. Өвөлжөө. Зөмөгеө зөмөгеө. Зөмөгеө. Ийм углуургаар барьсан. Зөмөгеө «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» DBukhbileg_medovukha_16082023_kham_orgl_zoomh2n төгсөв. DBukhbileg_museum_16082023_kham_orgl_zoomh2n «Оросоор ярив» Эгч ээ. Гар барьж ийгэж байна. за сайн байна уу? За бүгдэнтэй нь барьчихъя за. Сайн байна уу Баатар гуай? Жоохон Баатар гуай. Монголоор ярьж байгаа биз дээ? Тийн. Хэлээч чи сайн байна уу гээд. Хамниганаар ярь гэж байгаа. Мэндөө. Хамниганаар тайлбарла хамниганаар ярь, өөрийгөө танилцуул. Сайн байна уу? Хэний бацган бэ тэрнээ ямар отгы хамниган бэ? Мэдэхээ болио. «Монголоор биш» ганц хамниган хүн байсан. Сумын нарийн бичгийн. Зө эгч ээ та энэ музейд байсан юман тухай хамниганаар ярьж өгч чадхагтө? Хамниганаар ярьж чадахгүй. Юу юу байна вэ энд? Энэ миний аав. Танай аав уу? Аав тийн. Хоёр дайнд явсан улсын анчин хүн тийн. «Оросоор ярив» Түүний нэр хэн билээ? Аавын уу? Аавын. Зундуйдагуу. Доржийн Зундуйдагуу. Тийн Зундуйдагуу. Танай нэр? Цэцэгмаа. Цэцэгмаа. Тийн. Аа за. Өөрөө ангаа агнаад өөрөө чихмэлээ хийгээд ингээд гэр музей хийлээ дээ. Шилүүс айн. «Оросоор ярив» Алдарт анчин. Алдарт анчин. Зэрлэг гахай байна ш дээ. Тийн зэрлэг гахай. Лувсан гэж анчин байсан Биндэрт. Тэр Эрдэнэцогт зураг нь байгаа биддээ альбомд Эрдэнэцогт. «Оросоор ярив» энэ хамниган. «Оросоор ярив» тэрээний хүү Биндэрт байгаа уулзаа. Энэ түүний агнасан амьтан. Тийн агнасан. Агнаад өөрөө чихмэлээ хийсэн. Өөрөө чихмэлээ хийсэн. Аа за за. Өөрөө чихмэлээ хийгээд гэр музей хийгээд. Энэ юу юм? Хэрэм. Олон жил болоод ийм болоо. Бүх л төрлийн тайгын амьтан. Булт л булт л байна. цөөнгүй алаагүй ан байхгүй. Тийн манай энд ч янгир аргаль ирвэс байдаггүй. Бусад нь бүгд байгаа. Тийн тийн тэк мэк байхгүй. «Оросоор ярив» За ах аа энэ юуны толгой вэ? Энэ. Янгир. Янгирын толгой. Янгир гэж зэрлэг зэрлэг ямаа. Хамниганаар. Хамниганаар. Тэк. Тэк. Янгир гэдэг тэ хамниганаараа. Тийн янгир янгир зэрлэг янгир. Зэрлэг янгир. Жирх үен гэж хэлэхэд яаж хэлэх үү? Жирк жирк үен. Жирк? Жирк нь ямар вэ? Тэр үү? Жирк. Жирк. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» энэ сохор номин. «Оросоор ярив» Энэ зурам. Энэ андаатар. Хамниганаар юу вэ? Андаатар андаатар. Ингээд болхогү? Цааш нь юу вэ? Энэ кэрэм. «Оросоор ярив» Энэ солонго. «Оросоор ярив» Солонго байна. тэр нь өмкий күрэн. Энэ нь соовлин юу юм уу? Булга. Булга байна. «Оросоор ярив» Энэ байна уу? Булга. Тийн булга. Энэ өмхий хүрэн. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Усны булга, өмхий хүрэн. Усны булга? Усны булга. Энэ халиун уу? Биш ээ. Биш ээ? Биш. Усны булга. Халиун «Оросоор ярив» Тэнд байгаа. халиун өөр. «Оросоор ярив» За ах аа тэр зургаагаа заагаад өгөгтий. Тэр ямар ямар их юм байдаг вэ? Юуны арьс уу? Энэ чинь ямар юм? Зурам. Биш ээ тарвага. Юу? Энэ жижигхэн тарвага биз дээ? Тийм байна. Тийн. «Оросоор ярив» жоохон тарвага. Тарбаган. Тарбагаа. Энэ мануул. Мануул. Жижигхэн мануул. Жижиг мануул. Мануул. «Оросоор ярив» Энэ ч. Минж. Минж минж. «Оросоор ярив» Минж жижиг минж. Цагаан тарвага. «Оросоор ярив» цагаан тарвага. «Оросоор ярив» Энэ кирс кярс. Кярс аа? Кярс байна. «Оросоор ярив» Энэ «Оросоор ярив» юу. Дорго. Дорго. Дорго «Оросоор ярив» Энэ халиу. Халиу. Энэ халиу. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» загас иддэг. «Оросоор ярив» Дорго. Энэ ч дорго «Оросоор ярив» энэ үнэг. Үнэг. Хар үнэг. Хар үнэг, шар үнэг янз бүрийн. «Оросоор ярив» Элвөөнк. Тэр нь элвөөнк энэ шар үнэг. Энэ үлвэнк. Расамах. Нохой зээг. Расамах. Рсамах рсамах яаж. Расамах. Расамах юу гэдэг вэ? Кэн хамнигаанаар? Хамнигаан. Хамниганаар нохой зээг нохой зээг. Зантакий гэхгүй юу? Зантакий ч гэх. Зантакий. Зантакий гэнэ. Зантакий гэнэ. Тийн. Баавгайны төрлийн баавайсан арай жижиг. Тийн энэ «Оросоор ярив» Хамниганаар юм бэ? Энэ зэрлэг гахай бодон. Нохойтой. Энэ нохойн эрлийз чоно. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Юу гэдэг вэ энэ? Айн? Энэ камнигаанаар? Энэ чоно чоно л гэнэ дээ чоно. Чоно оо? «Оросоор ярив» чоно чоно хара чоно хара чоно. Хара чоно. Тийн. Хара чоно. Энэ элвэнк үү? Элвэнк. Элвэнк элвэнк. Элвэнк. «Оросоор ярив» Элвэнк. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» ирвэс. Хамниганаар юу вэ? Энэ ирвэс ирвэс. Ирвэс. Энэ баавгай баахалдай баавгай. Энэ бас баавгай. Арай жижиг бамбарууш. Бамбарууш. Тийн бамбарууш жижиг баавгай. «Оросоор ярив» Жижиг баавгайнууд байна тийн. Чоно байна волк. «Оросоор ярив» Юу вэ? «Оросоор ярив» байгалийн үзэгдэл байгалийн ийм ургасан мод. Могой хэлбэртэй. Могой хэлбэр «Оросоор ярив» могой хэлбэртэй. Энэ «Оросоор ярив» Хамниганаар юу вэ? Буга. Кангал буга. Кангал буга. Кангал буга. Хангал. Хангал хангал буга «Оросоор ярив» энэ америкийн ондоо манай энд байдаггүй юу. Тийн. «монголоор биш» амьтан. Дэлхийн байгаль хамгаалах газрын дарга энд ирээ «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Зараа. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» зараа. Энэ аргаль. Тийн. Энэ говийн сацраа. Энэ ч юу байна нөгөө. Хүдэр. Хүдэр. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» зөөр зөөр гөрөөс. Хандгайн эвэр. Энэ түйснүүд нь түйсэн хүнөг чинь энэ жинхэнэ «Оросоор ярив» Энэ ээж зуун жил үнээгээ саасан хувин. «Оросоор ярив» Энэ энэ көнөг юм уу «монголоор биш» юм уу? Хусны гадар үйс. Зуун жил үнээгээ саасан. Ижий тань саадаг байсан тэ? Ээж. Тийн. Энөөнд ижий нь саадаг байгаа энөөнд. Миний ав түүк гээд байлгасан. Энөөнд саадаг байгаа. Энэ бариулы юугаар кийтий? Хялгас. Энэ кялгас энэ дөөс. Дөөс томоо. Дөөс. «Оросоор ярив» Дөөс томоод хийдэг. Ийм морины сүүл. «Оросоор ярив» Морины сүүлээр ингээд тийн. Тэгээ энөө өргөвчинд өргөлөөд усаа авна бас. Ингээд. Дээр үед хувин байхгүй ийм хувинд хийдэг байсан. Хангил хангил хангил юу бидро байхгүй үед энөөгөөрөө энэ ч ус орохгүй. Юу ч хийж болно «Оросоор ярив» Ёроолы нь юугаар хийдэг вэ? Ёроол нь мод. Өөрөөр түйсөөр хийсэн байна. Үйсээр. Модоор хийдэг бас. Энэ түйсөөр энэ ширмөсөөр оёод хийсэн. Ширмөс «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Энэ нөгөө түйс чинь. энэ пахлаашх нөгөө аркиа хийж уудаг пахлаашх. Жижиг том ийм пахлаашх. «Оросоор ярив» Тийн ингээд энэ эндээ нүктэй энд нь ийм үдээрийн юутэй арсан бариултай. Татаад. Энөөний юу гэдэг вэ? Ямар юм? Энэ. Энэ таглаа юу? Татлаа. Таглаа таглаа. Таглаа. «Оросоор ярив» Таглаа нь эндээ ийм бариултай байхан юун арасун арасун. Тэрээнээс нь ингээд татахаар пүд гээд онгойх ингээд дараад ийгээд л. Энэ чинь ердөө гоожих үгүй. Модоор хийсэн ингээд модоор хийгээд тэгээ бас л цөцгий мөцгий аракий хийгээд яах. Тэр энэ бол юугээр арасаар ингээд оёод. Эндээ бас арасаар оёод энэ чинь ингээд бас бариад явах. Ингээ бариад явдаг тийн. Дарханы багажууд нь байна. Энэ дархны багаж нь эн «Оросоор ярив» Энэ юу вэ, ямар нэртэй вэ? Энэ дэский юу хавчдаг юу нь байна дэский дэский дээ тийн. Энэ лантуу. Тийн. Тэр юу вэ? Энэ харуул. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» харуул. Энэ? Энэ чинь көнөг модон хөнөг. Модон хөнөг гэдэг чинь модон ийм модоор хийгээд. Талхаа дотор нь зуураад. Ингээд талхаа экилж зуурна. Отворок мотворок тэгээл юм юмс кийнэ. Энэ арай үндөсөөр хийсэнд нь энд нь нөгөө юмөө нюднэ. Ургамал мургамлаа нюднэ. «Оросоор ярив» нюднэ. Одоо бүр дээр үеийн дархнууд өөрснөө цокиэд кийдэг. «Оросоор ярив» үгний бас байгаа энд. «Оросоор ярив» энэ байгалий чулуу. Энэ байгалийн энэ үндэс мод байна. «Оросоор ярив» энэ нөгөө чоно юуны энэ тарваганы хавх тэр чонын хавх байна. Тарваганы юу? Хавх. Кавкан. Кавкан. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» тэрний үзүүрт ингэж соовлин энэ тэр пак цохиэд ална төөглүүлнэ. Тэгээд энэ тэвш минь байна. тийн. Махаа хэрчинэ. Хамнигад махаа хөлдүү махаа кэрчдэг ийм янз бүрийн маягаар хийдэг. Үндөсөөр хийдэг. Хусны үндэс мүндэс хусаар хийдэг. «Оросоор ярив» Тийн энэ хандгай. Хандгайн эвэр. Тэр юуны эвэр вэ? Тэр юу аргаль. Угалз угалз угалз. «Оросоор ярив» Энэ хадгийг юу гэдэг вэ хадагтай? Цацлууд. Энэ айн. Цацалбар сүүний. Сүүний цацалбар. Овоо орон дэлхийдээ өргөдөг юм. Цацалбар. Эндээ сүүгээ кийгээд тэр. Есөн нүхтэй. Аркиа өргөхдөө тэгж овоо орон дэлхийн эздүүд хүк тэнгэртээ ургах нарандаа өргөдөг ингээд. Юмтэй байлгаарай бидний «Оросоор ярив» эрүүл мэнд байлгаарагтий, үр хүүхдий минь сайн сайхан явуулаарай, бидний жаргуулаарагтий гээд ингээд өглөө болгон өргөнө. Цацалвар тэ? Тийн. Цацалвар. «Оросоор ярив» Тийн. Цацалвар есөн. Дээгүүрээ гоё энэ чинь мөнгөн мөнгөн алтан янз бүр «Оросоор ярив» Энэ юу вэ? Энэ панаа. Панаа энд салиарк хийгээд тэгээд асаагаа шөнө гэрэлтүүлдэг. «Оросоор ярив» Цагаан хаан тэндээс ирсэн ийм оросын мангусай энэ тэр чинь мангусай байх. Энэ юу вэ? «Оросоор ярив» Дөш дөш «Оросоор ярив» дөш. Энэ көрөнгө аркиныгөө көрөнгийг энэнд хийгээд тэгээд ийгээд бүлдэг. Хар модоор. Архины хөрөнгө? Тийн көрөнгөө энэнд хийгээд тэгээд. Айргаа бүлээд архиа гаргана. Арки нэрж гаргана. «Оросоор ярив» Тэр модыг гаргаад харуулагтий үзүүлэгтий. Тийн. Энэ эндээ нүктэй ийгээд энэ чинь шап шуп гээд тийн. Та наашаа тэр нүкөөр харуулагтий. Тэр нүкөөр нь орж гараад чөлөөтэй ингээд «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Бүлүүр гэдэггү? Бүлүүр бүлүүр. Бүлүүр. Бүлүүр. Энэ ганц ийм эвэртэй ийм сонин эвэртэй энэ. Буга. Буга. Ийм бугыг хамаагүй алж болохгүй. «Оросоор ярив» Тийн уулын эзэн гэж үзнэ. Энэ юу вэ? Энэ? Хайрцаг сум дээр үеийн. Дээр үеийн дээр үеийн сумны хайрцаг. «Оросоор ярив» Зө энэ юу вэ? Энэ дугааг байна. морины тэргэндээ хүлэлдэг морины дугааг. Сийлбэр мийлбэртэй нь өөрийн нь л хэрэглэж өөрийн л хийсэн, үе уламжлагдсан өвөөгийн юм. Өвөөгийн өвөөгийн юм. Доржийн тийн. Эдээд бол бүр дээр үеийн юм бүр. Чингис хааны үеийн. Бүр Чингис хааны үеийн потумог тийм. Аавд өвлөгдөж ирсэн. Ямар ямар юмнууд энд байдаг вэ? Ямар юугөөр. Цэвэр мөнгөөр хийсэн эмээл. Чингис хааны үеийн аавд өөрт нь өвлөгдөж ирсэн. Энэ юу вэ? Гууль. Гууль. Үгүй ямар нэртэй вэ? Гууль гууль гууль. Дөрөө гэх. Гуулин дөрөө. Энэ юу вэ? Энэ гадуур нь ингээ бүрээстэй ингэж бас гоёлтой «Оросоор ярив» Энөөний юу гэдэг вэ? Энөөний дөвс дөвс гэдэг билүү? Тийн дэвс. Дөвс гэдэг байх. Энэ энэ юу вэ? Энэ ташуур. Ташуур. Тийн ташуур энэ цохидог. Морио цохиод явдаг. Энэ дөөр юу гэдэг вэ? Ганзага. Ганзуга, урд ганзуга, хойд ганзуга. Ганзаганаасаа юу уядаг байгаа вэ? Гөрөөсөө гөрөөсөө агнаад энээндээ ийгээд ийгээд. Ангаа уяна. Тийн гогцоо сунаагаа ганзгалдаг энэндээ. «Оросоор ярив» Тэгээд тэр бүх юугээ энэндээ ганзагалаад. Энэ юу вэ? Энэ чинь тэр суудал нь. Энэ чимэг. Тэр дээр үеийн. Өнөө сүүлдээ бүр том том бүр янз бүрийн чимэг байна. энэ бүр дээр үеийн «Оросоор ярив» бүр Цагаан хааны бүр түрүүчийн хамниган Чингисийн үеийн загвар. Чингисийн үеийн юм байгаа. өмөөл энэ тэр ийм байгаа. кинонд кэргэлдэг энэний аваачиж Чингис хаан кино «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Дээр нь юм бэ? Энэ жожгоолк. Энэ шиштээний шожгоолк шожгоолк л гэдэг дээ. Шожоолк. Шожоолх. Шижоолх. Шижоолх хамниганаар. Шижоолх. Олом жирэм. Энэ юугаар томдог вэ энөөний? Энөөний морины сүүлээр. Морины сүүлээр ингээд томно. Тийн хомуут. Хомуут. Хомуут энэ «Оросоор ярив» хазаар. Дээр үеийн хазаар. «монголоор биш» дээгүүр нь. Дээгүүр нь сур мураар оёсон. «Оросоор ярив» Дандаа гараар ширмөс ширмөс энэ юугээр. Гараараа. Шир сураар оёдог байсан. Сураа илдээд. «Оросоор ярив» Энэ өөрийн нь хийсэн эмээл. Аав өөрөө хийсэн эмээл. Энэ сүүлд өөрийн нь хийсэн эмээл энэ Чингис хааны «монголоор биш» дуурайлгаад өөрөө кийсэн эмээл. Тэрөө тэнд улаан юм нь юу вэ? Хөмөлдрөг. Энэ чинь нөгөө сожгоолк эний шин юу гэдэг билээ? Хөмөлдрөг. Морин дээгүүрээ тэргэндээ оруулахдаа. Хөмөлдөрөг. Көмөлдрөг. Тийн хөмөлдрөг. Тэр хазаар нь байна. Хойшоо урагшаа гүйхгүй ингээд. Тийн. Хөмөлдрөг гэж. Тэгж мөнгөөр гоёод. Мөнгөөр гоёсон ийм юм. Гоёл нь харуулагтий. Дотуураа суртай. Мөнгөөр гоёогоод. Энэ дакиж байхгүй. Ганц л байна. ямар ч музейд байхгүй монголий. «Оросоор ярив» Чингисийн үеийн эмээл байхгүй. Аавд л байдаг. «Оросоор ярив» Хамниганаар юу гэдэг вэ? Энэ хонк. Хонх жингнүүлж хангинуулж явдаг. Энэ хонхоо хангинуулаад явдаг. «Оросоор ярив» Энэ юм юу гэдэг вэ? Энөөний? Кэл хонкны кэл. Тэр ч бас энд тэр юугээр хийх бас л сураар «монголоор биш» Тэр хөөрөг нь. Энэ хана дээр юу байна вэ? Энэ ч нөгөө. Хөрөө. Хөрөө. Нарийн багажны «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Энэ нөгөө күзницний хөөрөг тэрэн дээрээ хөөрөглөөд тэгээд давтаад өөрөө хийдэг. Богцы нь хэлэгтий. Богцы нь өө тийн шилэн ийм богц байна. энд анд нэг гөрөөсний мах махы нь шулаад хоёр талд нь хийгээд тэгээд аваад ирнэ. Тэр айл болгондоо нэг зөм тараадаг байгаа. тэр чинь энөөнөөсөө тэр айлдаа хувий нь хүртээж өгдөг хамниган хүн заавал. Тийн энэ жижиг бага гарын эмэгтэй хүний сумаа байна. том сумаа нь бүр ийм. Энэ чигээрээ энэ зүүвэр. Тэр чигээрээ гоё моё кулаан «Оросоор ярив» энэ рүүгаа хийдэг. Гахай мах хэвээрээ. Тийн гахай тэр чигээрээ штуклээд дөрвөн мөч болгоод хийчихдэг. Ийм байгаа. Тэр байна моднууд нь. Энэ юу вэ? Энэ нумны юу байна. Хугархай. Хугархай нум. Өөрөө кийдэг байгаа. «Оросоор ярив» Хугархай. «Оросоор ярив» Буугаар хийжээсэн буугий нь. Аав өөрөө буу хийж байгаад тэр дуусаагүй. Өөрөө буугаа хийдэг байсан. «Оросоор ярив» Бэрдаанк хийх гээд амжаагүй. «Оросоор ярив» цахиур буу цахиур буу. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Нөгөө гэрт нь. «Оросоор ярив» Аав тань юугаар кийдэг байгаа вэ? Аав күүкдүүдээрээ хийлгэсэн. Юугөөр өө? Хүүхдүүд. Хүүхдүүд нь ингээд байшин бариад гоёож өгсөн. Тийн. Тийн. «Оросоор ярив» Энэ зуун жил амьдарсан гэр нь. Аав маань энд насаараа амьдарсан. Тэр дотор нь зуух нь пийшин зуух нь энд юу байна. ор орцгоо. «Оросоор ярив» Ийм байшингаа бариад зуун жил амьдарсан. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» дэлхийн байгаль хамгаалах газрын дарга тэр «Оросоор ярив» Энэ баеэны Халхын голд байлдаж байсан үеийн зураг. «Оросоор ярив» Та хамниганаар яриад өгөгтий. Өө энэ ардын их хурлын дептадууд ирж манай аймгаас дэвшсэн. Тэдээд энэ өвгөнтэй ирж уулзаж байгаа. өвгөнд бараг зориулагдсан тэр нитуг гээд гоё дуу байна. тэр анкны цаснаар яаранкай анчин баавайн минь анчин баавайн минь нитуг юм гэж дуу. Тэрээний хамниган хүн зохиогоо. Кэн гэдэг Сундуй гээд хүн зохиогоо. Хамниганаа зохиогоо эхлээд. Тэгсэн чинь тэр буриад энэ манай сум буриадыгаа символ сүлд дуугаа болгоо, тэр хамниган хүний зохиосон дууг. Баян хааны уул минээ. Тийн тийн. Баян хааны уул минь. Тийн тийн тэрээний чинь. тэхдээ тэрний хөгжмийг хамниган хүн «Оросоор ярив» Гомбо гэдэг хамниган хүн зохиогоо. Хоёулаа л хамниган хүний зохиосон дуу тийн. Би хуралд байхдаа тэрээнийг батлаа. Тэр Ганбаяр бидний. Ганбаяр дарга байгаа. тэр ч бүх хамнигад энөөний нутгийгаа симбол сүлд дуу болгоё гээд ингээд нютаг дууг нэр дээрээ болгож байсан байкүй юу. Тэр чинь бараг л энэ хүнд зориулсан шахуу дуу. Тийн энэ энэ өвгөнтэй найз байгаа тэр хэний чинь тэр Сандуйн ав нь тэр Баян хаан. Тэрээ рүү тэр Гилбэр дуганд шавилдаг хүн байгаа. Гилбэр гэж хойно би ярьж байсан ш дээ хойно хамнигадай том хэлмэгдлийн үеийн тийн. Тэрээнд хувраг байгаа. тэк үед нь тэр Батжаргал тэр хэний чинь Сундуйн чинь ав нь тэнд бас анчин хүн байгаа. тэгээд тэр ав бодоод гоё дуу зохиогоо. Тэр нь одоо симбол манай сүлд дуу. Одоо хүшээгий нь босгоо. Тэр пороод байна ш дээ тэр хажууд ингээд томоор Нутаг дууны хөшөө босгосон. Тэгээд тэр сүлдий нь нөгөө туг дээр нь байгаа сүлдий нь бид нар хуралд байхдаа бас батлаа. Тийм хоёр гавьяатай. Зураг мана номон дээр байдаг. Ечнов гээд энэ запмевдений юуны «Оросоор ярив» энэ миний найз бас. «Оросоор ярив» Хамниганаар яригтий ах аа. Тийн энэ миний найз. Энэ тэр дархан газар цохомдын дархан газрын дарга. Хамнигасыг их мэднэ. Тэндээ бас хамнигад байдаг. Цохомдын западе нары чинь тэр цастай уулын наана нь дандаа хамниган алтаан гээд тосгон байна. тэдээтэй найз. Тэр тэр анчин манчинтай найз. Тэр анчин нь манай хамаатан энэ тэр байгаа. бид нар бас очдог байгаа тэр Алтайн нуруу. Тэгээ энэ чинь Мишими найз «Оросоор ярив» бидэнд их сайн. Бидэнд тусалдаг байгаа. юм хум ацраад. Энэнөө Чингис хаанд тоглодог тэр народный артист. Энэ «Оросоор ярив» энэ зэрэглээ сумы минь Баян-Адаргын хүн. Энэ Энхтайван ардын жүжигчин. Энэ чинь их найз. Энд ирж энэ киногоо кийхдээ энэ хэрэглэлүүдий нь аваачиж тэр баавгай маавгай юу тэр нөгөө сидло мидлоо юмнуусы нь аваачиж хэрэглэж кинондоо гаргаа. Тэр кино нь мөнөө телевикээр гардаг тийн. Тэр кинонд миний ч зураг яваа бас. Тэнд гараа би. Тэр Мойлхон гээд кино үзээ. Байна байна. Тэрээн дээр чинь яг энэ Энхтайвантай ингээд сууж байгаа реклам дээр нь байгаа бидний зураг тийн. Нэг хүрэн дээлтэй. Тэрөө тэнд юм бэ? Юу юутэй байна вэ энд? Энэ үү? Энэ нөгөө цакиур. Цакиур гал гаргадаг цахиур. Кэт кэт хутгандаа ингээд өглөө ямар ч моокр анчин хүн чинь явж байгаад энөөндөө цокиэд гал гаргадаг. «Оросоор ярив» Юугаар цохидог вэ? Энөөгөөрөө цохидог. Энэ чулуу. Энэ чулуу тэр төмөртэй гантай харьцахдаа л гал гарах. «Оросоор ярив» Одоо ч гарах тийн. «Оросоор ярив» нөгөө гулвуунаа асаахдаа энөөгөөр асаана. Хамнигад. Би гулвуун асаадаг гэж яриа биддээ? Тэр. Энэ чум юу гэдэг вэ? Энэ номин. Номин «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» энэ нөгөө магзин юу чинь. сумоо кийдэг юм. «Оросоор ярив» Тийн. Энэ хутга өөрийн хийсэн хутга. Өврөөр хийсэн хоёр талаас нь буриултай. Энэ ийм хачин гөрөөс байгаа. үргөлж хавиргаа «Оросоор ярив» энэ бас күүч. Энэ рүүгээ ийм залгаа байхгүй. «Оросоор ярив» энэ нөгөө дариа кийдэг юм. Тостой замагтай нөгөө цахиур буугаа цахиур буугаар буудахад чинь энэндээ дариа хийгээд тэр нь өөрөө цэнэглэдэг байгаа. амаар нь цэнэглээд тэгээд эндээс нь тавиад тэгээд энэ хэтээрээ гал гаргаад тэгээд болно. Утаа бөөн ийм «Оросоор ярив» энэ дээр үеийн тэр постом замаг энэ цахиур буу энэ бердаанх. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» биш ээ энэ юу постан замагт гээд цахиур буу. Ийм юмаар гал гаргаад дарь торох гээд ингээд яадаг. бөөн утаа болно. Тэр л нөгөө би нөгөө анигдаад ирээ биддээ тушаатай морио буудаад ийм том хамниган өмөөлтэй хазаартай хандгай гэдэг чинь ийм буугаар буудсан. Ийм буугаар. Өө сайхан. «Оросоор ярив» Самган Самган дээл. Буриад буриад. «Оросоор ярив» Тэрөөний яриад өгөгтий. Юу юу байна вэ? Энэ гоёо. Энэ гоёонд юу гэдэг вэ? Малгайны гоёо. Эний нь гэзэг гэх тийн. Хоёр гэзэг, энэ гоёо. Энэ юу гэдэг вэ? Энэ ууж. Ууж дэгэл. «Оросоор ярив» Толгой дээр нь юу вэ? Малгай юу? Тэр энэ чулуу нь. Залаа залаа. Чулуунууд юу вэ? Энэ гоёо юу? Шүр. Шүр оюу. Шүр оюу. Оюу номин. Шүр оюу. «Оросоор ярив» Энэ шүр, энэ оюу. Энэ оюу. Энэ энэ энэ оюу. «Оросоор ярив» Тийн энэ оюу энэ оюу. Дөөл юугаар оёдог вэ? Ямар бүдөөр ямар даавуугаар? Торгоор. Торгоор. Тийн. Дөөр үеийн торго. «Оросоор ярив» Энэ шар юу гэдэг энэ шар нь? Шүр. Шүр шүр. Энэ шүр. Энэ шар нь? Шүр. Бас шүр. Тийн бас шүр. «Оросоор ярив» Энэ кэний дэгэл байна вэ? Энэ миний дэгэл. Өөрийн. «Оросоор ярив» Та Алтарганадаа очдогтө? Очдог. Сая очоод ирээ. Ноднин зун агад тэр Бавж баатрын хөшөөг хараа. Энд нөгөө юундаа очээ нөгөө. Гадаа тэргэн дээр. «Оросоор ярив» Агынгаа дацанд очээ яриа биз. «Оросоор ярив» Гавжийн дамжаа авсан тэр газар тэр том ламтай нь уулзаад бичүүлөөд ярилцлага өгөөд. «Оросоор ярив» Энэ юу вэ? Энэ энэ дээр үеийн ор. Орос орос орос никел ийм толгойтой ор. «Оросоор ярив» өвгөний өөрөө хийсэн саам. Тэрөөний хамниганаар юу гэдэг вэ? Сүндүүк энэ авдар. Авдар. Авдар. Авдар. Авдар. Энөөний хамниганаар юу гэдэг вэ? Шал. Шал палаах палаах. Палааха. Энэ юу вэ? Яаих кечяни Энэ адиал дэвсгэр дэвсгэр. Орны дэвсгэр. Адиал чинь тэр олон янзын ийм «Оросоор ярив» цаанаасаа байгалаасаа ийм байдаг гөрөөс. «Оросоор ярив» энэ чинь «Оросоор ярив» тэрөөнөө музей болгож тавиад. «Оросоор ярив» Тамхины цохилуур гаансны. Гаанзны. Гаанс тамхины цохилуур. «Оросоор ярив» Тийн цэвэрлэх. «Оросоор ярив» Уур нүдүүр бүр дээр үеийн. «Оросоор ярив» Яасан юу уугаад байгаа юм юу юм? Кэт кэт гү? Тийн кэт. Жижигхэн кэт. Хэт. Энэ ямар загас вэ? Энэ тул. Тальмин тальмин. «Оросоор ярив» Тэр. Энэ цурхай «Оросоор ярив» Тэр дороо ямар савнууд байна? юу гэж нэртэй вэ? Тэр доор нөгөө уур нүдүүр. Уур нүдүүр байна. энэ нидүүртээ нөгөө ургамлаа нидүк бид. мойлоо нидүк бид. ястай мойл нидүк бид. Юугаар хийсэн бэ? Энэ чугом байдаг энэ юу гууль. Гууль. Тийн дээр үеийн. Энэ юм бэ? Данх нь дээр үеийн. Гуулин данх. Гуулин данх. Тийн. За. Энэ таягаа ингэж сийлбэрлэж байсан. Тийн. Энийг барагнаагүй учраас гартаа атгаж явна гээд өөрөө сийлээд барьж байсан. «Оросоор ярив» Сийлсэн. «Оросоор ярив» ер күртрөө таяг тулаагүй. Ер күрчийж жаахан хөл минь муудаав уу яав таяг хэрэгтэй юм байна гээд ийм том өөртөө зориулаад ийм гоё таяг кий. Өөрөө уран дархан хүн. Энэ танай авын таяг. Тийн аавын таяг. Нидү сайн байгаа. Уран гартай хүн байгаа. Тийн аав өөрөө ингэж сийлж байсан. «Оросоор ярив» Нидү нь ерэн насандаа сайн байгаа? Ер насандаа таяг тулдаггүй байгаа. ер наснаасаа өшөө таван жил «Оросоор ярив» Энэ гунгарваа дээр юу юу байна вэ? Энэ тамга нь байна. чингисийн үеийн ийм ийм тамга. Тийн хас тамга. Хас тамга. Хас тамга Чингис хаан «Оросоор ярив» хас тамга тийн. Энэ «Оросоор ярив» Чингис хааны удмын хүн ч гэж ярьдаг хүн байсан. Тийм учраас энэ эмээлээ хадгалдаг. Тэр нэг нөгөө нэг юу энэ тэрийг далд хийцэн байкүй юм уу? Юу? Хазаар мазаар. Байхгүй тэр хотын музейд нөгөө зангидсан сэлэм хоёрыг бичлэгэнд авч яваад өгөөгүй ш дээ. Ээ тэр ч хамгийн үнэтэй. Ссүлд утсаа авахаа болиод тэр монголын телевиз чинь. Тэр ч хамгийн үнэтэй юм байсан байкүй юу. Нөгөө сэлэм. Тэр нь хулгай аваа гээ биддээ? Аваад явцан ш дээ хулгай. Тийн тийн үзэж байгаа хүмүүс маань аваад явчихсан. «Оросоор ярив» тэрнийгээ олж өгөө эндээс. Бүр Чингис хааны үеийн. Чингис хааны үеийн собл. Тэгээд дэрлээд хэвтдэг байгаа энд. Миний юм намд л байх чамд хэрэггүй намд байна. «Оросоор ярив» тэгээд тэр хоёр юмы нь музей музейнхэн кино зураг авах гээд тэгээд өгөөгүй мөнөө. «Оросоор ярив» Монгол телевизэд очуулсан чинь байхгүй гэж байна ш дээ. Сэлэм сэлэм ингээд өөрийнгөө ид шид хувилгаанаар ингээд нугалсан тийм юм. Тэр их сонин. Чойжин лам тэгж хийдэг байгаа. чи очоо бидээ сүмд «Оросоор ярив» тэрээндчинь сэлэм зангиддаг ийм халаагаа үгүй бол тэр ийгээд байж байгаа сэлмий чинь ингэж нугалаад татна гэж байкүй биддээ? «Оросоор ярив» Тэгвэл ахай гүнгарваа дээр юу юу байдаг вэ? Дандаа өглөө болгон цайгаа өргөдөг, зулаа бадраадаг энөөнөө. Тийн энэ. Өө тийн тийн ийгэж суугаад энд юу үйлддэг байгаа нөгөө мөргөдөг байгаа бурхандаа өглөө болгон мөргөдөг байгаа. урт наслуулж үз, үр хүүхдий минь бүгдий нь авч яв, хамниган ард түмэн сайн сайхан яваг гээд ингээд хүсөөд мөргөжийдэг ийм өвгөн байгаа. «Оросоор ярив» сумын нарийн бичгийн дарга байсан күн. «Оросоор ярив» бас бага дарга дарга байсан тэр зураг нь байна. тийн тийм сэргэлэн хүн байсан хүн байсан байхгүй юу хамниган. Энэ юу вэ? Энэ «Оросоор ярив» Хамниганаар юу вэ? Хамниган энэ юу очир очир. Энэ хонх энэ хонхы хүн өнгөрөхөд хүн нас барахад толгой дээр нь ингэж дуугаргадаг. Би одоо «Оросоор ярив» тэгээд яг амьсгаа хуриах үедээ энөөнийг цохиорогтий гээд бүгд сахидаг. Ингээл «Оросоор ярив» чикинд нь. Тэгээ бурханыхаа оронд тайван очихвий гээд. Тэгээд тэр хүн чинь сэргэлэн юм хүм нөгөө юугөө өнгөрөкдөө тэр ийгэж энэний цохихтий мартаа унтаагүй «Оросоор ярив» тэгдэг тийм түүхтэй. Миний авгай минь их өвчинтэй настай хүн байгаа. тэгээд өнгөрөхдөө энийгээ сахижээж тэр минь толгойгоо ийгэж ийгөө. Тэхэд нь хонхоо дуугарга гэж гэж бодоод хонхоо дуугаргасан нь «Оросоор ярив» тэр явахаа мэджийдэг. Өөрөө кэлж ярьж чидакүй. Тэгээд тийм ухаантай юм тэр чинь. гэхдээ үр хүүхдүүдээ хамгийн «Оросоор ярив» хайртай хүн нь минүк юм уу өөрийн нь бацган юм уу сахиж байгаад тэр толгой дээр нь хонхы нь дуугаргадаг. Би ч бас одоо яавал бага хөвүүнээрээ чи миний үхэхэд минь хонхоо дуугаргаарай гэж хонхоо хажууд нь тавиад тэгээд яагаа. Тэгээл өөрөө ярьж чадахаа болихоороо өнгөрсөн ухаан байвал тэгжийхэд хонхоо дугаргаад. Зааны их бэлгэдэлтэй. Урд газар хамнигадууд чинь тэр халуун орноор бас тийшээ байсан байна. тэр иран инжи. Тэр үед энэ заан шүтдэг. Заанаас болж бас амьд гарсан, наашаа их ээлтэй байсан амьтан гээд зааныг шүтдэг хамнигад. Сайн амьтан гэж үздэг. Энэ энэ бурхан өвгөн бурхан энэний бас Энх-Амгалан хаан гээд бас энээний хамнигад шүтнэ шүтдэг. Ямар бурхан бэ? Цагаан өвгөн, Цагаан өвгөн тийн. Тийм хоёр заанаа. «монголоор биш» сайн сайхан яваарагтий. Энэ юу вэ? Ум ма ни бад ми хум гээд өдөр болгон орой болгон тэгээд л хэзээ санахдаа л босохдоо л «Оросоор ярив» тэр ухаантай байгаа үедөө л настай хүн чинь бясалгал үйлдэж энэнөө хийж. Энөөний юу гэдэг вэ? Энэ күрд күрд. Энэ энөөнд тэр юу кийгээд арц күжээ асаагаад бойфор сангийн бойфор. Энэ өөрийн нь хийсэн сүмбэр. Энэндээ нарийн ширийн юмнууд өөрийнгөө тамга мамга юу байдын тэр отог омгыгоо шүтдэг шүтөөнийг ийгэж өөрөө хийгээд бас «Оросоор ярив» Энөөний юу гэдэг вэ? Энэ хутга? Тийн тэр очир. Очир байна л даа. Күрд биш үү күрд? Тийн күрд. Күрд. Күрд тийн күрд хүрд. Күрд энэ очир, очир күрд. Тийн тийн. Энэ өөрийн нь шүтдэг бурхдууд байна. дандаа нэртэй. Одоо энэ баян дайд, байгаль бүх л юмаа даатгасан бурхдууд. Энэ ч бас тэр хамнигады бурхад ч байна. бүгдий нь даатгаж өөрөө энэнээ шүтэжийгөө. Тэр гөрөөс гэдэг тэр манхдайгаас төрсөн гэдэг тэр байж байна. Гөрөөс. Күн «Оросоор ярив» манхдай гэж ийм гөрөөсний төрлийн амьтнаас гаралтай гээд. Тэрөөнөө бас шүтдэг тэр үе. Энэ бол бас Сорхагтан хатны тэр юуны «Оросоор ярив» тэрэн дээр чинь Чингис хаан тэр Сорхагтан хатнаараа хөвүүнээ Тулуй хаанаа хатнаар бичүүлсэн тийм судар байна. тэрөөн дээр байна манхадиун. Тэр нэрс нь манай энд байна. би яриа биддээ манхаадай гээд манхадиун гэж газар байна гэж. Тэр Биндэрт чинь манхадай гэж байна. одоо нөгөө нэг хөгшин Цэдэн-Иш өмбөө тэр манхадиунд байж байна. очиход тань тэр манхадиун хаана байна гээд очиход л манхадиун. Тийн тэр тийм учиртай. Энэ чинь хараам юуны бүддийский хараам юу орой дээр нь байдаг ш дээ гөрөөс. Тэр хүн Хөххотод байна аа. Би яваа. Аа энэ үү? Тийн. Ахай энэ юу? Даллаганы уут уу? Ямар уут? Даллаганы уут. Тэрөөнд юу кийдэг вэ? Энөөнд янз бүрийн нөгөө цагаалга магаалганаар идээний дээж мээж хийгээд тэрөөнөө энд хийдэг. Дараа нь нэг жил өнгөрөхөд л тэр овоо орон дэлхийдээ өргөдөг. Тэр нь тэгээд жилээ даадаг. Айл болгонд байна. манай монгол хамниган буриадгүй халх ч хүнд байна. булт байна тийн. Тэр юм бэ? Энэ нөгөө нугалсан сэлэм байна. очир энэ бас «Оросоор ярив» тэгсэн чинь энэнийг халаахгүйгээр ийгээл өөрийнгөө хүчээр нь тэр кэн чинь Чойжин лам гэдэг сургуультай хүн байгаа. тэгээд тэр нөгөө нэг богдын хатан Гэнэнпил гэж байгаа ш дээ, эндээс бага хатан болгосон. Тэр чинь ердөө манай эндээс километр хүрэхгүй газар эндээс баривчилсан авч явсан газар нь байгаа. тэрөөний нь нугалсан энэ. Тэгээ энд баригдаад тэр ч буудуулаа. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» бүх эмэгтэй. Тийн чадалтай. «Оросоор ярив» Энэ юм бэ? Бамбай. Бамбай энэ баатрын бамбай. Цаахан нь сэлэм. Энэ нум саадгай саадаг юу нь. Бүүргэндээ хийсэн дээ. Хамниган баатар. Энэ юу вэ? Юусэн билээ? Энэ хөвчээ сумын. Сум. Энэ юув? Энэ үдөөр үдөөр бүргэсий юм уу тасын үдөөр ингээд хийнэ. Энэ. Энэ үзүүрт нь ийм сум. Энэ янз бүр байна. энэ баян ийм юутай сум байна. Үзөөр. Зүр гөрөөс жижиг тарвага марвага алдаг. Янз бүрийн сум байгаа. «Оросоор ярив» Эд нар бол дандаа ан юуны байлдааны сум байна. нэвт хатгах. Энэ ч ороол ийгөөл энүүгээр гарчина. Их харвахад. «Оросоор ярив» Энэ юу вэ? Энэ «Оросоор ярив» ингээд өмөөлийн маягтай тийм «Оросоор ярив» чимэг. Хуучин Чингис хааных дандаа алт байх. Тэгээ арай бага шиг ноёдых мөнгө байх. Тэгээд арай доошээ цэрэг цэргийх нь ийм төмөр. Тийн тийн. Дуу гардаг л юм. Дунгар. Дун. Дун. Тийн ав маань хүмүүсийг байгаль дэлхийгээ баясаг гээд «монголоор биш» «Оросоор ярив» Өө энэ шүд. Долоогоно жимс долоогоно. Тийм байна. Хатсан «Оросоор ярив» Тэр нь нөгөө юу боролзгоны шар цэцэг. «Оросоор ярив» Боролзгоно. Энэ юу хартганаа хартганаа. Бөөрөнд. Хартганаа. Хартганаа хартганаа. Энэ юув? «Оросоор ярив» Энэ долоогоно жимсээрээ. Долоогоно юм уу? Долоогоно. «Оросоор ярив» Тийн долоогоно жимс хатаасан. «Оросоор ярив» энэ хамгаа түрүүгнээ хамгийн том хөвүүн. Энэ дал гарч ная күрч нас бараа. Жил бараг л ойролцоо автайгаа. Настай нас наслаа. Багш хүн байгаа. тиймэрхүү. За ийм сонин байна даа. Их сайн байна. DBukhbileg_museum_16082023_kham_orgl_zoomh2n DBukhbileg_ovoo_16082023_kham_orgl_zoomh2n эхлэв Дээр үед «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Одоо хөрвөөгөөгүй «Оросоор ярив» хөрвөөлгөөд тэгээд Улаанбаатар аваад яваа. DBukhbileg_ovoo_16082023_kham_orgl_zoomh2n төгсөв. DBukhbileg_stories1_16082023_kham_orgl_dji эхлэв «Оросоор ярив» Энөөний танд зүүе ээ. Энэ хатаасан ургамалнууд миний энэ ч манай тэжээл. Нөгөө. «Оросоор ярив» Энэ удаач төрөк төрөк малын удаач нь гарах үгүй байхад энөөний. Удаач нь гарахгүй. Тийн төрөкдөө төрөкдөө төрөкдөө. Күнд ч гэсэн күүгэд мүүгэд гарахгүй байхад энөөний уухад сайн гэнэ. Ургамал. Жирэмсэн хүний? Тийн тийн. Тэгээд юунд. «Оросоор ярив» Шал дээр юу юу байна вэ? Айн? Шал дээр юм байна гү энд? Тийн энэ ч яахам дээ нөгөө юу минь нөгөө төмөөний уруул төмөөний уруул. Анилгины оронд хэрэглэдэг. «Оросоор ярив» Энэ нөгөө бугын зуулт. Энэ бугын зуулт. Бугын зүүлт. Зуулт. Бугын зүүлт. Бугын зуулт. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» DBukhbileg_genitals_16082023_kham_orgl_zoomh2n Тийн энэ дархлаа мархлаанд сайн. Эрэгтэй хүнд сайн. Эрэгтэй хүнд. Шалханд шалханд сайн. Шалханд. Шалх шалх шалх. Шалх гэж юу вэ? Шалх. Юу вэ? Шалх күч өгдөг. Күч өгдөг. Тийн күч. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» дэмждэг тийн. Энэ чухал ургамал. Яаж нэрлэдэг вэ? Энэнийг чана. «Оросоор ярив» Энэ юу их их хонгор зул бугын зуулт. Хонгор зул. Хонгорзул их Хонгорзул тэгээд бугын зуулт. Тийн бугын зуулт гэгч. Бас нөгөө буга тэр «Оросоор ярив» үедээ зажилдаг. Зажлаад хаядаг тийм синштэй юунд бас сайн гэдэг тэр чинь. «Оросоор ярив» Тэрний оронд энэний хэрэглээд энэ сайн. Энэнийг хэрэглээд тэр тэр анчин өвгөн «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Тэгээд хамнигаанаар хүний бэлгэ эрхтэн яаж нэрлэдэг вэ? Эрхтэн бэлгэ «Оросоор ярив» Бэлгэ эрхтэн. Хамнигаанаар юу гэдэг вэ? Эрэгтэй эмэгтэй. Шотгой шотгой гэдэг эрэгтэй болвол. Шотгой? Тийн. Эмэгтэй тамбаа. Тамбаа. Тамбаа гээд эмэгтэй. «Оросоор ярив» Тамбай шодгой шодгой шодгой шодгоноо. Шодгонооноо тамкил гээд одоо хамниган би жишээлэхэд ийм жоохон малчикийг тамкилдаг. Юухан тамкилдаг. Тэгээд яадаг тамхилаад тэгээд юу кэлдэг вэ тамхилахдаа? Өө сайн көвүүн. Мундаг күн болхоч сайн. Тэгвэл кэдэн нас кэдэн нас болтор тэгж тамхилж болох вэ хүүгсүүд? Өө тийн ухаа ухаарах бол болих. Ухаарахад хамаагүй оролдож яахгүй. Зүгээр тамкилна. «Оросоор ярив» энэ шог хошин шог? Хошин шог биш ээ. Хошин шог биш. Ямар утгатайв тэр? Тийн тэхэд чинь тэр чинь ердөө тийм өө мундаг настай өвгөн одоо жираас дээш настай тийм өвгөд чинь өнөө ч тамкиа татуул көвүүн гээд тамхи татах тийн. «Оросоор ярив» Тийн «Оросоор ярив» тийм бас хөөр «Оросоор ярив» байна. Тэхдээ дээдүүл бүр уламжлалтай. «Оросоор ярив» Тэгвэл тэр эмэгтэйчүүдий тамбаа гэдэг. Тийн тамбаа тийн. Энэ үгээр хариадаг уу? Тийм ч их хариахгүй дээ. Тамбаа мамбаа оросын тийм «Оросоор ярив» Тэгвэл тэр өцгөлдөр үтгөн гэж хэлээ. Тийн үтгөө. Үтгөө бомбоо гээд цочино. Энэ бас хамниган үгнүүд гү? Хамниган үг. Үтгөө гэж юу вэ? Үтгөө гэж бас л тэр «Оросоор ярив» тамбаа мамбаа. Ялгаа байгаа юм уу? Тамбаа адил. Адил. Эрэгтэй эмэгтэй бүгдий нь үтгөн гэнэ. Юу тамбаа гэвэл чинь эмэгтэй хүний. «Оросоор ярив» Тийн үтгөө тийн үтгөө. Үтгөө гээд цочдог. Бид «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Ийгэж цочоод. Тийн цочдог үтгөө бомбоо бомбоо гэдэг. Бомбоо гэж юу вэ? Бомбоо гэж бас «Оросоор ярив» эрэгтэй. «Оросоор ярив» Би дандаа үргөлж цочино бомбоо гээд. Мэдээгүй байтар би тэнд бомбоо л гэж байна. «Оросоор ярив» Ямар хүний тэр бомбоо бомбоо тэр шээсий гарна гү юу яана? Ондоо юмгү? Булты нь. Булты нь. Булты нь тэр төмс мөмстэйгөө «Оросоор ярив» бомбоо эрэгтэй хүний. Төмс бас төмс гэдэг. Тэрний төмс. Төмс тэр чинь нийлээд л бүгдий нь бомбоо. Төмс гэнэ бас. «Оросоор ярив» Төмс гэхдээ «Оросоор ярив» төмс гэхгүй. «Оросоор ярив» тэр төмс. Энэ хөнгөлдөг ш дээ энэ үкэр мал. Үкэр малын эр мал нь хуц муц хонийг «Оросоор ярив» хүнгөлдөг биддээ тийм ээ. Тийн тэрээний чинь дотор тал тэрнээ төмс. «Оросоор ярив» Тэгвэл тэр бомбоо тэсрөө гэж тэгж. Бомбоо нь тэсрөө гэхгүй ээ. Бомбоо л гэнэ. Бомбоо нь тэсрөө гэж тэгж хүндээр ярихгүй. Бомбоо л гэнэ. Бомбоо гээл цочино. Нөгөө могой «Оросоор ярив» үтгөө бас цочино. Цочоол «Оросоор ярив» гэнэт тэр тэнгэрийн аянга буусан ч үтгөө бомбоо л гэнэ тийн. Тэр чинь гэнэт цахилгаан цахидаг биддээ. «Оросоор ярив» Уучлаарай охох гэхгүй юу охох? Охох гэнэ ээ. Охох гэж нэг их ярихгүй ээ. Охно гэж бас байна тийн. Охох гээд байна. Буриад ч байна монголд ч байна. Монголд байхгүй ээ. Монголд охно гэхгүй. Яаж хэлдэг вэ? Шаана маана гээд тийм шал арай өөр. Халх уу? Тийн халх монгол. Шана мана. Тийн. Буриадчууд монголчууд охох. Тийн. «Оросоор ярив» Тйин тийн. «Оросоор ярив» Бомбоо. «Оросоор ярив» Гэнэт яах юм бол бомбоо гээд цочно л доо тэр чинь. Гэнэт мэдээгүй байхад ирөө наад хүчтэй чулуунд «Оросоор ярив» бомбоо л гэнэ ш дээ. Бомбоо. Үтгөө гэнэ тийн. «Монголоор биш» байхдаа бас тэрөөнийг кэргэлдэг үү? Тэгэхгүй ээ. Гэнэт л гэнэт л «Оросоор ярив» мэдээд тэгж ярьж байхгүй юу? Киргидөө гэхгүй юу? Киргидөө гэхгүй юу? Киргидөө? Киргидүү гэж тийм юм дуулаагүй. Киргидүү юун киргидүү? Киргидүүн муухай киргидүү. Тийм юм байхгүй юу? Хэрэггүй гэж үү? Биш ээ. Киргидөө киргидөө киргидүү. Киргидүү тийм. Тэр Долгорсүрэн авгай тийм юм хэлсэн надад сүүлийн удаа Дадалд. За. Киргидүү. Та дуулаагүй юу? Дуулаагүй. Долгорсүрэн бид нар чинь нэг л дор хуучин Дадалын улсууд л даа. Тэр чинь буриад айлаас өргөмөл хамниган айлд. Тийм хүн тийн. Буриад айлаас өргөмөл. Өргөж авсан хамниган айл. «Оросоор ярив» Өшөө өшөө нэг юм санаа би. Тэр энэ эмэгтэй эмэгтэйн тэр бэлгэ эрхтний тэр тариа гэдэг үү? Тариа гэдэггүй гү тэр тамбаа ий? Үгүй тариа гэж байхгүй ээ. Тамбаа л гэнэ. Тамки гэнэ бас тамак. Тамак. Тамак. Тамак гэж. Тамкиа татуул гэдэг чинь «Оросоор ярив» адил. Тамак гэж юу вэ? Тамак. «Оросоор ярив» Тамак. «Оросоор ярив» хамниган. Хамниганаар тамак. «Оросоор ярив» Тийн. «Оросоор ярив» Тамак гэвэл чинь хамниган хүн инээгээд мэднэ. Тамкиа татуул тэр чинь нэг тийм юугээ. «Оросоор ярив» Эрэгтэй эмэгтэй хамаагүй. «Оросоор ярив» Табак тамаки тамаки тамаки. Тамаки. Тийн. Тэр чинь нэг нэг «Оросоор ярив» ухаан муутай хамниган хүн байгаа энд. Тэгсэн тэр тэрөөний дарга хүн хүчиндөө хүчиндөө. Тэсэн «Оросоор ярив» эмнэлгэд үзэлгээр мэдэгдээд тэр нь залуу шиг тийм бацган байгаа. Тэгээд тэр энэ бэргэдийн эрдэнийн тамкинд нь тамкилээчкий гэж ярьсан байсан. Тэр ч хамниганаар хэлж байхгүй юу тэр чинь. Тамхинд нь тамхиа чикээчкий гэж. Тамхинд нь. Чикээ. Чикээ? Чикээ тамки. Чихнэ. Чихэх. Чихэх. «Оросоор ярив» Тийн тамхинд нь гэдэг чинь «Оросоор ярив» шодгоноогоо хийнэ л гэсэн үг байкүй юу тийн хамниганаар. Шодгоноогоо хийгээд «Оросоор ярив» хүчиндээ. Тийн сийлэн сийлэн. Тэгээд тэрөөний чинь юу яагаа нөгөө эмнэлгэд үзөө. Юунд. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» байцаагаа. Байцаахад нь тэр эрдэний бригадын дарга тамхинд нь тамхи чикээ гэж. Тамкин ду тамки чикий. Тамхинд нь тамхиа чихээ. Тэхээр чинь тэр. Тамки чикээ. Чикээ тийн. Тамкин ду тамки чикээ. Тамхин ду миний тамкинд тамхиэ чихээ тэр дарга гэхэд чинь. Тэр тэр. Тэр Эрдэнээ дарга. Хүүхэн хэлсэн. Биш ээ тэр. Биш? Биш тэр дэвчоонкны тамхи руу нь тэр Эрдэнээ дарга шодгоноогоо оруулсан оруулаа чикээ хүчээр чикээ гэж «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Тэхдээ тамки л гэнэ. Хамниган хүн бол тамки тийн. «Оросоор ярив» Тийн «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Морь үзэх хэлэхгүй юу? Морь үзье. Морь харъя гэдэг. Морь харъя морь харъя гэдэг. Тийн шээх. «Оросоор ярив» Морь харъя. Эмэгтэй хүүхэд эмэгтэй байвал тэгээд яахав? Бас. Бас адил морь харна. «Оросоор ярив» Хамаагүй бие засна шээлээ «Оросоор ярив» гэж ярихгүй морь харна. Морь харъя. Морь харна. «Оросоор ярив» Шээхээр гарахдаа. Тийн шээхээр гарахдаа. Баахаар гарахдаа юу кэлдэг вэ? Баахаар гарахдаа тэгж хэлэх хүндэрнэ. Күндэркүм күндэрнэ. «Оросоор ярив» Күндүркүм тийн тийн күндүркүм. Күндүркү. Күндүркүм хамниган күндүркүм. Күндүркүм. Тийн морь харахум хүндүркүм. Юу вэ? Танай гар утас уу? DBukhbileg_genitals_16082023_kham_orgl_zoomh2n төгсөв. «Оросоор ярив» Энэ бишгү? «Оросоор ярив» Тийм байна энд байна. DBukhbileg_urinating_16082023_kham_orgl_zoomh2n эхлэв «Оросоор ярив» Тэр юм шээхээр баахаар гарахдаа ондоогоор юм кэлдэг үү? Үгүй үгүй тэр тийн морь күрдүрк л хоёр хэлэгтий. Ондоогоор юм кэлэкүй тийн. Охох оронд ондоо хэллэг байгаа юм уу? Од харах. «Оросоор ярив» Од харах гэж үгүй. Ямар тэр ондоо ондоогоор кэлдэг гү? «Оросоор ярив» Тийн тийн тийн. Яаж? Тэр нь ч од харах гэж бас байх. Од харах байха. Тийн тийн. Ондоо хэллэг байгаа юм уу? Тийн бас тиймэрхүү кэллэгнүүд байна л даа. «Оросоор ярив» Яаж хэргэлдэгэв? Би тэр би тэр күүкэнтэй юм одоо од хархытэй юун гэж яаж кэлдэг вэ? Тийн од харайя од харайя бид энэ тэр гэж бас ярих байх тийн. «Оросоор ярив» Тийн тийн тийн тэр бацгантай од од харуулаа ви. Од харуулаа ви. Од харуулаа ви. Тийн од харуулаа. Тийм үү? Тэр бацганд тэр бацгантай. Тэр бацганд од харуулаа би гэж. Шөнө «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» од харуулаа ви. Энэ эрэгтэй хүн тэгж хэлдэг тэ? Эрэгтэй. Эмэгтэй хүн яаж хэлдэг вэ ийм учраар? Эмэгтэй хүн од хараа бид гэж болно. Тэхдээ эмэгтэй хүн «Оросоор ярив» Тийм ч юм. «Оросоор ярив» Тийн. Од хараави. Тийн од хараа бид. «Оросоор ярив» Од харах мана од харах мана гэж бас болно. Тийн «Оросоор ярив» од харах мана од харах бацгаашкдээ очиж болно. «Оросоор ярив» Тийн тийн яг үнэн. «Оросоор ярив» Дашбалбарт байхад мана тэнгэр дээр олон од мич байгаа. Тэгээд ямар хэлэв за гараад од харъя. Бид тавуулаа од харъя. Орос бацгадтай од харъя гээ хөгшээ. Орос орос ийм хэллэг байхгүй. Гүй ээ гүй гүй. Тэр хөгшид тэгээгүй юу? Орос бацгадтай од харъя гээгүй биддээ? Юу? Орос бацгадтай од харъя гээгүй биддээ тэр хамниган көгшин? Үгүй. Арай үгүй биз? Арай үгүй. Тэгвэл та нар дуулж байсан юм чинь ойлгох л юм байна л даа тийм ээ, од харъя гэсэн бол? «Оросоор ярив» Ийм шиг ондоо хэллэг байнагү? Ганц нэг байх л байх л даа тэр ч. Энэ л байна тэ? Тийн энэ ч дуулсан байна тийн. Ярьдаг л хэллэг од харуулна гэж. «Оросоор ярив» Тэр эмэгтэй төрж байна. Цээртэй юу цээргүй юу? Эмэгтэй төрж байна хэлж болох уу, болохгүй юу? Цээртэй. Цээр байгаа юм уу? Тэрэнд эмэгтэй төрж төрсөн эмэгтэй тэр чинь цээртэй юм. Гэрийнхээ гадаа юм нүдэх. Гурвалжин юутэй даавуу уяна. «Оросоор ярив» Ямар өнгөтэйв? Улаан. «Оросоор ярив» Гэрээр хамаагүй хүн орохгүй. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» сая төрсөн күн сая төрсөн күн айлд орохгүй цээртэй. «Оросоор ярив» Хэзээ хүртэл хэзээ хүртэл? Хэдэн нас хүртэл вэ? Тэр бас нэг ой күртэл нь л. Ой хүртэл. Ой хүртэр нь тэгдэг цээрлэдэг газар байдаг. Ой күртэр. «Оросоор ярив» Нэг до год тийм газар байх. Тэр болгон байхгүй ээ. Манайд ч дээхэн үед байдаг байгаа. Өнөө үед болий. Тийн миний мэдэхийн л байгаа. Биднээс хойш бол залуучууд мэдэхгүй. Өө энэ бацган минь Улаанбаатараас ирж байна. Өө заа заа. «Оросоор ярив» Бацгаашк көвүүн өө биш үү. Бацгаашк. Бацгаашка. Бацгаашка. Тийн миний көвүүн кятадад цэргийн сургуульд сурдаг. Ирөө? Ирөө ирөө. Ирөө? Ирөө. «Оросоор ярив» Хятад? Хятад хятад. «Оросоор ярив» Бээжин шанхай «Оросоор ярив» Шанхай? Шанхай на «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Одоо буцна? Одоо буцна. «Оросоор ярив» Ирлээ. Тийн төрсөн газраа көрвөөкө ирээ. «Оросоор ярив» Энд төрсөн «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» DBukhbileg_urinating_16082023_kham_orgl_zoomh2n төгсөв. Өө наашаа ирээрэй. Энэ улсуудтай танилцуулъя. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» За за сайн явж байна уу миний хүү? Сайн. «Оросоор ярив» Цэргийн. «Оросоор ярив» Эднүүстэй нэг хальт танилц. Тэгээ би эднүүдий явуулаа. Энэ сая тэр рүү хөдөө явж байгаад ирсэн байхгүй юу. Жаахан шумуултай. Гайгүй байх аа гэхдээ. Ийм ч явахааргүй. «Оросоор ярив» «Хятадаар ярив» Сайн байна уу? Намаас өндөр болсон байна. Намаас намхан байсан. Намаас өндөр болоо. Өндөр нуруутай. «Оросоор ярив» Чи кэдэн настай вэ? Арван ес. Аа за. Тийн арван естэй. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Аа за за сайн байна. За одоо бид явлаа. За за. Өглөө долоон цагт гараад сая ирж байна Улаанбаатараас. Аа за за. Бацгантай машин бариад ирөө көвүүн минь тийн. «Оросоор ярив» Аа харин тийн. Энэнээ мартаад суух минь тийн. Би ч мартах юу байхав. DBukhbileg_stories1_16082023_kham_orgl_dji төгсөв. DBukhbileg_whiletea_16082023_kham_orgl_zoomh2n эхлэв «Оросоор ярив» Би арччихъя өө. Энэ ахай юу гэсэн билээ? «Оросоор ярив» Энэ юу вэ? Шүүдэргэнэ. Уучлаарай. Шүүдэргэнэ. Шүүдэргэнэ. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Оросоор энэ юу вэ? Оросын чихэр барбарис. «Оросоор ярив» Идэж болох уу? Идэж болох. Жаахан учиргүй ихээр биш. Энээхнийг ав. Иймхнийг ав. Хамаагүй ихээр идэж болохгүй. Тэгээд шингэлээд ууна уух. «Оросоор ярив» Тэгээ бид нар энэ аптекаас эм авахгүй ш дээ. Шүүдэргэнэ уугаал болоо. Алээ харъя даа. «Оросоор ярив» Шүүдэргэнэ. Чөлдөргөнө. Шүүдэргэнэ. Шүүдэргэнэ. Шүүдэргэнэ. Шүүдэргэнэ. Өглөө «Оросоор ярив» Аа шүүдэргэнэ. Шүүдэргэнэ. Шүүдэр. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Юу гээд байгаа юм бэ? Хүү ярьж байна. Юу гэнэв? Юу гэхэв дээ зүгээр л. «Оросоор ярив» Хөвсгөл далай тэнд «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Энэ нь одоо гишүүнээр явж байгаа юу тэ? «Оросоор ярив» Энэ гишүүн. Наад чинь тамхи аваад амандаа хийций ш дээ. «Оросоор ярив» Япоошх халаачминэ хамниган. Хамниганы талхнаас хлеб энэ молочный. «Оросоор ярив» Юу юм аль юм? Агаа энэ доор. Нөгөө хэд маань одоо л нэг жигдэрч байна ш дээ. Өнөөдөр хадаагүй юм уу? Хадаж байна аа. Нөгөөдүүл нь хэдэн бухал ачиж цөөхөн цаас овоо олж байна. Өө болоо. «Оросоор ярив» нөгөө хадлан сайн авч байна. «монголоор биш» «Оросоор ярив» Нэрс ээ нэрс. «Оросоор ярив» Миний хүү тэрий тэрийг нь өг. Буурайдаа оч. «Оросоор ярив» нэгдүгээр ангид бас байна. «Оросоор ярив» Тэр көвүүн бацганы көвүүн ирсэн байна. Бацган минь жимсэнд яваа. Өчигдөр байсан тэнд миний бацган байсан. Цэргийн ангийнхантай яваа. Ямар жимсэнд яваав? Өө энэ хад мад, үхрийн нүд. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Нэрмэл архи. Нэрмэл нэрмэл. Нэрмэл архи. Нэрдэг юу минь байдгийн. «Оросоор ярив» Өө тэр миний хүү ягаан юм нь тэр байна ш дээ. «Оросоор ярив» Готоос хэзээ ирээ? Нэлээн удаж байна даа. Наадмын өмнө ирсэн. Зуун жилээр ирээд буцаагүй байгаа юм уу? Тийн. Одоо л хөгшин маань юу охин маань ирнэ тэгээ би буцна Хөвсгөл рүү. За за. Чи чинь энд юу хийж байгаа шив дээ? Би өчигдөр ирээд. Морио бариулаад байж байна уу? Айн? Морио бариулаад байж байна уу? Харин тийн татаж өгөөл тэгээд. Энэ номхон давгүй юм уу? Номхоон номхон. Аа за за. Яахав компьютер зайдан яваад зайдан бүтэхгүй юм. Эмээлээ би зарцан. «Оросоор ярив» Энүүгээр энийг хийсэн. Энүүгээр энийг хийсэн. «Оросоор ярив» Сая идэж үзлээ. «Оросоор ярив» Дахиад хийх үү цай? Зүгээр зүгээр. Буруу эргэсэн чинь сигналдаад заагаад ингээд чигээр яв гээд. Одоо санаж байна уу? «Оросоор ярив» Бухал бухал. «Оросоор ярив» Хомноо нэг бухал? Тийн хомноо нэг бухал хомноо. Хамнийгаанаар? Хамниганаар хомноо. Хомноо. Бухал. Бухал хомноо. «Оросоор ярив» Зарод. Зарод тэгээд яахав? «Оросоор ярив» Хэдэн настай вэ чи? Нэг нас. «Оросоор ярив» Хэдэн настайв гэвэл ингээрэй за юу. «Оросоор ярив» Юу болжээнэ? Аав хадаал Эка, агаа хоёр ч утсаа үзээл. Манайхан өөрснөө трактороороо хадаал. Тэгээд Шовоодой Шагай ах эд нар нөгөө нэг. Хойшоо явцаан? Тийн хойшоо явцан гэнэ ээ. Цай хийгээд уух гээд байсан чинь нэрмэл байна ш дээ. Өг л дөө. Энийг нөгөө юу гэмтсэн гэмтсэн нохоос гайгүй болсон юм уу Ариунаа? Нохой гайгүй болцон юм уу? Нохой бөгсөөрөө дайруулаад гайгүй болсон юм уу? Тэр нохойгоо. Үгүй ээ могой биш тоглоом. Тэр яасын нохой нохой? Тэгээд бие нь муудаад үхсэн ш дээ аав. Үхсэн юм уу? Тийн. «Оросоор ярив» Энэ ч ондоо нохой юм уу? Тийн тийн тийн. Манай бэр мед врач. Танай басгангү? Тийн манай көвүүнтэй суусан. Энэ ахайн наад чинь наад чинь тэр бэрийн минь аав нь. Аймгаас ирээ. «Оросоор ярив» Тэр багш бацган ахайгаа аваад ирээ аймгаас. «Оросоор ярив» Хүүе яагаад байгаа юм бэ? Аан за. «Оросоор ярив» Сайн санаатай хүн муу санаатай хүн өгөх үгүй. Завгүй бид нар муу санаж байна гэж байгаа. Номио аниа аниа луу явуулаач. Тэхлээр ямар ч байсан мэндээ гээд ам күрөөд өгдөг. Тэхкүй бол муу. «Оросоор ярив» Би ойлгуулаад өгсөн. Тэгээд одоо ойлгосон. Үе үе сананагүй. «Оросоор ярив» Та энд нэрмэл архи хийдэг үү? Тийн. Энд. Нэрдэг байсан. Одоо «монголоор биш» Энэ апран нь энд байна гү? Байна аа. Энд байнагү? Байна аа байна. «Оросоор ярив» Мэнд амоор. «монголоор биш» бурхдууд энэ ургах наран хөх тэнгэртээ мөргөж ирээ. Бидний үйлс бүтэмжтэй, сайн сайхан жаргалтай явъя аа. Ерөөл тогтох болтугай. Наад чинь эргэхгүй байна ш дээ хар даа. Энэ эргэдгий ш дээ. Май. Тэгвэл ах аа та тэр брада харуулахтө үзүүлэхтө? Тэр болох оо. Тэр юу юу байна гэж ийгвэл яриарай. Тэр запросты нь зүгээр. Тэр бүр дээр үеийн юу биш. Энэ зүгээр алим ногоогоо хийгээд ик ээ ик дөч литр дөчин литр. «Оросоор ярив» тэхгүй хуучных чинь бол нэг хорь арван литр жижигхээн «монголоор биш» юм хийгээд. Өнөө олон үхэртэй томыг дөч литрийн нэг мөсөн кийгээд тэгээд. «Оросоор ярив» Тийн тийн. Томогзой. Томогзой. Тийн томогзой. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Тавин литрээс гурван литр гарна. «Оросоор ярив» Тавин литрээс таван литр гарна тэ? Тавин литрээс сүү таван литр арки тэ? Сүү биш тэр шар ус. Шар ус шар ус «Оросоор ярив» Аа шар ус. Аарц аарцаас. «Оросоор ярив» «монголоор биш» Юу яана? Эркутский буриад. Аа тэгдэг тэгдэг. Ав ижий чинь. Үгүй ээ ав ижий минь орост байдаг. «Оросоор ярив» Тэгвэл. Ямар мэргэжил ямар мэргэжил. Ижий минь нягтлан бодогч, ав минь миханиг. Машинууды засдаг. Хамниган хүн байхгүй газар юм уу? Манайх дор байдаггүй л дээ. Тэр Ульханпартаас, Тарвалжаас хамниган нютгаасаа гарсан. Чи бол хамниган биш? Биш. Би буриад. Ходор юм уу ходор? Ходор ходор. Ходор буриад ходор буриад. Та ходор гэж хэн яригчсан бэ? Энд байгаа ходирууд. Таны өмбөө хөгшөө хоёр ходир гэж юм. Яринагүй. «Оросоор ярив» Ойролцоо жийлий. Түнхэл рүү байгаа тэр бас ходир. Тэр чинь «монголоор биш» Тийм ойр байна уу? Тийн ойр. Тийм хол биш. Хол биш. Өндөр уултай. «Оросоор ярив» Тийн тэр хувьсгалаас хойшоо гарахдаа тэр зүүн хойшоо. «Оросоор ярив» уулын том холбоотой. Тэр гөрөөч аршиэн. Аршиэн. Аюултай. Явган явах хэцүү. Хэцүү байна дөө. Тэр хадаа хадан уулаар явахад. Манай Баян-Уулынхан явдаг. Би ч «монголоор биш» «Оросоор ярив» Олон улсын юунд нэг манайх нэг явж байгаа. Спортын мастер тийм. Ямар гоё юм бэ өө. «Оросоор ярив» Одоо энэ хөл муудаа. Хэдэн километр явагчсан? Холхон явна аа. Арван килметр таван килметр. Хадан уулаар? Хадан уулаар дан хадан уулаар. Агнахдаа ч явганаар даваад. Тэр уулын оройгоор ийгэж яваад ийгэж буугаад. Ерөөсөө «монголоор биш» Тэр нурууд нурууд. «монголоор биш» Күнд байгаагө? Хэдэн килограмм? За нэг хорин тав хорин килограмм. Күнд байна. Тэхдээр тэр модныхоо захад машин мотциклоо хаяад тэгээд явганаар. Мориор явуул «Оросоор ярив» их хадтай миний тэр байсан уул. «монголоор биш» Гаръя гарлаа. За за тэгээд явах «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Тэр танай тэр арки. «Оросоор ярив» Тэрөөнд хамниганаар яриад өгөгтий. «Оросоор ярив» Ийгээтэй энд ик шар устай экэ кийнэ. Тэгээд энээний дээр тавина. IMG_1715.MOV эхлэв Энээний дээр тавина. Энэнийгээ дээр ус кийнэ. Ямар күйтэнгү халуунгү? Күйтэн күйтэн ус кийгээл тэгээд одоо эндээс топит галлахад чинь энэ чинь ийгээд уур нь гараад тэгээд энэ дөч литр энэ дүүрэн. Тэгээл энд чинь ингээд авахад чинь дүүрэн нэлээн ийм арак болоо. Тэгээд тэр ийм юм энэ дусал дуслаараа ийгээд. Тийн дусал дуслаараа «Оросоор ярив» Тэгвэл ихээр буцлах ёстойгү? Их шиг. Учиргүй ихээр буцлуул бас болохгүй. Яг галаа тааруулна. Галаа тааруулна. Тийн. Тэгээл. Энд дүүрэн хийчихлээр сагна. Нэг иймэрхүү л хийчхана даа. Нэг иймэрхүү. Тийм ээ тийн. Тавин литр бишгү? Тийн. Тавин литр дөчин литр л хийнэ. Бүр ингэж халиулбал энэ дээшээ огшоод энэ чинь цагаа энэ рүү чинь цагаа аарц нь орох тийн. «монголоор биш» Тэгвэл хэдэн цаг буцлах ёстой вэ? Тэр нэг цаг хүрэхгүй ээ. Гучин минут буцлаал тэгээл гурван три гурван ус ууна. Гурван күйтэн ус хийнэ. Хоёр литрийн хүйтэн ус гурвыг хийгээд л күйтэн булгийн ус юунээс голоос ацарсан хүйтэн ус энэ рүүгээ хийгээл гурван юүгээр авахад л тийм чанга нэрмэл гарах тийн. Тэгвэл энэ нэрсэн архийг энд дакин буцалгаж болхогү? Буцалгадаг уу? Үгүй. Юунд буцалгахын тэр чинь гарчсан арки окитой аркийг ахиж буцалгана гэж байхгүй. Тэрээгээр аарц аарц кийнэ. «Оросоор ярив» Сүүгээ машиндаж шингэн сүүгээ хийнэ. Тийн тэгээ бүлнэ. Тос нь хөврөөд ирнэ. Энэ модон кэрэгсэл юу гэдэг вэ? Мод энэ бүрхүүр нь байхгүй юу. Наад чинь шүүдэргэнэ. Одоо хатаад байна. Тэрөөний сая түүгээтө? Шүүдэргэнэ. Долоо хоногий өмнө түүгээ. Одоо хатаа. Тэгвэл энэ яах. IMG_1715.MOV төгсөв. Энэ Улаанбаатар аваад явааты энэ хот л. Уурандаа нихоод тэгээд энэ нь «Оросоор ярив» эм болгоод хэрэглэх өвөл. Тэр халуун усанд кийгээд л уудаг. Халуун ус усанд хийнэ. Буцалгаад л тэгээд уух. Нэг стакан пол стакан уухад л сайн. Яах ч үгүй. Хорт хавдар тусахгүй тийн. Энэ юу вэ? Энэ тогоо. Энэ тогоо янз бүрийн хоол ундаа буцалгахад хэрэглэнэ тогоо. Горшоорны «монголоор биш» тогоо. Бас горшоо гээд. «Оросоор ярив» Би ч «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Хамнигаанаар хамниганаараа яаж? «Оросоор ярив» хайруул. Хайруул хайруул. Хайруул. Тийн хайруул. Хайруул хайруул хайруул хайруул хайруул. Хайруул тэгээд энэ үнсэнд булаад нөгөө халаачикинэ. Япошик. Япиших шиг. Япошик. Япошхтой одоо халаач гээд бас юм байна. Тэгээд дундаа нүктэй. Тэгээд завсраар нь нөгөө. Мах хайрч болно. Майл машиндсан майлоо татана. Тэр халаач. Халаачин дотроо тийн. Тэгээд тэр их гоё. Өмбөө нар тэгж хийдэг байгаа хамниган. Тэр пирвекээ бид нар өнөө болтор «Оросоор ярив» аягүй амттай. Сүүгээр зуурах тийн. Түүхий сүүгээр зуурах. Машиндсан сүүгээр биш. Түүкий сүүгээр зуурахад өшөө зөөлөн гоё. Тэр япоошх ч гэсэн тэр түүкий сүүгээр. Идүүштэй хамгийн гол нь амттай байхгүй юу. Тийн тийн. Тийн. «Оросоор ярив» Тийн. За. За баярлалаа. Баярлалаа. «Оросоор ярив» DBukhbileg_whiletea_16082023_kham_orgl_zoomh2n төгсөв. IMG_1667.MOV эхлэв (wildpig) DBukhbileg_wildpig_16082023_kham_orgl_zoomh2n эхлэв Зэрлэг бодон гахай, зэрлэг гахай. «Оросоор ярив» Цацар цацар нивиш «Оросоор ярив» Цацар «Оросоор ярив» Нээвш? Нээвс нээвс хадарган бодон хатарган. Хатарган. Хатарган бодон. Хатарган бодон. Тийн соёо нь жаахан гарсан хатарган. «Оросоор ярив» Богино ахар, богино ахар. Бодон хар? Богино богино. Богино хар. Богинохон. Богинохон богинохон. Тийн богинохон. «Оросоор ярив» Тэр их шуранга хэцүү. Нохой хатар. «Оросоор ярив» Хөдөлгөөнтэй. Том жижиг цагаан хөдөлж ядаад том. Зуу гаран клтэй. «Оросоор ярив» Бүр ийм том соёотой. «Оросоор ярив» Сайн нохой ердөө хөдөлгөхгүй. Ингээд чихдээд төмсдөөд зогсоогоод. Шюрмөс мөрмөсий нь тас хазаад. «Оросоор ярив» Тэхэд нь очоод том мангар заан хутгаар хутгална. Дээр үед тэр жидаар жидалдаг байх. «Оросоор ярив» эдхунцаг эдхунцгаар Эдхунцаг эдхунцагаар хатгадаг. «Оросоор ярив» Тэр л бэлддэг стермент нь байхгүй юу. Шөнөжин тэр хөлдүү «Оросоор ярив» нөгөө галаа хөдөлгөж яасаар байгаад тэр нь гэсээд ингээд үлгэр болох нь. Тэрээний нь жаахан ингээд үзүүрлээл тэгээл. Тэр чинь жаахан яваад тэр нь көлдөөд жад болоо. «Оросоор ярив» Тэрээний бас сувнер мувнер хийх. Тэхдээ тэр чинь би ч бас газар хүн оршуулахад «Оросоор ярив» газраа гоёж зурдаг. «Оросоор ярив» Тэр газар дэлхийгээс гуйж байна тэр юуны зэрлэг гахай чинь үргэлж энэ зимля юугаа газар шороогоо хөдөлгөж байдаг. Тэхдээ тэр гэмгүй. Тэхгүй хамаагүй хөдөлгөвөл тэр чинь бас килэгнэнэ болохгүй. «Оросоор ярив» Тийм аа бийч. «Оросоор ярив» Тийн кабана тийн тийн. «Оросоор ярив» Гахай усын амьтан юм уу? Биш ээ. Биш ээ. Хангайн. «Оросоор ярив» Баян хангай баян хангайн бахархал. Баян хангайн бахархал. Бахархалтай амьтан. Бахархалтай амьтан. Тийн. «Оросоор ярив» Нэг ёсны эзэн том гахай. Бүр дэнүү том тийм ногтолсон бодон алж болохгүй. Тэр эзэн гэж үзэхгүй. Уулын эзэн. Ямар ямар ямар гахай болох вэ алж болох вэ? Өө тийм. Их бодон? Их бүдүүн тийм том соёотой ингээд цагаригласан энэ тэр соёотой өлзий бусын ондоо ийм алахгүй. Тийм амьтны алахгүй. Өнгө мөнгө нь тэр чинь бор урт бор энэ тэр байх. Тиймий алахгүй. «Оросоор ярив» За орох минь уу? Оръё. Болоо юм уу тэгвэл оръё. Эхлээд. IMG_1667.MOV төгсөв. DBukhbileg_wildpig_16082023_kham_orgl_zoomh2n төгсөв. тартаа ‘саранча’ < царцаа IMG_1657.MOV эхлэв Нураах үедээ нураагаа биз. «Оросоор ярив» тэгээ өөрөө хэлмэгдээд. IMG_1657.MOV төгсөв. IMG_1662.MOV эхлэв асаа мэднэ үү? За тийн бас байна. Юу гэдэг вэ? Тэрний чинь ч хэдгэнээ биш ээ юу тэр ч арай өөр өө. Хавар юу яадаг хавар «Оросоор ярив» IMG_1662.MOV төгсөв.