Дугарсүрэн, 54 лет интервью
Информанты:
Место:
Экспедиция:
Аудиозаписи
Запись 1
Слушать
Дугарсүрэн Амангбалгас
1 цаг 45 минут
Х1: төрцөн адил зан чанар сэтгэл нь адилхан байсан тийм ба
Х2: хадландаа гараад болно уу
Х1: хадландаа гараад бороо болно
Х2: гайгүй болно шүүс бүр хатаад тэрүүндээ бол бүр есөн сар хүртэл энээ нэг хэсэг хадаад бас боохыг нь боогоод энэ учир байдал өвсний үр боловсрохгүй юу одоо хониор бодвол хургалана ш дээ тэр түлээ түлш хээлтэй мал тийм учир биш үү
Х1: одоо тэр нээх удаагүй халагджээ үүнийг үзнээ бүр их болчиж
Оросоор ярив
Х1: энэ идээг нь танай нутагт ааруул манай дундад улсын идээ
М1: таны алдар нэр хэн бэ
Х1: Дугарсүрэн
М1: та ямар мэргэжилтэй вэ
Х1: мэргэжил байхгүй улс төрийн ажил хийдэг улс төрийн ажил мэднэ үү
М1: мэднэ
Х1: улаанбаатарын монголчуудаар бол тэр тамгын газар хятадаар хэлвэл
М1: хятадаар мэдэхгүй
Х1: улс төр чинь танай москвагийн Пужин билүү дарга хүн байна засгийн газрын ордон намын хороод байна өвөрбулаг сумын намын хороо тэгээд 2-р дэсийн
М1: та хэдэн настай вэ
Х1: би өнөө 54-тэй
М2: та энд төрсөн бэ
Х1: би энд төрсөн барга нутгийн хүн байгаль далайгаас ирсэн
М1: та шинэ барга юм уу
М2: аав ээж газартаа юу
Х1: бүр барга малчин хүн
М1: бид энд хэдэн богд уул байгаа энэ могойтын богд уул, мэнэнгийн богд уул энэ тахидаг газар шүтдэг газар
М2: энэ богдын газрыг тахидаг уу
Х1: тахина тахина талын овоо тэр гэж хэлнэ одоо цааш явсан олан хүнээс олан хүн гараад тэрнээс хал гэж овоо байна
М1: ганцаараа тахиж хийж болох уу
Х1: тахиж уу тахилга хийж үү ганцаараа овоо дахиж болно уу гэсэн үг үү болноо тахих гэж жишээлбэл би халынхаа овоог одоо жишээлбэл би ингээд тахья өөрөө сүжиглээд улсууд тахиагүй байхад одоо хонины сүүл, хонины мах ш дээ шүүсээ тавиад одоо тэр хад хийморь тэрийгээ тавиад одоо овоондоо мөргөөд
М1: хийморь гэж юу вэ
Х1: хийморь гэдэг бол одоо танай орост бол туг байнаа туг, тугийг мэднэ үү
М1: мэднэ
Х1: яг тэрийг хэлж байнаа хүний жилийн хийморь байнаа морьтой тэр чинь хийморь
Оросоор ярив
М2: тэгээд могойн богд овоо байна
Х1: манай өвөрбулагт могойн богд уул гэж байна
М2: тэгээд ямар могойн нэртэй
Х1: ямар могой гэхгүй могой олонтой тэр амьтны нэрээр могой гэж нэрлэжээ. Тэр уул бол зүүгээрээ голтой, баруугаараа голтой, баруун талаараа урссан голыг бол баруун могой тэгээд зүүн талаар нь урссан голыг бол зүүн могой гэж хэлнэ
Оросоор ярив
Х1: тэр уулын баруун талаар урссаныг нь баруун могой газар гэж хэлнэ ш дээ. Зүүн талынхийг бол зүүн могой гэж хэлнэ
Оросоор ярив
Х1: тэр могой онцгой олонтой болохоор могойн богд уул гэж нэрлэсэн
М1: могой бол лусын амьтан гэж хэлдэг тийм юм сонссон уу
Х1: лууны төрөл ш дээ тийм ба таанууд бас тэгж хэлнэ үү
М2: зарим луу биш лусын амьтан гэж нэрлэдэг
Х1: тэгж хэлдэг манай энд
М2: тэгээд могой алах цээртэй юу
Х1: цээртэй могойг бол зун ингээд нүүгээд явахгүй юу нүүгээд явахад монгол гэрээ аваад үхрээ аваад малаа аваад нүүж явна дараа очоод усанд орж байхад могой гэрт орчихно гэрт орохоор бол таны тэр аргал хийдэг тэрүүгээр гараад ирэхээр сүү тусаагаад үнээний сүү тусааж дом хийгээд
Дугарсүрэн 10:07
Оросоор ярив
М2: энэ ганц могой биш могойн чуулган байдаг тийм таарвал
Х1: тийм юмтай таарвал хамгийн буянтай хүн гэдэг
М2: тэрийг юу хийх хэрэгтэй
Х1: мөргөнө, сүү өргөнө тэгээд тэрэнтэй хавьтахгүй тийм л юм
Оросоор ярив
М1: мэлхийн чуулган та сонссон уу
Х1: мэлхийн чуулганыг сонссон мэлхийн чуулган барагтай хүн хэрийн хүн таардаггүй гэж хэлдэг мэлхийн чуулгантай таарсан хүн бас их өндөр насалдаг гэдэг мэлхийн чуулгантай таарсан хүн их ховор гэдэг танай тэнд сайн гэдэг юм уу муу гэдэг юм уу
Оросоор ярив
М2: энэ мэлхийн чуулганыг сайн гэдэг харин их зорин ирдэг
Оросоор ярив
М2: энэ тэгээд уулын эзэн сахиус юм уу эзэн юм уу энэ тэгээд ямар зүстэй вэ лус овоо эзэн овооны сахиус
Х1: юу байна манай могойн богд уулын тэр сахиус бол тэр морь бүдүүн юу унасан арслан унасан ийм хүн энэ тэр юу барьсан сувд барьсан олон юутай тэгээд доороос гарч ирнэ ийм хүн хоёр мөнгөн дээл тийм юм өмссөн
М1: өөр овооны эзэн
Х1: өөр тийм байхгүй харын овоон дээр бол байхгүй хийморь гэж яриад байгаа биздээ хийморь бол 4 өнгөтэй. Хийморь бол цагаан, шар, хөх, ногоон, улаан 5 өнгөтэй энэ 5 өнгө болуул хийморь жишээлбэл могой жилтэй бол цагаан өнгөтэй, нохой жилтэй бол шар хийморьтой, гахай жилтэй хүн бол ногоон хийморьтой улаан өнгө бол жилийг төлөөлөөд ийгээд голдуу 4 өнгө нь болвол 3 3-н жилийг багтаасан жишээлбэл ногоон өнгө болвол хонь гэх юм уу нэг өнгөө ийхлээр 12 жил таарч байнаа бүхий л тэр хийморийг багтаасан тийм байна
Оросоор ярив
М2: тэр эзний арслантай
М1: арслан унасан хүнтэй жирийн хүмүүс уулзсан уу тийм яриа байгаа юм уу
М2: харсан уу
Х1: тэрнийг бол тийм яриа сонсоогүй тэр учир нь болвол бараг хичнээн 1000 жилийн түүхтэй юм энэ овоо тахилга гэдэг чинь ийхлээр тэр яг тэр уулзсан гэж тийм юм тийм нэг домог байж байна одоо нэг саарал морьтой өвгөн харагдсан гэдэг ийм домог байдаг бага байхад ш дээ
Оросоор ярив
Х1: саарал морьтой өвгөн харагддаг гэж тэр овооны эзэн гэхдээ энэ бол домог яриа ш дээ
Оросоор ярив
М2: таны үед овооноос жижигхэн жижигхэн чулуу аваад дайн руу явж байсан уу та тийм юм сонссон уу
Х1: тийн тийн сонссон тэр жоохоон чулуу авнаа 3 жил болоод эргээд тавина энийг бол хаяхгүй тэрийг дээгүүр доогуур хамаагүй хийж болохгүй тэгээд тэрийг их дээгүүр шүтээд явнаа тэрийг их цэврээр бодно хамгийн дээр гэж бодно
М1: энэ тэгээд ямар учиртай
Х1: энэ бол одоо ямар учир одоо цэрэг дайнд явах бол чулуугаа авч өөрийнхөө нутгийнхаа шороотой цуг явж байна гэсэн утгыг багтааж байгаан энэ жоохон шороог чинь байж байхуул миний нутгийн болуул одоо бурхан сахиус нь нутаг харна гэсэн ийм холбоотой энүүнийгээ авч явбал санах одоо чи гар утастай би бас гар утастай тийм шиг байгаан тийм бэлэгтэй
М2: одоо хүмүүс тийм юм хийдэг үү үгүй юу
Х1: зарим нь тэгдэг олонх залуучууд мэдэхгүй байна
Оросоор ярив
М1: лусын гүйдэл гэж юу вэ та сонссон уу
Х1: лусын гүйдэл үү
М1: тийн сонсох уу
Х1: лусын гүйдэл энэ лусын суудал гэж хэлдэг лусын суудлыг бид нар ламаар тэр ном татна ш дээ. Ном татаад тэр лусын гүйдэл болоод суудлыг лам үзнэ. Гэвч энэ овоо тахилга тахидаг энийг татахад яана л даа энийг голдуу бол хуучны 5 сарын 13 нд болуул овоо тахина. Хуучны 5 сарын 13 бол лусын буудал, лусын суудал ийгэж хэлдэгээ
Оросоор ярив
Х1: мөнч лусын гүйдэлтэй адилхан их буувал бороо хур их орноо гэж тийм ба
Оросоор ярив
М1: тэгээд энэ ямар сарын
Х1: хуучны 5 сарын 13-нд
Оросоор ярив
Х1: энэ голдуу манай овоо таких, тахилга хийх, цагаан сар гаргах, хурим хийх хоёр хүн хуримлана ш дээ 2 эрэгтэй эмэгтэй 2 хүн 1 гэр бүл болно ийм 3 голдуу манай энэ монголын болуул өөрийн ямар нэг сүжигтэй их одоо сайн үйл хэргээ бүтээх бүр хуучны сараар
Дугарсүрэн 20:02
Оросоор ярив
Х1: одоо шинийн 3-н шинийн 5-6-н бас болноо шинийн 13-н эдгээр өдрийг их эрхэмлэнээ
Оросоор ярив
Х1: шинийн 2-т бол их ацаг өдөр гэж салаатай өдөр гэж муу өдөр хоёр тийшээ салаа гарна
М1: энэ 2-р өдөр тэ
Х1: тийн шинийн 1 шинийн 2 гэх шинийн 8-г бас ацаг өдөр гэж хэлнээ
Оросоор ярив
М1: та аль нэг сарны тухай домог сонссон уу
Х1: сар уу үгүй ээ тэрнийг мэдэхгүй ээ
М1: саран дээр туулайн дүрс байна
Х1: манай энд бол хайлаасан модны дор сар байдаг тийм яриа байдаг сарны тухай тийм домог байгаа сарыг бол үгнийхээ дотор их хүндэтгээд ярихад бол сар бол хол ш дээ тэгэхлээр саваагүй нохой саранд хуцнаа гэж яринаа. Саваагүй нохой саранд хуцнаа гэдэг учрыг бол над ямар ч хамаагүй учраа хамаагүй учрыг ярьсан хүнийг хажуунаас саваагүй нохой саранд хуцна гэж хэлдэг. Нохой гэдэг чинь амьтан ш дээ тиймээ тэрэнд хүрэхгүй учраа тийм хол сарны тухай тийм домог байна өөр сайн мэдэхгүй ээ
Оросоор ярив
М2: сарны гэрлийг тусахад унтаж болох уу
Х1: аан 15-ны сарыг бол гэрт тусвал муу гэдэг өрхөө татдаг
Оросоор ярив
Х1: 15-ны сарыг л тэгдэг. 15-наас бусад сарыг бол тэгж ярьдаггүй. 15-ны сар туслаа гэсэн өдөр бол муу яг ийм дүгэрэг болохоор
Оросоор ярив
М2: Рах гэдэг амьтны тухай сонссон уу
Х1: үгүй ээ
Х2: сар иддэг рах гэдэг амьтан ш дээ гэж ярьдаг сар хиртэхийг рах идэж байна гэж ярьдаг биш үү өнөө төмөр зохиж цочоож рахыг хөөж байна гэж ярьдаг
Х1: сар хиртэх бол тохиодог тэрнийг тийм уламжлахгүй ээ тэгээд
М1: заримдаа хэрэм амьтан тэгээд лууны бөөс гэж нэрлэдэг та сонссон уу
Х1: лууны бөөр
М1: лууны бөөс
Х2: бөөс хорхой
М1: бөөс энэ толгойд амьдардаг хорхой мэднэ үү
Х2: үс мүс толгойд байдаг бөөс
Х1: бөөс үү аан мэднээ
М1: лууны бөөс гэж
Х1: хүний бөөс
М2: лууны
Х1: лууны бөөс мэдэхгүй ээ
М1: хачиг
Х1: хачиг мэднээ
Оросоор ярив
М2: тэгээд долоон бурхан од байна
М1: долоон бурхан тэнгэрт энэ
Х1: аан дохир долоо ба
М1: долоон од
Оросоор ярив
Х1: энийг дохиур долоон од гэж нэрлэнэ хэнгэрэг ийгээд цохино хэнгэрэг мэднээ тэрийг ингээд цохихыг яг ийм бариултай тэрийг ингэж ярина долоон од, долоон бурхан гэж хэлнээ бас
М2: тийм байна тэгээд энэ хүмүүс мөргөдөг үү
Х1: мөргөдөг
М1: яаж мөргөдөг үү
Х1: тэр цагаан сарын битүүний шөнө ийгээд яг тэр долоон хүж ийгэж асаагаад будаанд байна ш дээ асаагаад тавиад дохиур долоон одтой ийм байна. Энд улаан чавга тавина тэрийг тавиад болуул ийгээд хураална өөрийн сайн санаж хурай хурай гэж тэгж мөргөнөө тэгээд гараад тэр хүжээ уугиж бараагүйг нь хаяад үнстэй нь тэгээд дохиур долоон од гэж хэлнэ
Оросоор ярив
Х1: улаан чавга байдаггүй юу
Оросоор ярив
М1: галын бурхан гэж энэ заримдаа хүмүүс энэ эмэгтэй гэж хэлдэг та сонссон уу
Х1: эмэгтэй гэж хэлдгээ
М1: эрэгтэй юу эмэгтэй юу
Х1: эмэгтэй гэж хэлдэг
М2: тэр галын бурхан тэгээд юу болдог вэ
Х1: байна сүмд байна тэрийг хар Манзшир гэж хэлдэг тэр хөө бол хар ш дээ тогооны хөө хар ба тэр хар Манзшир бурхан
М2: галын бурхныг яаж тахидаг
Х1: галын бурхныг жилдээ 2 тахина энэ 23-нд цагаан сарын уртаар одоо сүүл сарын 23-нд ш дээ мөн хуучны сараар хуучны 12 сарын 23-ны өдөр бол тэрийг тахина. Галд бол юу яана барга монголчууд утаа гаргадаг тэр гужаа байхгүй юу мэднэ үү дээ. Монгол гэрт зуух байнаа утаа татдаг ийгээд тийм байхгүй ээ 4 хөлтэй тулга байж эндээ бол юу яана 23-ны өдөр бол хонь гарганаа энэ хонь гаргахдаа бол хээлтэй хонь гарганаа хээлэнд хурга нь ийм бүдүүн болноо тэрийг бол орой од гарахаар тахина. Хонио бол тэр хээлтэй эм хонио гаргаад бэлгэнээ тэгээд болуул тэр нар ороод од гарахаар бүрэнхий болоод од гарахаар бол тахина. Тэрүүгээр бүх биеэр тахина.
Дугарсүрэн 30:43
Оросоор ярив
Х1: тэр хонины махаар тэр сэмжийг нь болуул тэр хургаа бооно. Тэр савтай тэр савнаас нь гарганаа гаргахаар жаахан хурга гараад ирнэ. Хургаа болуул тэр хадган дотор боогоод сэмжээрээ боогоод тэгээд галдаа тахина ийгээд тахина.
Оросоор ярив
Х1: ийгээд цагаан хурганы дээр одоо чихэр боорцог арвин юмаа өргөөд бас галдаа өргөнөө
Оросоор ярив
Х1: тэгээд тэндээс өндөр настай томоотой хүн хамгийн өндөр настай тэр нь эхлээд галдаа мөргөнөө үүднийхээ тэнд очоод галдаа мөргөнө тэгээд тэрний дараа бол галдаа мөргөнө одоо бол яаж тахиж байна одоо бол тэр хонь гаргадгаа болио. Одоо энэ бол хонины өвчүүгээр тахина. Өнгөрсөнд бас тиймээ тэр тулганд 5-н өнгийн торго тавина 5 өнгийн торгоор тулганы тэр хөлийг нь боогоод ийгээд тахидаг. Хонины өвчүүг ийгээд дээр нь цагаан идээгээ тавиад тэр хонины өвчүүг ийгээд утаж болгоно. Ийгээд сайхан болгоод тэрний одоо үсээр нь ш дээ утас болгоо тэгээд тэрийг 5 өнгийн торгон утсаар ингэнэ.
Оросоор ярив
Х1: тэгээд өвчүүгээ галдаа өргөнө
М1: энэ 1дүгээр тахина тэ тэгээд хоёрдугаар тахилга хэзээ
Х1: битүүний орой урд бол битүүний ийгэж хэлдэг ээ тэгээд манай энд олонх хийж үгүй ээ. Одоо энэ 23-нд галаа дахиад болцон дээшээ явчиж гэж хэлнээ ийгээд галаа бол энэ бурхан байхгүй ээ. Битүүний өдөр орж ирнэ
Оросоор ярив
Х1: битүүний өдөр бол авгай хүн галд одоо өргөнө тэгэхээр галын бурхныг эмэгтэй гэж ингэж хэлдэг. Ийгээд бол эрт босох дээр эмэгтэй хүн түрүүн босно ш дээ тэгээд галаа ноцоогоод ийгээд бол одоо галаа дуудаад оруулаад галдаа өргөнө
Оросоор ярив
М2: тэгээд хүмүүс 3 хоног дотор
Х1: хүмүүс тэрийг боссон бол хураана ш дээ босоогоор утаж байна тэгээд битүүний шөнө бол мөн одоо энэ од гарахаар нар шингээд ингээд бүрэнхий болсны дараа од гарахаар олноороо галд одоо юм өргөөд юу байна тэрийг тавиад тэгээд мөргөнөө ийгээд бол галыг тахина ба
М2: тэгээд та сая хэлсэн
Х1: ямар учир байна үеийн үед тослоно тэр өөхөн тос байхгүй юу тэр тослоод гоё үнэртэй тийм болно
М2: тэгээд цагаан сараар галын бурхан тэнгэр дээр явдаг тийм үү
Х1: тийн тийн
М2: энэ тэгээд хүмүүс яах вэ гал яах вэ
Х1: тэр дээр бол галаа түлнээ энд галын бурхан байхгүй энэ 7 хоног дотор бол галд бузар юм хийж болохгүй ээ түлш түлээ бол цэв цэвэрхэн юм байна. Одоо хамаагүй юм шатааж болохгүй энийг цэвэрлэнэ
Оросоор ярив
М2: энэ тэгээд монголчууд ийм хэлдэг энэ гал байна гал хамгийн чухал их хүндэлдэг энэ тэгээд гаднаас ирсэн хүнд гал өгдөггүй
Х1: галыг бол гадагш нь гаргадаггүй. Галаар хүүхэд наадвал гал гарна гээд цээрлэдэг гэрээс гал гаргадаггүй. Одоо тэр зуухнаасаа гал гаргаж болохгүй энийг хэлэхдээ гарз гарна гэж хэлдэг аюултай гэж хэлнэ л дээ. Сөлдөл гарна гэсэн үгээ
М2: сөлдөл гэж юу вэ
Х1: сөлдөл гэж одоо хохирхыг хэлж байна хохирол мэднэ үү хохирол гарахыг мэлнэ үү юм хоргодохыг мэднэ ба тэрэнтэй адил жишээлбэл хоргодол гарна ш дээ үүнээс болгоомжилно энийг сөлдөл гэж хэлнээ гарз гарна гэж хэлнэ. Чиний энэ гар утас байхгүй юу усанд унацан юм энэ чамд хохирол гарч байна ш дээ ийм юмыг хэлнэ
М2: энэ тэгээд бас галын бурхантай холбоотой их орой гэрээс гарах хэрэгтэй бол энэ тэгээд тогооныхоо тэгээд аваад
Оросоор ярив
Х1: энийг болвол голдуу чөтгөр авахгүй гэж одоо чөтгөрийг зайлуулж сэргийлэх ийм учир
Оросоор ярив
Х1: энэ бол хүн явж байна үхсэний дараа сүнс нь явж байна энэ бол чөтгөр болж байнаа ингэж голдуу ярьдаг
М2: энэ тэгээд бүр хүний сүнс чөтгөр болдог үгүй юу
Х1: тэгж хэлдэг
М2: тэгээд сайн хүн байсан муу хүн байсан хамаагүй тэрний сүнс чөтгөр болдог тийм юм ярьдаг
Оросоор ярив
Дугарсүрэн 40:00
Х1: тануус бас хүний сүнс байна гэж ярьдаг уу
М2: байдаг байдаг зөндөө ярьдаг. Энэ тэгээд чөтгөрийн гал бас байна хүмүүс ярьдаг
Х1: тэнгэрийн гал гэж байна манай бол ариун гал гэж хэлнээ хүний яс байнаа гэж хэлдэг энийг ариун гал гэж хэлдэг.
М1: тэнгэрийн гал
Х1: тэнгэрийн гал бол энэ аянга бороо оруулдаг тэрийг бол энэ тэнгэрийн гал гэж хэлнэ
М2: тэгээд дээр үед хүмүүс юу ярьдаг байсан бэ энэ тэнгэрийн аянга ямар учиртай ярьж болдоггүй
М1: аянга цахилгаан
Х1: аянга цахилгаан би болбол ийм бууна гэж хэлэхгүй зарим улсууд тэнгэрийн сум гэж хэлдэг мөнгө шиг ийм юмнууд байдагаа тэрийг бол тэнгэрийн сум гэж хэлдэг. Тэр бараг цахилгаан байна. Тэр газарт бол гардаг цахилгаан тэрийг голдуу тэнгэрийн гялбаа гэж хэлнээ бид нар аянга цахилгаан энийг гялбаа гэнэ энэ тэнгэр дуугараад пя няд гэж цохиж байхгүй юу тэгэхдээр бол намайг ниргэ гэж хэлнээ ийгээд бол чамайг очиж ниргэхгүй ийм нэг юутай. Тэгэхээр энэ тэнгэрийн энэ аянга цахилгааныг ганга байхгүй юу энэ өвс элсэн дээр ургасан тэр ганга хүрэн улаан цэцэгтэй тэр ганга нэртэй биш үү тэрийг шатаана. Тэр гангыг бол 5 сарын 5-ны ус амирлахгүй юу тэгэхдээр эрт босоод ямарч чимээ гаргахгүй юу ч дуугарахгүй энэ гангаа уугиулж шатаана. Энэ бол аянгаас сэргийлнэ
М1: энэ цахилгаан сохор номинтой ямар холбоо байгаа юм уу энэ аль нэг домог та сонссон уу
Х1: тийм домог холбооны учир сайн ойлгохгүй ээ
Оросоор ярив
Х1: одоо домог гэхээс ямар учир одоо хонь гаргана ба энэ хонь гаргахаар энэнд нь цоолох биш үү энд нь цоолно тэгээд амийг нь тастана мэднэ үү танай тэнд
М1: мэдэхгүй
Оросоор ярив
Х1: хонь гаргахдаа энэ дээр нь өрий нь цоолох гэж хэлнээ хутгаараа тэгэхээр энэ өвсийг нь аваад энэ дээр нь тавиад хутгаараа огтолно. Гэвч би чамайг огтлоогүй ээ би өвсийг огтолж байнаа энэ уулгыг гаргаад өвс тавина тэгээд хонины амийг тасдана
Оросоор ярив
М2: энэ сүүжний яс нүхтэй яс байдаг
Х1: нүхтэй яс сүүжний ясыг ер нь болуул эрэгтэй залуу хүн сүүжийг тастаж идэхийг их цээрлэнэ. Энийг бол цэрэг дайнд явбал бүслэгдэнэ гэсэн ийм агуулагатай тэгэхээр энийг бол настай хүн, эмэгтэй хүн хамаагүй иднээ
Оросоор ярив
М2: энэ тэгээд идээд гэрт үлдээж болох уу
Х1: тэр хамаагүй хаянаа
М2: тэр нүхэн дотор чөтгөр байдаг тийм яриа сонссон уу
Х1: юун дотор
М1: сүүжний ясны нүхэнд
М2: чөтгөр байдаг
Х1: аан үгүй ээ тэрийг сонссонгүй
Оросоор ярив
Х2: тэрийг идэж бараад хугалж хаях юм уу үгүй бол нүхийг онгойлгочхоод хонуулахгүй ээ тэгвэл чөтгөр гарна гэж хэлдэг тийм юм байна. Үгүй бол ясаа идчихээд хугалж хаянаа эсвэл галд авчраад хийчихнэ. Үгүй бол тэр нүхнээс чөтгөр гарна гээд хонуулахгүй үгүй бол тэрнийг битүүгээр нь тавина тийм юм мэднэ
М2: ахаа энэ буг чөтгөр гэж юу вэ та сонссон уу тэгээд мал тийрэн сонсоогүй юу
Х1: үгүй ээ
Оросоор ярив
М1: заримдаа усан дотор нууран дотор хачин амьтан амьдардаг гэж хэлдэг та үүний тухай сонссон уу заримдаа уснаас эрэг дээр энэ амьтан гарна үүний тухай аль нэг домог сонссон уу сонсоогүй юу
Х1: үгүй
М1: заримдаа энэ газрын эзэн цагаан амьтан ганц эвэртэй амьтан гарч ирнэ гэж ярьдаг та сонссон уу
Х1: үгүй
Оросоор ярив
М1: за тэгээд эрхий мэргэний үлгэр та мэднэ үү
Х1: тийм үлгэр мэдэхгүй эрхий мэргэн харваач гэж ярьдаг. Тийм нэг юу байна эрхий дороо нарыг дараад аварч гаргасан гэдэг ийм юм байдаг тэгээд эрхий мэргэн харваач гарч
Оросоор ярив
М1: тэгээд цагаан өвгөн гэдэг
Х1: түүний тухай сайн ойлгохгүй ээ
М1: тэгээд бид хэдэн хэлний тухай танай аялгууны тухай шинэ баргуудын аялгууны тухай асуух юм байна бидэнд танаас хэдэн энэ шинэ баргуудыг аялгуунд аль нэг юм яаж нэрлэдэг вэ гэж асууж болох уу
Х1: шинэ баргууд бол нилээд одоо 200 гаруй жилийн түүхтэй тэхлээ одоо яг энэ уртач хуучин барга нүүж иржээ. Ийгээд болуул сүүлд нь болуул 270 гаруй жил одоо 80 жил болж байгаа биддээ энд болуул шинэ баргачууд нүүж ирсэн гэж хэлдэг энэ тухай бас нарийн сайн ойлгохгүй ээ
Дугарсүрэн 50:23
М2: энэ зүгээр танаас үг асуусан энэ жишээлбэл энэ гар байна халх монгол гар байна тэгээд энэ шинэ барга энэ ямар нэртэй үг асууж болох уу
Х1: үгүй ээ
Х2: танаас үг асууя гэнээ энэ халх аялгуу монгол аялгууны үгийг баргаар онцгой яаж хэлдэг асуу асуу болно
Х1: юу гэнээ
Х2: халхаар бол энэ эмээл гэдгийг шинэ баргад яаж хэлдэг болсон шиг тийм үг асууя гэнээ
Х1: болноо
Оросоор ярив
М1: за халхаар сүү гэдэг шинэ баргууд шүү
Х1: сүү гэж хэлнэ үнээний сүүг хэлж байнаа
Х2: тэр халхтай адил
М2: аман зохиолын асуулт асууя
М1: хун шувууны тухай домог та сонссон уу баргууд үндэстэн хун шувуутай холбоо байгаа юм уу
Х1: хун шувууг бол их хүндэтгэдэг. Хун шувуу одоо буга хоёр согоо буга гэдэг амьтан
Оросоор ярив
Х1: энэ хун шувууг их цөөрлөдөг хунг бол буудахгүй ш дээ хуныг одоо буудаж цааш нь харуулсан хүн бол нэг үеэрээ бүр хоосроно нэг үеэрээ бүр сайн амьдрахгүй
Оросоор ярив
Х1: хун шувууг энэ хоёр хоёроороо нийснэ төрлөөрөө нийснэ одоо тэр та хоёр эрэгтэй эмэгтэй 2 ш дээ хун бас тэгнэ ш дээ эр эм хоёр ийгээд энэнээс гарсан олон хунгууд тэрний хүүхэд ийхлээр бол эрэгтэй эмэгтэй хоёрын нэгийг буудаад унагавал нэг нь амьдрахгүй шууд чулуу мөргөөд юм уу шороо мөргөөд өөрөө үхчихнэ ийгэж хэлдэг нарийнаа
М1: энэ тэгээд хун шувуу буга хоёр ямар домог байгаа юм уу
Х1: бугийг бол их цөөртэй их хүндэтгэж амьдардаг
Оросоор ярив
Х1: бас хунтай адил буга авсан хүн бас өөдлөхгүй яриад танай тэнд бас тэгнэ үү оросод хун шувууг бас хайрлана уу
М2: оросын буриад хүндэлдэг
Х1: бугийг
М1: буга биш бугын махыг иддэг
Оросоор ярив
М1: тэгээд энэ шинэ баргуудын аялгуу яаж нэрлэдэг вэ энэ юув
Х1: нүд ш дээ нүдэ
Хятадаар асуув
Х1: хамар
Хятадаар асуув
Х1: соромсог нүдний сормос гэж хэлнээ
Оросоор ярив
Хятадаар асуув
Х1: энэ бол нүдний цөцгий гэж хэлнэ
Оросоор ярив
Хятадаар асуув
Х1: алаг нүдний цагаан гэж хэлнэ нүдний цагаан
Оросоор ярив
Х1: одоо алаг нүдээр харлаа гэж ярина ш дээ
Оросоор ярив
Хятадаар асуув
Х1: хамар
Хятадаар асуув
Х1: гэзэг үс эмэгтэй хүний бол гэзэг эрэгтэй хүний бол үс гэж хэлнэ
М1: энэ гэзэг үү гэзэг гэж хэлж болох уу
Х1: гэзэг гэж хэлж болно
Оросоор ярив
М1: энэ үс хэлж болох уу
Х1: үс гэж хэлнээ эрэгтэй хүний бол энийг цамцаг гэж хэлнээ хойшоо хаялаа
Оросоор ярив
М1: энэ цамцаг уу
Х1: тийн тийн цамцаг
Хятадаар асуув
Х1: чихэ
Хятадаар асуув
Х1: ам
Хятадаар асуув
Х1: хэл
Хятадаар асуув
Х1: сүд гэж хэлнэ
Хятадаар асуув
Х1: уруул дээд уруул энэ нь доод уруул
Хятадаар асуув
Х1: толгой
Хятадаар асуув
Х1: тархи гэж хэлнэ энийг бол магнайг гэж хэлнэ
Хятадаар асуув
Х1: өрүү энийг орос үсгээр монголоо бичиж байна уу өрүү гэж бичнэ
Хятадаар асуув
Х1: хоолой төвөнг гэж хэлнээ бүхлээр нь бол хоолой гэж хэлнээ
Хятадаар асуув
Х1: хүзүү шилэн хүзүү гэж хэлнээ
Оросоор ярив
Хятадаар асуув
Х1: гар
Оросоор ярив
Хятадаар асуув
Х1: тохой
Хятадаар асуув
Х1: алга царвуу гэж хэлнэ энийг бүхлээр нь царвуу гэж хэлнээ энийг бол алга гэж хэлнээ
Оросоор ярив
Хятадаар асуув
Х1: эрхий хуруу
Хятадаар асуув
Х1: долоовор хуруу
Хятадаар асуув
Х1: дунд хуруу
Хятадаар асуув
Х1: ядам хуруу гэж хэлнэ энийг
Хятадаар асуув
Х1: чигчий хуруу ядам хурууг бас нэргүй хуруу гэдэг хоёр нэртэй
Оросоор ярив
Хятадаар асуув
Х1: энэ үү нүдарга гэж хэлнэ
Хятадаар асуув
Х1: хэвөр гэж байна
Оросоор ярив
Хятадаар асуув
Х1: хөх дэлэн гэж хэлнэ бас
Хятадаар асуув
Х1: цээж өвчүү цээж гэж хэлнэ
Дугарсүрэн 60:45
Оросоор ярив
Хятадаар асуув
Х1: зүрх
Хятадаар асуув
Х1: элэг
Хятадаар асуув
Х1: гэдэс
Оросоор ярив
Хятадаар асуув
Х1: бөөр байхгүй юу
Оросоор ярив
Хятадаар асуув
Х1: энийг хөл гэж хэлнэ энийг бол бүдүүн гуя гэнэ энийг сангар яс гэж хэлнэ. Энэ нь бол шагайт гэж хэлнэ
Хятадаар асуув
Х1: энийг бол тойн гэж хэлнэ
Хятадаар асуув
Х1: хөл гэж хэлнэ
М1: хөл бас өлмий гэж хэлнэ
Оросоор ярив
Хятадаар асуув
Х1: чулуу ба
Хятадаар асуув
Х1: хада чулуу
М1: чулуу хад ямар ялгаатай вэ
Х1: хад чулуу хоёр нэртэй чулуу бол хүндэлсэн нэр хад гэвэл нилээн их гэсэн үг ш дээ
Хятадаар асуув
Х1: бүдүүн хад
Хятадаар асуув
Х1: халуун хад
Хятадаар асуув
Х1: өндөг
Хятадаар асуув
Х1: тамаст ус тогоотой ус ш дээ
Хятадаар асуув
Х1: аан тогоо дүүрэн ус
Хятадаар асуув
Х1: хоосон
Хятадаар асуув
Х1: хүндэ
Хятадаар асуув
Х1: энэ ноолуур шувууны өд хамгийн хөнгөн
Хятадаар асуув
Х1: хөнгөн
Хятадаар асуув
Х1: гол
Хятадаар асуув
Х1: жараахай гэж хэлнэ
Оросоор ярив
Хятадаар асуув
Х1: жаахан бага гэр ш дээ жаахан гэж бас хэлнэ
Оросоор ярив
Хятадаар асуув
Х1: жаахан чулуу бага чулуу
Оросоор ярив
М1: бяцхан чулуу гэж болох уу
Х1: бяцхан гэж буриадчууд тэгж хэлнээ манай баргачуул бол жаахан бага гэж хэлнэ
Хятадаар асуув
Х1: салхи үлээжийнэ, салхи салхилж байна гэж хэлнээ, салхи салхилж байна гэж хэлнэ. Их салхи салхилж байнаа гэдэг
М1: үлээж хэлэхгүй юу
Х1: хэлэхгүй
Хятадаар асуув
Х2: энэ хэлэхгүй ээ
Хятадаар асуув
Х1: уулзахгүй ээ харахгүй ээ
Хятадаар асуув
Х1: сонсохгүй ээ
Хятадаар асуув
Х1: жаахан хүүхэд үг хэлж байна
М1: хэлж байна ярьж байна
Хятадаар асуув
Х1: энэ нэг настай
Хятадаар асуув
Х1: энэ бол 2000 бөгөөд 9 он
Хятадаар асуув
Х1: уул, цасат уул
М1: энэ хараад нэрэлж болох уу хад биш үү
Х1: хад байнаа дороо устай, уул болгон хад чулуутай
Хятадаар асуув
Х1: энэ мод ойрхон байнаа
Оросоор ярив
Х1: энэ ойрхон байнаа дэндүү ойрхон байна
Хятадаар асуув
Х1: дэндүү хол байна, даанч хол байна гэж хэлж болно
Хятадаар асуув
Х1: урт
Хятадаар асуув
Х1: урт гол
Хятадаар асуув
Х1: охор, оодон
Хятадаар асуув
Х1: бороо орж байна
М1: хур хэлж болно уу хур бороо
Х1: болно хур бороо бол аажуухан их үүлтэй хэдэн өдөр орж байхыг хур бороо гэж хэлнэ
Дугарсүрэн 70:06
Оросоор ярив
Хятадаар асуув
Х1: бороонд норчижээ, би бороонд норжээ, бороонд норовоо, бороонд норсоон
Хятадаар асуув
Х1: миний хувцас хатчихжээ, хатжээ
Хятадаар асуув
Х1: хатсан хувтас хуурай хувтас
Хятадаар асуув
Х1: зам
Хятадаар асуув
Х1: нарийн зам
Хятадаар асуув
Х1: утаа гаржийна, утаа борголжийно гэж яринаа, утаа суунаглаж байна гэж хэлнээ
Хятадаар асуув
Х1: тэр зоос шатааж байна
Хятадаар ярив
Хятадаар асуув
Х1: майхан
Хятадаар асуув
Х1: дүү мах иднээ
Хятадаар асуув
Х1: энэ өөхтэй мах ш дээ, тарган мах гэж хэлнээ
Хятадаар асуув
Х1: таван хошуу
Хятадаар асуув
Х1: од гэж хэлнэ
Хятадаар асуув
Х1: шороо малтажийна, шороо малтаж байна гэж хэлнэ
Хятадаар асуув
Х1: шороо
Хятадаар асуув
Х1: нэг атга шороо
Хятадаар асуув
Х1: могой
Хятадаар асуув
Х1: модны хальс, модны үндэс
Хятадаар асуув
Х1: яс
Хятадаар асуув
Х1: хамраас цус гарлаа, хамраас цус гарсаан, хамраас цус гарч байна
Хятадаар асуув
Х1: дүгэрэг
М1: дахиад нэг удаа
Х1: дүгэрэг
Хятадаар асуув
Х1: сар дүгрэглэнэ гэж хэлнээ сар тэргэлнэ гэж хэлнэ. Тэр дээр тэргэлнэ гэж ярина энэ дээр тэгж ярихгүй ээ, энэ дүгэрэгийг гэж ярина
Хятадаар асуув
Х1: жаахан муур хүүхдийн гар хазаж байна
Хятадаар асуув
Х1: энэ эрэгтэйг нохой зуужийна энэ эрэгтэйний гараас нохой зууж байна гэж ярина
М1: тэгээд яагаад энэ муур зууж байна нохой хазаж байна зуух, хазах ямар ялгаатай
Х1: хазах зуух хоёр адил нохой бол голдуу зуугаад ийгээд татна. Муур бол зөвхөн хазна гэж ярина. Ийгээд нохой бол зуугаад татна тэрийг зууна гэж хэлнэ
Хятадаар асуув
Х1: хүүхэд хоол идэж байна
Хятадаар асуув
Х1: аан мөсөнд гулгаж байна
Хятадаар асуув
Х1: их тэгшхэн гэлгэр байна гэсэн үг
Оросоор ярив
Хятадаар асуув
Х1: хүйтэн байна
Хятадаар асуув
Х1: муур ундаа хараад хэвтэж байна
Хятадаар асуув
Х1: эмэгтэй хүн өөдөө хараад хэвтэж байна
Хятадаар асуув
Х1: нисэж байна галуу нислээ
Хятадаар асуув
Х1: навч модны навч
Хятадаар асуув
Х1: сарны гэрэл ш дээ
Хятадаар асуув
Х1: орой үдэш ш дээ шөнө
Хятадаар асуув
Х1: өдөр
Хятадаар асуув
Х1: нар
Хятадаар асуув
Х1: олон муур
Хятадаар асуув
Х1: олон арвин хүн
Хятадаар асуув
Х1: шинэ хөнөг, шинэ суулга, шинэ сав
Хятадаар асуув
Х1: хуучин хөнөг, хуучин суулга, хуучин сав
Дугарсүрэн 80:10
Хятадаар асуув
Х1: хумс, хумс урт ургажээ
Хятадаар асуув
Х1: үүл, хөвөн цагаан үүл
Хятадаар асуув
Х1: цог, модны цог
Хятадаар асуув
Х1: үнс, цогтой үнс гэж хэлнээ. Модны цогтой үнс
Хятадаар асуув
Х1: өд, шувууны өд
Хятадаар асуув
Х1: элс
Хятадаар асуув
Х1: хүүхдийн эх ус ууж байна хүүхдийн мээм ус ууж байна
Хятадаар асуув
Х1: эцэг
Хятадаар асуув
Х1: ах
Хятадаар асуув
Х1: дүү хүүхэн, хүүхэн дүү, дүү хүүхэн бүр болно
Оросоор ярив
Хятадаар асуув
Х1: эгч
Хятадаар асуув
Х1: мөмө гэж хэлнэ ээж гэж хэлнэ
Хятадаар асуув
Х1: аав, эцэг
Хятадаар асуув
Х1: ижий, эмэг ижий
Хятадаар асуув
Х1: хадам ижий, хадам ээж тэгж хэлнээ
Хятадаар асуув
Х1: өвөг аав
Хятадаар асуув
Х1: эрэгтэй нөхөр
Хятадаар асуув
Х1: хадам аав
Оросоор ярив
Хятадаар асуув
Х1: эрэгтэй нөхөр
Хятадаар асуув
Х1: эхнэр
М1: самган, гэргий хэлэхгүй юу
Х1: самган хэлэхгүй гэргий гэж хэлнээ
Хятадаар асуув
Х1: хулганаа усанд умбаж байна, галуу усанд умбаж байна
Хятадаар асуув
Х1: урсгалаар мод явуулна
М1: аль нэг ондоо утгаар хэлж болох уу
Х1: мод урсгалаар явах, мод урсаж явах, урсуулах
Хятадаар асуув
Х1: жараахай усан дотор шумбажийна
Хятадаар асуув
Х1: тэр усанд умбаж байна
Хятадаар асуув
Х1: хоёулаа иржээ
Оросоор ярив
Хятадаар асуув
Х1: тэд иржээ, эд, тэд
М1: эд, тэд ямар
Хятадаар асуув
М1: эд, тэд ямар ялгаатай
Х1: тэд бол тэнд байгаа улсуудыг хэлнэ. Эд миний дэргэд ороод ирчижээ гэж хэлнэ
Хятадаар асуув
Х1: загас усанд шумбажийна, усанд шумбана гэнээ жараахайг тэгж хэлэх юм байхгүй
М1: жараахай жаахан загас тэ
Х1: жаахан загас
Хятадаар асуув
Х1: би очноо, би очлоо, би очъё оо
Хятадаар асуув
Х1: шувуу олон шувуу, олон төрлийн шувуу
Хятадаар асуув
Х1: эвөр эвөр
Хятадаар асуув
Х1: сүүл
Хятадаар асуув
Х1: тарианы үр
Хятадаар асуув
Х1: суудал дээр сууж байна
Хятадаар асуув
Х1: энэ тэр суудал дээр сууж байна
Хятадаар асуув
Х1: жоохон нохой сууж байна
Хятадаар асуув
Х1: давс асгарч байна
Хятадаар асуув
Х1: давс уу, чи надад давс өгөөдөгөө, давс өгнө үү, давс өгөөдөгөө
Дугарсүрэн 90:30
Оросоор ярив
М1: аль нэг ондоо аргаар хэлж болох уу
Х1: давс үгүй ээ
Хятадаар асуув
Х1: жоохон хүүхэд хөх хөхөж байна
Хятадаар асуув
Х1: хүүхэд унтаж байна
Хятадаар асуув
Х1: тэр зогсож байна, энэ зогсож байна
Хятадаар асуув
Х1: тарган
Хятадаар асуув
Х1: энэ дэвтэр их зузаан байна
Хятадаар асуув
Х1: яндан гэж хэлнээ
Хятадаар асуув
Х1: нимгэн байна, энэ дэвтэр их нимгэн байнаа
Хятадаар асуув
Х1: утас, нарийн утас байна
Хятадаар асуув
Х1: бүдүүн утас
Хятадаар асуув
Х1: энэ хүний алжийна, хүнийг албаа
Хятадаар асуув
Х1: хүүхэд хүн түшээд явж байна
Хятадаар асуув
Х1: эмэгтэй хүн явжийна
Хятадаар асуув
Х1: хүйтэн ус
Хятадаар асуув
Х1: аан бүлээн, нилээн бүлээн ус
Хятадаар асуув
Х1: тэнгэр дулаарч байна
Хятадаар асуув
Х1: би бодоход хүйтэн байна
Хятадаар асуув
Х1: би бодоход их халуун байнаа дулаан байна гэсэн үг
Хятадаар ярив
Хятадаар асуув
Х1: цагаан үнсэн өнгө
Хятадаар асуув
Х1: хар өнгө
Хятадаар асуув
Х1: улаан
Хятадаар асуув
Х1: шар өнгө
Хятадаар асуув
Х1: шаргал өнгө гэж хэлнэ
Хятадаар асуув
Х1: ногоон
Хятадаар асуув
Х1: хөх
Хятадаар асуув
Х1: энэ өнгийг одоо
Оросоор ярив
Хятадаар асуув
Х1: бор өнгө, энэ чинь хүрэн өнгө, хүрэн бор өнгө гэж хэлнээ
Оросоор ярив
Хятадаар асуув
Х1: хорхой, өт
Хятадаар асуув
Х1: нэга
Хятадаар асуув
Х1: хоёр
Хятадаар асуув
Х1: гурав
Хятадаар асуув
Х1: дөрөв
Хятадаар асуув
Х1: тав
Хятадаар асуув
Х1: зургаа
Хятадаар асуув
Х1: долоо
Хятадаар асуув
Х1: найм
Хятадаар асуув
Х1: ес
Хятадаар асуув
Х1: арав
Хятадаар асуув
Х1: зуу
Хятадаар асуув
Х1: хори
Хятадаар асуув
Х1: бүгдүүлээ бүр ирчижээ
Хятадаар асуув
Х1: энэ тэр махыг бүр идээд барчижээ, тэр махыг бүр идээд барчижээ
Хятадаар асуув
Х1: бүгдээрээ баярлаж байнаа, бүх гэрээрээ баярлаж байнаа
Хятадаар асуув
Х1: бүх гэрээрээ бүр баяртай байнаа, бүх гэрээрээ бүр баярлалаа
Оросоор ярив
Х1: энэ гэр их цэвэрхэн байна
Оросоор ярив
Хятадаар асуув
Х1: нуурын ус их хүйтэн байна
Оросоор ярив
Хятадаар асуув
Х1: би бүхэл өдөр биеэ боловсорч алханаа
Хятадаар асуув
Дугарсүрэн 100:01
Х1: настай хүн нас бараа
Хятадаар асуув
Х1: үхэр үхжээ
Хятадаар асуув
Х1: сайн хүн
Хятадаар асуув
Х1: толгойны бөөс, толгой бөөстлөө
Хятадаар асуув
Х1: чиний алдар хэн бэ
Хятадаар асуув
Х1: хүний ас
Хятадаар асуув
Х1: тэр
Хятадаар асуув
Х1: бид нар
Хятадаар асуув
Х1: бид бүхэн
Оросоор ярив
М2: за танд маш их баярлалаа маш их тус болсонд баярлалаа бас таны зураг авч болох уу
Х1: танай орос уу
М2: энэ хятад энэ москвагаас ирсэн
Хятадаар ярив
Х1: за баярлалаа
М2: таны зураг авч болох уу
Х1: болноо
М2: за баярлалаа
Х1: хэзээ явна гэнээ
Х2: маргааш бүдүүн явна
М2: одоо дахин зураг авч болох уу
Оросоор ярив
Х1: судалгаа хийж явж болно ш дээ над нэг хувь явуулаарай
М1: имайл байгаа юм уу
Х1: хаяг уу
М1: тийм
Х1: энэ авнаа дахиад нэг
Оросоор ярив
Х1: хүүдийн юм байнаа утсаар яринаа тануус сайн яваарай
Х2: би гаргаж өгнөө өглөө
Хятадаар ярив
Х2: маргааш бид хөдөө явна
М2: баяртай сайн сууж байгаарай
Хятадаар ярив