Baatartsogt_stories_DJI_20230820_1 эхлэв. «Оросоор ярив» За үүнийг үүнийг зүүж болох уу? Өө тэг. За баярлалаа. «Оросоор ярив» За ах аа таны зураг. Өө тийм байна ш дээ. Арга байхкэ тэр зочид буудалд хэний өө моньд Сугарын буудалд. «Оросоор ярив» Бид дөрвөн жилийн өмнө тантай уулзсан. Та санаж байна уу? Бая Баян-Уулд уулзсан. Баян-Уулд. Санаж байна санаж байна. Чухам ямар улсууд явсныг бас танихгүй л байна ш дээ одоо та нарыгаа. Та тэгээд одоо таньсан уу? Одоо одоо тухайлж байна аа. «Оросоор ярив» Та энэ дөрвөн жил яасан? Амархан өнгөрөө. Короона байсан. Корона байсан тийн. Тэгээд яасан? Корона би хот өнгөрөөсөн. Хотод энд ирээд тийн. Аан за. Уул нь нутагтаа байсан л даа. Тэгээд короногийн яг корона яг карантин гээд хаах гэж байхад би ирсэн байхгүй юу. Аа хотод. Хотод ирсэн. Тэгээд хаагдаад хоёр жил болоод. Хоёр жилийн дараагаар крантин тавихад нь нэг нутаг явж ирсээн. Энд манай хамган хүүхдүүд байдаг тийн. Аа за за. «Оросоор ярив» Та хэдэн хүүхэдтэй вэ? Аан аан? Хэдэн хүүхэдтэй вэ? Долоохон. Долоохон. «Оросоор ярив» Тэгээд бүгдээрээ хаана байдаг вэ? Аа тийн. Манай суманд нэг нь байна. Тэгээд бусдууд нь бүгд хот руу байх шив дээ. Нэг хоёр хүүхэд гадаадад байгаа. Гадаадад? Тийн гадаадад. Хаана? Түркэд. Түркэд хоёр хүүхэд. Гүй ээ түркд нэг нь байгаа. Нэг нь урд байгаа. «Оросоор ярив» Түркэд байгаа хүн тань хамниган хэл мэдэх үү? Хэн? Тэр тэр түркэд байгаа. Мэдэхгүй ээ мэдэхгүй мэдэхгүй мэдэхгүй тийн. «Оросоор ярив» Энэ залуучууд одоо ер нь миний үехэн хойш хамниган хэл маруухан болоо шивдээ. Ер нь одоо ер нь одоо ер нь ер нь тун цөөн дөө цөөн. Тэгээд оросод танай хүү байна тэ? Оросод биш ээ урд. Хаана байна вэ? Хятадад. Аан хятадад. Тийн түр зуурын одоохон ирнэ тийн. За за баярлалаа. «Оросоор ярив» Танай аав ээж танай аав ээж хамниганаар ярьсан уу? Хамниган байсаан. Одоо байхгүй. Хамниганаар ярьсан бэ? Аа тийн хамниганууд байсан бүгд. Сартуул юм уу? Мм? Сартуул юм уу? Юу? Ямар омогтой? Ямар омгы? Сартуул харгана. Сартуул сартуул одоо. Сартуул харгана. Сартуул харгана. Тийн харгана хамниган. Сартуул. «Оросоор ярив» Тийн сартуул харгана. «Оросоор ярив» Тийн ерөнхийдөө сартуул гэсэн үг. «Оросоор ярив» Тэгээд танай элэнцэг хуланцаг Баян-Уулд байдаг байгаагө? Эсвэл хойноос ирсийм уу? Бүгд хойноос ирсэн. Тэгээд арван хэдэн онд мянга есөн зуун оны эхээр одоо одоо буриад хамнигадууд чинь их нүүдэл хийлээ ш дээ монгол руу. Тэгээд тэр нүүдлээр бүгд ирсэн байхгүй юу. Бүгд хойноос гаралтай манайх. «Оросоор ярив» Ойрхон ойрхон одоо энэ өвөр байгалын одоо энэ одоо тун ойрхон доо одоо энэ читээс л ирсэн улсууд. Чит агаас. Агын одоо аймаг гэж байгаа. Чит гэж байгаа одоо хот. Тийн тэр хавиас л ухаандаа бүгд нүүж ирсэн. Тэгээд олон зонууд ирсэн шүү дээ. Хоёр гура дахин том нүүдэл болсон шүү дээ наашаа Монгол руу энэ хамниган буриадууд чинь. Тэгээд тэрнээ нэгэнд л орж ирсэн бүгдээрээ. Бүр зарим нь бүр хүүхдээрээ шахуу орж ирсэн. Тэнд байдаг ураг төрөл байдаг уу? Байдаг байдаг. Одоо тэрний мэдэхээ болио. Бүр тараа. Уул нь манай ав ижий нар байхдаа хойшоо гарч энэ тарвалж марвалж явж одоо төрлүүдтэйгээ уулздаг байхан. Тарвалжий явдаг байсан уу? Ай айн? Тарвалжий явдаг байсан уу? Тийн тарвалжид байхан нэг хөгшөө. Тэгээд одоо байхкүй байх өө одоо бүү мэд. Тэгээд бид ижий аваас хойш тэр хүнтэй уулзалдаагүй. Хэн гэж нэртэй байгаа вэ? Аа аан? Тэр тарвалжийд байдаг көгшөө. За байз Хажидмаа хөгшин гэж байсан тийн. «Оросоор ярив» Таны бага байхдаа танай ижий ав хоёр өмбөө хөгшөө хоёр танд хамниганаар юу яадаг юу ярьдаг байгаа вэ? Ер нь юү л дээ. Хамниган хэл гээч минь бараг устхан хэл шүү дээ нэгдүгээрт. Хоёрдугаарт бол зүгээр аялга л үлдсэн тийн. «Оросоор ярив» Тэгээд яахав дээ аялга л үлдсэн тийн. За тэр хамниган хэл бол арай өөр өө тийн. Арай л өөр дөө тийн. Ер нь өөр талдаа шүү ер нь. Ер нь жаахан жаахан юмыг бол одоо орчин цагийн одоо юугий чинь арай өөрөөр нэрлэдэг байхым гэнэ лээ. Мань мэдэхгүй ээ тэрнийг бол. Мань бол залуудна тийн. Аялга байсаан харин. «Оросоор ярив» Тэгээд та аялгуугаар ярьж чадах уу? Чадна. Одоо би ярьж л байнавтий. Ярьж л байна ярьж л байна тийн. Тэгвэл тэгээд яригтий. Тэгээд энэнээс илүү аялга байхгүй л дээ маньд бол. Тэгээд хамнигад өөрийнгөө ярианы кэлтэйгээр анк түрүүшийн азийн ардууд дундуур бий болхон гээд энэ Дамдийновын одоо үг байна л даа энэ хамниган судлалын өв том академич хүн. Энэ ик эртний түүктэй ард зоны тухай энэхүү ном монгол сайхан оронд мана монгол зоны тухай байгаад талархалтай байнавидаа гэж иймэрхүү л аялгаар ярина ш дээ бид нар чинь. Одоо энэ орчин үеийн энэ хэллэгүүд бол хэдийн бол тэгээд өөр л дөө тийн. Тэгээд нэг аялга л байгаа болохоор яг тэр хамниган үг бол одоо маш цөөн. Маш цөөн. Ер нь хамниган хэл гэдэг чинь бараг л одоо ер нь бараг л одоо дуусаа дөө ер нь. Бараг дуусаа гэж хэлэхэд хилсдэхгүй л байх тийн. Аялга л үлдэж байгаа тийн. Хамниган аялгуу хадаа тэр халх буриад хэлнээс ямар ялгаатай вэ? Байх байх. Ямар ялгаатай вэ? Ер нь ухаандаа ер нь ухаандаа дуудлага нь өөр л дөө. Жишээлбэл буриадад яаж хэлдэг вэ? Тэгээд хамнигасууд яаж хэлдэг вэ? Одоо ухаандаа юу одоо жишээ нь одоо би сая номон дээрээс уншлаа ш дээ хавтас. Иймэрхүү л аялга байх тийн. Тэгээд ер нь ерөнхийдөө энэ монгол үгий чинь ухаандаа хамниган аялгуунд оруулаад тэгээд тэр үг чигээр нь ухаандаа манайхан ярилцаж хөөрөлдөж байгаа байхгүй юу. Тийм болохоороо тэр хамниган үг гэдэг чинь тэгээд ерөнхийдөө бол тун цөөн. Тэгээ яахав орох нь орно оо зүгээр. Тэгээ одоо энэ наад номон дээр чинь гэхэд тал мөл гээд орсон байгаа. Яахав дээ Мөнхжаргал юу болохоороо дардандай болохоороо манай хамниган судлалын төвийн нарийн бичгийн дарга шүү ерөнхий нарийн бичгийн дарга удирдах зөвлөлийн. Тэгээд энэ энэ номыг бичсэн. Тэгээд энд бол хамниган аялгуу их цөөн л дөө. Гэхдээ яах вэ тэр дуу шүлэг нь бол хамниган аялгуугаар бичсэн байгаа тийн. Харин онцгой хамниган үгнүүд санаж байна уу? Гүй яахав дээ одоо. Халх биш буриад биш хамнигаан үгнүүд. Хамниган хамниган үгнүүд ч одоо тэгээд тун цөөн. Үгүй ээ ер нь тэгээд одоо энэ халхажсан энэ үгий чинь ухаандаа бид хамниган аялгуугаар дууддаг болохоос биш үгий нь бол нэх өөрчлөхгүй ш дээ. Тийн ер нь тэр л хэвээр нь дуудна. Аялгуу нь арай өөр. Ухаандаа гэ ка гээд ороод ухаандаа тийн. Одоо орчин үеийн хэллэгт бол хэ үсэг орно биддээ тэ? Хэ үсэг оры ш дээ ухаандаа. Тэгээд ухаандаа тэгээд. «Оросоор ярив» Одоо орчин үед минь одоо энэ нэг аялгуугаар л хамниган халх хэлийг ухаандаа ялгахаас биш үгөөр нь ялгана гэсэн юм бараг л байхгүй тийн байхгүй ер нь ухаандаа. Жишээлвэл нохой хамнигаанаар яаж юу гэж нэрлэдэг вэ? Хамниган одоо тийн уул нь жинхэнэ хамниган хэл бол инагай гэдгийм. Инагай. Тийн инагай. Одоо бол инагай гэж дуудах хүн байхгүй. «Оросоор ярив» Тэгээд нохой хуцах инагай гогох гэдгийн. Гогох хуцна гэсэн үг. «Оросоор ярив» Гогох гогох тийн. Инагай гогох. Гогох юм уу? Гогох гэ гэ гэ хоёулаа гэ. Гогох. Гогох. «Оросоор ярив» Тийн иймэрхүү ганц нэг үг байхаас тэгээд одоо бол инагай гогоно гэж ярих хамнигадууд байкүй. «Оросоор ярив» Тийн ер нь одоо тийн. «Оросоор ярив» За нэг тийн энэ одоо юунд орост бол магадгүй. «Оросоор ярив» Одоо бүр моид одоо настай наяас дээш настай ерээс дээш настай улсууд инагай гэж ярьж магадгүй тийн. Одоо ихэнх нь одоо нохой хуцах л гэж ярьдаг болоодээ тийн. Бацган яахав? Бацган яахав бацган уул нь унааж гэдгийн ухаандаа ярьдаг тийн унааж. Унааж. Тийн унааж тийн. «Оросоор ярив» Одоо унааж гэж ярих хүн байкүй хамнигад дотор. Одоо бацган л гэж ярина тийн. Тэгээд унааж та энийг өгүүлбэр ярь л даа. Унааж гэж үү? Унааж күүгоо гараад инагайдаа коолы нь өг гэж ухаандаа гараад бацган минь гараач ээ нохойдоо хоолы нь өг гэсэн үг байкүй юу өгүүлбэр. «Оросоор ярив» Дахиад нэг удаа давтаарай. Унааж минь миний унааж гараад инагайдаа коолы нь өг дөө гэж. Тийн нэг тиймэрхүү аялгуугаар ярих. Одоо бол одоо тэгж ярик күн байкүй байкүй. «Оросоор ярив» Күгөө өвс арагтай. Ай айн? Күгөө үс азрагатай тийм юм яаж хэлэх вэ? Юу юу гэнэ ээ? Миний хуу ус. Ус аваад ир гэж үү? Ус аваад ирж. Хамнигадууд ч ухаандаа хамниган аялгуугаар бол күүгөм гэх. Одоо миний хүү л гэсэн үг байхгүй юу халхаар. Миний хүү л гэсэн үг байхгүй юу. Алий күүгоо тэр голоос очоод ус аваад ир гэж. Тэгээд усыг ус л гэнэ. «Оросоор ярив» Тийн тийн ердөө яахав дээ жаахан аялгуу ороод нэг жаахан тэгээд урд нэг ганц нэг нэг эгшиг залгаж магадгүй. Тэрнээс бол усыг бол ус л гэх. Тийн одоо миний күүгэн яваад голоос очоод ус аваад ир гэж. «Оросоор ярив» Тийн. Колоос гэж юу вэ? Колоос гэхгүй голоос л гэнэ тийн. Энэ юу вэ? Тийн кэгээр хэлэхгүй хэлэхгүй. Голоос. Тийн гол гол гол тийн. Гол горхи тийн. «Оросоор ярив» Тэр ус хаашаа кийдэг вэ? Аа аан? Ямар саванд ус хийдэг вэ? Ямар ч сав байж болно. Дээр үед тэгээд тэр одоо модон домбо, модон хувин тиймэрхүү юманд авч байсан. Одоо ч бүгд пиавр төмөр л болоо биддээ. Одоо бол яахав тэр хувин дотор миний хүү хувингаар усгаад аваад ир л гэнэ шүү дээ тийн. Одоо бол тийм хамниган аялгуу л байхаас одоо тэр бүгд орчин үеийн нэршлүүд бүгд одоо орчин үеэр л хэлэгдэнэ тийн. Хувин хувин хамнигаанаар юу гэж? Хувин л байна. Бидро гэж бидро гэж мангад хэлээр бас ярих. Тийн энэ манай хамнигад хамниган буриадууд чинь нэг оростой олон зуун жил олон мянган жил одоо нэг нэг л нутагт ингэж нэг л одоо ойролцоо бүгд нийлж амьдарч байсан болохоор орос үг их ордым. Тийн орос үг их орно тийн. «Оросоор ярив» Танай бодоход инагай энэ жинхэнэ хамнигаан үг тэ? Ямар юм? Инагай. Жинхэнэ хамниган үг. Жинхэнэ хамнигаан тэгээд энэ жинхэнэ хамнигаан энэ өөр хэл байсан бэ? Эсвэл зарим зарим үгнүүд байвал. Үгнүүд нь ойролцоо үгнүүд байсым гэнэ лээ. Би тэрний мэдэхгүй. Аа гэхдээ хамнигадууд дотор чинь ухаандаа тэр чинь хамнигадууд чинь нэг омог угсаатан л байв. Тэхдээн бол хоорондоо их адил ухаандаа бас юм ярина биддээ. Мэдээж ямар энээнийг юу гэж хэлдгийм гэж ямар тэр өөр омгоос асуухкүй нь мэдээж. Тэр чинь өөрсдөө тэр олон зуун жилийн өмнө хэргэлж эдэлж хэргэлж байсым өөрсдийнгөө одоо тэр одоо ахуй орчлоор нэрлээд ухаандаа тэгээд ухаандаа одоо тэгж нэрлэдэг байсан байх шиг юм л юм л даа уул нь бол. Тэгээд тэр нэр нь ухаандаа тэгээд хамнигандаа шингээд бусад омог юу бол нээх ороогүй. Энэ чинь болохоор тэгээд тэр омог угсаатан тэр ямар одоо тэр угсаатан одоо тэр олон олон омгууд байгаа ш дээ. Тэгээд энэ чинь тус тусдаа тэгээд нэг жоохон жоохон одоо өөр өөр аялгаар хэлээр яриад явчдаг ийм л байсан байгаа юм. Энэ чинь олон омог ингэхэд одоо нэг дор амьдарч байсан байгаа ш дээ. Өвөр байгалаас зүүн тийшээ олон зуун жил мянганы мянгаар ярий ш дээ. Зуугаар ч ярихгүй шүү дээ. Одоо энэ чинь дөрвөн мянгаад жилийн өмнөөс эхэлж тодорсон омог гэжаагаа. Тэрнээс өмнө байсан болоод л энэ омог тодорсон байгаа. Тэхлээр чинь одоо дөрвөн мянгаас цааш жилд тооцогдоно биддээ мэдээж. Гэнэтхэн хамниган омог гээд гарч ирээгүй ш дээ тэр чинь мэдээж. Тийм биддээ? Тийм учраас ухаандаа тэрнээс өмнө бол бас энэ хамниган омог гэдэг чинь хамниган одоо өөр ямар омгууд гэнэ вэ. Омог угсаатан бол бүгд л байсан байгаа юм. «Оросоор ярив» Жинхэнэ хамниган хэлэнд энэ монгол хэлнээс ондоо байгаагө? Зарим үгнүүд нь ондоо байсан. Зарим үг нь ойролцоо байсан. Зарим үг нь болохоор яг одоо хуулбарласан байсан. Хуулбарлах ч юу байхав дээ. Яг одоо ухаандаа мод гэхэд л ухаандаа мод гэж нэрлэдэг. Тэгээд модоо тэрний чинь болохоороо хамнигас болохоор арай өөрөөр одоо нэрлэсэн байж болхым. Гэхдээ мод гэдгийг хамнигас бол өөрөөр нэрлэснийг би мэдэхгүй. Мэдэхгүй тийн. Нэг хоёр гурав хамнигаанаар яаж юу гэдэг вэ? Нөг хоёр гурав л гэнэ биддээ. Уман хэлэхгүй юу? Уман жүйр. Үгэй тийм нэр мэдэхгүй. Тийм юм би сонсоогүй юм байна тийн. «Оросоор ярив» Тэгээд танай ахай танай бага байхдаа гарын таван хуруу ямар нэртэй, яаж нэрлэдэг байсантэ? Гарын гарын таван хурууг уу? Гарын таван хуруу тэр ч одоо ухаандаа алга л гэх л дээ. Одоо гар гар алга л гэж ярих л даа. Алга гэдэг чинь ухаандаа энээнд ерөнхийд нь нэрлэж байгаа, хуруу бол тэр нэртэй байсым гэнэ лээ. Ухаандаа барваадай, бартан туулай, доохон толибоодой, бичихан бүүвэй гэх жишээний ухаандаа тийн. Тэрээнийг өшөө дахин нэг давтагтий. Тийн ухаандаа иймэрхүү хэллэг байсан. Энэ бараг буриад хэллэг байх оо доо бараг. Хамниган. Хамниган болохоор мэдэхгүй одоо тийн. Тэр хүлээ таван хуруу яаж нэрлэдэг вэ? Аа аан? Одоо хүлээ таван хуруу. Хүлээ таван хуруу бол яг адилхөөн. Адилхан адилхан. Энэ үхин хатан биш үү? Айн? Үхин хатан биш үү? Биш ээ одоо үхин хатан гэж би дуулаагүй юм байна одоо. Дуулсан болж худлаа яриад яахав. «Оросоор ярив» Одоо одоо миний боджоогоогоор одоо нэг зуун хорьтой хүн одоо байлаа гэж бодъё, өнөөдөр яг энэ цагт. Тэр улсууд бол арай өөр юм ярих байсан. Тийн. Мань бол жараадхан жилийн өмнө хорвоод мэндэлсэн. Одоо арай л хожуу төрсөн байна. Жаран жилийн өмнө би төрсөн байкүй юу. Тэхлээр одоо би бол энэ юуны энэ хамниган соёлоос би хожуу төрсөн хүн болохоор юу ч мэднэгүй үнэндээ бол тийн. Мэдэхээр маруухан байна үнөндөө. Тэр зуун хорин зуун хорин настай хүмүүс хүмүүсийн яриа та ойлгож байх аа? Яана гэнэ ээ? Энэ зуун хорь настай хүмүүс. Байлаа гэж бодъё тийн. Байлаа гэж бодъё. За тэгээд түүний түүний яриа та ойлгох уу, ойлгохгүй юу? Та юу гэж бодож байна вэ? Ойлгох бол ойлгоно. Гэхдээ бол гэхдээ бол арай өөр аялгуугаар арай өөр нэршил хэлнэ тийн. Одоо тийн одоо. «Оросоор ярив» Ухаандаа ухаандаа энэ ухаандаа. «Оросоор ярив» Энэ одоо ухаандаа аяга. Манайхан чинь одоо бид нар чинь эний чинь аяга л гэнэ шүү дээ. Аяга үрүүнк одоо юу гэдэг ч юм. Шилэн аяга гэхийм дээ. Одоо дээр үеийн одоо юунууд чинь одоо матаар. Матаар? Мхн. «Оросоор ярив» Тийн тийн. За. «Оросоор ярив» За тэгээд. Матаар тийн. За тэгээд. Ямар ондоо үг. Тийн энэ юу л дээ. Хамнигасууд болохоороо өөр хоорондоо ярихдаа бол матаар гэж ярихгүй. Идүүр итүүр гэж ярина. Идүүр. Тийн итүүр гэдэг нь халбага байхгүй юу даа. Идүүр гэдэг нь аяга таваг. Идүүр. Тийн идүүр. Идүүр таваг. Идүүр болохоор таваг. Итүүр нь ухаандаа итнэ. Энэ болохоороо халбага. Итүүр халбага. Тийн. Итүүр халбага тийн. Итүүр идүүр итүүр тийн. «Оросоор ярив» За тэгээд ондоо ямар үг ялгаатай вэ? Тийн одоо их сонин сонин үгнүүд байдымаа. Би тэрнийг нөгөө өдөр болгон ярихгүй болохоор жаахан мартаад байна аа. Манай ижий бас хааяа нэг одоо манай ижий ч одоо хойноос гаралтай хамниган хүн л дээ. Тэхдээ бол монголд төрсөн болохоор тэгээд хамниган хэлээ тэр ижийгээсээ л нэг хэдэн үгтэй үлдсэн юм байна лээ. Их гоё одоо идүүр энэ тэрий чинь ухаандаа ижий ярьдаг байсан байгаа юм. За алий ижий идүүрээ бэлдэгтий гээд манайх чинь олон күүгэдтэй. Би ч одоо эхээс есүүлөө. Би хамгийн одоо саамаа большой. Хамгийн том нь байхгүй юу тийн. Хамгийн том нь хамгийн ахмад нь. Надаас доош одоо найман одоо. «Оросоор ярив» Тийн хамгийн айлын том нь. Тэгээд ижий минь хааяа нэг одоо одоо ганц нэгэн үг ярих. Бид бол яахав дээ нөгөө монголд төрсөн, монгол хэлэн дунд өссөн болохоор тэгээд нөгөө сургуульд орохлоор чинь буриад хэл, хамниган хэл ч байкүй ш дээ. Орчин үеийн боловсрол шинжлэх ухааны юүгээр чинь дандаа нөгөө кирилл үсгөөр бүх юм явах юм чинь тэр буриад хамниган бусад хэл бол бага ястны хэл бол байхгүй. «Оросоор ярив» Тэгээл байхгүй. Бид ч тэгээл тэр хэлнээсээ за ав ижийн нэг көөрөлджээсэн ярьжээсэн кэдэн үг нь цөөхөн дөө цөөхөн. Тэр үгнүүд одоо мань мэтэд үлдөөд маниасаа мартагдаад одоо одоо бүр үгүй болж байна бишгү одоо энэ чинь яваандаа ер нь. Одоо тийм л боллоо доо. Энэ хэлээр ярих хүн маш цөөхөн. Энэ Дадал, Биндэр, Баян-Адарга гээд одоо энэ Баян-Уул гээд одоо энэ юунууд байна ш дээ энэ хамниган хамниган буриад зонууд байна ш дээ. Энэ дотор чинь ухаандаа хамнигадууд нэлээн бий л дээ. Эдээн ч бас миний үеийн болохоороо тэгээд хамниган хэл аялга л байхаас биш тэр хамниган үг гэж одоо байкүй л дээ. Бараг л байкүй шахуу даа. Гэхдээ байх нь байгаа. Зүгээр тэгээд тэрээгээр ярихгүй ш дээ тэр чинь тийн. Одоо өөр хоорондоо тэр одоо настайхан зонууд нь ярихаас биш одоо орчин үеийн залуучууд бол зүгээр аялга л байгаа тийн. «Оросоор ярив» Андагзай гэж юу вэ? Андагзай. Найз гэсэн үг. Андагзай найз ямар ялгаатай вэ? Анд анд. Андагзай. Андагзай тийн ухаандаа андаалин гэсэн үг л дээ. Андаалин. Андаалин гэсэн үг тийн. Андагзай гэж манайхан одоо тэр бараг л ярикүй дээ. Манай Баян-Уул чиг рүү бол андаалин ухаандаа найз гэсэн үг дээ тийм ээ? Тийм утгатай. Найз найз нөхөр гэсэн үг. Тийм биддээ? Андаалин гэдэг байкүй юу. «Оросоор ярив» Тийн дрүг. Дотно найзууд. Дотно мундаг одоо ийм найзууд чинь ухаандаа андаалин гэдэг байкүй юу. «Оросоор ярив» Тийн андаалин. Ухаандаа найз минь гэсэн үг л дээ орчин үеэр бол. «Оросоор ярив» Ижил нэртэй хүмүүс яаж нэрлэдэг вэ? Ижил нэртэй хүн үү? Ижил нэртэй хүн одоо амидай л гэх л дээ. Амидай. Амидай. Андагзай гэх. Тийн андагзай андагзай гэдэг чинь ухаандаа бас л утга нь нэг үг. Тийн утга нэг байкүй юу. Андагзай бас андагзай бас Тийн андагзай андагзай гэдэг чинь ухаандаа одоо ухаандаа ижил нэртэй хүн бол андагзай гэж нэрлэж болно тийн. «Оросоор ярив» Андаалин амьдай гэж ухаандаа манайхан. «Оросоор ярив» Амьдай тийн. Нэрээр нэрээр дуудах цээрлэнэ үү? Ижил нэртэй хумуус би Бат тэр Бат. Амьдай гэж бие биеэ амьдай гэж дуудна. Нэрээр цээрлэнэ үү? Нэрээ нэр хэлэхкүй. Амьдай л гэнэ шүү дээ ерөнхийд. За яахав дээ олон хүн дундаас бол андаалин тэр гэж дуудаж болохын ухаандаа. Тэрнээс биш учиргүй нэрээр нь дуудаад байкүй шүү. Ээ юу амьдай минь ингэж л ярина шүү дээ. Амьдай минь андаалин. Тийн андаалин. Андаалин гэдэг чинь ухаандаа андаалин амьдай хоёр чинь хэллэг нь өөр болохоос биш ер нь утга нэг үг байхгүй юу тийн. Тийн утга нь нэг ер нь цаадах утга нь ухаандаа. Амьдайгаа ч андаалин гэнэ. Андаалингаа ч амьдай гэнэ тийн. Тийм л учиртай юм даа. Тиймэрхүү л одоо утга. Андаалин бас ижил нэртэй хүн? Андаалин ч яахав андаалин бол яах вэ жоохон нөгөө талаас нь ярих юм бол юу л дээ андаалин гэж ухаандаа найз нөхөр анд гэсэн үг. Амьдай бол яг ижил нэртэй хоёр хүн ухаандаа бие биеийгээ амьдаа гэж дууддаг байхгүй юу. Тэрнийг одоо хамнигадаар юу гэж дууддаг байсым одоо бүү мэд. Тэрнийг одоо би мэдэкүй байна тийн. «Оросоор ярив» Тэгээд томогзой хэлэх үү? Томогзой байшин хэлж болох уу? Томогзой гэж яахав ухаандаа том байшин л гэсэн үг юм байна л даа тийм ээ? Тийм үү? Том байшинг тийн. Томогзой гэж ухаандаа энэ бол хамниган аялгуугаар ухаандаа наадак чинь хүүгоо томогзой л байна даа гэж ухаандаа наадах чинь том байна аа гэж ухаандаа ингэж бас манай хамниган хэлэнд байдаг. Гардаг тийн гардаг тийн. Күүгоо энэ хүү нь томогзой. Тийн одоо ухаандаа ухаандаа ямарваа нэгэн зүйл ухаандаа том байж болно ш дээ тийм ээ. Өний чинь одоо күүгоо энэ чинь арай томогзой юм байна гэж ухаандаа тэгж ухаандаа ярих. Томогзой гэдэг чинь ухаандаа энэ чинь арай том байна аа л гэсэн зүг байкүй юу тийн. «Оросоор ярив» Томогзой байшин гэхгүй юу? За яах вэ? Томогзой үхэр. Томогзой үхэр гэнэ. Тэгж дуудаж болно болно тийн. Гэхдээ бол одоо бол томогзой үхэр томогзой байшин гэж ярик күн байкүй л дээ. Одоо бол ер нь бараг л байкүй дээ. За яахав настай улсууд настай улсууд бол ганц нэг нь энэ ч одоо зэгсэн томогзой байшин байнав гэж ярьж магадгүй зүгээр. «Оросоор ярив» Тийн томогзой. Томогзой ном томогзой ном гэж хэлж болхогү? Болох ээ болох. Том ном байна гэж том зузаан одоо тийн ухаандаа ийм зузаан ном байх бол энэ чинь томогзой ном байна гэж ярьж бололгүй яахав тийн. Гэхдээ бол томогзой ном гэж одоо ч бараг ярькүй л дээ. Яахав дээ хамниган настай улсууд ярьж магадгүй. «Оросоор ярив» Өндрөгзэй гэхгүй юу? Өндрөгзэй гэж ярьж болно тийн. Болно өндрөгзэй гээч нь ухаандаа томогзой өндрөгзэй гээч нь ухаандаа одоо хамниган аялгуу залгасан дагавар залгасан үгнүүд байкүй юу. Өндөр гэдэг чинь бидний өдөр болгон ярьдаг. Өндрөгзэй гэдэг чинь ухаандаа энэ чинь ухаандаа арай л том байна даа гэдгийм уу тийм утга санааг агуулсан үг байкүй юу. Томогзой өндрөгзэй гэж ухаандаа гэхдээ бол одоо бол өндрөгзэй гэж ярих хүн одоо ер ховор доо хомор хомор. Хомор. Хомор гэдэг чинь ховор. Хамнигаанаар ховор юм уу хомор юм уу? Хомор хомор. Хомор гэж хэлдэг байкүй юу тийн. Хамниган аялгуугаар тийн хомор гэж ярьдаг тийн. «Оросоор ярив» Тийн буриадууд ч ингэж ярина. Хамнигадууд ч ингэж ярина тийн. Хомор гэж тийн. Тэгээд энэ нөхцөлд өндрөгзөй томогзой ондоо ямар үг хэлж болно? Ямар ч үг хэлж болно тийн. Тийн ямар ч үг хэлж болно. Энэ томогзой өндрөгзөй гэдэг чинь зүгээр дагавар залгасан үг болохоос биш тэр жинхэнэ үндсэн үг нь бол өөрчлөгдөхгүй ш дээ ухаандаа. Жишээлбэл ямар өшөө ямар. Одоо юу ч гэдгийн одоо юу ч гэж хэлж болно ш дээ. Одоо юу гэж хэлмээр юм дээ. Одоо гэхдээ бас үг болгонд зай тэр юуг залгах шаардлага байхгүй л дээ. Бас залгадаг үг гэж байна тийн. Залгадаг үг одоо жинхэнэ одоо бодит нэрийг ухаандаа бодит нэр буюу тэмдэг нэрийг л залгана ш дээ. Тэрнээс биш одоо одоо зүгөөр нэг явсан гэсэн үйл үгэнд энэ үгийг залгаж болохгүй ш дээ мэдээж. Болохгүй биддээ тэ? Явсан гэдэг чинь ухаандаа үйл үг шүү дээ үйл үг. Үйл үгэнд чинь ухаандаа энэ одоо томогзой энэ үгий чинь залгаж болохгүй ш дээ залгаж болохгүй. Явсан бол явсан чигээрээ яваал дуусаа. «Оросоор ярив» Тийн тийн. Тэгээд. Baatartsogt_stories_DJI_20230820_1 төгсөв. Baatartsogt_stories_DJI_20230820_2 эхлэв. Жинхэнэ нэр залгаж болох уу? Бодит нэр. Бодит нэрэнд бол залгаж болно оо. Болно болно. Жишээлвэл. Жишээлвэл одоо ухаандаа ухаандаа тэр чинь залгах үг гэж байна. Үг болгонд дандаа тэр томогзой өнгөгзөй гэж бас яахгүй л дээ. Одоо яахгүй л дээ. Жишээлвэл одоо юу гэж хэлмээр юм дээ одоо. Би нөгөө ярьдаггүй болохоор одоо бас санаанд орж өгөхгүй байна даа. За жаахан бодъё. За байз одоо тэмдэг нэр гэхлээр одоо одоо юу гэж хэлмээр юм дээ. Энэ ч одоо ярьдаггүй болохоор энэ ч тэгээд одоо туятоомон гэж одоо туятоомон гэж одоо мэдхэтү? Туятаам? Тийн. Үгүй ээ. Гутал. Туятаам туятаам гутал. «Оросоор ярив» Туятаам гэж ухаандаа хамнигадуудын хэл. Бойтог гэж бас хамниган үг тийн. Бойтог гэж нэг ширэн битүү оёсон одоо. Туятаам гэж ямар гутал вэ? Ер нь бүх гутлаа туятаам гэх. Бүх гутал. Тийн туятаам. Ухаандаа хөл гэсэн үг байкүй юу даа. Хөл л гэсэн үг тийн. Тэгээд одоо бүх үед нь ухаандаа гуталтай юутэйгээ бүгдий нь нэрлэхдээ туятаан гэх тийн. «Оросоор ярив» Ухаандаа хөл хөл гэсэн үг байкүй юу даа ерөнхийдөө тийн. «Оросоор ярив» Бүр нарийн салгах юм бол ухаандаа бойтог гэдэг чинь ухаандаа жинхэнэ гутлаа нэрлэж байгаа юм. Туятаан гэдэг нь хөлий нь нэрлэж байгаа юм. «Оросоор ярив» Нэг энэ туятаантай нэг өгүүлбэр ярь л даа. Туятаан гэж үү? Күүгнээ модоо туятаан даараа юу гүй юу гэж. Ижий нь ухаандаа күүгноосоо асууж байгаа байдал тийн. Туятаан чинь даараав гэж. Хөл чинь даараа юу гэсэн үг байкүй юу даа. «Оросоор ярив» Даарна гэдэг чинь ухаандаа одоо хүйтэнд ухаандаа хөл нь тийн одоо күүгнээ одоо туятаан одоо даарсан байна аа гэж ухаандаа ижий нь хүүгнийгээ күүгнийгээ хөлийг ийгэж барьж гараар дулаацуулж жоохон хүүгдийн хөлийг ухаандаа гэх жишээний юм ярьж байна л даа. Гэхдээ бол одоо одоо тэгээд туятаан муятаан гэж ярих хүн ч одоо одоо ер нь бараг байкүй дөө байкүй байкүй. Бараг байкүй. «Оросоор ярив» Энэ компет компет задалж болхогү? Идэгтий идэгтий. Идээлэгтий гэж үү? Идээлэгтий. Идээлэгтий. Туятаан. Гар яахав? Хөл туятаан. Аан тийн туятаан. За гарыг чинь одоо арай өөрөөр юу гэж нэрлэдэг билээ байз. Одоо санахгүй байна аа тийн. Үнэндээ санахгүй байна. Гарыг одоо гарыг одоо юу гэж хэлдэг байсын бол доо? Миний миний ухаан ороход л гарыг гар л гэж ярьдаг байсан тийн. Гар л? Тийн гар л гэж ярьдаг байсан тийн. Гар ухаандаа гар хөл чинь гэж ухаандаа гар хөл хоёры чинь тэгж л ярьдаг байсан. Тэрнээс өмнө чухам одоо юу гэж ярьж байсан юм бол. Бас нэг хэллэг байсан л байх л даа. Би тэрнийг мэдэкүй. Би ч хожмоо хүн болохоороо мэдэкүй байна л бидээ. «Оросоор ярив» Тийн тийн. Тэгээд дугуй хамнигаанаар яаж нэрлэдэг вэ? Дугуй дүнгэрээ. Дүнгэрээ. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Машины тэрэгнээ дугуй машины дугуй гэж ухаандаа ярих чинь одоо машины зүнгэрээ тэрэгний зүнгэрээ гэж ярина ш дээ. Зүнгэрээ гэж ухаандаа ийм өнкөрч явдаг зөнгөрөө гэдэг байхгүй юу тийн. Тэгээд бөмбөг ямар хэлбэртэй вэ? Бүмбэрээ. Бүмбэрээ. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Бөөрөнкий гэж ярихгүй бүмбэрээ гэх тийн. «Оросоор ярив» Бүмбэрээ тийн бүмбэрээ. «Оросоор ярив» Юу дугуй байж болох вэ? Дүнгэрээ юу? Аанхаан. Дүнгэрээ гэж ухаандаа одоо тэрэгнээ зүнгэрээ, машины зүнгэрээ гэж ярих л даа ухаандаа. Зүнгэрээ гэж ухаандаа дугуй л байхгүй юу даа. «Оросоор ярив» Зөнгөрээ гэж ухаандаа. «Оросоор ярив» Зөнгөрээ гэж тийн зөнгөрээ гэж. Энэ ч бас аялгуутай тийн. «Оросоор ярив» Зөнгөрөгзэй хэлж болно уу? Болно болно болно болно тийн. Сайнзай. Сайнагзай. Сайнагзай. Тийн болно. Ухаандаа энэ чинь ухаандаа ухаандаа дугуй шиг гэсэн үг байхгүй юу даа. Тийм аялгуу болж байгаа ухаандаа орчуулуул ухаандаа. Энэ чинь бөмбөрөгзэй юм байна даа гэдэг чинь ухаандаа энэ чинь одоо бөөрөнхий юм шиг байна аа. Тийн тийм утгатай үг болж байгаа, ард нь юм залгаал тийн аялгуу залгаал. Жижигзэй гэж хэлж болхогү? Жижигзэй. Жижигзэй гэж хэлж болохгүй тийн. Жижиг тийн болохгүй болохгүй. Бас залгадаг үг гэж байна тийн. Үг болгонд тэр юмы чинь залгах утга нь алддана. Өөр болчино өөр үг болчино тийн. Юунээ үг болгоны дараагаар зай зуй залгаад байх юм бол тэр чинь тэгээл одоо бүр хачин юм болох л доо. Навтрагзай гэж хэлж болох уу? Навтар уу? Навтар л гэх л дээ хамнигасуул чинь. Навтар морь байна, навтар үхэр байна, навтар хүн байна гэж ярих. Навтар гэж ухаандаа намхан жижигхэн л гэсэн үг л дээ тийн. Навтрагзай. Тийн навтарзай навтархан навтархан л байна даа. Навтрагзай гэж хэлэх нь хайшаа юм даа. Зүгээр тэгж арай хэлж болохгүй тийн. Тийн болохгүй тийн болохгүй тийн тийн. «Оросоор ярив» Тэгээд ингээд түүгээд байвал ганц хоёр үг гарч магадгүй. Тэгээд ярикүй болохоор одоо мартаад байна аа. Ярикүй ш дээ энүүгээр чинь бид ярикүй ш дээ. Ярьдаггүй ш дээ. Зүгээр нэг аялгуу л байхаас тийн. Одоо күүгэм одоо юу гэдгийн одоо бацган минь гараад тэр ус аваад ир гэхэд жишээ нь тэр аялгуу л байхаас хамниган үгнүүд бол мартагдаа. Үнэндээ бол. Гэхдээ ганц нэг үг байх нь байна л даа. Жишээлвэл зэнгэрээ бүмбэрээ гээд үг байж л байна. Гэхдээ бол зэнгэрээ бүмбэрээн гэж ярих хүн одоо байкүй. Байкүй байкүй тийн ингээд мартагдаа. Тэгээд танай бага байхдаа танай ижий ав хоёр таныг яаж хариадаг байгаав, яаж магтдаг байгаав? Юу гэж хэлж байгаа вэ? Одоо тийн бидний үед одоо тийм одоо хараал магтаал бол яахав даа юу байхав дээ. Одоо одоо одоо күүгэм бэрх байна ч л гэж ярьдаг байсан тийн. Бэрх гэж ухаандаа. Бэрх. Одоо сайн сайн гэсэн үг л дээ бэрх байна. Хүүгэм бэрх л дээ бэрх одоо ус түлээгий минь одоо ойртуулаач бэрх байнавич гэж одоо миний багад жоохон хүүгдүүд ухаандаа нэг хоёр гурван одоо хагалдас бариад ингээд орж ирэхэд ухаандаа намайг хөөршөөгөөд ухаандаа ойшоогоод тэгээд хүүгэм одоо бэрх бэрх одоо ижийдээ тусалжээнэ. «Оросоор ярив» Тийн тийн. Бөрк л дөө тийн яг үнэн яг үнэн тийн тийн. «Оросоор ярив» Яаж загнадаг байгаа вэ? Яаж загнадаг байгаа вэ? Юу гэж кэлдэг байгаа вэ? Тэгээ одоо одоо моньд гээд сармагчингаа зулзагын нэрий хэлэхтө. Яадаг моньд вэ, яадаг холтос вэ гэж ухаандаа тийн. Холтос? Холтос тийн модны холтос. Тийн яадаг холтос вэ энэ чинь одоо. Яадаг. Холтос холтос модны одоо юу тийн. Модны холтос. Мөнди сармагчин тэ? Тийн моньд гэдэг чинь сармагчингийн зулзага байхгүй юу даа тийн. Моньд сармагчин тэгээд? Сармагчингийн зулзага. Тийн. «Оросоор ярив» Яадаг холтос гэж. Одоо тийн одоо ухаандаа энэ ч ухаандаа ер нь одоо ухаандаа тэр хараалыг цөөрөлж байгаа цөөрөлсөн үг шүү дээ энэ чинь. Моньд гэдэг чинь моньд гэж хараах чинь ухаандаа гоёшоосон үг байхгүй юу даа үнэндээ бол. Хараал биш. Гэхдээ бол цаанаа хараасан утгаа агуулгатай. Тийн яадаг моньд вэ гэж ухаандаа одоо тэр хөдөлгөөнтэй хүүхэд шүү дээ. Моньд гэдэг чинь модны мөчир дамжаад гүйж байдаг сармагчингийн зулзага. Холтос гэдэг чинь модны холтос. Энэ чинь одоо яадаг холтос вэ гэж ухаандаа тэр хүүхдийнгээ өхөөрдөж гоёшоож ярьсан үг байхгүй юу даа. Хэдийгээр хараал боловч гоёсоосон үг. Ерөөлийн үг байхгүй юу. За яахав дээ одоо зарим одоо жаахан тийм болчимгүй одоо ав ижий нар пизда наахуу гээд дуудна шүү дээ. Яадаг пизда вэ моньд чинь гээл одоо ингээл. Тийм одоо юугүй. Одоо би өнөө болтор би хүүгдүүдийгээ бол би долоон хүүхэдтэй хүн би. Би учиргүй хараал хэлж үзээгүй. Тэгээ яахав дээ хааяа нэг хэлж байсан байж болох юм аа би. Тэрний мэдэкүй байна тийн. Нэг их би хараадаггүй дээ хүүхдүүдээ. «Оросоор ярив» Бас ийм хараахдаа хэрэглэдэг үгнүүд ямар байна вэ? Өө янз янз. Тийн ер нь ухаандаа хүн ер нь юу ч загнаж болно хүүгдийгөө тийн тийн. Тэгээд одоо тэр л ав ижийн л одоо үг мэднэ дээ. Ухаан мэднэ одоо тэрийг бол асуудал байкүй. Хүүгдээ юу гэж загнах нь тэр ав ижийн ах дүү нарын тэр асуудал тийн. Заавал тэгж загнах ёстой ингэж загнах ёстой гэсэн тийм тийм юу байхгүй. Таныг яаж шууд загнадаг байгаа вэ? Би нэг их загнуулж байгаагүй ээ ав ижийдээ тийн. Киргидөө хэлэхгүй юу, киргидөө дуулаагүй юу? Одоо хиргидөө гэдэг чинь одоо тийм юу л үг л дээ тийн. Одоо яахав одоо энэ чинь бас л нэг одоо нэг талаар бол хараалын үг нэг талаар бол ухаандаа бас ерөөлийн үг болдын тийн. Тэрий чинь бас хоёр утгаар хэрэглэж болно тийн. Ямар үг? Энэ бол ухаандаа хөөрхий дөө гэсэн үг шүү дээ ерөнхийдөө бол үндсэн утга нь. Тэгээд нэг нь нэг нь болохоороо одоо мөн одоо мөн одоо мөн болоогүй байна даа ч гэх юм уу юу ч гэх юм одоо. Хөөрхий дөө одоо аягүй муухай гэсэн утгатай үг байхгүй юу хиргидөө гэдэг чинь ухаандаа тийн. Бас ийм хоёр утгатай үг байкүй юу тийн. Нэг нь болохоороо өхөөрдсөн киргидөө одоо миний хүүгэм одоо одоо хиргидөөдөө одоо гэдэг чинь ухаандаа одоо хүүгэм одоо өөрийнгөө хэмжээнд нэг юмыг хийсэн байна. Энэ ч одоо болж л байна гэсэн утгатай үг. Нэг нь болохоор ухаандаа ээ дээ хиргидөө гэдэг чинь тэгээд одоо бас нэг хараалын үг рүү орж байгаа юм уу даа ухаандаа тийн. Одоо нэг одоо юу ч одоо кирхидөө гэдэг чинь одоо юу гэсэн үг л дээ. «Оросоор ярив» Бас салаа утгатай үг. Салаа утгатай. Нэг нь ухаандаа хараалын үг болж болно. Нэг нь өхөөрдсөн хайрласан тийм ухаандаа магтсан үг тийн тийн. «Оросоор ярив» Хоёр салаа тийн тийн. «Оросоор ярив» Энэ хирхидөөтөй нэг өгүүлбэр ярьж өгөөч. Одоо хүүгэм боль. Наадах чинь хирхидөө гэж ухаандаа одоо миний хүү боль оо, одоо наад чинь муухай юм гэж. «Оросоор ярив» Тийн кирхидөө. За хүүгэм одоо бөрх байнич одоо кирхидөө гэж ухаандаа миний хүү сайн байна аа гэж ухаандаа нэг ёсондоо тийн. «Оросоор ярив» Тийн одоо хүүгэм одоо кирхидөө гэж ухаандаа миний хүүгэм одоо бас тусад орж байна ч гэж ухаандаа хүүгээ өхөөрөлж ярьж байгаа байхгүй юу нэг талдаа. Нөгөө талдаа болохоор бас хараал болж болно тийн. «Оросоор ярив» Би л тийгэж би л тийгэж ойлгогчи. Тиймэрхүү үг болов уу гэж. «Оросоор ярив» Тамбаа хэлэхгүй юу, тамбаа хэлэхгүй юу? Тамбаа? Тамбаа гэж одоо юу байдаг билээ? Тамбаа гэж мэдэкүй юм байна. Аа юм баарсан гэж хэлдэг байгаагө? Баарсан. Баархан гэж тийн. Хөөрхий дөө барсанх минь дээ гэж ухаандаа барсан хөөрхий л гэсэн үг л дээ. «Оросоор ярив» Тийн барсанхандаа барсанхандаа хүүгэм одоо гэж одоо ухаандаа миний одоо хүүгэм одоо одоо хөөрхий дөө миний хүү гэж одоо ухаандаа ярьдаг ш дээ. Барсанхандаа миний хүүгэм гэж ухаандаа өхөөрдсөн ухаандаа одоо хүүгээ өрөвдсөн хүүхдийгээ тийм л үг л дээ тийн. Утга нь утга нь болохоороо тийм. Барсанхандаа муу хүүгэм гэж ухаандаа миний хүү одоо хөөрхий дөө гэж ухаандаа тийм утгатай тийн. «Оросоор ярив» Бомбоо гэж үг байдаг байгаагө? Байх аа. Ямар утгатай вэ? Юу гэнэ ээ? Бомбоо гэж. Итухуй. «Оросоор ярив» Настангууд тэгж ярьдаг байгаагө? Яах вэ настангууд бол хүүхдийнгээ тэгж ярихгүй. Бомбоо гэхгүй. Тийн яахав өөр хоорондоо бол ярьж болно үетэнгүүд ухаандаа. Тэрнээс биш бол тэр бомбоо гэдэг үг чинь ухаандаатэр хүүхдүүдийн хажууд ярьдаг үг биш. «Оросоор ярив» Бөгсийг юу гэдэг вэ хамнигаанаар? Бөгс л гэнэ биддээ. Бөгс л гэх тийн. Бөгс л гэх тийн. «Оросоор ярив» Эмэгтэйчүүдийн эрхтэн бэлгэ. Эмэгтэйчүүдийн юугий чинь одоо тэрний мэдэхгүй байна аа ёстой. Юу гэдийн одоо. Ижий минь одоо одоо нэг их одоо тэгж л одоо ийм тийм гэж ярьдаггүй байсан тийн. Ав ижий нар тийн ярьдаггүй байсан тийн тийн. Ухаандаа одоо ухаандаа өхөөрдөж ухаандаа өө хүүгнээ минь одоо тамк нь улайсан байна гэж одоо эмэгтэй хүүгдийнгээ тамк нь гэж ухаандаа тамк гэсэн үг л дээ ухаандаа тийн. Тиймэрхүү маягаар төлөөлж ярьж байгаа байхгүй юу тийн. Тийн тэр эмэгтэй хүний одоо охиныгоо бацганыгаа бөгсийг бөгс гэхгүй өө хүүгнээ маань тамк нь улайсан байна гэж тэгж ухаандаа тамкар төлөөлүүлж ухаандаа тэгж байгаа юм. Төлөөлүүлж ухаандаа ярьж байгаа хэрэг байхгүй юу. Төлөөлүүлж ухаандаа арай өөрөөр одоо тийн. «Оросоор ярив» Яаж улай. Улайсан. Улайлт ухаандаа жоохон хүүхдүүд чинь ухаандаа ялангуяа эмэгтэй хүүхдүүдийн ухаандаа бэлгэ эрхтэн улайна биддээ ухаандаа шээсэндээ ухаандаа тийн. Тэхэд тэрний чинь ухаандаа одоо хуурай одоо пудр мудр түрхэж ухаандаа янзалдаг байсан. Өө хүүгнээ тамк нь улайсан байна гээд одоо пудр түрхэж мүрхэж ухаандаа тэгж. Эмэгтэйчүүд эрэгтэйчүүд хамаагүй юу? Тамк. Адилхан адилхан. Тийн адилхан адилхан. «Оросоор ярив» Нэг их одоо энэ бэлгэ эрхтний тухай бол би ийм үгий нэг их ав ижийгээсээ нэг ярьж байхы нь би сонсоогүй. Чухам одоо тэр дээр үед чухам одоо юу гэж ярьдаг байсым одоо бүү мэд. Орчин үеийн хэллэг тодорхой тийн. Дээр үеийн хэллэгээр бол ухаандаа манай ижий л хааяа нэг ухаандаа өө хүүгнээ тамк нь улайсан байна гэж тийн тэгж ухаандаа пудр түрхэж ухаандаа ингэж хуурайшуулж ухаандаа эдгээж байсан тал бий тийн. «Оросоор ярив» Тэгээ ер нь энэ хүний. «Оросоор ярив» Хүний биеийн антомын нэрнүүд бол одоо янз янзаар нэрлэдэг байсан байх л даа. Тэхдээ бол учиргүй манай буриадууд чинь тэгж хамаагүй хүүгдүүдийн хажууд юм ярихгүй. Бас их одоо бас культурны зонууд шүү дээ бас. Нэг учиргүй за яахав дээ зарим нэг нь. «Оросоор ярив» Тийн одоо кэрдэглээд ухаандаа хамаа намаагүй дуугардаг одоо ав ижий нар байсан л байх л даа. Тийн тэрнийг үгүйсгэх арга байкүй. Гэхдээ бол нэг их учиргүй тэгж нэг их хамаа намаагүй ярькүй шүү ер нь тийн. За. «Оросоор ярив» Тэгээд тэр охох гэдэг үг байдаг байгаагө? Тэр чинь ухаандаа сексийг хэлжээнэ. Тийн тийн охоно гэж ухаандаа секс л байкүй юу даа. Одоо ч гэсэн манай буриадууд чинь буриад хамнигадууд чинь одоо ярий ш дээ. Охоно гэж ярина ярина тийн ярина тийн. Одоо үетэнгүүд хоорондоо хааяа нэг тэр болгон өдөр болгон одоо охолцоно гэж ярихгүй ш дээ. Тэр чинь тухайн үедээ тохироо бүрдсэн үед ухаандаа ярихаас биш тэр бол маш одоо хомор хэл. Хомор. Энэ үгийн оронд аль нэг хэллэг. Энэ охох үгийг оронд аль нэг хэллэг хэргэлдэг вэ? Одоо секс л гэж орчин үеэр ярих юм биддээ тийн. Энэ орчин үед. Дээр үед? Дээр үед ухаандаа юу гэх юм дээ ухаандаа одоо одоо мэдкэ тэр дээр үеийн үг хэллэг одоо сайн мэдкүй байна зүгээр. Од харах од харах. Тэнгэр харуулах энэ тэр гэж бас тиймэрхүү улсууд үг одоо бол тийм юм байкүй л дээ байкүй. Тэнгэр харуулах. Тэнгэр харуулах дээш нь харуулна гэсэн үг байкүй юу. «Оросоор ярив» Тэгж хэлдэг байгаагө? Тийн одоо дээр үед ухаандаа дээр үед улсууд ухаандаа тийм нэг яриа байсныг би дуулсан. Тэрнээс биш би өөрөө хэлж ч яваагүй хүнээ хэлэхийг би сонсоогүй зүгээр. Тийн тийн. Тэнгэр харуулах. Энэ эрэгтэйчүүд тэнгэр харуулсан гэж. Яг үнэн. Тэнгэр харуулсан гэж ухаандаа ярих тийм ухаандаа. Бацган яахав, бацган яахав? Одоо бацган яахындээ бацган тэнгэр хараави л гэнэ биддээ. «Оросоор ярив» Уриалахдаа яаж уриалахдаа яаж урьдаг вэ? Урихдаа юу? Тэнгэр харъя. Үгүй ээ тийм юм зүгээр цагийн байдлаасаа болно тийн. Ярьж тохирч болно. Нэг жоохон хүч хэргэлж болно. За тэгээд айлгаж болно. Одоо энэ манай хүнээ ёс гэдэг чинь ухаантай амьтан болохоороо тэгээд янз бүрээр тийн янз бүрээр тийн. «Оросоор ярив» Ярьж тохирч болно. Янз бүр л байх шүү дээ тийн. «Оросоор ярив» Та бага байхад ямар орон сууцанд орон сууцад амьдардаг вэ? Одоо юу? Эсгий эсгий гэр. Дээр үе. Бага байхдаа. Бага байхдаа. Бага байхдаа юу? Бага байхдаа одоо сарайд амьдардаг байлаа. Эсгий гэрт амьдардаг байлаа. «Оросоор ярив» За тэгээд бүр том болоод цэргээс ирээд одоо яахав байшинтай болсон л доо тийн. «Оросоор ярив» Тэрнээс өмнө бол дан эсгий гэр сарайгаар л амьдардаг байсан. Зун болохоор сарай. Сарай? Тийн. Зуны байшин гэсэн ухаандаа тийн. Сарай сарай. Сарай гэдэг чинь зүгээр ийм банзаар барьсан зүгээр ийм дан байшин байкүй юу сэрүүн. Ухаандаа ухаандаа зуны дулаан цагт байдаг. Өвөл болохоороо эсгий гэрээ барина. «Оросоор ярив» Тийн тийн. Сарай юугаар барьдаг байгаа вэ? Янз бүрийн юмаар барина. Гарниз гэж ухаандаа ширхэг сайтай модыг цуулаад гарнизаар барьж болно. Сүүлийн үед банз модоор барьж болно. За тэгээд янз янзаар даа. Ер нь ихэнх нь модон материал л даа тэр чинь. Гарниз. Тийн гарниз гэж ухаандаа цуулбар гэсэн үг ухаандаа. «Оросоор ярив» Дээвэр ямар байдаг байгаа вэ? Ялгаа байхгүй модоороо л байна тийн. Гарниз чинь ухаандаа ийм ширхэг дагуу цуулахаар чинь ийм олон ийм юутэй ховилтой. Нөгөө банз шиг ийм хөрөөнд орсон юм шиг тэгш биш. Гээд нэг мод ингээд цуулахаар чинь заавал ховилтой гарна ш дээ ингээд. Тэгээд ингэж нийлүүлээд энэ энэ үенд уулзвар дээр нь дахин нэгийг тавиад тэгээд ингээд. «Оросоор ярив» Энэ зайгий нь зайгий нь ингээд хаачина. Бороо орно. Бороонд тэр нөгөө цуулбарынхаа нөгөө нарийн ширхэгүүд ингээд доошоо урсаад гадна талдаа гоожно. Бороо барагтай л гоожно гээд байкүй. «Оросоор ярив» Тэгээд дусаал гоожногүйгү? Дусаал дотогшоо бол гоожихгүй. Гоожсон ч одоо маш бага. Ганц нэгэн газар ухаандаа гоожихоос биш тийн. Тэр ихээр гоожно гэж байхгүй. Бүгд доошоо урсаад нөгөө ховилоо дагаад тийн. Дээр нь шороо яадаг кийдэг байгаагө? Яахав тиймэрхүү юмнууд суулгахад өвлийн байшинд бол шороо мороо хаяж болно. Зуны байшинд хаях шаардлага байхгүй гарнизаараа л байна тийн. «Оросоор ярив» Пийшин байгаа юм уу? Пийшин яахав дээ пийшин ч одоо хожуу үед одоо кирпож гарсны дараагаар л одоо пийшин бий болсон. Тэрнээс өмнө одоо чулуу мулуу одоо тэр газар ухаад одоо пийшин одоо янз бүрийн дээр үеийн юмнууд бол шал өөр л дөө. Чулуу тийн тийн. «Оросоор ярив» Чулуу шороогоор л барьдаг. «Оросоор ярив» Чулуу нь ямар гурван чулуу байгаагө? Тэр бол тулга гэж ярина. Одоо тэр ухаандаа гурван чулуу тавиад ухаандаа тогоо тавихлаар чинь тогоо хайшаа ч унахгүй ш дээ ухаандаа. Тэгээд дор нь гал түлнэ. Тэр чинь нөгөө задгай гал байкүй юу нэг ёсондоо бол задгай гал. «Оросоор ярив» Тулга тулга байхгүй юу? Тулгай байх аа. Одоо төмөр гурван хөлтэй тулга, дөрвөн хөлтэй тулга гээд дээр үед одоо байсан тийн. Байсан байсан тийн. «Оросоор ярив» Одоо ч одоо ч одоо музейд тулга байж л байна. Музейд л байна тийн. Одоо бол тулга хэргэлдэг газар одоо ер нь байж болох юм аа зүгээр. Тэрнийг үгүйсгэж болохгүй зүгээр. Хөдөө гадаа л гэхээс ямар энэ байшинг тэр тулгаар галлана гэж юу байхав дээ. Тэр чинь ил гал юм чинь тулга гэдэг чинь. Яахав хөдөө газар ухаандаа тулгатай айл бол зуны дулаан цагт ухаандаа гоё гал түлээд ухаандаа цай хоолоо хийж идэж болох юм. Тулгатай айлууд мэр сэр байдаг л даа. Хөдөөгүүр явж байхад. Та бага байхад ямар тоглоом нааддаг вэ? Багадаа юу? Багадаа. Бидний багад чинь одоо одоотой адил ийм олон төрлийн тоглоом байгаагүй. Нэг эрзин тоглоом байсан гээд гээд шахахад ухаандаа ингээд үлээдэг исгэрдэг нөгөө гээд тийн. «Оросоор ярив» Тийн тийн тэр нь ухаандаа туулай, нохой за нэг тиймэрхүү л амьтад байсан шиг санажээнэ. Ер нь ховор оо тэр магзинд ирэхгүй. Одоо их хомор байсан тийн. За тэгээд бид нар ч ахуйн байдлаар их тоглоно. Хагаар тоглоно, бөмбөг тоглоно. Бөмбөгөөр ч одоо олон төрлийн тоглоом тоглоно ш дээ. Тойролдоод ингээд тойруу одоо тоглож болно. Одоо лаптуу цохиж болно. Тэгээд одоо түрж хөөж болно. Ухаандаа хэн хол шидсэн нь ухаандаа бие биеийгээ түрээд явдаг байкүй юу гэх жишээний ухаандаа бөмбөгөөр олон төрлийн тоглоом. Хагаар тоглоно гэдэг чинь ухаандаа нөгөө ийм иймхэн жижигхэн модыг ухаандаа ийм модоор цохиж ухаандаа тэгээд нэг ёсны лаптуу л юм даа тийн. Тэгээ ийм нүх зураад нэг нь ухаандаа тэр нүхнийгээ үүдэн дээр бариад нөгөө хагаарыгаа цохино. Тэгээд тэр доторх нь ононо биддээ. Тэхэд нь нөгөө цаана нь отож байсан хүн чинь барьж аваад буцаад тэр дугаригсаа оруулна. Тэгээд оруулаад ухаандаа хожлоо авч ухаандаа тэр хүн байраа сэлгээд тэгж тиймэрхүү журмаар тоглодог байсан бидний бага үед тийн. Бидний үед ч одоотой адил тийм тоглоом наадгай маш хомор байхан. Картамин картамин тоглодог уу? Картимэн картимэн. Картмин. Картмин гэж. Картмин картмин. Тийм юм сонсоогүй юу? Үгүй. Тийм юм сонсоогүй юу? Үгүй. Яаж тоглодог наадагийн, картмен гэж? Тэр лаптаа шиг. Энэ лаптаа шиг. Лаптаа шиг уу? Картмен лаптаашиг картмен гэж одоо мэдэхгүй. Бид лаптуу л тоглодог. Лаптуу л гэдгийн бид нар. Энэ тийн. «Оросоор ярив» Энэ лаптууг чинь бөмбөгөөр тоглодог. Бөмбөгөөр тоглоно. Гурван төгрөгний бөмбөг гэж ийм жижиг алаг бөмбөг байх. «Оросоор ярив» Малик тийн иймхөөн бөмбөг жижигхэн бөмбөг. Том бөмбөг байх ийм том бөмбөг. Тэдээн одоо бацгадууд одоо хананд одоо цээжээр хөл өвдгөөр тэгж ухаандаа тэгж тоглодог тийн тийн. «Оросоор ярив» Тэрнээс одоо хөвүүдүүд одоо ийм жижигхэн бөмбөгөөр бол одоо лаптуудана даа. Төвөг нааддаг байгаагө төвөг тэвэг? Тэвэг тоглодог байсан. Тэгээд тэвгий чинь одоо бидний үед одоо би бол тэвэг сайн тоглодог байсан. «Оросоор ярив» Маш сайн тоглодог байсан. Бидний үед тэвгий чинь нөгөө багш нар тоглуулдгүй байсан. Тэр одоо манжийн дээр үеийн хятадын тоглоом гээд одоо тоглуулахгүй. Манж хятадын тоглоом болохоор тоглуулдгүй байсан. Гэхдээ бид нууцаар бид тоглодог. «Оросоор ярив» Тэвэг юугаар хийдэг байгаа вэ? Хонины хөрсийг ингээд хайчилж аваад тэгээд ингээд тэр чинь ингээд жижигхэнээрээ иймэрхүү урттайгаар хайчилж аваад тэгээд тэр чинь урт үс чинь ингээд гоё ингээд тал тал тийшээ гоё гарна ш дээ. Тэхэд нь одоо хар тугалгыг нимгэн болтол ингээд иймхээн нимхэн болтол цохиод тэгээд голд нь хүлээд тэгээд тэвэгтэйгээ аваачаад уячина нүхлөөд. Тэгээд л тэр чинь ухаандаа дээш шидэхлээр өшиглөхөөр дээшээ гараад доошоо буухдаа нөгөө сэлмэгэр өд нь ингээд гоё буугаад ийш тийшээ явахгүй, салхи малхинд хийсэхгүй. Тэр чинь яагаад гэвэл хүндрүүлэгчтэй учраас тугалгатай учраас. Тэгээл одоо тоглож өгнө дөө. Ер нь эрэгтэйчүүд нь манай дунд сургуульд байхад бол их тоглодог байсан. Тэгээд багшид баригдаал тэвгээ хураалгана даа. Дор нь хураагаал авна. Тэгээд бид нар яахав дээ хичээл тараад холдож ухаандаа тэр одоо тэр голын эрэг мэрэг одоо одоо тэр нарс марс мод ой мой руу очиж далд л тоглохгүй бол багш нарт баригдаад загнуулна өө. «Оросоор ярив» Энэ оёодол оёодол хамнигаанаар юу гэдэг оёодол оёх. Оёх уу? Тэгээд оёодол. Тийн оёх оёх шидэх шидэх оёх шидэх одоо одоо ухаандаа дээлийн товч шилбэ хаддаг биддээ. Одоо нөгөө монгол дээлийн товч шилбэ одоо тэр өмсөөд байж байдаг. Эдээрийн шахуу ухаандаа энэ товч хадах энэ товч шилбэ хадах чинь ухаандаа хадлэй гэж ярьдаг байсан тийн. Хадлэй. Хадлэй. Хадлэй гэж юу вэ? Хадлэй гэж оёо гэсэн үг ухаандаа одоо товч хадна, битүү хадна, шилбэ хадна гэж ухаандаа ярина тийн. Тэрнийг ухаандаа хамниганаар хадлэй гэдэг байсан байкүй юу. Хамниган хэл шүү дээ энэ чинь хадлэй гэдэг чинь. «Оросоор ярив» Хадлэй энэ байна тэ? Тийн наана чинь тийн. Одоо ухаандаа одоо энэ хамниган одоо нэг аман ухаандаа нэг уран оёдог хүн байна гэхэд чиний одоо энэ товч шилбий чинь хараад өө эний. Baatartsogt_stories_DJI_20230820_2 төгсөв. Baatartsogt_stories_DJI_20230820_3 эхлэв. Зөгсөн хадсан хүн байна одоо зэгсэн хадлэйтэй байна гэж ухаандаа тэгж ухаандаа гоёшоож байгаа байхгүй юу. «Оросоор ярив» Зөгсөн гэж одоо мэдэх үү зөгсөн гэж? Үгүй энэ юу вэ? Сайн гэсэн үг ухаандаа гоёо гоё гэсэн үг тийн. Зөгсөн. Тийн зөгсөн гэж ухаандаа. Хамниган үг? Тийн жинхэнэ хамниган үг тийн. Зөгсөн. Зөгсөн тийн. Энэ чинь одоо өө зэгсэн гоё хадсан байна гэж ухаандаа гоё хад тийн зөгсөн хадлаа. «Оросоор ярив» Сайн гоё болсон гоё болсон гэж тийн. «Оросоор ярив» Зөгсөн унааж гэж болох уу? Болно. Энэ чинь зөгсөн унааж байна, зөгсөн бацган байна. Энэ чинь аятайхан гоё бацган байна аа гэсэн үг байкүй юу тийн. «Оросоор ярив» Тийн тийн тийн. Зөгсөн гэдэг чинь ухаандаа. Зөгсөн тэнгэр гэж болох уу? Зөгсөн тэнгэр өнөөдөр зөгсөн тэнгэр гэж болох уу? Болно оо. Өнөөдөр тэнгэр сайхан байна аа овоо зөгсөн байна гэж ярьж болно тийн. Болно тийн болно тийн. «Оросоор ярив» Утга нь алдагдахгүй тийн. Утга нь алдагдахгүй тийн. Тийн зөгсөн тийн. «Оросоор ярив» Тэгээд хамнигаанаар ондоо үг дээлтэй холбоотой үг магадгүй. Харин би харж харж харж л байна. Тэгээд одоо санаанд орж өгөхгүй байна аа тийн. Заагаад өгөгтий ямар ямар юу. «Оросоор ярив» Гэхдээ бол тийн хадлэй ухаандаа энэ чинь өө энэ чинь зөгсөн юм байна. Би ярихдаа эний чинь зөгсөн хадсан байна аа тийн. Зэгсэн хадлэй байна тийн. Гэхдээ бол зүгээр одоо энэ оёо байна ш дээ дээлийн одоо энээнийг бол хадлэй гэж ярикүй шүү ярикүй. Өнөө оёдол гэж ярина. «Оросоор ярив» Үүнийг яаж нэрлэдэг вэ? Энэ харин энээнийг чинь ухаандаа оёо л гэх л дээ. Оёо шидээл оёо шидээл гэж ярих тийн. «Оросоор ярив» Энээний чинь товч шилбэ хадлэй гэж ухаандаа наад чинь тусгай хэллэг байкүй юу тийн тийн тийн. «Оросоор ярив» Тийн энэ энэ оёосыг бол. Энэ хадлэй юм уу? Хадлэй ухаандаа тийн. Ухаандаа ухаандаа тийн хадлэй хадлэй тийн хадлэй. Энэ оёонуудыг бол өөр. Энээнийг хадлэй гэхгүй ш дээ гэхгүй. Энээнийг оёо шидөөс л гэж ярина тийн. «Оросоор ярив» Тийн оёдол. «Оросоор ярив» Энэ хадлэй энд байна тэ? Тийн товч шилбэний хадлэй гэж ярина. «Оросоор ярив» Тийн тийн оёдол оёдол оёдол шидээс л гэж ярих л даа тийн. Оёдол оёдол гэж ярих л даа тийн тийн. Шидөөс. Шидөөс гэдэг чинь бас л хамниган үг л дээ. Оёо л гэсэн үг л дээ оёдол гэсэн үг. «Оросоор ярив» Тийн. «Оросоор ярив» Оёдол шидөөс хоёр ямар ялгаатай вэ? Ялгай байкүй ээ. Оёдол халх үг юм уу? Оёдол халх юм уу? Шидөөс. Оёдол оёдол шидөөс гэдэг нь хамниган үг. «Оросоор ярив» Оёдол гэдэг нь халх үг байкүй юу. Тэгээд орчин үе орчин үеийн хэллэг тийн. «Оросоор ярив» Өшөө ямар юм өшөө юу юу байдаг вэ? За жоохон би нойл ороод ирье. Хаанав? «Оросоор ярив» Энэ юу нь хаа байна, нойл нь хаа байна? Тэнд байна. «Оросоор ярив» Би юу яая полкоон дээр гараад би нэг гүйдэл хийх минь. Болох уу? Тамхи татах уу? Тийн. Аа за. «Оросоор ярив» Baatartsogt_stories_DJI_20230820_3 төгсөв. Baatartsogt_stories_DJI_20230820_4 эхлэв. «Оросоор ярив» Манай ав ижий хоёр хоёулаа. «Оросоор ярив» Гайнс гайнс. Өө байлгүй яахав. Түрүүвк. Түрүүвк. За. «Оросоор ярив» Хамры тамхийг. Аа татна татна. Хамрын тамхи. «Оросоор ярив» Гэхдээ манай чиг рүү бол ухаандаа хамниган буриад чиг рүү бол хамраа тамхийг бол маш бага татна. Халхчуул их татна тийн. «Оросоор ярив» Махуур махуур. Махуурх бас манай буриадууд чинь одоо ухаандаа хамниган буриадууд чинь одоо зажилна шүү дээ. Зажилдаг байсан одоо махуурхмдээ дэлгүүрт магзинд байкү болоод одоо үйлдвэрлэхөө болиод тэр жаахан ховордоод байна. Тэрнээс дээр үед бол. «Оросоор ярив» Дээр үед маш их зажилдаг байсан. Амны тамхи гэж ярьдаг байсан. «Оросоор ярив» Тийн. «Оросоор ярив» Энэ хамниган цүнх юм уу танай. Одоо тийм л юм болов уу даа. Иймэрхүү цүнхнүүдийг бол одоо хүн одоо уран эхнэрүүд одоо зөндөө л оёж ингэж яадаг байсан л даа энэ чинь. Энэ чинь одоо манай халх буриад хамниган одоо бүгд л иймэрхүү гоё одоо юу аяганээ даалин гээл одоо ийм савнуудыг одоо их оёж ингэж гоёшоож одоо зүү хатгаж ингэж оёж эний чинь биедээ авч явдаг ийм бас нэг манай л энэ хамниган буриадын л ухаандаа юу байкүй юу даа одоо тэр л ёш заншил соёл гэх юм уу даа хувийн одоо тийн. Гоё гоёор оёно ш дээ энэ чинь янз бүрийн өнгө хэмжээ дамжаа янз янз байх. «Оросоор ярив» За тэгээд тэр энээн тухай цаашаа ярья. Заагаад өгөгтий юу юу байна вэ, ямар? Наадах чинь яах вэ учиргүй нэг их юу яах л даа тийн суу суу. Тийн юу л дээ. Наана чинь одоо нэг их одоо нэрлээд одоо эний чинь ханцуй л гэх л дээ тийн. Энээний чинь ханцуй л гэдэг. Бас тэр хамнигадууд дотор чухам ямар нэр байсым бэ дээ. Би тэрнийг мэднэгүй, сонсоо ч үгүй юм байна тийн. Яахавдээ энэ энэ товч шилбэний хадлэй гэж ухаандаа би аргагүй ижийгээсээ ижийгээс сонсож байсан одоо тийн. Хоорондоо хоёр хамнигадууд манай ижий хамниган хүн байсан. Хамниган хөгшин орж ирээд өө энэ одоо бүр одоо хадлэй нь одоо гоё болсон байна гэж ухаандаа ижий бас их юм оёдог хүн байсан. Тэгээд тэр товч шилбий нь хараад тэгж ярьжээсний би бага байхдаа сонсож байсан. Тэрнээс биш. «Оросоор ярив» Үүнийг юу гэдэг бэ? Шилбэ шилбэ. Шилбэ. Тийн. «Оросоор ярив» Энэ нь болохоороо товч. Товч. Тийн товч шилбэ тийн. Би одоо яасан? Энэ товчийг шилбэд хийсэн. Тэгээд энийг яаж нэрлэдэг вэ? Товчлох л гэх. Товчлох. Тэгээд ийхэд минь яаж. Товчоо мулталх л гэнэ л дээ тийн. Товчоо тайл л гэх л дээ тийн. «Оросоор ярив» Өөрөөр хэлэхгүй ээ тийн. «Оросоор ярив» Энэ ийгээд дээр нь энэ юм? Зах. «Оросоор ярив» Тийн. Энийг? Энгэр. «Оросоор ярив» Энэ? Бүс. Бүс. Тэрний доод тал нь. Тийн хормой. Дотоод хормой гадаад хормой гээд ингээд. Энэ яаж? Наад чинь гадаад гадаад хормой нь. Наад чинь дотоод хормой нь. Дотоод хормой. Тийн. «Оросоор ярив» Үүнийг яаж нэрлэдэг вэ? Наады чинь одоо одоо юу л дээ энэ ухаандаа энд чинь ухаандаа ингээд том дэлгүүр байдым одоо одоо туруу гэж ярьдым манайхан. Туруу? Туруу тийн туруу. Туруу. Тийн. Туруу. Тийн туруу. Энийг бол яахав орчин үеийн хэллэг л дээ. Одоо туруутай дээл ухаандаа. «Оросоор ярив» Энэ доод тэр талын. Туруу буюу нударга гэж ярина. Туруу нудрага. Тийн нударга нударга. «Оросоор ярив» Биш ээ туруу гэдэг нь хамниган байж магадгүй. Тэрнээс биш юу юу гэлээ би энээний чинь туруу нударга нударга гэдэг чинь аргагүй л халх үг л дээ тийн. Энэ одоо халхчуул чинь ийм том гар нь харагдахгүй шахам том туруу хийгээл одоо нэлбэлгэл. «Оросоор ярив» Туруу гэж тэр морины туруу үүнтэй адилхан уу? Тийн адилхан яг туруу хэлбэртэй ш дээ. Туруу хэлбэрт тийн тийн. «Оросоор ярив» Яг одоо яг ийм яасан эндээсээ нарийхан тэгээд ийм салбарласан тэгээд одоо салбаганаад яг л одоо морины одоо хөл шиг хэлбэртэй хэлбэр нь. Тэгээ яахав туруу гэж нэрлэсэн. Энэ дотоод даавуу нь ямар нэртэй вэ? Одоо энэ энэ юу юу дээлийн юу юу энэ одоо ухаандаа дээлийн дотор л гэж ярих л даа энээний чинь. Энэ бол ямар ч даавуу байж болно тийн. Дээлийн дотор. Дээлийн дотор тийн. Дээлийн дөөлийн. Дээлийн дотор гэж тийн. Дөөлий. Дээлийн дотор л гэсэн үг л дээ тийн. «Оросоор ярив» Энэ чинь аялгаараа өөр өөр дуудагдана аа бас дөөл эмжээр. «Оросоор ярив» Эмжээр гэх. Яаж нэрлэдэг вэ? Тийн эмжээр эмжээр. Эмжээр. Тийн эмжээр. Эмжээр. Захны эмжээр, одоо энгэрийн эмжээр гээд ухаандаа. Энэ бас эмжээр үү? Эмжээр эмжээр. Бүгд эмжээр. Энэ энэ тусгай өнгөөр ингэж одоо хөвөөлсөн юу шүү дээ. Эмжээр тийн эмжээр. «Оросоор ярив» Харин тэр нэг хамниган үгий мэдэхгүй ялгаж мэдэхгүй байна зүгээр. Эмжээр л гэдэг байсан миний мэдэхийн. «Оросоор ярив» Энэ бас эмжээр үү? Эмжээр бүгд. «Оросоор ярив» Энийг ерөнхий юу гэдэг вэ? Одоо буриадууд болохоор дэгэл гэх. Дэгэл дэгэл тийн. «Оросоор ярив» Тийн буриад буриад хамнигадууд ер нь бүгд дэгэл гэх л дээ. Одоо халх орчин үеийн хэллэг бол дээл гэж ярьж байгаа юм тийн. «Оросоор ярив» хамниганаар яахав? Хамниганаар ухаандаа дэгэл гэж ярих дэгэл. Ухаандаа хамниган буриадын л үг байкүй юу даа ухаандаа. Энэ ухаандаа ийм тийн. «Оросоор ярив» Энэ дотор гадар хоёрын дунд нь ингээд юм хөвөн одоо тийн хөвөн хийгээд ухаандаа зузаалаад хавар намар хүйтэн үед одоо өмсдөг өмсдөг тийн тийн одоо юуг бол ухаандаа тийн юу ярьж байгаа хөвөнтэй дээл гэж ухаандаа хөвөнтэй дээлм. Ийм дангий нь болохоор тэрлэг гэж байгаа ухаандаа. Зуны үед дулаан үед тийн. «Оросоор ярив» Тэгээд энэ юу вэ? Энэ юм. Өө түрий түрий. «Оросоор ярив» Түрий түрий хоншоор л гэх л дээ. «Оросоор ярив» Энэ юу вэ? Энэ юу вэ, энэ юу вэ? Наадах чинь ул нь. Улам. Тийн ул. Ул. Тийн гутлы ул. Наадхы чинь одоо энэ ур талыг нь болохоор өлмий, өсгий гэж ярина. «Оросоор ярив» Тийн тийн тийн ухаандаа ухаандаа энэ гутлы чинь ухаандаа дотор нь ингэж ухаандаа өсгий одоо өсгий өлмий гэж ухаандаа урд хойд гэсэн үг л дээ орчуулахын бол. Тавхай гэхгүй юу, тавхай? Тавхай гэдэг чинь тавхай гэдэг чинь яг юун дээрээ ярина. Нүцгөн хөл дээр ярина. Тавхай гэдэг чинь нүцгөн хөл дээр ярина. Тийн энэ одоо одоо бараг л юу л дээ тавхай гэдэг чинь бараг л ерөнхийдөө хөлийн улыг л тэр чигээр нь тавхай гэх л дээ ер нь тийн. «Оросоор ярив» Тийн тийн тавхай. Ухаандаа хөл л гэсэн утгатай үг л дээ. Тэгээд танай дээр байгаа малгай ямар нэртэйв, юу гэдэг вэ? Энэ бол тоорцог малгай, тооровч гэдийм тооровш. «Оросоор ярив» Ямар ямар юу энэ харыг юу гэдэг вэ, тэр улаан? Энэ энэ их олон тайлбартай байдын. Хүн хүн янз янзаар тайлбарладымаа. «Оросоор ярив» Тийн тийн тийн. «Оросоор ярив» Энэ одоо нарны цацраг гэж байгаа юм. Энэ болохоороо тэр одоо омгийн одоо тоо ширээс нь ухаандаа тэр арван таван аймаг байна уу хэдэн аймаг байна тэр найман эцгийн энэ ухаандаа овог аймгийн ухаандаа тоогоор яасан одоо ухаандаа энэ нэг л тийм бэлгэдлийн чанартай юм л даа бүгдөөрөө тийн. Бүгдөөрөө бэлгэдлийн чанартай тийн гэх жишээтэй. Энэ хар нь юу вэ? Хар яахав дээ энэ одоо малгайн одоо хүрөө. Энэ бас одоо ухаандаа газар дэлхийг л ухаандаа дэлхийн бөмбөрцгийг л ухаандаа орлуулж хэлсэн эд л гэж ярьдаг л даа. Тэгээд газар газар өөр өөрөөр тайлбарладгийн тийн тийн тийн тийн. «Оросоор ярив» Тийн тийн. «Оросоор ярив» Юудэн малгай? Юүдэн малгай гэдэг чинь одоо ийм даавуун малгай байдым эмэгтэй хүний өмсдөг. Эмэгтэй тийн. «Оросоор ярив» Эрэгтэй хүнүүд өмсдөггүйгү? Эрэгтэй хүн өмсөнө өө өмсөнө. Тийн өмсөнө өмсөнө. Юүдэн өмсөнө. Юүдэн гэдэг чинь ухаандаа тийн. «Оросоор ярив» Ийм ухаандаа даавуун малгай шүү дээ ингээд. Тэгээд тэрий чинь ухаандаа ингээд аягүй гоёор дэлгэж тавиад ингэж нугалаад ингээд тэгээд тэгээд одоо ингэж малгай болгоод толгой дээрээ өмсдөг тийн. «Оросоор ярив» Яг ийм төрктэй байкүй юүдэн гэж. Ийм задгай байдаг байкүй юу. Тэрий чинь ингээд гоёор нугалана. Өө сайхан гоё нугалаад тэгээд тэр малгайн хэлбэрт оруулаад тэгээд толгой дээрээ тавиад тийм тийн. «Оросоор ярив» Өшөө ямар малгайнууд байдаг вэ? Одоо өвөл зуны малгай гэж байх даа. Тэгээд тэгээд малгайны төрлий чинь юунууд олон л доо. Өвөл зуны малгай, тэгээд л одоо юу ч гэж хэлмээр юм дээ байз. Лоовууз лоовууз. Лоовууз гэдэг чинь ухаандаа одоо үнэг хирсний тийм ангийн үсөөр хийсэн ухаандаа бас өөр хэлбэртэй тийм малгай шүү дээ тийн. «Оросоор ярив» Бас бас буриадууд хамниган буриадууд чинь тэрний чинь бас өмсөнө өө өмсөнө. Бас зохих хэмжээний бас өмсөнө. «Оросоор ярив» Тэгээд голцуу халхчуул их өмсдийн. «Оросоор ярив» Тийн ихэнхдээ голдуу. Манай нутаг руу ч гэсэн ухаандаа өсдиймаа орчин үед бас одоо хөдөө малд дулаахан малгай байкүй юу, маш дулаахан. «Оросоор ярив» Өвлийн хүйтэнд өмсөнө. Ангийн дандаа ангийн үсөөр хийсэн байна. «Оросоор ярив» Үнөг хярсны үсээр голцуу хийнэ дээ ер нь тийн. «Оросоор ярив» Тэр хувцасны тухай тэр киргөдөө гэж болхогү? Болох оо болох. Кирхидөө гэдэг чинь ухаандаа тэр одоо би хоёр утгатай гэж хэлээ биддээ тийм ээ. Тийн за юу бол нэг нь юу гэлээ сая? Киргидөө. Киргидөө тийн. Киргидөө дэгээл хэлж болхогү? Энэ дэгэл киргидөө гэж болхогү? Юуг? Энэ дэгэлийн киргидөө гэж хэлж болхогү? Арай л арай л утга нь салаалаад явчихна даа наадах чинь тийн. Ийм байж болно. Ухаандаа муухай одоо тийм урагдсан одоо тийм муухай дэгэл өмсөөд явбал кирхидөө наад муухай дээлээ тайл гэж ухаандаа тэгж хэлж болно тийн. Киргидөө муухай? Киргидөө одоо муухай муухай гэсэн үг байкүй юу даа ухаандаа. Тэр утгаар нь ухаандаа. Тэгээд тэгээд өгүүлбэр. Өгүүлбэр одоо кирхидөө одоо наад дээлээ тайл тайл. Юун муухай юм гээчив гэж ухаандаа тэгж ухаандаа загнах жишээний ухаандаа. «Оросоор ярив» Одоо ухаандаа ижий нь ухаандаа хүүхдээ ингэж ярьж болышдээ. Кирхидөө одоо чи ямар дөөл одоо өмсөөгөөч наадах чинь одоо одоо наадах чинь одоо муухай дээл биддээ. Муухай дээл тийн тийн. «Оросоор ярив» Киргидөө. Кирхидөө тийн хөөе хээе тийн. «Оросоор ярив» Би киргидөө дээл өмссөн гэж хэлж болхогү? Кирхидөө одоо наад чинь муухай дээл зүгээр тийм юу талаас хэлэхгүй ш дээ ухаандаа. Загнах маягаар хэлнэ шүү одоо хараах маягаар. Кирхидөө чи юу өмсөөв наадыгаа тайл гэж ухаандаа. «Оросоор ярив» Тийн тийн тиймэрхүү тийн. Тэрнээс биш. «Оросоор ярив» Зүгээр одоо тэгээд нөгөө утгаар ярих юм бол одоо наадах чинь утга нь шаал өөр болоод явчина. Тийм учраас наад чинь ухаандаа тийн чи муухай дээл өмссөн байна наадхыгаа тайл гэж гэж ухаандаа хүүхдээ загнаж байгаа тийм загнаж ухаандаа нэг ёсондоо одоо загнаж байгаа үг байкүй юу даа. Кирхидөө наад чинь одоо наад чинь муухай юм байна. Чи наадхыгаа тайл тийн. Тэгж одоо. Ийм утгатай. Тийн. Аа за. «Оросоор ярив» За тэгээд тэгээд тийрэн тухай та домог яриа сонссон уу? Тийрэн гэдэг сунс албин тийрэн албин тийрэн мам тийрэн мам тийрэн тийрэн чөтгөр. Чөтгөр үү? Чөтгөр тийн. Домог яриа сонссон уу, түүний тухай? За тийн тэр ч яахав дээ одоо тийрэн манайхан одоо чөтгөр тийрэн л гэж ярьдаг л даа. Тэгээд тийрэн чөтгөр хоёр чинь ухаандаа тэр тэр лам хувраг бөөнүүд ярихдаа бол хоёр өөр юм байдым. Тийрэн гэдэг нь ямар ч юм байдым, одоо чөтгөр гэдэг нь ямар ч юм байдым. Тэр талын юмыг би үнөндөө мэдэхгүй тийн. Тийн зүгээр тийм яриа одоо домог момог одоо байдаг л байх даа чухам одоо. Тийрний тухай чөтгөрийн тухай гэсэн юмыг би бол нэг их уншжаагаагүй юм байна тийн. Уншжаагаагүй тийн. Манай хамнигадууд чинь унших гэж ярихгүй ш дээ. Умших умших гэж ярина ш дээ аялгуугаар. Умших у н биш умших. «Оросоор ярив» Умших унших тийн м н хоёр тийн. Нэг нь н үсгөөр дуудна унших гээд. Энэ бол орчин үеийн хэллэг. Умших гэдэг чинь хамниган аялгуу болоод явчихна. Аан за за. Умших тийн. «Оросоор ярив» Та аль нэг хамнигаан оньсого мэдэх үү? Оньсого оньсого таавар. Оньсого бол яах вэ. Оньсогыг бол аялгуугаар нь оруулаад зүгээр ямар ч оньсого хэлж болно тийн. За. Мүсөн дээр мөнгө аяга гээл ухаандаа тийн гэх жишээний. Гэхдээ бол яг хамниган оньсого гэж байдаг л байх л даа. Зүгээр би тэрнийг сонсож байгаагүй юм байна тийн. Сонсжоогоогүй тийн. Манайхан тэгээд орчин үед тэгээд орчин үед ч юу байхав энэ ахуй амьдралын жишгээр бол олон л юу гарсан байх. Тэрний яахав дээ зүгээр л аялгуугаар нь хэлээл явна шүү дээ. Аялгуугаар хэлээл тэрнээс тусгай одоо тийм одоо зохиосон бий болгосон одоо юу хамниган оньсого гэж би л үзөөгүй юм байна. Зүгөөр надаас өмнө байсан байж болох юм. «Оросоор ярив» Энэ сар юм уу мөнгөн дээр мөсөн дээр? Аа тийн сар сар, тэнгэрийн сар. «Оросоор ярив» Юу нэг оньсого мэднэ гэх. Харин ганц ганц түүний эх л мэднэ. Түүний эцэс мэдэхгүй. Магадгүй та мэднэ та энэ оньсого мэднэ. За. За за. Одоо. «Оросоор ярив» Таван хөвүүн «монголоор биш» Таван хөвүүн таван хөвүүн? Таван хөвүүн. «монголоор биш» Тагнуул тангуул. Тангуул очээ. Тагнуул очээ. Таван хөвүүн тагнуул очээ. Хөлийн хуруу гэж байна уу? Хөлийн хуруу тийн. Аа харин тийм юм шиг байна. Эцэс энэ оньсогын эцэс та мэднэ үү? Үгүй үгүй мэдэхгүй юм байна тийн. «Оросоор ярив» Энд хамнигаан оньсого байгаа. Тийн. Хамнигаан оньсого байгаа. Та тэрнийг уншаад таавры нь. Таавры нь байхгүй. Таавар байхгүй. За уншаарай уншаарай. Төнгөрөөс төлөөтэй төр модонд хүлөөтэй күрөөтэй гэж газраас галаатай гэнэ үү. Ганц модон күрөөтэй гэж ухаандаа тэр юу вэ гэнэ. Энэ одоо юу л байх шиг байна даа. Сахилгаан юм уу даа янз нь аянга. «Оросоор ярив» сахилгаан? Тийн цахилгаан юм шиг байна зүгээр. Би тэгж л бодож байна. Энэ хариу байхгүй байна отряд байхгүй байна. Цахилгаан юм уу, сахилгаан юм уу? Цахилгаан. Одоо ухаандаа аянга аянга. Цахилгаан гэж ярихгүй л дээ. Аянга гэж ярина тийн. «Оросоор ярив» Энэ цахилгаа хамнигаан үг биш? Биш ээ биш. Аянга. Аянга ч биш. Аянгаа ч биш. Биш тийн. Тэгээд хамнигаанаар. Хамниганаар бол одоо чухам юуг хэлдгийг би мэдэхгүй байна үнэндээ бол тийн. «Оросоор ярив» Цааш уншаарай. Энэ ийгэж байна энэ. Котони хонкхор котони хонгхор хуц нь мөргөдөг гэж. Ухаандаа кот нь хонхор гэж ухаандаа хашаа хороог нь хэлж байгаа байкүй юу. Хашаа хороо. Тийн хашаа хороог нь ухаандаа ухаандаа хонь ямааны одоо хот хорио гэж ярьдаг биддээ. Хот гэдэг чинь тийн. Кот нь хонхгор гэж ухаандаа тэр хашаа нь ийм хонхгор. Тэгээд хуц нь мөргөлддөг гэж мөргөдөг гэж энэ ч одоо хот нь хонхгор хуц нь мөргөдөг гэдэг чинь одоо ямар оньсого байхав энэ чинь хариугүй болохоор. Хот нь хонхогор хуц нь мөргөдөг энэ. «Оросоор ярив» Энэ хонх дамар байж болох л юм байна тийн. Би төсөөлж байна тийн. Хонх дамар гэж бодож байна зүгээр тийн. Би сайн мэдэхгүй байна тийн. «Оросоор ярив» Тийн. Сөөр үгүй сөөр үгүй төмөө сөлөнгө давав аа гэж ухаандаа сөөр үгүй төмөө сөлөнгө давав аа гэж энэ зам харгуй юм болов уу даа. Сөөр үгүй гэдэг чинь ухаандаа нурууг хэлж байгаа байкүй юу даа. Сөөр. Сөөр гэдэг нь. «Оросоор ярив» Тийн тийн сөөр үгүй төмөө төмөө ч яахав тэмээ, таван хошуу малын нэг тийн. Сөлөнгө давав аа гэж ухаандаа тэр би зам юм уу л гэж бодож байна тийн. «Оросоор ярив» Одоо ингээд уул даваад явахыг ухаандаа уул даваад явлаа гэсэн. Энэ зам? Зам тийн. «Оросоор ярив» Сонирхолтой ш дээ. Уруул үгүй төмөгө гэнэ уруул үгүй төмөө л гэсэн үг л дээ. Өвсөө барна аа гэж. Уруул үгүй төмөө өвсөө барна гэдэг чинь одоо одоо юу байхав. Намраа улирал юм болов уу? Өшөө юу байхав, ямар юм байж болох уу? Уруул үгүй төмөө гэдэг чинь ухаандаа. «Оросоор ярив» Тийн аанхаа. «Оросоор ярив» Пажаарш байж болохым тийн. «Оросоор ярив» Пажаар пажаар пажаар байж болно. Эсвэл намрын улирал байж болно. Намрын улирал чинь өвс ногоо хагдраад үгүй болдог бидээ тийн. Тэрнийг хэлсэн байж болохым. Энэ хариугүй болохоор би сайн мэдэхгүй. Энэ чинь дан миний мэдэхгүй оньсого л доо тийн. «Оросоор ярив» Гэрээн хойно гэдэн годон гэнээ тийн. Гэдэн годон аан ус часу хайнан хай хайнан хайнан уураг тархи идэнгэ гэдрэг уруу унанг унанг тэр юу вэ гэнэ. Гэрээн хойно гэдэн годон ус часу хайван хайван уураг тархи идэнгэ гэдрэг уруу унанг унанг. Ёстой мэдэхгүй байна аа энээнийг. Мэдэхгүй оньсого би хааяа нэг уншдгиймаа тэгээд би учры нь тайлж чадаагүй л байна. Дуу хуур оньсого үлгэр гээд энд чинь бий л дээ зөндөө байгаа тийн. Энээнийг очоод та нар номтой юм чинь тэгээд гоёор судлана биз дээ тэгээд. Нам руу утсаар залгаад ухаандаа ярьж болно ш дээ, хаана ч байсан. Тийн чөлөөтэй, энэ миний утас юу байгаа. «Оросоор ярив» Тийн тийн тийн мэдэкүй юм гараад залга миний утас үргэлжийн л нөөлттэй байх тийн. Тэгж асууж болно. Мэдэх юм байвал би бас тийн. «Оросоор ярив» Тэгээд ахай таныг юу сайхан дуу дуулдаг гэсэн. Дуулах гэж оролдоно оо оролдоно оролдоно тийн оролдоно оролдоно тийн. «Оросоор ярив» Зөгсөн дуулах гэж хэлж болох уу? Өө болно болно болно. Болно болно тийн. Зөгсөн дуу дуулаарай. Зэгсэн дуу гэдэг чинь энэ чинь одоо давгүй гоё дуу байна гэсэн үг байхгүй юу даа. Одоо орчин үеэр орчуулах юм бол гоё дуу байна аа гэсэн үг зэгсэн дуу тийн. Одоо аргагүй хамниган. Зэгсэн дуу дуулаад өгөөрэй. За би ч би. «Оросоор ярив» Яахав ээ тийм нэг их дуучин хүн биш. Тэгээд одоо миний энэ монголын ариадогийн алтан фондод миний нэлээн хэдэн дуу бичээтэй байгаа. Хааяа нэг явж байдгийн тийн. Би энэ одоо культурны пердво хүн шүү дээ. Ойлгож байна уу? Культурны тэргүүний соёлын одоо ажилтан гэсэн үг. Тийн тэргүүний ажилтан. Ухаандаа яамны шагнал байкүй юу даа. Соёлын яамнаас өгсөн шагнал ухаандаа. Тэргүүний одоо сайн дуучин гэсэн үг л дээ тийн. Гавьяат биш гэхдээ засхуужны биш. Тэрний доод талын ухаандаа. Яам тийн яамны салбар. Та юу? Тийн би би би тийм дуучин, тийм цол хэргэмтэй тийн. Тийм шагналтай. «Оросоор ярив» Гэхдээ би заслуунжчих биш шүү тийн. Одоо тэгвэл худлаа болно шүү тийн тийн. «Оросоор ярив» За тэгээд нэг би араадиогийн алтан фондод бичүүлсэн нэг нэг хоёр гурван дуунаас дуулъя аа дуулъя. Дуулахаас буцахгүй тийн. Одоо энэ чинь ийм юм байна. Би ч бас би нэг арван найм естэйгөөсөө эхэлж би одоо сумынхаа тайзан дээр гарч дуулж эхэлсэн хүн. Манай ижий их зөгсөн дуулдаг хүн байсан. Тэгээд ижийхээ талыг дуурайсан. Манай ав ч бас мөчөөгөө өгөхгүй ээ бас хааяа нэг дуулдаг л байсан. Гэхдээ тэр болгон манай ижий бол тасархай хоолойтой хүн байсан, дэндүү. Нутагтаа бол одоо сайхан дуулдаг тийм ардын дууч хүн байсан тийн. «Оросоор ярив» За. Загалхан Онон манаа үерлөөд байна дөө Загасаараа л халиад урсаагсан гэнэгөөрэй Заяаны чинь ганц л захиулжийн дөө Залхуутайдөө цаашханаа гэсэн гэнэгөөрэй. Хамниган шог дуу байкүй юу. «Оросоор ярив» Энэ дуу хоёр гурван бадагтай ш дээ. Байх аа. Энэ миний хоолой жаахан яагаад байна. Тийн тэгээд нэг хоолой эвгүй байна тийн. Закиулжийнэ ямар утгатай вэ, закиулах? Давтуулж байна гэсэн үг. Цааш нь үргэлжлүүлжийнэ гээд ухаандаа. Концертон дээр дуу дахиулдаг биддээ. Одоо тэрэн шиг. Закиулжийнэ биш биш. Ухаандаа захиа өгч байна гэсэн үг ухаандаа. Одоо хариу нэхэж байна гэсэн үг ухаандаа. Хариу явуулж байна гэсэн үг. Захиулжийнэ ухаандаа тэр хүн чамд тэгж хэлүүлсэн байна аа гэсэн үг байкүй юу. Хайртайхан ганц чинь закиулжийнэ дөө Хаядаа л цаашханаа л гэсэн гэнэгөөрэй. Ухаандаа одоо чамаас хариу нэхэж байна гэсэн үг. Хариу нэхэж байна. Хэлүүлжийнэ чамд ухаандаа гэж. Ухаандаа хоёр хүний хооронд гурав дахь хүн ухаандаа дамжуулжаагаа дуу байкүй юу даа. Нэг хүнөөс нь очоод нөгөө хүнд ухаандаа тэр хүн чинь тэгж захиулж байна аа ухаандаа тэр одоо тэр хийж байгаа ажил байгаа бол хая цааш нь гэж ухаандаа тийм утгатай. «Оросоор ярив» Тэгээд энэ кэн тэр көвүүн тэр бацгаанаасаа захиу. Тийм ээ тийм. Көвүүн нь ч юм уу бацган нь ч юм уу ухаандаа тэр хоёрын хооронд л ухаандаа гурав дахь хүн нь ухаандаа нэгнээс нэгэнд очоод ухаандаа хэлж байгаа үг л байкүй юу. Тэрнийг ухаандаа дуу болгоцон. Та тэр хөвүүн бацганаасаа хариу яажийнэ. Одоо ухаандаа хөвүүн нь бацганаасаа хариу нэхсийм үү, бацган нь хөвүүнээсээ нэхсийм үү бүү мэд. Тэгээд тэр хоёрын хооронд гурав дахь хүн ухаандаа зуучилж ухаандаа очиж ухаандаа ухаандаа дуулж байсан байна л даа. Дуулж ухаандаа тэр чинь энэ урлагийн юугээр ухаандаа тэр чинь дуу болгоод тэгээд яахав нэгнээс нэгэнд очоод ухаандаа ингэж дуулсан л үг байкүй юу. «Оросоор ярив» Энэ дууг хэн дуулдаг вэ? Бацган ч дуулж болхогү, хөвүүн ч дуулж болхогү? Тийн одоо тэрний юуг бол би одоо сайн мэдэхгүй байна. Хэн ч дуулж болно. Ямар ч байсан гурав дахь хүн очиж л ухаандаа тэр одоо хэлсэн үгий нь дамжуулж байгаа утгатай дуу тийн. «Оросоор ярив» Тийн тийн. «Оросоор ярив» Нааш ир. Дэлдэнхэн чикитэйкэн көөреөкөн минь дөө Дөлстэй лахудаа л морихон доо Дөмийдөө өвтэйкөн төрөө нэг көвүүн минь Дээлтэй лахудаа л күнкэндөө гэж. Энэ яахав шог дуу шог дуу. Шог дуу. Тэгээд энэ ухаандаа ийм утга утга нь ийм байкүй юу. Ухаандаа ухаандаа эрэгтэй хүндээ зориулсан эмэгтэй хүний дуу. «Оросоор ярив» Тийн тийн ухаандаа одоо нэг нютгаа таньдаг хөвүүнийг л ухаандаа жаахан одоо ингэж шооч маягаар ухаандаа аа нөгөө дээлтэй лахдаа хүнхөндөө гэж ухаандаа чи нэг дээл өмссөн болохоороо чи хүн юм байна даа гэж ухаандаа хэлж байгаа байкүй юу тийн. Ухаандаа жаахан тийм доромж үг ч юм уу юу ч юм одоо. Тиймэрхүү нэг хошин болохоороо жаахан үг хэллэг нь жаахан тийм тийм утгатай дуу. «Оросоор ярив» За дахиад цааш нь. Самбайтайхан бүжинхэнөө. Baatartsogt_stories_DJI_20230820_4 төгсөв. Baatartsogt_stories_DJI_20230820_5 эхлэв. Барсанханыг чинь дөөг Самбалзууланхан сөмбөлзүүлэнхэн явнаа л гэчий дөө Санаатайхан чимханаа л санах л гөөвий видөө хөө Сөм сөмкнөөр мөндийгөө илгөөнөөлөө бичий дөө гэж бас л хошин дуу тийн. «Оросоор ярив» Бацган энэ бацганы дуугү, хөвүүнээ дуугү? Энэ ухаандаа юу л дээ одоо одоо бацганы л дуу юм шиг байгаан. Сөмк сөмкнөөр мөндийгөө илгөөнөө бичдөө гэдэг нь хэнд нь ч байж болох тийн. Сөм сөмхнөөр ухаандаа мэнд дамжуулаарай гэсэн үг одоо ухаандаа сөм сөмхөн гэдэг чинь ухаандаа нууцгайхан нууцгайхан мэндийгөө амьд мэнд байгаагаа мэдэгдэж байгаарай, захиа бичээрэй л гэсэн үг бүр утгачилбал тийн. Тийм л утгатай дуу байкүй юу тийн тийн тийн. «Оросоор ярив» За би нэх олон дуу дуулдаггүй юм өө тэгээд. Цөөкөн хэдэн хамнигадаанхай дууг л дуулдын. Би голцуу л би энэ гурван дууг л ер нь голцуу дуулдын. Тэгээд бас яахав дээ найр наадамд бол дуулахдаа буриадтай холиод дуулчдаг байкүй юу. «Оросоор ярив» Тийн тийн. «Оросоор ярив» За нэг буриад дуу дуулчих уу? Дуулагтий. «Оросоор ярив» Заян заян заяөгээл Заяаны эел аяагаа гээл өгөв Байдан байдан байдаагөөнээеэл Буриадын нэеэ л нютагаа өө. Тэгээ энэ найр наадам болно. Одоо буриад дуугаа дуулж бид хэд нөгөө хамниган буриадууд болохоороо буриад дуу зонхилно л доо ер нь тийн. Хамниган дуу бол ер нь за ер нь тэр болгон бараг дуулахгүй дээ. Яахав дээ шаардлагатай гэж үзвэл нэг одоо мань мэтээр бол одоо нэг ганц нэгэн дуу дуулна. Гэхдээ бас дуулдаг улсууд бий бий байгаа тийн. Цөөхөн байгаа тийн. Хааяа нэг дуулдын тийн. Гэхдээ бол маш цөөхөн. Голцуу л буриад дуугаа дуулна даа. «Оросоор ярив» Хамнигасууд өөрсдөө хамниган гэж нэрлэдэг үү? Хамниган тийн хамниган гэж нэрлэх. Ондоо нэр байдаггүйгү? Аа тэгээд одоо ер нь одоо манай монголд бол хамниган л гэж явдаг ер нь тийн хамнигад. Гадагшаа гарахаараа түнгүүс мүнгүүс ээвэнк мээвэнк одоо юу гэнэ вэ. Тийм одоо тэгээд янз янз л байдын байна лээ тийн. Энэ номон дээр чинь одоо энэ энэ номон дээр бүгд бичээтэй байх тийн. Асуулт байхгүй энээн дээрээс бүгдий нь уншихад бүгд гараад ирнэ тийн. Халимаг яахав? Халимаг болохоороо тэр юу ш дээ торгууд үндэстэн байкүй юу. Тийн гэхдээ монгол гаралтай. Энэ торгууд мянгад юу юу одоо цаатан маатан чинь одоо бүгд бүгд л одоо өөр өөр аялгатай л болохоос бүгд монгол улс бүгд монгол улс. Тийн монгол туургатан монгол туургатан байкүй юу ухаандаа. Дотроо бол ингээд хамниган буриад одоо мянгад өөлд баяд ингээд дархад цаатан гээд бүгд дархад цаатан хоёр нэг шүү дээ. Ингээд бүгд ингээд л өөр өөрсдийн аялга хэллэгээр ингээд яриад явцан болохоос биш одоо ингээд ямар ч одоо одоо цаатантай очоод ингээд бид ярихад бол орчуулах хэрэг байкүй ш дээ. Орчуулах хэрэг байкүй. Шууд л ярина. Тийн шууд л ярина. За яахав ганц нэг үг хэллэг нэр үг мүг тийн тэмдэг нэр энэ тэр жаахан өөр өөр байж болох тийн. Тэрнээс биш тийн тэрнээс биш. «Оросоор ярив» Тийн тийн. «Оросоор ярив» Тийн одоо дөрвөд баяд гээд дөрвөд баяд гээл баруун. «Оросоор ярив» Манай энэ хамаг хамаг монголчууд чинь ер нь орчуулах ч хэрэг байкүй л дээ. «Оросоор ярив» За би танд одоо энэ зураг харуулаад та үүнийг сайн хараад энэ зураг дөөр юу болжийнэ вэ, кэн байнав, юу байнав. Энэ одоо. Тэгвэл тэр ийгөөл тэр нэг юм. Муужгайтайгаа тоголжийнэ. Нааджийнэ гэсэн үг л дээ. За тэр цаана одоо сандал байна. За энэ одоо юу гөөч нь ямар хөргөгч мөргөгч ханын шүүгээ л харагдаж байна даа. Муужгай нь явжээнэ. За энэ цагаа цаг байна даа энэ. Цаг л юм шиг байна. Цагаар тоглоно ч гэхэд хаашаа юм тэгээд нэг нэг көвүүн л байх шиг байна даа энд. За энэ одоо тэр муурны муужгайн тухай одоо ав ижийтэй л яриад байх шиг байна. Асуултын тэмдэгтэй болохоороо дүүдээ энэ одоо маамуугаар энэ күүклөөрөө тогложийнэ. За энэ одоо энэ хувцасаа л өмсжийнэ одоо гадагшаа л гарах гэж байгаа юм шиг байна. За энэ одоо ижийтэйгээ гадагшаа гарлаа. Нохойгоо мартаа юм болов уу даа энд одоо асуултын тэмдэг байна. За энэ хаалга. Хамниганаар яригтий. Энэ одоо хаалга онгойлгох гээд зогсжийнавдаа янз нь. За энэ гадагшаа гараа. За энэ одоо гудманд одоо энэ загас наймалцжаагаа нэг күн дөөр ирээд одоо көөрөлдөм юм уу яанам тэнд. За даа тэр ч яахан. Энэ одоо энэ энэ одоо мод байжээнэ. За нөгөө л муужгайгаа ярьсаар явна даа. Энэ нохой хүтөлцөн байна. Муужгайтайгаа муужгайгаа л гэж ярьж байх шиг. Муужгай асуулт байна. За энд одоо энд ийгээд одоо ганцаараа яана. Арай л уйлаагүй байх даа энэ. Энд одоо ганцаараа суугаад юу ч хийнэм. Аа муужгай тэгээд байж байтар энэ муужгай нь ирдэг юм байна даа. За муужгай ирээд муужгай эрхлүүлж байна тийн. Байж байгаарай байж байгаарай. Энэ уйлахдаа нүднөөс юу гардаг вэ? Нулимс гарна тийн. Аа тэр амнаас? Амнаасаа биш нүднөөсөө гарна биддээ. Нулимс нулимс гэж ярьдаг байкүй юу тийн. Амнаас юу гардаг вэ? Амнаас нь уу? Амнаас нь одоо дуу авиа л гарна биддээ. Амнаас шүлс гарна тийн. Жоохон хүүхэд чинь ухаандаа шүлс нь гоождог байкүй юу. Жоохон хүүхэд том хүнд учиргүй шуухоод явж байхав том хүн гэж юу байхав дээ том хүүгэд тийн. Жоохон одоо тийм одоо жоохон одоо хэдэн сартай хүүхэд ч юм уу одоо ганц хоёр настай хүүхдийн шүлс нь ингээд гардаг байкүй юу тийн. Хамраас юу гардаг вэ? Хамраас нус гарна. Нус. Тийн нису гэх. Нису нису нису. Нисоо гоожуулаад юуэд явначээ. Наад нюсогоо арчаач кюгоо гэж. Энэ зөвхөн аялгуу л байкүй юу даа тийн. Нисо л гэх тийн нисо. Энэ юу энэ хоёр юу вэ? Чимархай. Дахин хэлнэ үү. Чимархай. Чамархай л гэсэн үг байкүй юу даа. Аялгуунд ороод чимархай гэж ухаандаа а-г нь и-гээр дуудаж байгаа чимархай гэж. Ялгаа нь тэр л байгаа юм тийн. «Оросоор ярив» Энэ. Аа нюд нюд нюд гэх тийн. Нюд. Тийн нюд. «Оросоор ярив» Ухаандаа одоо зарим одоо хамнигачууд ухаандаа буриадад одоо нүдий чинь хоёр шархи гэж бас ярина аа. Тэр ч бараг харааж байгаа үг л дээ. Муу муу одоо ухаандаа нүдний ухаандаа хамгийн муу үг нь байкүй юу даа. Нүд бол олон тайлбартай байх л даа бодвол тийн. Одоо мэлмий мэлмий гээл одоо зөндөө үг байгаа ш дээ нүдий чинь нэрлэдэг. Тэгээ яахав дээ хамниган буриадууд чинь болохоороо нид л гэх л дээ тийн. «Оросоор ярив» Тийн нид л гэх л дээ тийн. Энэ юу вэ? Нидө нидө. Шид шид л гэх тийн. Энэ хоёр. Тийн одоо наад чинь хөмсөг гэх л дээ хөмсөг. Аялгуу нь жаахан хамниган тал руугаа байхаас хөмсөг гэсэн үг байкүй юу. Көмсөг гээд арай нөгөө ө-гий нь ү болгоод күмсөг тийн күмсөг л гэх. Одоо өөр юугий нь би мэдэхгүй байна. Чухам хөмсгийг өөрөөр өөрөөр юу гэж нэрлэдэг байсым дээр үед бүү мэд ээ. Өнитгэ. Хөмсөг. Өнитгэ хэлэхгүй юу? Аан? Өнитгэ. Өнитгө. Өнитгөх. Өнитгө гэж ухаандаа өнитгө гэж хэлж болно оо тийн болно. Болно тийн болно тийн тийн. Өнитгө гэдэг чинь өнитгө тийн өнитгө гэж бас нэг тийм бас хэллэг байх аа. Би хэлсий ш дээ, олон нэр байдаг юм аа гэж. Өнитгө гэж хэлж болно. Өнитгө гэдэг чинь ухаандаа яг хөмсөг биш л дээ. Ухаандаа энэ хэсгийг хэлж байгаа байкүй юу. Ухаандаа хөмсөгнээ энэ хэсгийг духтай нь оруулаад ингээд тийн тийн нэлэнхийд нь нэрлэсэн өнитгө гэж тийн өнитгө. Тэгээд энэ үсий нь юу гэдэг вэ? Сормуус. Сормуусаас өөр хэллэгийг би мэдээгүй юм байна аа тийн. Дуулаа ч үгүй юм байна. «Оросоор ярив» Энэ юу вэ? Хацар гэх. Энэ юу вэ? Төвөнк. Энэ энэ тэрийг чинь төвөнх л гэх. Төвөнхөөс өөр одоо нэршил одоо мэдэкүй байна аа тийн. Төвөнх тийн. Энэ яахав дээ эрүү л гэх л дээ тийн. Үүнийг юу гэдэг вэ? Энэ ооч л гэх л дээ. Энэ ооч ухаандаа энэ ооч гэж ярьдым. Ооч сахал гэж ухаандаа эндээ ургуулсан сахлыг ооч гэж хэлдэг байкүй юу. Тийн ооч ооч гэж ухаандаа эний чинь ухаандаа энэ хоёры чинь ооч сахал тийн ооч сахал. Энэ одоо энэ одоо хамниган хэллэг юм уу, одоо жинхэнэ одоо орчин үеийн хэллэг юм уу би сайн мэдэкүй байна тийн. Тийн ооч ооч ооч ооч ооч тийн ооч. Тийн о-гоор тийн. «Оросоор ярив» Энэ сахал. Тийн ялгаа байхгүй ооч сахал гэж. Бас ооч. Энэ энэ хоёры чинь ухаандаа ооч сахал гэдэг байкүй юу тийн. Тийн энэ хоёрыг тийн. Энэ юу вэ? Уруул. Шүдийг юунаас гаргадаг вэ ургадаг вэ? Айн? Шүд юунаас ургадаг вэ? Наад чинь одоо юу л дээ орсгой шүд гэж л ярьдгийн тийн орсгой гэж ухаандаа ингээд ухаандаа бусдаасаа ухаандаа ингэж ухаандаа зайтай ургаж ийм орсгор шүдтэй гэж ярьдаг биддээ тийн. Орсгой шүд л гэдгийн тийн. Тэр энэ шүд байна. Аа тийн. «Оросоор ярив» Аа буйл буйл. Буйл. Ухаандаа шүд суудаг энээнийг тийн тийн. Буйл буйл тийн буйл тийн тийн буйл тийн буйл тийн. «Оросоор ярив» Буйл тийн б у й л буйл. «Оросоор ярив» Буйл буйл л гэдгийм даа тийн одоо манайхан. Өөрөөр хэлж байхыг би сонсоогүй юм байна. «Оросоор ярив» Энэ ерөнхийдөө юу гэдэг вэ? Юу угаадаг вэ? Аа нюур. «Оросоор ярив» Нюур угаах гэж ярих л даа хамниган. Тэгвэл би танд хоёр тэр зураг харуулна. Тэгээл бас тэрээнийг сайхнаар хараад л юу кэн байнав юу гэнэ юу болжийнав гэж. За энэ одоо. Хамниганаараа. Хамниганаараа. За энэ энэ зураг дээр харж байгаа энэ хоёр одоо одоо энэ дөлгүүрөөс хэлээм авсан байна. Хэлээм гэж талхы хэлжээнэ. Хэлөөм тийн хлеб гэсэн үг байкүй юу даа орос үг. Тэрний чинь ухаандаа манай хамнигадууд чинь ухаандаа хэлөөм гэж дууддаг байкүй юу тийн хэлөөм тийн. Энэ чинь зүгээр аялгуутай л үг байкүй юу дуудлага тийн. Хлеб хэлээм хоёр чинь нэг л үг шүү дээ тийн. Тэрнийг дуудахад хлеб гэхийн оронд л ухаандаа ухаандаа хэлөөм гэж дууддаг байкүй юу. Тийн хэлөөм. Цаана нь муужгай байжээнэ. Тэгээ бодвол одоо ижий нь юм байгаа биддээ бодвол тэр цаана одоо юунд нь энэ саванд л одоо юм юүлжийх шиг байна. Юүлэх гэж ярина шүү дээ манай буриадууд чинь. За тэгээд энэ чинь нэг л зураг юм байна. Энэ одоо энэ сагснаас савнаас одоо юм гаргаж байна. Бодвол дөлгүүрээс авсан хоршооноос авсан хоршооноос хоршоо гэж ярих. Дэлгүүр гэж ярихгүй ш дээ энэ буриад хамнигадууд чинь хоршоо гэж ярих. «Оросоор ярив» Тийн хоршоо. Хоршоо дэлгүүр үү? Дэлгүүр тийн. Хоршоо. Тийн хоршоо. За за сандал ширээ ч муужгай ч яахав тэнд байжээнэ. Хоршоо энэ хамниган үг буриад үг. Хамниган үг хамниган аялгуу. Хамниган аялгуу байкүй юу тийн. Хоршоо гэдэг чинь ухаандаа одоо юу шүү дээ орчин үед чинь хоршоо гэж ярьдаг ш дээ тийн. Тэрний чинь ухаандаа хамнигачуул чинь ухаандаа одоо дэлгүүрийг бол ухаандаа энэ орчин үе чинь хоршоог бол ухаандаа дэлгүүр. Манай дээр үед чинь ухаандаа энд анх дэлгүүр гарч байхад хоршоо гэж нэрлэдэг байсан байгаа юм. Тэгээ манайхан ухаандаа хамниган буриадууд чинь тэгж хоршоо гэж нэрлэж сурсан. Одоо настайхан улсууд надаас дээш улсууд чинь одоо дэлгүүр яваад иржийнэ гэж бараг ярикүй. Хоршоонд яваад иржийнэв хоршоо яваад иржийнэв гэж ухаандаа тэгж ярих. Дэлгүүр яваад иржийнээ гэсэн үг байкүй юу. Одоо маний маниас доош болохоороо дэлгүүр гэж ярина. За энэ ч яахав сагсан дотроос юм аваад л ижийдээ өхө хүүхдийн тухай л юм байна даа тийн. За энэ хоёр одоо сагсаа бариад одоо явлаа одоо. Ижий нь баяртай гээд ижий нь гэж ярина ш дээ. Ижий нь баяртай гээд энэ хоёр нь одоо баяртай гээд одоо энэ бодвол дэлгүүр явж байна. Сагс барьсныг бодоход дэлгүүр явж байгаа юм биддээ бодвол. За энэ нэг хоёр алаг үхэр идөөлжийна даа. Тэр цаана уулан дөөр хоёр күүгчүүл одоо юу хийнэм дээ. Би бас сайн харнагүй. Нюдний шилгүй болохоороо. Чиний шил чинь хэд үү, нэмэх хасах? Хасах. Хасах уу аан. Миний нэмэх. Таных нэмэх үү? Давай давай. Нэмэх хэд үү, нэг хоёр гурав? Хоёр. Хоёр? Хоёр байна биш үү? Нэг хагас. Нэг хагас уу? Гэгээ болно уу? Гэгээ болновдээ харъя. Аа нэг муухан тодруулж байна аа. Энэ хоёр ч одоо юу болоод байгаан. Жимс түүж байгаа юм болов уу даа бодвол ууланд очоод. Сагстай л явж байгаа юм байна. За за энэ ч яахав одоо оо энэ бил үү? Аа тийн энэ хоёр жаахан энэ тоглоом наадан энэ бодвол аа нэг гөлгөө дотор нь аа гөлгөө гүлөг нь гүлгөө дотор нь хийгээд явсым болов уу? Гүлөгтэйгөө л яажийнэ. Энд халуун сав байна. Энэ халуун сав л гэж ярьдым даа эний чинь одоо. Дээр үед ямар халуун сав гэж байсан биш дээ. Домбо л гэж байлаа ш дээ одоо. Домбон дотор чинь халуун цай хийгээд одоо ийм битүү одоо зузаан юугаар одоо тийм ширдэг сав дээл мээлээр хучаад ороогоод тэгээд хадгалдаг. Өдрийн хагасыг барина аа тэр нь тийн барина хөргөхгүй. Тиймэрхүү байсан тийн. Одоо бол халуун сав. За энэ ч яахав дээд талых нь. Энэ энэ байна. Энэ одоо сагсан дотроо одоо юу ч хийсэн байсан юм даа бодвол одоо идэж уух л юм байгаа бидээ. Идөөлөх л гэж байх шиг байна даа янз нь энэ. Цаана нь муужгай нь гүйж явна. Муужгайнууд нь нохой нь гүйж явна. Инагай нь гүйж явна даа. Тиймэрхүү л зураг байна даа миний ойлгоцоор. Оо за. Тийн. За баярлалаа. За. За энэ номон дээр чинь бас давгүй юм биш. Энээнийг одоо очиж байгаад та нар энэ номыг сая аваатав? Гүй ээ хэдэн жилийн өмнө. Хэдэн жил хэдэн жилийн өмнө авсан уу? Хэдэн жил гэж та нар арван найман оноос л хойш авсан байж таараа. Энэ чинь арван найман онд хэвлэгдсэн ном шүү арван найман оны долоон сард хэвлэгдсэн. Долоон сард бол уу найман сард бол уу тийн. Энэ тэр үеөр чинь энэ манай монголд энэ Хэнтий аймгийн Дадал суманд олон улсын одоо энэ хэл урлагийн соёлын өдрүүд болсын тийн гурав хоног болсон. Тэгээд хаа хаанаасаа ирсэн? Өвөр монголоос, Оросын буриад, за тэгээл одоо монголын бүх буриад. Ингээд олон улсын одоо юу юу соёлын том наадам болсын. Тэгээд би тэнд хамниган дуунд түрүүлж байсын. Тийн түрүүлж одоо түрүүлөөд түрүүлөөд одоо нөгөө культурны пертве авч байсан шагнал авч байсан тийн. «Оросоор ярив» Заримдаа хүмүүс нугас хамнигаан сахиус гэж хэлдэг. Ямар юм гэнэ үү? «Монголоор биш» Зарим хүнгүүд нугас нугас шувуу бол. За тийн шувуу. Хамниганы сахиус. Сахиур аргагүй аргагүй. Тэр чинь ухаандаа монголын нууц товчоонд гардаг ш дээ ухаандаа. Өд нь салхийн уруу тэр одоо ингээд тэр Бодончар мунхаг гэдэг чинь тэр Балжийн голоор тэр одоо ах дүү нараа салаад явж байхдаа тэнд өвөлжсөн байгаа. Тэгээд өвсөн өмбүүл бариад. Өмбүүл гэдэг чинь одоо өвсөн балгаар гэсэн үг л дээ. Тэгээд бариад тэнд өвөлж тэгээд тэр одоо энэ нугас шувууг агнаж одоо нум сумаар. Тэгээд үд нь ингээд салхийн уруу одоо хийсээд ингээд одоо явж байх тэрэнд одоо хүн байна аа гэж мэдэгджийдэг. Нугас шувуу агнадаг хүн байна аа гэдгийг мэдэгджийсэн гэж тийм домог яриа домог ч юу байхав дээ. Монголын нууц товчоонд гардаг л даа бүр өөрөө энэ чинь одоо тийн. Тэгж өвөлжжийсөн. Тэгээд өвсөн өмбүүл бариад одоо Дадалын Дадал сумаас баруун хойшоо өвсөн өмбүүлий нь дуурайлгаад ингээд одоо бас хүн амьтанд үзүүлэхэд үзлэг маягаар тэнд юм байдаг л даа. Та нар үзсэн үү гүй юу тэрнийг? «Оросоор ярив» Тэгээд нугас агнаж болох уу? Болно оо. Болно оо одоо бол нугас агнаж байх хүн байкүй л дээ. Тийн ер нь одоо тэгээд тэр нь шувуу хөөцөлдөөл явж байна гэж одоо одоо улс эх орон мана күгжөөд одоо мах шөл элбэг болоод. Тэгээд яахав дээ шаардлагатай хүн нэг ганц нэгийг буудаж болохын. Тэрнээс тэгээд мах гээч юм байкүй жижигхэн шувуу юм чинь. Мах гэхийм гарахгүй ш дээ тэнчээнээс. Нэг иймхөөн юм л гарах ердөө тийн. «Оросоор ярив» Тийн жижигхөөн юм гары ш дээ. «Оросоор ярив» Тийн үд сүдтэй болохоор нөгөө том овортой харагдахаас биш яг ингээд агнахад чинь би ч бас хүүгэд байхдаа бас нэг ганц хоёрыг бас агнаж л байсан. Тэхэд одоо мах нь жижигхөөн юм. Хоёр иймхөөн юм гарах, хоёр өвчүүний хоёр талаас. Тэгээл дуусаа өөр юм байкүй. Бусад нь бүгд яс. Тэгээд хамнигаансууд загас барьдаг? Өө барилгүй яахав. Одоо яг. Ямар загас барьдаг вэ? Одоо энэ Ононд байгаа загасыг л одоо ер нь голд ямар загас байна тэр бүгдийг л барина. Янз бүр. Гутаар загас барьдаг уу? Гутаар загас барина. Гутаар гэдэг чинь гоё загас ш дээ. Гутаарын элэг гэдэг чинь гэдсэнд тэр аяараа. Гутаар гутаар загас гэдэг чинь ухаандаа соомны төрлийн загас шүү дээ. Тэрний чинь элэг нь гээд ийм ухаа ягаан тэр чинь гэдсэнд аягүй их байдын. Тэрний чинь аваад шил дотор барианы шил дотор хийгээд ингээд наранд тавьчиж байгаа. Өөрөө хайлаад жинхэнэ одоо чистний загасны тос гарна. «Оросоор ярив» Печинд. «Оросоор ярив» Тос гардаг уу? Тос болно, элэг нь хайлаад. Наранд наранд ингээд тавьчдаг байкүй юу. Тэгээд тэгээд хайлаад тэр нь одоо загасны цэвэр тос. Чистийн тос. Тэрээний яаж хэргэлдэг вэ? Одоо тэгээд одоо шатанхай матанхай, тэгээд одоо энэ чих хатгуул барих гээл одоо ер нь загаснаа тос хэрэглэхгүй юм ууж болно. Ходоодонд сайн. Энэ бүх юманд сайн загаснаа тос. Жинхэнэ одоо органик юм байкүй юу. «Оросоор ярив» Тийн одоо ямар ч химийн хольц байкүй. Үйлвөрлөөгүй өөрөөрөө яг л өөрөөрөө яг одоо органик цэвэр тийн. «Оросоор ярив» Энэ загасны тосыг яаж нэрлэдэг вэ? Айн? Хамниган үг байгаа юу? Хамниган үгэнд үү? Загасны тосыг. Загасны тосыг хамниган үгэнд загасны тос л гэнэ биддээ. Өөр юу гэхэв дээ тийн. Загасны тос л гэх л дээ тийн. «Оросоор ярив» Би ч одоо загасны тосыг дээр үед тэр одоо олон зуун жилийн өмнө ч чухам юу гэж нэрлэснийг мань мэт мэдэхгүй л дээ. Юу гэж нэрлэдгийн бас нэг нэр байсан л байгаа тийн. Байсан л байгаа тийн зохих хэмжээний тийн. «Оросоор ярив» Загас барихын өмнө ямар нэг шившлэг хийдэг үү? Ер нь одоо энэ хамниган хамниган буриадууд чинь ер нь ганц манайх биш дээ тэгээд цаатан маатан гээд одоо энэ дэлхийн олон үндэстэнд энэ энэ уул усаар хангай ийм уулархаг одоо ан мантай газарт нутгалж байгаа олон үндэстэн ястан байна ш дээ ганц манай монгол биш дэлхий даяар тархсан. Тэдээн бол чухам бас ёс жаягтай л даа. Манайхин бол одоо баян хангай л гэж залбирна шүү дээ тийн. Тусгай уншлага муншлага байдаг л юм гэсэн. Мань маний үед тийм юм уншиж мэдкүй л дээ тийн. Баян хангай минь хишгээ хайрлаарай гэж залбирна. Өмнө нь тэ? Өмнө нь тийн. Дараа нь? Дараа нь одоо баян хангайн хишигт ваар ваар гэж ухаандаа барлана. Ухаандаа баярлалаа гэсэн үг байкүй юу даа. Баян хангайдаа баярлалаа. Баян хангай ваар ваар. «Оросоор ярив» Ан ч юм уу загасны байдал хамаагүй юу? Юу гэнэ үү? Анчин ч загасчин ч. Ялгаагүй ялгаагүй. Одинако. Баян хангайг. Баян хангай л тийн тийн. «Оросоор ярив» Нэгэнт л байгаа тэр одоо уул ус гол мөрөн хангай дэлхийгээсээ л хүртэж баян хангай баян хангай хишгээ хайрла гэж ухаандаа. Тэгж заавал ухаандаа гуйдаг байхгүй юу. Тэгээд ангаа барьсан хойноо одоо баян хангай ваар ваар гэж ухаандаа баяр баян хангайдаа баярлалаа гэсэн үг юм биддээ утгатай тийн. «Оросоор ярив» Үнэг үнэг барихдаа тэр хоншоор. Хоншоорын үзүүр огтлоод нарийн ийм юм хийдэг байсан бэ? Тийм юм бас тийм тийм ёс үйлддэг тийм зарим нэгэн анчин байсан. Би бас харжээсэн. «Оросоор ярив» Нэг ганц удаа харж үзсэн. «Оросоор ярив» Тийн ганц удаа харж үзсэн. Би бол бас ганц хоёр үнэг бас би өөрөө би ахотик хүн л дээ тийн. «Оросоор ярив» Хар багаасаа манай аав том сумын одоо гишүүн одоо тэр ангийн гишүүн ангийн даалгавар одоо зузаан ирдэг байсан одоо жил болгон. Тэрэн дээр чинь яваад очихоор төд төд гээд тоотой. Шувуу төд гээд. Би тэрнийг жоохон одоо арваадтай арван хэдтэй байхдаа тэрний чинь одоо би шувуугий нь их бууддаг. Шувууны даалгавар ирнэ. Зурамнээ арьс, тарваганээ арьс гээд одоо ингээд туулайн арьс гээд тэр болгоныг чинь би бас ганц нэгий нь бас агнадаг намнадаг байсан тийн. Тэгээд. Тэгээд та тэгдэгсэнтө? Би тэгж үзөөгүй үзөөгүй тийн. «Оросоор ярив» Тэрний чинь ухаандаа их янзтай би тэр хүнээ тэр настай надааг бодвол олон ах хүн байсан л даа. Тэгээд тэр одоо үнэг буудаад тэгээд үнэгний арьсыг сайхан битүүгээр өвчөөд тэгээд шилэн хүзүүнээ махыг ингээд гурав дөрөв огтлоод энэ дөрвөн юунээ энэ юу булчингий нь огтлоод тэгээд нуруугий нь бас ингэж хөндлөн сийчиж өгөөд тэгээд. Ганц үнэг дээр? Аан? Ганц үнэг дээр? Зөвхөн үнэгэн дээр. Зөвхөн үнэг. Тийн зөвхөн үнэг. Тэгээд сүүлнийх нь халт халт хөндөнө. Бүр тас отлохгүй ингэж үлгөөд. Тэгээд унтаж байгаа юм шиг. Тэгээ хамры нүх рүү үзүүрий нь шургуулаад тэгээд ингээд монцойлоод тавьдгийн байна лээ. Би тэрний нүдөөрөө харсан тийн. Нэг л удаа харсан би. «Оросоор ярив» Тэгээ үнэгэн дээр тийм ёс үйлддэг юм байна лээ. Би нэг удаа харж байсан. Бусад юман дээр тэгж одоо огтож сийчихийг би үзөөгүй ээ. Энэ нь ямар учиртай вэ? Одоо мэдкүй. Одоо тэгээд одоо юу гэдийм даа одоо үнэг бол араатан амьтан шүү дээ махчин амьтан. Одоо тэгээд одоо дахин одоо битий босч ирээрэй гэсэн утгатай байдым уу одоо юу байдын бүү мэд ээ. Тэрний одоо тэгж худлаа яриад яахав дээ. Тэрнийг одоо мэднэгүй. Тэгж л одоо аргагүй л тэгж хийж байсныг үзсэн. Би тэрний арван хэдтэй хүүхэд байсан тэгээд тэрний ямар учиртай та сийчээд байгаавч гэж асуугаагүй. Тэр ч намд юм хэлээгүй. «Оросоор ярив» Ингэдэг ёстой юм аа л гээд тэгээд унтуулж байгаа юм л гэсэн утгатай л үг хэлсэн. Тэрнээс биш өөр юм яриагүй. «Оросоор ярив» Доён шатаадаг байгаагө? Юу? Доён шатаадаг байгаагө? Доён гэдэг чинь ухаандаа үхэгсдийн одоо нас барагсдын хойноос хоолы нь өгч байна гэсэн үг доён гэдэг чинь. Аа тийм үү? Тийн. «Оросоор ярив» Манайхан доён гэж ухаандаа хүн нас бары ш дээ. Тэгээд ухаандаа одоо тэр гэртэй тэр чинь мэдээж нэг хоёр гурван хононо биддээ ухаандаа гэртээ ухаандаа гэртээ байлгадаг шүү дээ ухаандаа нөгөө өдөр судрыг нь хүлээгээд. Тэгж хоорондоо ухаандаа хийгээр хооллоно гэж доён шатаана гэж ухаандаа идэж уух юмнаас нь ухаандаа ингээд уугиулж цог гал дээр тавьж ухаандаа утаа гаргадаг байкүй юу. Тэрний доён гэдийм. Та нар болохоор өөр доён асуугаад байна уу? «Оросоор ярив» Baatartsogt_stories_DJI_20230820_5 төгсөв. Baatartsogt_stories_DJI_20230820_6 эхлэв. «Оросоор ярив» Агнуурт гарахдаа тэр доён шатаадаг байгаа юмгү? Ямар юманд? Агнуурт гарахдаа. Доён доён шатаана гэж би л дуулаагүй юм байна. Би хараа ч үгүй. «Оросоор ярив» Тэгээ одоо яахав одоо анд гарахдаа бол ухаандаа гэрээсээ ухаандаа тэр идээ будаа юм хум өргөнө л дөө бас тийн өргөнө өргөнө тийн. Гарахдаа өргөнө тийн одоо ухаандаа өргөнө гэдэг чинь ухаандаа залбирна гэсэн үг. Одоо баян хангай хишгээ хайрлаарай гэж ухаандаа гэр бараанаасаа өргөж болно. Хөдөө очоод өргөж болно. Тэр агнаж байгаа улсууд ухаандаа шалтгаална тийн. «Оросоор ярив» Сан тавьдаг уу, сан сан? Сан тавьдаг уу? Сан тавина аа тийн. Тавина тавина одоо арц уугиулна гэсэн үг тийн. Тэрнийг гэртээ үйлдэнэ тийн гэртээ үйлдэнэ. Гэртээ. Тийн гэртээ үйлдэнэ тийн. За хөдөө ч үйлдэж болно л доо тийн. Жоохон арц авч яваад ухаандаа очоод тэгээд агнах газартаа очоод чулуун дээр тавиад тэгээд ухаандаа одоо тийн. «Оросоор ярив» Арцаа уугиулаад сайхан сан тавиад тэгээд тэр авч яваа юмнаасаа ухаандаа хангай дэлхийдээ өргөөд тэгээд одоо баян хангай хишгээ хайрла аа гэж ухаандаа ингэж хэлж болно тийн. Янз янз. Хүн хүнөөс шалтгаална. «Оросоор ярив» Ан хийхийн өмнө зарим анчин тэр модон дээр хүний дүрс сийлдэг үү? Тийм юм манай нутагт тийм юм байкүй. Би л үзөөгүй юм байна. Дуулаа ч үгүй юм байна ер нь тийн. «Оросоор ярив» Тийн тийн. Тэр баруун аймаг цаатан маатан одоо тиймэрхүү газрууд байж болох юм. Одоо мэдэхгүй тэгээд би л дуулаагүй, үзөө ч үгүй тийн. «Оросоор ярив» Анчин ойдоо хонохдоо ямар нэг энээнтэй холбоотой ямар нэг ёс заншил байгаа юу? Тэр ойд хонох. Үгүй ээ одоо тэр юу яахав дээ одоо ухаандаа орой ухаандаа хоол цайгаа идээд тэгээд ухаандаа гулуун гэж ухаандаа одоо түүдэг. «Оросоор ярив» Тийм юм түлээд ухаандаа тэр чинь ингээд тойрч суугаад яриа ярина ш дээ. Тэхдээ үлгөр л их байсан. Тийн үлгөр үлгөр голдуу л ярьдаг байсан. Ямар үлгэр? Яахав одоо тэгээд үлгэр ямар ч байж болно ш дээ тийн. Үлгэр бол ар араас нь олон төрлийн үлгөр тэрнээс одоо тэгээд аль настай хүнээс үлгөр сонсоно. За тэгээд юу яана. Энд ямар учир байна? Бас гүй ээ яахав дээ хангай дэлхийгээ баясгаж. «Оросоор ярив» Тийн тийн ухаандаа уул усны эзэн чинь үлгэр их сонсох дуртай гэж ухаандаа тэгж үздэг. «Оросоор ярив» Тийн тийн тэгээ ухаандаа үлгэр их ярьдаг. Домог үлгэр домог үлгэр их ярьдаг байсан гэж байгаа юм дээр үеийн анчид. Ер нь тэгээд ерөнхийд мань ч гэсэн хөдөө гадаа явж байхад тэгээ л одоо тэгээ л голцуу л одоо урд өмнө тэгж агнаж явсан, тийм үлгөр дээр тэгж гардаг ш дээ гэж тиймэрхүү л юм ярина ш дээ. Тэрнээс ямар авгай хүүхэн одоо элдэв хангайн юм ярихгүй ш дээ. Хөдөө одоо уул усыг хүндэтгэнэ. Хамаа намаагүй тэр хараа мараа хэлэхгүй. Бас ан хийнэ гэдэг чинь нарийн дэг журамтай бас. «Оросоор ярив» Тэр агнадаг ангийн нэрээр нь нэрлэж болхогү? Болох ээ болох. Тэхдээ юу л дээ. Ер нь тэгээд уул хангайд явж байгаа хүн бол хамаагүй уул усны нэр хэлэхгүй. «Оросоор ярив» Уул усны нэр ухаандаа хайрхан одоо том уулнууд байна ш дээ одоо. Энэний нэрийг учиргүй дуудаад байкүй шүү ер нь. Тэгээ хэрвээ дуудах болбол гуу жалгаар нь дуудна ухаандаа. Тэрнээ хөндий энэнээ хөндий гэж ухаандаа доогуур доогуур дуудна. Тэрнээс тийм хайрхан гээд дээш нь тэр овоо руу нь заахгүй тийн. «Оросоор ярив» Тийн долийн тийм одоо хөндий долийн. «Оросоор ярив» Долийн тийн. «Оросоор ярив» Хайрхан. Хайрхан. Том ийм уулыг чинь ухаандаа хайрхан гэх. Нэрий нь нэрий нь ер нь барагтай дуудакүй. Яахав дуудах шаардлагатай үедээ дуудна л биддээ мэдээж тийн. Гэхдээ бол нэг их нээх дуудахыгаа бол гоёшоохгүй шүү. Ер нь одоо ухаандаа ан хийж яваа хүн бол ер нь хангай дэлхийдээ залбирч л явна. Баян хангайдаа хишгээ хайрлаарай гэж ухаандаа ер нь тэгээд одоо одоо ер нь одоо ална барина гэж тийм үг ярихгүй ш дээ. Барина л гэж ярина тийн барина намнана гэж ухаандаа. «Оросоор ярив» Тэрнээс одоо ална буудна гэж ярихгүй ш дээ. «Оросоор ярив» Тэр ер нь тийн тийн. Буудахын оронд юу гэдэг вэ? Буудахын оронд уу? Тийн. Буудахын оронд буудахыг ч яахав буудна одоо үсэргөөд үсэргөөд одоо одоо гөвшөөд хаялаа ч гэдгийм уу юу ч гэдгийн тиймэрхүү үгээр орлуулна аа. Гэхдээ буудах гэдэг үг бол ерөнхийдөө хэрэглэгдэнэ. Алсан алсан хойноо одоо намналаа гэж ярина даа. Тийн тийн тийн. «Оросоор ярив» За баян хангайдаа хишгээ өг өө ваар ваар гэж ухаандаа тэр одоо одоо буудсан ангийн хажууд очоод бас хэлж болно тийн. Янз янз л даа. Хүн хүнөөсөө шалтгаална. За. «Оросоор ярив» Гулвуун гэж юу вэ? Гулвуун гулвуун гэж түүдэг гал. Түүнийг яаж шатаадаг вэ, яаж хийдэг вэ? Хийж ядаад байх юм байхгүй. Зүгээр одоо хуурай мод авчраад л ингэж жоохон овоолоол тэгээд л хуурай өвс одоо модны хуурай мөчрий чинь асаагаал тэгээд урд хоёр гурван талд нь чулуу тавиад тэгээд тэрэн дээр тогоогоо тавиад тэгээд нэг ёсондоо хээрийн пэйч байхгүй юу даа. «Оросоор ярив» Тийн нэг ёсондоо ухаандаа бол хээрийн задгай. Гулвуун энэ мод биш. Биш. Гулвуун гэхлээрээ одоо зүгээр түүдэг тэр галаа л гулвуун гэж байгаа байкүй юу даа. Тийн ухаандаа жаахан ингээд одоо ухаандаа хоол цайгаа тэр түүдэг гулвуун дээрээ ухаандаа одоо түлөөд гулвууныгаа ухаандаа их болгосныгоо гулвуун гэж ухаандаа орой унтах болоод жоохон арай нөгөө тогоо шанагаа ингээд авцан болохоор дээр нь нөгөө юу болно биддээ буцалж барих юмгүй болно биддээ. Тэхэд нь жаахан галаа нэмхий чинь гулвуун гэж ярьж байгаа юм. Тийн гулвуун гэдэг чинь ухаандаа юу л дээ түүдэг галыг л гулвуун гэх л дээ тийн. Ерөнхийдөө бол тийн. «Оросоор ярив» Яахав гулвууны чинь ухаандаа тийн гулвууныг ухаандаа юу орой унтах болохоор арай ихэсгэдэг байкүй юу ухаандаа. Галы нь ихэсгэж тэрнийг л гулвуун гэнэ тийн. Их түүдэг. Тийн одоо ухаандаа галы нь жаахан одоо ухаандаа түлж байгаа түлээнийхээ хэмжээг жаахан нэмээд өхлөөр чинь арай хүчтэй элчтэй их том томхон гал болж асна биддээ тэр чинь мэдээж. Элч дулаанаа холхон өгнө. Тэрнийг л ухаандаа гулвуун гэдэг байкүй юу тийн. «Оросоор ярив» Тийн тийн тийн. Жижигхэн энэ гулвуун биш. Гулвуун биш түүдэг. «Оросоор ярив» Эдхунцаг эдхунцаг гэж сонссон уу? Эдхунцаг гэж юу вэ? Эд юу? Эдхунцаг. Эдхунцаг эдхунцаг. Эдхунцаг аа? Юу? Эдхунцаг талиаван. Талиаван эдхунцаг хоёр нь юу вэ? Дуулаагүй юу? Сонсоогүйтө? Гүй би нэг л сонсоогүй үг байх чинь. Юу гэнэ ээ? Эд эд юу гэнэ ээ? Эдхунцаг. Эдхунсаг. Эдхунцаг. Эдхунцаг. Эдхунцаг. Ер нь ямар үйл явдаг гардын тэр наад юу чинь? Нэг зүү мод. Аа? Нэг зүү мод баавгай агнахад тэгээд энэ хоёр үзүүртэй хоёр салаатай мод. Хүшүүргэ л юм байна л даа. Хүшүүр? Тийн хүшүүр. Үүнийг хүшүүр гэдэг? Тийн хүшүүргэ гэдгийн тийн. «Оросоор ярив» Тийн хүшүүргэ. Ухаандаа ингээд баавгай гэдэг чинь нүхэнд ичдэг, өвөл нь унтдаг. Тэгээд очоод ингээд ийм хоёр шургааг шургааг гэдэг чинь нарийн урт мод гэсэн үг л дээ. Бүдүүн мод ухаандаа ийм бүдүүнтэй тийн. «Оросоор ярив» Шургааг ийм. Тэгээд тэрний чинь дөрөв таван метрийн урттайгаар яагаад тэгээд ингээд нүхэн дээр ингээд тэвхэднэ. Одоо ингээд доош нь дарах. Тэгээд одоо тэр. «Оросоор ярив» Юу байдгийн одоо дээрээс нь тэр баавгай гэдэг чинь ухаандаа тэр юун дотроо ичээндээ яахдаа ийм юутэй амьсгалдаг ийм жижигхэн ийм нүхтэй байдаг гэж байгаа. «Оросоор ярив» Би үзөөгүй л дээ. Тэгээд тэрийг нь модоор хатгаад унтаж байгаа баавгайг сэрээдэг. Баавгай тэгээл босоол архираал тэгээд нүхний амсар гүйнэ бидээ. Гүйгээд тэр нөгөө ийм ацалсан модны чинь доогуур толгойгоо хийнгүүт доош нь дардаг. За тэгээд хажууд одоо тэр нүхний амсар өөр хүн бэлэн буудахад бэлэн байдаг. Тэгээд тэр хөдөлгөөнгүй бууддаг. Баавгай чинь ингээд нэвт гараад явчих юм бол аюултай. Хүн рүү дайрна. Ухаандаа нэг ёсондоо аюулаас хамгаалж ухаандаа аюулгүй агнаж байгаа хэрэг байкүй юу хөшүүрэг гэдэг чинь. «Оросоор ярив» Баавгай хөшүүрэг. «Оросоор ярив» Тийн тийн. Хөшүүрэг. Тийн хөшүүрэг ухаандаа тийн хөшнө гэсэн үг ухаандаа. «Оросоор ярив» Тийн хөшүүр хөшүүр хөшүүр тийн. Баавгай хөшүүрдэх гээл одоо ингээд хоёр нүхний хоёр ирмэг амсар руу нь ингэж хоёр мод тавьж өгөөд доогуур нь толгой хийгээд гарах нь хөдлөөд. Баавгай тэгээд уурлаал гарахдаа доод талын юугээр чинь толгойгоо хийнэ биддээ. Тэхэд нь доош нь дардаг. «Оросоор ярив» Хоёр ийм модыг чинь дарахад доошоо болно биддээ мэдээж. Тэгээд баавгайхаа толгойг яана. Тэр хооронд тэр хооронд л халт л одоо ухаандаа баавгай зогс уурласан баавгай чинь сум шиг гардаг нүхнээсээ. Сүн гээл гардаг. Хүн бол бууж үздэггүй. Аймшигтай хурдан гардаг гэж байгаа. Тийм болохоор тэр хөшүүрэх гэж ухаандаа тогтоодог амсар дээр. Тэгээд тэр тогтох хооронд хэдхээн секунд амжиж тэр одоо буудахад бэлэн хүн чинь буудна. «Оросоор ярив» Тэгээд одоо тэрнийг намнадаг байсан агнадаг байсан. Хаашаа бууддаг вэ, уураг тархинд нь уу? Одоо хаа нэгтээ буудаж болох. Бодвол тархи толгой руу бууддаг юм уу. Би үзөөгүй л дээ тийн. Зүгээр тэгж манай тийн тийн. «Оросоор ярив» Тэр юм баавгай ичээнд байдаг ш дээ тэ? Тийн ичээнд ичээнд. Тэгээд энэ түүний алахын өмнө тэр ичээний өмнө кэлдэг үү? Ичээний ичээний өмнө зогсохдоо юм хэлдэг үү? Өө одоо тэрнийг мэдэхгүй байна аа. Тийн одоо юу хэлдэг байсын. Би тийм тийм анд явж үзөөгүй. Зүгээр одоо тийм одоо энэ ухаандаа анд явжээсэн одоо настай хүнүүдийг би сонсжээсэн. Бас нэг ганц нэгэн баавгай хөшүүрдсэн хүн зөндөө байгаа ш дээ одоо. Хэнтийн Дадал, Биндэр, Баян-Адаргад тэгээд хөвчийн одоо одоо манай Баян-Уул руу баавгай байхгүй л дээ. «Оросоор ярив» Тийн хөшүүр гэж ухаандаа одоо нэг иймэрхүү бүдүүнтэй л ухаандаа одоо ургаа мод л байкүй юу даа нойтон мод. Хуурай модоор яах юм бол хугарна ш дээ тэр чинь. Баавгай гэдэг чинь хүчтэй амьтан. Тэр чинь ухаандаа тэр баавгайг зогсоож байгаа учраас хуурай модоор хийх юм бол хуга татаал гараад ирнэ тэр чинь. Баавгай. Үүнийг яаж хийдэг вэ? Ай айн? Юу гэдэг вэ үүнийг? Хөшүүр хөшүүр хөшүүр. «Оросоор ярив» Тийн хөшүүр тийн хөшүүр. Тийн шургааг шургаагаар ухаандаа одоо шургааг шургааг гэж ухаандаа ургаа ийм модыг хэлж байгаан. Ухаандаа ургаж байгаа ийм нарийн одоо мөчир багатай мод байна ш д ээ. «Оросоор ярив» Шургааг гэж ухаандаа иймэрхүү модтой юуг тийн. Бүдүүрээд ирвэл шургааг гэхгүй ш дээ. Тийн шургааг гэхгүй тийн. Шургаагаар яадаг вэ? Одоо ийм хоёр ийм урт шургаагаар хөшиж өгнө. Тэгээд тэрнийгээ хөшүүрэг гэж ярьж байгаан. Шургааг хөшүүрэг хоёр адилхан. Тийн адилхан. Гүй ээ гүй адилхан биш. «Оросоор ярив» Шургааг гэдэг нь тийн тийн тийн тийн тийн тийн тийн. Ухаандаа тэр хөшиж байгаа моды чинь хөшүүрэг гэнэ ухаандаа шургааг. Тэр нь ухаандаа хөшүүрэг чинь шургааг байкүй юу даа ухаандаа. Шургаагаар хийсэн хөшүүрэг тийн. «Оросоор ярив» Багаж ухаандаа тийн. «Оросоор ярив» Тийн тийн. Супрео гэж юу вэ, супрео? Супрео. Супрео? Тийн. Супрео гэдэг чинь ухаандаа юу л дээ модны хатсан мөчир. «Оросоор ярив» Тэр супреогоор яадаг вэ, юу хийдэг вэ? Одоо гал түлээ л хийнэ ш дээ. «Оросоор ярив» Хуурай супрео гэж ухаандаа супрео гэж ухаандаа хуурай мөчир ухаандаа. Түлөөний л юу тийн. За за. «Оросоор ярив» Тэр ангай ангай махыг яаж нэрлэдэг вэ? Юу гэдгэв, ямар тусгай нэр? Тусгай нэр за яахав ангын мах л ангын хишиг л гэж их ярина даа тийн. «Оросоор ярив» Тийн ангийн хишиг. Тэрнээс одоо за яахав дээ төрлөөр нь гөрөөсний мах одоо бугын мах, баавгайн мах ч гэдэг юм уу, тарваганы мах ч гэдгийм уу зүгээр ингэж хэлж болно. Тэгээ ангы хишиг л гэж голцуу ярих л даа. Ангийн ангийн хишгээ л гэдгийн. Гэхдээ яахав дээ тоочин нэрлэх болбол тарваганы мах, гөрөөсний мах, бугын мах, баавгайн мах гэж ингэж нэрлэж болно тийн болно. «Оросоор ярив» Энэ махыг идэхэд тэгж би гөрөөсний мах идэж байна гэж хэлж болох уу? Болно л биддээ. Болы ш дээ. Тэр бол чөлөөтэй ш дээ тийн тийн. Тийн болно тийн болно тийн. Тэмээний мах иддэг вэ? Иднэ ээ. Манай монголчууд чинь тэмээ их иднэ ш дээ. Ялангуяа энэ говь нутаг руу болбол урагшаа бол тэмээ их идий ш дээ. «Оросоор ярив» Ялангуяа Өмнөговь аймаг энэ тэр чинь тэмээтэй газар тэмээ иднэ ээ. Яахав дээхэн соцлизм гэж байхад одоо бас бас нэгдэл сангийн аж ахуйтай ухаандаа бас нэг албан байгуулгууд ганц нэг тэмээ өгдөг л байсан. Би ч бас ганц тэмээ идэж үзсэн хүн тийн, өвлийн идшинд. Ухаандаа өвлийнхөө хоолонд. Тийн үзсэн тийн. Цээр байхгүй юу, цээр? Зээр зээр үү? Цээр. Зээрийн зэрийг бол яахгүй агнуулахгүй ээ. Зээр хориотой. Гэхдээ хулгайгаар бас ганц нэгийг намнана аа иднэ тийн. Тэр зээрийн нутагт байгаа улсууд чинь бас ганц нэгэн зээр идэлгүй яахав тийн. Зээр намнаж иднэ шүү дээ. «Оросоор ярив» Тэмээ тэр «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Тэмээний мах идсэн хойно төрсөн «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Тэмээний тэмээний мах идсэн хойно уруулы нь сэтэрхий болно гэдэг. Тийм домтой тийн домтой ухаандаа тийм тэгж ярьдаг байсан ухаандаа. Тэмээг хамгаалсан үг юм уу аль одоо тэмээний мах тэр болгон хүнд зохихгүй гэсэн утгаар ч хэлсэн юм уу. Тэмээг бол учиргүй тийм манайхан чинь хонь ямаа шиг идкүй ш дээ. Маш ховор. Тэгээд ч манай монголд бол тэмээ цөөхөн, дөрвөн зуугаадхан мянган тэмээтэй ш дээ. «Оросоор ярив» Тэгээ хонь ямаа адуу үхэр сүрэг гэхээр хэдэн саяар нь ярина тийн. Тэхэд чинь одоо тэмээ бол хамгийн цөөхөн, дөрвөн зуугаадхан мянган. Тийм болохоор нэг тэр болгон юу яахгүй. Нэг идшинд хэрэглэхгүй. Хэрэглэх газар хэрэглэнэ ээ тэр одоо тэр говийн аймаг руу. Хэрэглэдэг юм байна лээ тийн. «Оросоор ярив» Ан хийхийн өмнө жишээлвэл ганцаараа биш тэр гурван дөрвөн хүмүүс яаж тэр яаж цугладаг вэ? Бид маргааш тэр баавгай барья гэж хэлдэг үү? Эсвэл. Ер нь ухаандаа ямар ан хийх нь ухаандаа тэрний за баавгайн ан хийх хүн бол баавгайгаа л агнана. Одоо тийн ердөө ухаандаа баавгай агная аа гэсэн хүн бол баавгай тэр одоо ганц хүн явахгүй ш дээ. Дөрвүүл тавуулаа явна олуулаа явна ш дээ. Тэгээд одоо баавгайн ан хийхэд ямар юм хэрэгтэй болдын тэгээд тэрнийгээ одоо бэлдээл тэгээд зөвхөн баавгайгаа тэр чинь тэнд ухаандаа ичээ нүх байдаг гэж нутгийн одоо тэр одоо анчингууд чинь бүгд мэджийгаа юм чинь. За тэр ичээг үзье энэ ичээг үзье гээд нүхийг үзье гээд. Тэр чинь баавгай ичдэг тийм нүх байдаг байкүй юу. Тэгээд баавгайгаа. Тэгээд очоод очоод очоод л ухаандаа тэгээд тэр чинь харахад эргэж байгаа тэр чинь ухаандаа. Өвс шороогоор одоо амы нь таглачихсан. Ингээд нүхэн дор чинь одоо модны навч нахиа хатсан навч хуйлраад ингээд нүхэн дотор дүүрээд байдаг байкүй юу. Тэгээд тэрнийг чинь ухаандаа намар цас цах цас яг унажаах үеэр хүйтрэнгүүт нь тэрэн дээр очоод навч налхыг нь зайлуулаад. Тэгээд тэрэн дотор чинь ороод тэгээд ноорхой болгоод тэгээд тэгээд унтаж өгдөг. «Оросоор ярив» Тэгээд тэрний чинь өвөл унтаж байхад нь одоо анчид очиж хөшүүрэгддэг тэгж намнадаг. Гэхдээ бол тэр баавгайн ан бол маш цөөн явагддаг. Тэр болгон тэр баавгай хөшүүрэгддэггүй. Бүр зорьсон улсууд л агнахаас биш ер нь баавгайн анд бол тэр болгон дурлаад тэр гөрөөс тарвага шиг өдөр болгон агнаад байхгүй. Хэдэн жилдээ нэг удаа л болно тохионо тийн. «Оросоор ярив» Ганц ганц эвэртэй амьтан агнадаг уу? Мм? Ганц эвэртэй амьтныг агнадаг уу? Аа тийн оронгон буга гээд зарим улсууд болохоороо одоо бугын дайсан нөгөө нэг ганц ийм эвэртэй болохоор оронго гэдийм л даа. Одоо нөгөөд чинь одоо өөр бугатайгаа мөргөлдөхлөөр бугууд чинь ийм том эвэртэй юм чинь тэгээд тэр ганц юу чинь жад шиг л ордог байкүй юу бие рүү нь. Тиймээс оронгыг бас зарим улсууд дургүй улсууд ухаандаа бууддаг тал бий тийн байсым гэнэ лээ. Би ганц эвэртэй бугыг харж үзөөгүй зүгээр тийн тийн. Одоо ийм л бас. «Оросоор ярив» Одоо бугын одоо аранга одоо аранга гэж ухаандаа оронго биш аранга юм ш дээ ухаандаа. Аранга гэж ухаандаа тэр одоо аймшигтай дайсан гэсэн утгатай үг л дээ ухаандаа. Тэр ийм жад шиг ийм урт ийм урт эвэрээр чинь тэгээд нөгөөд одоо юу. «Оросоор ярив» Шууд хатгаад хатгаад алчина. Тэгээд аранга бугын аранга гэж ухаандаа зарим одоо хашир анчид ухаандаа их дургүй. Бас тэрнийг бууддаг байсым гэнэ лээ. Би зүгээр тэгж дуулсан. Гэхдээ бол би тийм ганц эвэртэй буга би харж үзөөгүй. «Оросоор ярив» Тэгээд аранган буга гэдэг чинь ухаандаа хоёр эвэртэй байж болно, нэг эвэртэй. Хоёр эвэртэй нь ингээд хоёр ердөө шулуухан, ямар ч салаа байхгүй. Хоёр ийм урт гадас гадас шиг одоо тийм сэлэм шиг. Ингээд ингээд зэрэгцээ хоёр тийн. «Оросоор ярив» Тэгээд тэр чинь одоо ямар ч саад байхгүй тэр чинь ердөө тэгээд хоёр салаа сэрээгээр чинь бүлөөл дуусаа. Тийм болохоор бас урдны анчид аранган буга гэж ухаандаа их одоо ухаандаа бугын дайсан гэж ухаандаа тэр бусадда их хортой буга. Дандаа мөргөөд алчдаг гэж ухаандаа их дургүй байдаг байсан юм гэнэ лээ. Тэрнийг үзөөгүй би. Тийм буга хараа ч үгүй. Манайд чинь одоо ийм ийм дархгар буганууд л одоо их байна. Манай Баян-Уулд чинь гэхэд одоо дээд тал нь далаар одоо сүргүүлж байсан үе бий ш дээ одоо ерээд оноос өмнө, наян хэдэн онд чинь. Тийм их бугатай байсан. Тэгээд нөгөө хитайский улсууд минь юу яагаад эвэр чихий нь авна гээд одоо хядуулсан шүү дээ. Бүр бугагүй болсон шүү дээ бүр манай Баян-Уул чинь. Баян-Уул ч биш. Тэгээд тэр буга амьдардаг тэр одоо наашаа тэгээд Дадал, Батширээт, Баян-Адарга энэ тэр буга эдр нүдэнд харагдахаа больсон. Эргээд тэгээд бугын эврийг нөгөө гадагш нь гаргахаа болиод хориод тэгээд нөгөө ямар ч ашиггүй болохоор тэгээд тэгээ агнуур зогсоод. Тэгээд үлдсэн одоо ганц нэг нь одоо одоо өсөөд одоо моноог олон болоо. «Оросоор ярив» Одоо эргээд сэргээ тийн. «Оросоор ярив» Цагаан тарвагыг агнадаг уу? Цагаан тарвагыг бол цагаан тарвага өөрөө их ховор, маш ховор. «Оросоор ярив» Тийн би «монголоор биш» маш ховор. За тэгээд ганц нэгэн хүн намнасан байдын агнасан байдын тийн байдын тийн. Тэгээд цагаан тарвага агнахлаар чинь ухаандаа их бэлгэшээнэ, олз их орно гэж ухаандаа анчдууд. Тэр чинь аргагүй ш дээ тэр чинь тэр болгон таарахгүй. Насаараа одоо ухаандаа одоо гуч дөчин жил одоо тарвага агнасан хүн амьдралдаа ганцхан удаа цагаан тарвагатай таарсан байгаа юм. Тийм ховор хомор амьтан. «Оросоор ярив» Тийн тийн тийн. Энэ эзэнтэй уулын эзэнтэй, уулын савдагтай холбоотой юу энэ цагаан тарвага? За байж ч магадгүй тийн. Тэгээд ер нь тэгээд тэр харагддаггүй учир түүндээ ч байж болох юм. Тэр алах ёстой тийм хувь тавилантай хүнд л амьдралд нь ганц л удаа ганц хоёрхон удаа таардаг гэж байгаа. Тэрнээс цагаан тарвагыг бол тэгж явсан хүн болгон хардгийм биш. Би бас олон жил би залуу байхдаа бас хорин хэдтэй гучин хэдтэй байхдаа би одоо жилд нэг хоёр зуугаад тарвага бууддаг байсан нэг жилд. Тэхдээ би бол хоёрхон удаа цагаан тарвага харж үзсэн. Би буудаж үзөөгүй. «Оросоор ярив» Тийн тийн хоёр удаа таарсан дурандаад холоос харж байгаа юм чинь. Хоёр гурван зуун метр газраас ингээд. Тэгээд би тэрнийг бол тийн тийн намная агная гэж би бодоогүй. Над тийм сэтгэл төрөө ч үгүй. «Оросоор ярив» Тэрнийг чинь би тэр цагаан тарвагыг одоо тэгээд за яахав одоо махы нь идвэл идхийм. Тэгээд арьсы нь өхлөөр арьсы нь авахгүй ш дээ. Хоршоо авахгүй дэлгүүр. Одоо ангид худалдаа үйлдвэрийн ангид авахгүй ш дээ. Тиймээс тэр бол ашиггүй ан. Амьтныг ан алаад хэрэггүй амьтныг алаад яахым. Тэгээд би тэрнийг сонирхоо ч үгүй. Зүгээр яахав дээ цагаан тарвага гэдэг утгаар нь би дурандаж би бас сайн харсаан. Яг л тарвага ердөө. Гэм нь цагаан болохоос. Яг цагаан биш. Тийм тийм одоо улбардуу гэх юм уу юу гэх юм дээ тийм. Яг бүр чандган цагаан биш шүү дээ. Тийн жаахан улбар тийм одоо шаравтар тийм туяатай тийм юм байдгийм байна лээ. «Оросоор ярив» Бүүр одоо чандага шиг цагаан байдаггүй. Жаахан тийм одоо тийм одоо улбар тийм өнгө аргагүй байдгийм байна лээ. Тэхдээ харахад бол цагаан л тарвага. Яах аргагүй цагаан харагдана тийн. «Оросоор ярив» Тэгээд ангийн агнахад агнахын өмнө хоёр гурван хүн байвал тэгээд адууны хомоол, үхрийн баас нэг хүнээс ондоо хүнд дамжуулах ёс байгаа юм уу? Тийм юм сонссон уу? Үгүй. Би бас сайн ойлгосонгүй. Би нэг юм санасан дээрээ хэлье. Бас дээр үеийн зарим улсууд ухаандаа ганзагын сан гэж ном уншдаг байсан одоо. Тэр би тэрнийг мэдэхгүй л дээ. Тэр одоо ухаандаа настайхан тийм анчин улсууд ганзагын сан гээд ийм жижигхөөн ном байдгийн нэг ийм төвөдөөр бичсэн. Гэж байсан. Бичиг бичиг. Ганзагын сан. Ганзагын сан. Тэгээд тэрнийгээ гаргаж ирээд одоо одоо идээ будаа тавиад сан ман яагаад тэгээд тэрний чинь одоо гүвэр гүвэр унших л даа тэгээд. Одоо ямар үг хэлж байгаа юм бүү мэд. Би тэрнийг харж байгаагүй. Би ганзагын сан уншиж байхыг би харсан, өөрөө харсан. Тийн ийм жижигхөөн ном байдгийм. Тэгээд тэрнийгээ уншаад тэр богинохоон тэр нь ердөө тийн. Ердөө нэг. Та өөрөө уншаагүй юу? Би үзөөгүй үзөөгүй. Ганзагын сан гэж байх ч үгүй юм чинь. «Оросоор ярив» Тэгээд би хүн анчин өвгөнээ уншиж байхыг харсан тэгээд. Анд явлаа гээд урд орой нь ухаандаа гэртээ ганзагын сан уншаад тэгээд хангай дэлхийдээ идээ будаа өргөөл тэгээд болно. Энэ ганзагын сан ямар монгол бичгээр. Монгол бичгээр байх. Монгол бичгээр тийн. «Оросоор ярив» Тэдээдийг чинь хүн болгон уншихгүй ээ. Маш цөөхөн хүн уншина. Настай анчид тийм одоо тийм уншдаг тэрнээс ганзагын сан бол анчин хүн болгонд байдаг байдаг эд биш тийн. «Оросоор ярив» Тэр соронзон байгаа ш дээ ах аа. «Оросоор ярив» Baatartsogt_stories_DJI_20230820_6 төгсөв. Baatartsogt_stories_DJI_20230820_7 эхлэв. «Оросоор ярив» За тэгээд ийгээд л боллоо. Тэгээд болоо юу? Та ядарсан биз дээ? Гүй ээ гүй. Ярьсаар байгаад ядарна гэж юу байсан юм. Асуу л даа асуу. Асуух юм байвал. «Оросоор ярив» Тийм юм асуух гэж байгааг би ойлгохгүй байх аа. Тэр юу гэж асууж байна. Миний нэр. Тийн чи тэнд яах гэж би өөр юм яриа биддээ нөгөө нөгөө ганзаганы сан гээд. Зүгээр байна. Тэрний өмнө нэг юм асуугаад байсан ш дээ. «Оросоор ярив» За нэг трицэд минут тийн. «Оросоор ярив» Гучин минут. Та бэлүгзөө бэлүгзэй бэлүгзэй сонссон уу? Энэ энэ бэлүг бэлүгзэй. Энэ. Ухаандаа падаарк уу? Бэлэг биш. Биш үү? Бөл энэ «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Жишээлвэл тэр юм аавын аавын эгчээс гарсан хүүхэд тэр. Ах дүүгийн хүүхдүүд ах дүүгийн хүүхдүүд. Үеөлнүүд. Үеөлнүүд. Тийн үеөл. Тэгээд бүл байна тэ бас? Бүл бүл гэж яадаг бүл байж болно оо тийн болно болно. Бүл байж болно. Бүл гэдэг чинь ухаандаа одоо ухаандаа ах дүүгийн хүүхдүүд бүл нар болдог байкүй дээ. Ерөнхийдөө ухаандаа төрөл садангаа хадам одоо юу ч гэдгийм хүргэн ч гэдгиймуу одоо тийн тэр бүл гэж ярьдгийм байна лээ. Тийм юм байх тийн тийн. Бүлийг бүлзэй гэж хэлж болхогү? Бүлзэй гэж үү? За яахав дээ бүлзэй гэж ярьж болох талтай ч гэсэн бас л утга авцалдаа муу. Энэ муу? Тийн муу муу. Ер нь утга утга авцалдаа муу шүү тийн. Бүлийг одоо бүл бүлэнцэр л гэнэ шүү дээ тийн. Ер нь нэр нь бүлэнцэр гэж ухаандаа. Бүлэнцэр. Бүлзэй тийн бүл бүлэнцэр. Тийн бүлэнцэр гэж ухаандаа бүлийн хүүхдүүдийг хоорондоо харьцахдаа бүлэнцрүүд болдог байкүй юу. Бүлэнцэр үеэл нар ямар ялгаатай вэ? Тийн одоо ухаандаа үеөлүүд хоорондоо үеөл хаяал гээд одоо дуудыш дээ ухаандаа. Би нөгөө шат шатаараа ухаандаа нас насаараа л яваад өгнө шүү дээ. «Оросоор ярив» Олон юм байх аа наана чинь. Би бас сайн мэдэкүй байна тийн. Хаяал хаяал. Тийн хаяал тийн. «Оросоор ярив» Үеөлийн үеөлийн хүүхдүүд хоорондоо хаяал болно. «Оросоор ярив» Үеөл бүл ямар. Янз янз тийн. Үеөл бүл хоёр ямар ялгаатай вэ? Бүл бүлэнцэр бүлэнцэр. Аль талаасаа? Ав ижийн талаас ялгаатай л байдаг байкүй юу. Авын талаас. Авын талаас хэн? Авын талаас одоо юу болдгийм бол доо одоо тийн. Үеөл хаяал үеөл хаяал бүл бүлэнцэр л гэдгийн тийн. Би бас тэрний сайн мэдэхгүй. Би антропологийг сайн судалж үзөөгүй болохоороо. Би чинь ойн хүн тийн тийн. «Оросоор ярив» Уул нь энэ иймэрхүү номон дээр ухаандаа бүр тодорхой бичсэн байдаг л даа зүгээр. Би халт харж л байсан тийн тийн. Гэхдээ энэ номон дээр байхгүй л дээ тийн. Бүл бүлэгзээ муу үг тэ? Үгүй ээ муу үг биш. Муу үг биш. Муу үг биш. Бүл гэдэг чинь ухаандаа тэр ах дүү нарын хоорондыг л бие биеийгээ нэрлэж байгаа нэршил байкүй юу. Тэгээд бүлэгзээ. Бүлэгзээ ч биш. Бүл бүл л гэж ярина. «Оросоор ярив» Бүлэгзээ гэж ярихгүй тийн ярихгүй. «Оросоор ярив» Тийн ярихгүй ярихгүй тийн. «Оросоор ярив» Бүлэнцэр бүлэнцэр яана. Бүл бүлэнцэр. «Оросоор ярив» бүлэнцэр энэ бүлийн хүүгдүүд? Тийн. «Оросоор ярив» Гэхдээ энээнийг. «Оросоор ярив» Гэхдээ би энээний дарааллыг сайн мэдэхгүй. Энэ чинь үеэл хаяал одоо юу юу билээ дээ энэ чинь. Аягүй олон юу байдаг. Би антропологи сайн мэдэхгүй. «Оросоор ярив» Танай бага байхдаа ямар идээ хоол иддэг байгаата? Одоо тэр үед чинь одоо дэлгүүр хоршоонд мана амттан шимттэн гэж байсангүй. Долоо дөчийн чихэр нэр пиадны хоёр л байх л даа. Өөр өөр юм элсэн чихэр гурваас биш ээ ёотон гурваас өөр юм байкүй ш дээ. Ер нь ховор амттан юу. Тэгээд тиймэрхүү юм л одоо арван нэг хорийн чихэр хааяа нэг ирвэл ирнэ Аангинтад тэгээд. Би ч тэгээд хөдөө өссөн болохоороо одоо тэр сумын төв мөв аймаг маймаг тиймэрхүү юм хожим том болсон хойноо үзсэн хүн. Махаар юу чанадаг байгаа вэ? Махаар одоо лапшаа л биддээ. Лапшаа бууз. Лапшаа бууз. Тийн бууз. Ер нь голлох хоол нь тэр. Лапшаа гэж юу вэ? Шөл үү? Шөл лапшаа шөл. Гурилтай шөл одоо. «Оросоор ярив» Ногоотой одоо яахав дээ тэр намрын цагт бол одоо сүүлийн үед нэг төмс хортоопл тарьдаг болсон үеөс яахав дээ нэг төмстэй лапшаа иднэ. Тэгээд ихэнх нь тэгээл бүхэл махаа чанаж иднэ. За нэг бууз хуушуур одоо хуушуур ч бараг хийхгүй дээ. Хийдэг айл нь хийдэг л байсан биз. Манайхан лав үзөөгүй. Олон хүүхэдтэй болохоор тэгээд лапшаагаа иднэ дээ, гурилтай хоолоо арвиныг нь бодоод. Тэгээд тэр тэгмин чанадаг байгаагө, тэгмин тэгмин? Тэгмин гэж. Төгмин. Төгмин. Тэгмин гэж одоо. Татмин татамин. Татмин. Татамин тэр ч яах вэ тэр гэдэс дотроор хийдэг тусгай хоол тусгай хоол тийн. «Оросоор ярив» Татамин гэж тийн ялгаа байхгүй юу ш дээ одоо энэ малын одоо гэдэс дотроор хийсэн одоо шөл л байкүй юу дээ татмин гэдэг чинь ердөө тийн. Шөл шүү дээ ердөө. Гурилтай шөл ч гэдгийм уу, будаатай шөл ч гэдгийм уу тийн одоо тийн ердөө л хоолны одоо шингэх хоолны нэгдүгээр хоолны нэр шүү дээ татмин гэдэг чинь. Япошк. Япошх чинь талх, хелөөн. «Оросоор ярив» Тийн япошх гэдэг чинь одоо тийн одоо гурилаа сайхан одоо зуураад тэгээд тэрнийгээ тэр халуун нурманд хийгээд тэгээд болгочино. Гоё амттай тэр үхрийн сүүгөөр зуураад жоохон давс хийгээд үхрийн сүүгөөр зуураад япошх амттай шүү дээ. Нурман дотор халуун аргалын халуун нурман дотор шууд тэр чигээр нь хийгээд тэгээл тэр чинь гоё тал талаасаа жигнэгдээд гоё болно. Гаргаж ирээл ийш нь нэг цохиол ийш нь нэг цохиол тэгээл хугалаал хүүшлэнэ дээ. Тэгээд булам юу вэ, булам гэж юу вэ? Булам аа? Булам гэж одоо талхны буланг л хэлээ биддээ бодвол. Бурам уу? Булам. Булам. Булам булам гэж ухаандаа талхны булам одоо энэ пийшинд ингээд дээр үед чинь төмөр ийм дөрвөлжин хайрцганд юугаа барина талхаа барьдаг ш дээ нөгөө одооны одоо пихааникт барьдаг. Тэрний чинь ухаандаа нөгөө ийм булангууд нь их гоё болдог байкүй юу. Тэгээд хатуу зузаан хальстайгаа тэрнийг ухаандаа хлебний булам гэж манайхан буриадууд буриад хамнигасууд нэрлэдгийн. «Оросоор ярив» Хлевний одоо хлевний булан гэж ярина. Булан гэж ухаандаа булан тийн тийн тийн. «Оросоор ярив» Кэрчмэг. Кэрчмэг гэдэг чинь малын одоо ихэнх нь одоо үхэр байдым даа. Үхрийн одоо таван цул орсон юу шүү дээ. Тэгээд гүзээнд нь ороосон ороогоод хөлдөөсөн тийм л ухаандаа дотор гэдэсний мах байкүй юу даа. Тэрэн дотор чинь гол мах орж болно. «Оросоор ярив» Тэгээд тэрний чинь ухаандаа тэр юугоо одоо том үхрийн юу байна ш дээ сархинаг гүзөө сархинаг биш ээ гүзээ. Тэрэн дотор чинь тэрнийгээ сайхан угааж цэвэрлэж дэлгээд тэгээд тэрэн дотор чинь одоо дотор мах, өөх, юу байдгийм элэг, зүрх бүгдий нь сайхан бүгдий нь байрлуулж тавиад тэгээд ороогоод тэгээд үдөөд. «Оросоор ярив» Хэрчмэгнээ юуг өөрөө нүддэг байкүй юу. Тэгээд ингээд нэг ийм бондгор хорин тавын шуудай шиг л ийм шуудайтай гурил шиг мишок тийм юм. Тэгээд тэрнийг хөлдөөчинө. Тэгээд тэрнийгээ одоо өвөл нь ингээд сүхөөр цавчаад тэвшинцо тэвшин дотор тэвш гэдэг чинь модон юу шүү дээ сав шүү дээ. «Оросоор ярив» Тэгээд тэрэн дотроо цавчаад тэгээд тэрээгээрээ аарцаа аарцандаа хийгээд ууж болно. Шууд хоол хийгээд ч идэж болжээнэ. Ялгаа байкүй. Үхрийн таван цул л гэсэн үг ердөө тийн. Үхрийн таван. Таван цул. Таван цул. Таван цул гол махтай орсон тийн. «Оросоор ярив» Таван цул. Таван цул. Тийн ухаандаа малын дотор үхрийн дотор гэдэс л гэсэн үг л дээ ухаандаа. Дотор гэдсээ бүгд орно. Дэлүү л орохгүй. «Оросоор ярив» Тийн бусдууд нь тэгээд элэг, бөөр, уушиг, зүрх бүгд орно. Дэлүү нь яадаг вэ? Дэлүүг ч арай идэхгүй ээ. Зүгээр эмчилгээний журмаар зүгээр тийм дэлүүний шөл уудгийм манайхан. Цөсөнд уудгийн. Зүгөөр би өөрөө ууж үзөөгүй хүн уужаахыг би харсан. Ийм одоо ийм крушкин дотор ийм одоо крушик гэдэг чинь паалантай төмөр нэг орос цэргийн одоо салдаатны юу байдаг ш дээ аяга байдаг ш дээ ухаандаа. Тэр энэ тэр жоохоон жижигхэн жижигхэн хэрчээд хонины дэлүү тэгээд ингээд жоохон талаар нь ус хийгээд нэг халбага дэлүү хийгээд тэгээд тэрнийгээ буцалгаад тэгээд нэг үл мэдэг сулхан шиг давс хийгээд тэр дэлүүний шөл ууна. Цөсөнд сайн. «Оросоор ярив» Эмийн журмаар уудаг байкүй юу. «Оросоор ярив» Тэрий нь хаядаг уу? Дэлүүг хаядаг уу? Дэлүүг бол тэр идэкүй улсууд шууд хаяна. «Оросоор ярив» Шууд хаяна. Тэхдээ бол нэг нохой гахайд идүүлэхгүй шүү. Заавал тэр хаашааны оройгоор ч юм уу дал хашаа саравч байна ш дээ дал гэж ярьдаг. Тэрний оройгоор ч юм уу эсвэл сарайн оройгоор тэгж хаядаг. Тэгээд тэр шувуу тэнгэрийн амьтан идэх ёстой гэж үзэдгийм уу. «Оросоор ярив» Энэ ямар учиртай вэ? Ер нь одоо одоо ямар тийм нарийн учиртайг нь одоо би мэдэкүй. За цөс байна. Цөсийг бол нохойд идүүлэхгүй. Дэлүүг нохойд идүүлэхгүй. Заавал тэр дээгүүр одоо ухаандаа хашааны гадагш нь дэлүү юугий чинь цөсий чинь ухаандаа тэр хашааны тэр гасууны тэр юунд дээр нь тавиад хөлдөөчинө. Тэгээд бодвол шувуу л ирж иднэ биддээ, нохой хүрэхгүй юм чинь. Шувуу л иддэг байсан байх даа бодвол. «Оросоор ярив» Ер нь идүүлэх дургүй. Ямар ч нарийн ширийнийг мэдкүй байна. Дэлүүг нохойд өхгүй шүү ер нь. Ер нь өх дургүй тийн. «Оросоор ярив» Нэг тийм тусгай учир байдгийм байгаа биддээ. «Оросоор ярив» Энэ модоор модоор хийсэн тэр сав тэр тэрээс мах кэрчдэг. Төвш төвш. «Оросоор ярив» Тэнгэрийн нохой тухай домог яриа байгаа юу? Тэнгэрийн нохой. Тэнгэрийн нохой гэж мэдэхгүй юм байна аа. «Оросоор ярив» Агнадаг нохой байгаа ш дээ. Анч нохой гэж байх. Анч нохой тэгээд анчин нохойг яаж сонгодог вэ, яаж шилдэг вэ? Яахав дээ одоо уяа сойлгы нь тааруулна. За тэгээд тэр сурсан эрдмий нь мартуулахгүй байх талаас нь тэгж тэр нэг учиргүй нэг нохойг бол одоо шүтөөд бариад тэгж одоо нэг одоо сүйд болоод байкүй л дээ байкүй. Зуудаг нохой бол яахав уяан дээр нь уячина. Хоолы нь өдөрт хоёр удаа хоолы нь өгчинө өглөө орой хоёр. Ус сайхан тавьж өгнө. Зуны халуунд сүүдрэвч барьж өгнө, бороо уснаас хамгаалсан. Анч нохойг бол тэгээд тэгээд золбиндуу маягийн тийм нохой бол дороо хараад тэгээд модон дотроо хашаан дотроо тэгээд явж л байх л даа. Гадагшаа нэг гараад дотогшоо нэг ороод тэгээд тэгээд хөдөөний одоо тэр уяагүй нохой бол хотоо тойроод тэгээл хуцаал явж байх. Нэг учиргүй сүйд болохгүй ээ, нохойд бол. Аргагүй нэг анч нохой бол нэг жаахан арай жаахан асаргаа маллагаа нь өөр л дөө. Анчин болохоор тийн анч нохой гэж. Анч нохойг намраас эхлээд бэлдэнэ ш дээ. Уяа сойлгы нь тааруулна, шингэн хоол идүүлнэ, хүнд хоол идүүлэхгүй ухаандаа. Тэр чинь агнахад нь ухаандаа мах зах тийм хүнд хоол идэх юм бол гэдэс нь томроод бөөлжөөд явахгүй ш дээ, гүйхгүй ш дээ. Тийм шингэн хоол идүүлээд тэгээд нөгөө морь шиг уяанд оруулаад уяж сойлго сойно. Яг одоо уралдааны морь шиг. Тэгж биеий нь хөнгөрүүлнэ. Нохой хагсраах гэж ярьдаг. Морь хагсраах гэдэгтэй адил л даа. Тэгж анд анд явна. Тэрнээс шууд одоо тэр таарсан нохойг дагуулаад явахгүй ш дээ. Дээр үеийн анчид чинь нарийн журамтай бас. «Оросоор ярив» Бодон яаж агнадаг байгаа вэ? Мм? Бодонг яаж агнадаг байгаа вэ? Өө бодонг яахав дээ ямар хөшүүрэгдэнэ барина гэх биш үргөөх маягаар тэгээд одоо суудал дээр суугаад ухаандаа нэг нь суугаад нэг нь одоо ухаандаа хөндий жалга тэр аль шидэгтэй газар байнав одоо битүү газар модтой газар цагаан газар бодон хэвтэхкүй шүү дээ. Шидэхтэй газар дулаан одоо тийм одоо шоргоолжны бут ихтэй тийм ямар л бол ямар газар хэвтвэл. Тэгээд тэрий чинь ухаандаа тэр одоо гүйх газры нь ярихад анчидууд андахгүй. Энэ бол тийшээ л гүйнэ. Тэр хониор гүйнэ, тэр хөндий дагаж гүйнэ, тэрээнд тэгж үхсэн, тэр цохио чулууны хажуугаар гүйнэ. Тэгээд тэндээ ухаандаа анчдыгаа бууддаг буучин улсуудыгаа суулгаад тэгээд дороос нь ухаандаа хажуунаас нь юм уу одоо тэр үргээлчингүүд нь үргээгээд тэгээд тэр тэр чинь аль нэг тэр хониор ч юм уу юугаар ч юм очно ш дээ бодон бодон чинь одоо бодон ч сүрэгөөрөө байх нь их байна тийн. За тэгээ л олон гахайнууд чинь шуугилдаал тэгээд одоо нэгийн цуваанд ороол очно доо. Тэгээд тэндээс тэгээд аз байвал тэндээс нэг ганц хоёрыг барьж үлдэнэ, намнаж үлдэнэ. Үгүй бол тэгээд хий буудсаар байгаад таарна даа. Тэрнээс биш тэгж ан гэдэг чинь буудахын тоолонгоор онодог амьтан биш ээ. Ер нь хэцүү ш дээ тийн. Хангай гэдэг тэр хангай баян хангай минь хишгээ хайрла гэдэг үг чинь маш утгатай үг байкүй юу. Баян хангай минь хишгээ хайрла. Тэрнээс бууны хамар доор гурав дөрвөн метр гүйгээд гарахад л гурав дөрөв буудаал хоосон үлдэж байгаа юм чинь. Хаагуур нь гарчдын бүү мэд. Тэхэд сайн бууддаг хүн сайн буутай л байгаа юм. Тэхэд л одоо ингээд ийм нарийн ийм хөтөл дээр сууж байхад нь хөтлөөр даваал гүйгээд гараад ирэхэд гурав дөрөв буудаж байгаа юм тэр хооронд нь байкүй ийм ойрхон газар. Тэгсэн мөртрөө одоо өөр газар явж байгаад тэр гурав дөрвөн зуун метр газар зогсож байгаа амьтныг бол ганц буудаал нам буудаж байгаа юм. Тэгээд тэр чинь баян хангай хишгээ хайрла гэдэг бас тийм учиртай үг. Баян хангай өхөө хүрвэл өгнө. Үгүйгөө хүрвэл үгүй, хэзээ нь өгөхгүй. Одоо бүр тэрнийг бол би өөрөө биеэрээ үзсэн хүн. «Оросоор ярив» Хэрээ ямар шувуу вэ? Бараан шувуу гэдгийн хэрээ. Хэрээ энэ сайн бэлгэтэй муу бэлгэтэй шувуу. Аа тийн байх. За би энэ нэг ярьчий хөвүүнээ дуудчий даа. Машинаа дуудчий. За аав нь ерөнхийдөө дуусч байна. Миний хүү буудлынхаа тийн хүрээд ир тийн. За тэгээд очоод дөтөлж яваад утасдаарай. Би гарааад нөгөө буусан газартаа би зогсжээе. За тэг тэг ээ тэг. Ахай хэрээ шувуу сайн шувуу нь уу муу шувуу нь уу? Гүй яахав дээ нэг учиргүй хүнд хортой амьтан биш л дээ. За яахав тэр мах шөл ил байх юм бол шүүрээд явчина. Тэр учиргүй хүнийг очоод тоншоод боргоод байхгүй нохой шиг. Тэгээд хэрээг бол ухаандаа жоохон одоо гадаа ирээд гуаглахад одоо хэрээ гуаглалаа, муу юм хэлжээнэ гэж жаахан тийм сэжгэлдэг манай монголчууд. «Оросоор ярив» Тийн тийн тийн тийн одоо жаахан жаахан муу юм дуулгаж магадгүй гэж ухаандаа хэрээ ирээд. Тэрнээс учиргүй хүнд ирээд хүнийг ноцож ноолоод байдаг амьтан биш л дээ. Хэрээ хараалч шувуу юм уу? Одоо одоо хараалч ер нь нэг учиргүй ер нь гэхдээ бол ер нь одоо нэг хэрээг учргүй хүн алаад байдаггүй л дээ ер нь. Бас нэг хараалч шувуу бас нэг бас алж болдоггүй шувуу гэдэг талаас нь бас тэгж ярьдаг тийн. Хараалч шувуу хэрээнд яаж болохгүй. «Оросоор ярив» Тийм тийм яриа байдаг шүү. Учиргүй нэг хүн хэрээ буудаад байкүй шүү. Буудахгүй дээ буудахгүй. Ер нь буудахгүй. Хэрээ хэрээ буудах шаардлага ч байхгүй. Ямар ч байсан хүнд хортой амьтан биш мөрөөрөө л явж байгаа тийн. «Оросоор ярив» Тогруу тогруу хараалч юм уу? Тогруу яг тоош тоош тогруу бол ердөө яг тоош. Адилхан тогрууг бол одоо тэгж юу яахгүй. Гэхдээ бол яахав дээ тэр тонгос тонгос алхаад ингээд тэр тээр хоолуур нэг зуугаад метрийн зайтай хүн явж байхад тэрнийг учиргүй үргөөхгүй хүн учиргүй хөөж барихгүй. Тэгээд хамтдаа ингээл явж л байх. Бие биендээ хүнд бол халгүй амьтан. Тогруу тогруу хэрээ энэ тэр ялгаагүй. За хэрээ бол яахав дээ нэг ил мах шөл идэх юм байвал шүүрчинэ л дээ тийн. За тогруу бол ямар тийм юм идэхгүй ш дээ өвсөн хоолтой юм чинь тийн. Гэхдээ тогруу ч бас царцаахай царцаа марцаа иддэг юм биш үү түүж хорхой шавж айн. Би тэгж ойлгосон. Ямар тэрний хажууд нь очиж харсан биш. Тонголзоол явж л байдгийн мэдэхгүй хоёр жижигхэн юмаа дагуулаал. «Оросоор ярив» Та ийм хэллэг сонссон уу? Сөхөр сөхөр сөхөр сөхөр сөхөр сөхөр. Тийм хэллэг та сонссон уу? Тонгос тонгос гэж үү? Гүй сөөхөр сөөхөр сөөхөр сөөхөр сөөхөр гэж. Хэрээ хэрээ байвал тэгээд. Сөөхөр сөөхөр одоо одоо энэ ч яахав дээ зүгээр нэг ерөөлийн үг болтой байна даа ухаандаа тийн. Нэг иймэрхүү юмнуудыг бас нэг хамниган буриад одоо энэ юунууд чинь хэлдгийн байна лээ хэрээд хэрээд л гэхэд одоо цаатан маатан баяд нутаг нутагт өөр бас. Бас нэг тэр хараалч домч гэдэг тийм утгаар нь бас нэг ирэхэд нь бас нэг ухаандаа юу ч ерөөж байгаа юм уу. Лав л хараал биш байх л даа. Тийм ухаандаа тэр нэг тийм үг хэллэг нутаг нутагт байдгийм байна лээ. Тэгээд манай энэ хамниган буриад чинь учиргүй нэг хэрээнд хэлжийсэн үгийг би сонсоогүй юм байна аа тийн. Настай улсууд хэлдэг байсан байж болох юм тийн тийн. «Оросоор ярив» Тэгээд жирэмсэн жирэмсэн эмэгтэй ямар ямар цээр байгаа вэ? Жирэмсэн эмэгтэйд олби гэж тийм жижигхээн амьтан байдаг олби оготно гэж ухаандаа нисдэг одоо хулгана гэсэн үг л дээ. Далавчаа дэлгээд ингээд нэг одоо. «Оросоор ярив» Тийн найм арван метр нисээд нөгөө модонд очдог. Модны оройгоос нисээд. Одоо хэрэмний төрлийн амьтан байкүй юу даа. Олбог. Тийн олби олби. Олби. Олби оготно гэж ярьдын тийн. Тэрнээ одоо ухаандаа тэрэнд ойртож болохгүй. Одоо тэр юугий нь ухаандаа нэг төрж чаддаггүй эмэгтэй байдаг тийм ээ? «Оросоор ярив» Хүүхэд нь гарахгүй сандаргаж байгаа. Тэрэнд ухаандаа олбины махыг бол ухаандаа одоо ингээд жижигхэн халбаганд шөл буцалгаад халбагаар уулгадаг. Тэхэд тэр гарахгүй байгаа хүүхэд шууд гарна гэж байгаа. Тийм учраас ухаандаа олби оготно байгаа газарт бол жирэмсэн хүн очиж болдгүй. Тэгэх бол шууд хүүхэд нь зулбадаг. Тийм домог байдаг юм байна. Тэрнийг би хараагүй би хараагүй. «Оросоор ярив» Юуны мах юуны мах? Олби оготны мах. Хүдэр хүдрийг бас яадым гэнэ лээ. Хүдрийн мах. Кабарга бас тийн тийн хүдрийг бас жирэмсэн хүнд ойртуулж болохгүй гэж байгаа. «Оросоор ярив» Хүдэр гэдэг чинь аягүй зовж төрдөг амьтан гэнэ ээ. Хүдэр гэдэг чинь өөрөө төрөхдөө их зовж төрдөг амьтан юм гэнэ ээ. Яахав дээ хүдэр бол маш хомор амьтан ш дээ. Тийм учраас төрөхдөө бол тийм учраас ухаандаа эмэгтэй хүн бол тэгэхдээ хүдэр жирэмсэн хүн хоёр таарна гэж байкүй дээ. Хүдэр чинь өөрөө ховор амьтан юм чинь. Маш ховор амьтан тийн. Тэхдээ бас дээр үед ухаандаа их яадаг байсан цээрэлдэг байсым гэнэ лээ. Хүдрийн мах зах идэж болохгүй. Хүдэртэй ойртож болохгүй. «Оросоор ярив» Хүдрийн тийн хүдрийн одоо тийн арьс хүүдсийг хотондоо урдны улсууд оруулдаггүй байсан гэж байгаа. Одоо эмэгтэй хүнд ялангуяа. Хүдрийн арьс. Тийн хүдрийн арьс марьсыг ухаандаа хот хорионд оруулдаггүй ёстой байсым гэнэ ээ дээр үеийн улсууд. «Оросоор ярив» Ямар учиртай вэ? Энэ жирэмсэн эмэгтэйтэй холбоотой. «Оросоор ярив» Хүүхэд зулбана. Хүдэр хүдэр ч адилхан олби ч адилхан. «Оросоор ярив» Дутуу дутуу тийн дутуу төрнө ухаандаа тийн сараа гүйцээхгүйгээр. Зулбадаг тийм одоо тэгж цээрлэдэг байсан байгаа юм. Олбины арьс тэгээд яахав? Олби олбийг бол хүн агнахгүй ээ. Зүгээр тэр чинь нэг нэг одоо тийм нэг саарал тийм одоо саарал хөх өнгөтэй тийм л юу ш дээ цоохор тийм юу байкүй юу. Нэлэнхий тийм цоохор тийм хөхөвтөр амьтан байдгийн тийн. Одоо нэг томхон зурам зурамны дайтай. Тэхдээ бол одоо зурамнаас арай жижиг ээ тийн. Тэгээд нисэхдээ ингээд энэ юуны арьс нь ингээд ингээд өргөн болоод ингээд яг дөв дөрвөлжин болж байгаа юм шиг ингээд. Тэгээд тэгээд тэр найм ес арваад метр газар халина. Ухаандаа ингээд өндөр модны оройд. «Оросоор ярив» Тийн ниснэ ухаандаа тийн. «Оросоор ярив» За та нар хэдийд буцхагтэ? Айн? Хэзээ буцхав? Хаашаа? Одоо та нар энд байгаад байкүй биддээ? Явна биддээ гэр рүүгээ? Хорин долоон хорин дөрөв хорин долоонд буцна. Аан. Тэгээд очиход хаашаа нисхэв, хойшоо орос руу нисэх үү? «Оросоор ярив» Сэлэнгэ аймагт. Сэлэнгэ аймагт уу? Сэлэнгэ аймагт. Дараачийн ажиллахад сэлэнгэ аймаг уу? Сэлэнгэ аймаг. Тэгвэл та нар. Хамнигаан хүмүүс байгаа юм уу сэлэнгэ аймагт? Айн? Сэлэнгэ аймагт хамнигаан хүмүүс. Байх байх байх байх байх. Байлгүй яадгийн. Хаана байна вэ, ямар суманд. Сэлэнгийн одоо тэр Ерөө, Хараа, Зэлтэр гээд одоо тэр за тэнд очиход чинь тэр сэлэнгийнхэн хэлээд өгнө. Манай хамниган одоо сум тийм тийм сум байдаг гээд. Ерөө Ерөө тэгээд яахав? Ерөө гүй ээ тэнд очиход чинь өөрсдөө хэлээд өгнө. Би ч сайн мэднэ. Би тэр Ерөө, Хараагаар би явж үзөөгүй. Ерөө Хараа. Ерөө, Хараа, Зэлтэр. Зэлтэр. Зэлтэр, Бугант. «Оросоор ярив» Одоо тиймэрхүү л улсууд ярьдын байна лээ. Би ч одоо. Зэлтэр, Бугант. Тийн Бугант тийн. За тэгээд тэр сэлэнгэд очиход нь аяндаа тэр нутгаа зонууд чинь тэр сум тийм хамнигантай гээд өөрсдөө мэджаагаа. Хамнигасуул байдаг. Бүр биеэ даасан ямар сум билээ би бас очоогүй болохоор нэрий нь мартаад Зэлтэр, Бугат. Зүүн хараагу? Зүүн хараа тийн. Сэлэнгийн Зүүн хараад. Та нар бүр Сэлэнгэ очих бол бүр цаашаа гараад Зүүн хараад буух юу за ер нь Сэлэнгэдээ л буусан дээр та нар. Зүүн хараад бол Зүүн хараад бол буугаад нэмэр байкүй дээ тийн. Зүүн хараад ч хамнигадууд байгаа л даа. Байх нь байгаа. Тийн Зүүн хараатай залгаа Бугант мугант гээд. Гэхдээ бол Сэлэнгэдээ бүр Сэлэнгээ Сүхбаатар хотдоо очоод тэгээд тэндээс сураглахад л тэгээд хамниган зонууд байх аа байх тийн байх тийн. Сүхбаатар Сүхбаатар тийн. Сүхбаатар хотод? Хот хот. Сүхбаатар хот. Сэлэнгэ аймгийн төв тийн центр. Өөр аяндаа нутгийн зонууд хэлээд өгнө тийн. Хамниган одоо сумдууд одоо хаана хаана байх гэж хэлээд өгнө. Бүгд мэджийгээ тэр нутгаа Сэлэнгийнхэн бол ялангуяа хамнигадууд их олон сум хамнигадууд байды ш дээ. Дорнод шиг дөрөв таван сум ч байна уу юу байна одоо тийн. Харин тэдэн чинь хамниганаар намхайлав ярих. Тийм үү? Тийн. Намхайлав ярина ямар сум билээ дээ байз. «Оросоор ярив» Тийн тийн. Сэлэнгэ аймагт уу? Тийн Сэлэнгэ аймагт. Ямар сум билээ дээ. «Оросоор ярив» Тийн тийн Намхайв илүү ярина шүү. Тэднээхэн бол бүр хойноос ирсэн суурьшин одоо олон зуун жил одоо тийн олон зуун жил суурьшиж тэр хамнигаан ахуйгаар амьдарсан амьдарсан үр сад нь одоо болтор байж байгаа. Тэгээд хамниган хэлийг бол сайн мэднэ тийн. Ер нь над шиг л биш байх. Би ч нэг хамнигадаас тасраад одоо би нэг халхажсан хүн шүү дээ. Одоо нөгөө соцлизмын үед сургуульд оронгуут л тэгээд бөмбөрээ гэж үгийг чинь шууд хаяж байгаа юм. Бөмбөрээ гэж нөгөө ангийн хүүхдүүд дооглоно. Бөмбөрээ байхдаа яадгийм бөөрөнхий гэж хэлээч гээл. Тэгээд ичээ л тэгээд бөмбөрээн гэдэг үг мартагдаж байгаан. Та ийм хүмүүстэй уулзсан уу? Та өөрөө ийм хүмүүстэй уулзсан уу? Үгүй уулзаагүй. Уулзаагүй. Уулзаагүй. Гэхдээ би сургий нь дуулж байсан. «Оросоор ярив» Сэлэнгэд бол хамнигадууд байгаа шүү байгаа. Сэлэнгэд байна, хөвсгөлд байна. Одоо тэгээд булганд байна. Тийн ер нь ер нь хамнигадууд чинь хамнигадын үр тасархай үр төл үргэлжлэл яваад л байгаа. Гэхдээ орчин үеийн үгээр жаахан над шиг болоо байх л даа мэдээж тийн тийн ер нь. Гэхдээ бол бас нэг ганц нэг үг хэллэг бас ёс заншил бас тэнд байгаа байх шүү. Тэр чинь бүр үе удмаараа суурьшсан улсууд. Суурьшиж амьдарсан улсууд энэ ч одоо хэдэн зуун жил одоо манай монголд ирээд. Хөвсгөлд булганд ямар суманд хамнигаан. Булганы Тэшиг гэж байна. Булганы Тэшиг сум байна. Тэшиг сум. Тийн Тэшиг тийн. Тэшиг. Тэшиг. Ямар аймаг? Тэшиг. Ямар аймгийн? Тэшиг сум Булган аймаг. Булганы. Аа Булганы. «Оросоор ярив» Булган аймгийн. Та нар. Хөвсгөл аймагт, Хөвсгөл аймагт? Хөвсгөл аймаг. Хөвсгөл аймагт одоо яг тэр сум гэж би мэдэхгүй байна. Хөвсгөлд хамнигадтай л юм гэсэн. Би очиж мэдэхгүй юм зүгээр сургий нь дуулддаг. Хөвсгөл байна. Булган байна. За тэр баруун тийшээгээ юу гэлээ байз, Увс, Ховд ч гэлүү. Тийшээгээ бас хамнигадууд тасархай байдаг л юм гэнэ лээ. Тэр чинь олон ястан үндэстэн болохоороо тэр Увс, Ховд чинь ухаандаа юу шүү дээ. Ховд чинь ухаандаа олон ястан арван арван гурван ястан билүү угсаатан байдаг тийн. Ховд бас хамнигаантай юу? Хамниган байж магадгүй ер нь. Олон ястан тийн магадгүй. «Оросоор ярив» Тэгээд за ер нь Сэлэнгэд олон сум байгаа шүү. «Оросоор ярив» Манай Дорнод шиг Дорнод шиг ер нь олон сум байгаа тийн. Манай Дорнод чинь ухаандаа Цагаан-Овоо, Баян-Уул, Баяндун, Дашбалбар за тэгээд наашлаад тэгээд Норовлин, Баян-Адарга, Биндэр, Батширээт гээд одоо энэ чинь хойт энэ Онон голоо дагасан одоо дандаа хамниган улсууд тийн. За яахав дээ халх улсууд байгаа л биддээ мэдээж. Гэхдээ бол ер нь ихэнх нь хамнигад. Дандаа хамнигадын үр садууд, тасархайнууд. Тэгээд одоо орчин үе манийн үе болохоор тэгээд энэ хамниганы ёс заншил хэл амаа бүгдий нь мартаад хаягдаа тэр нь. Арван жилд ороод л тэгээд середний школд оронгуут тэгээд л энэ нэг үгнүүд чинь нөгөө аялгуу маялгуу чинь тэгээд шууд хаяж ангийнх нь хүүхдүүд шоолоол. Одоо чи одоо тийм нялуун одоо хачин хэлээр яриуч гээд. «Оросоор ярив» За. «Оросоор ярив» Одоо одоо За маш их баярлалаа. Баярлалаа ах аа. Нөгөө. Baatartsogt_stories_DJI_20230820_7 төгсөв. Baatartsogt_stories_DJI_20230820_8 эхлэв. Няхуурт явах минь гэж ухаандаа гахайд явах минь гэсэн ухаантай. Нууц зүгээр тийм шог үг байкүй юу даа тийн. Няхуур? Няхуур гэж ухаандаа. Няхуур гэж юу вэ? Иймхөөн хөлтэй амьтан ш дээ гахай гэдэг чинь. Тэгээд ухаандаа тийн няхуур гэж ухаандаа шог үг л байкүй юу даа. Тэр няхуур гэж шог. Няхуур гэж ухаандаа нухна гэсэн үг тийн. Газрыг нухаж авдаг гэсэн ухаандаа. «Оросоор ярив» Хөл нь богинохон тийн. Хүний тухай энэ хэлж болох уу? Болохгүй. «Оросоор ярив» Энэ бол зүгээр тэр гахайд зориулсан нутгийн одоо ардын анчин хүний гаргасан зүгээр шог үг байкүй юу даа ухаандаа. Аа за за. Одоо нууц үг ч гэх юм уу тийн одоо тийм бүүр одоо энэ бол зүгээр зүгээр л одоо анчин улсууд хоорондоо няхуур гахай гэж ярихын оронд няхуурт явъя гэж ухаандаа гахайд явъя гэсэн. Няхуурт явъя. Тийн. «Оросоор ярив» Няхуурт явъя. Няхуурт явах мана гэж ухаанда. Няхуурт явах мана. Гахайд явах уу л гэсэн үг байкүй юу. «Оросоор ярив» Гөрөөсний тухай энэ шог нэр байгаа юм уу? Шог нэр. Ямар юманд гэнэ ээ? Гөрөөс. Гөрөөс үү? Шог нэр. Гөрөөс шог ч гэж дээ зүгээр яахав зүгээр байгалийх нь өнгөөр улаандай гэж нэрлэдгийн. Улаан. Улаандай. Улаандай. Тийн ухаандаа таван сарын сүүл. Улаандай. Тийн. Таван сарын сүүлээр ухаандаа зургаан сар болоод ингээд ногоо цагаа сайхан гүйцэд ургаад ухаандаа нөгөө өвлийн үсээ хаяад ургахдаа улаан үс ургадаг байкүй юу. Улаан ялбар одоо аягүй гоё тийм улаан их гоё яана аа. Тэхдээ час улаан би л дээ. Тийм хүрэн улаан өнгөтэй болно. Улаандай гээд нэрлэдэг зүгээр тийн. Тэгээд тэр нь ухаандаа намар болонгуут есөн сар гараад ирэнгүүт тэр нь гуужаад тэгээд өвлийн одоо тэр саарал одоо бор үс нь ургана тийн. «Оросоор ярив» Улаандай энэ зун? Зун зун. «Оросоор ярив» Намар яахав? Намар найман сар гарангуут л тэр үс нь улаандайн үс нь хаягдаад шинээр нөгөө өвлийн одоо бор саарал үс нь ургана. «Оросоор ярив» Өнгө ордог байкүй юу. Үс ургах юу байхав тэр чинь тэр улаан байсан үс чинь ухаандаа тэгээд цайраад намар болонгуут. Тэгээд өвлийн зузаан ийм урт үс чинь. «Оросоор ярив» Одоо өвлийн үс болно тийн. Өвлийн үс саарал өнгөтэй болдын. Зуны дулаан үед тийм улаан өнгөтэй улаандай. Тэрийг бол ухаандаа манай нутгаа анчид улаандай гэж нэрлэдгийн. Энэ бол одоо. «Оросоор ярив» Шинжлэх ухаанаас өгсөн нэр биш зүгээр нутгийн. «Оросоор ярив» Нутгийн зонуудын ухаандаа тэгж нэрлэсэн. Гөрөөс гэж хэлэхийн оронд улаандай гэдэг. «Оросоор ярив» Бугын бугын оронд. Бугыг яахав дээ буга л гэх л дээ. Тураг буга одоо тэгээд. Тураг буга. Тийн тураг буга согоо гэж ярих л даа. Эрий нь буга эмий нь согоо гэдэг байкүй юу тийн. Нэг учиргүй оноосон юу байкүй ээ тийн. Тийм ерөнхийдөө буга согоо л гэдгийн тэгээд. Тэр болгон тэр буга согоог хүн намнаад агнаад байкүй л дээ ер нь маш ховор тийн. Яахав сааралдай гэдэг бол яахав нэг ганц нэгэн хүн буудах нь бууддаг л юм. Гэхдээ одоо яахав тэр ерээд оны эхээр зах зээл болж байхад бугаа хядаад тэгээд дуусаад одоо буга руу буу шагайх хүн үгүй болоо л доо. Одоо бол бугаа олон болог л гэж залбирахаас биш. Одоо харин олон болж байна аа буга. Хөвчөөр явахад бол мөр зөр нь өвөл цасан дундуур явж байхад мөр нь одоо хэрсэн мөр нь бас давгүй харагддаг. Ерээд оны дундуур чинь бүр цасан дээр мөр нь харагдахаа больсон. Нөгөө ийм хэрээд байсан мөр чинь зах зээлийн өмнө хэрдэг байсан мөр тод гардаг байсан ерээд оны дундуур тэр бүгдий нь шахуу хядаад явж явж нэг ганц нэгэн бугын мөр олж байна. Цас бол цэв цэвэрхэн. Ямар ч амьтны мөргүй тийм болсон ш дээ. «Оросоор ярив» Ямар тэр агнуурын үед ямар нэг сонирхолтой учир болдог ш дээ. За тийн. Та ямар нэг учир хамниганаар яриад өгөгтий. Би ч нөгөө яахам дээ одоо паянгаа ухаандаа наад чинь анчнаа паян шүү дээ. Тийн паян гэж ухаандаа одоо болсон явдлыг л паян гэх л дээ. Тэгээд намд нэг учиргүй тийм ийм тохиолдоогүй ээ тийн. Яахав ан агнадгаараа агнаад тэгээд буудахдаа буудаад алдахдаа алдаад л. Тэгээд учиргүй тийм нэг сонирхуулаад яриад байх тийм гоц гойд тийм юм болж байгаагүй дээ. Яахав дээ ойр зуурын юм болно л доо. Одоо яахав дээ морь малаа алдаад тэгээд одоо чөдөртэй морь нь чөдөр нь алдуураад явах жишээний ухаандаа тийн. Хавар намрын хуурай цагт гал хөлөө түлэх гэж бөөн юм болно шүү дээ. Нөгөө хуурайшилт түймэр гарна. Одоо орчин тойрноо цэвэрлэнэ одоо тийн. Түймрээс хамгаалах одоо тэр халцгай газар сонгоно. Одоо тэгээд чулуугаар хашлага хийгээд тэрэндээ жоохон одоо жинхэнэ түүдэг галаа түлж тэгж цай хоолоо хийж иднэ гэх жишээний одоо ахуй соёлын л юм байхаас нэг учиргүй ан мантай тэгж одоо нэг зууралдан ноцолдож тэгж байгаагүй. Манай энэ Дадалд чинь одоо баавгай хэн гээд байна ш дээ баавгай Дагвадорж гээд. Тэр ч одоо баавгайтай тулсан хүн шүү дээ. Улаан цайм одоо шархтай баавгайтай. Тэгээд тэрнийгээ хутгалж алсан. Тэгээд баавгай Дагвадорж. Биндэрийн билүү тэр чинь Дагвадорж нь. Биндэрийн билүү Дадалын билүү одоо мэдкүй ээ. Баавгай Дагвадорж гэж. Тэгээд анчин хүн байсан. Тэгээд тэр баавгай шархдуулаад. Тэгээд мөрөөр нь бөдөрч явж байхад шархтай баавгай мөрөө сахиж байгаад ороод ирсэн. Тэгээд нөхөр баавгайтай ноцолдчихсон. Өөрөө аймгийн цолтой бөх хүн байсан. Тэгээд ийм урт пууртан хутга пууртан хутга одоо хамгийн том ийм урт хутга тэрнээ сугалаал тэгээд зүрх рүү нь одоо тэр цээж рүү нь шаасан байгаа юм л даа. Тэгээд тэр хутгаа сугалж аваагүй цааш нь түлхөөл байсан түлхөөл байсан ноцолдоод байх хооронд. Тэгсээр байтар тэр нь тэгээд эмзэг газраа очоо юм байгаа цус алдаа юм биддээ тэгээд. Хөөрхий тэр баавгай нь муужраад тэгээд өөрөө нүүр амаа ингээд бүгдий нь байкүй арьс үлдөөгүй бүгдий нь авхуулсан. Бүгдий нь хуулуулсан. Тийм нэг тохиолдол байдгийм гэнэ лээ зүгээр би юм мэдэхгүй байна. Надаас өмнө болсон. Надаас хамаагүй ах олон ах хүн тийн. Иймэрхүү тохиолдол. «Оросоор ярив» Баавгайн савраар юм. Жирэмсэн. Жирэмсэн хүний гүзээг мааждаг. Тийн дом одоо тийн. «Оросоор ярив» Бас нөгөө нөгөө юуг ухаандаа ингээд жирэмсэн хүн ингээд өвдий ш дээ хүүхдээ гаргах гээд. Тэхэд нь ухаандаа зарим нь удаан хоёр гурван цагаар өвддөг шүү дээ. Тэрний нь ухаандаа цагий нь богиносгож ухаандаа хурдан гаргах гэж гэдсий нь баавгайн савраар домнодог юм гэнэ лээ. Тэгээд манай хамган долоон хүүгэд гаргахдаа тэгж домнуулаагүй. Ертөнцийнхөө жамаар жамаар л явсан тийн. Жоохон өвдөө л биддээ мэдээж. «Оросоор ярив» Тийм домнодог байсан дээр үед хурдан гаргадаг удаан өвддөггүй тийн. «Оросоор ярив» Энэ баавгайн саврыг хамниганаар яаж нэрлэдэг вэ? Савар л гэх л дээ. Савар баавгайн савар. «Оросоор ярив» Юм ихэр юм хүүгдүүд байна ш дээ. Ирэх хүүхдүүд үү? Тийн. За. Тэгээд тэр хоёроос хэн ах нь хэн дүү вэ? Ах нь хэн бэ, дүү хэн бэ? Одоо мэдкүй ээ. Би ч одоо хоёр ихэр зээтэй хүн. Өнөө болтор хоёуланг нь ялгадаггүй. Одоо бүр усны дусал шиг хоёр өндөр намаараа ч адилхан, өргөн бүдүүнөөрөө ч адилхан, зүс царайгаараа ч адилхан. Өнөө болтор би ялгадаггүй ш дээ. Таарсан бол хоёр ижилхэн юм. «Оросоор ярив» Хувилцан юм шиг ингээд. Есүй Есүгэн гэж хоёулаа нэртэй. Аль нь Есүй юм, аль нь Есүгэн юм бүү мэд. Тэгээд бүр мэдэхгүй юм чинь өвөө нь хоёроо л гэж дууддаг тэгээд. «Оросоор ярив» Тэгээд тэр хоёроос ах нь хэн бэ, дүү нь хэн бэ? Одоо мэдэхгүй ээ одоо бүү мэд. «Оросоор ярив» Аль нь одоо нэг нь л хоёулаа л эмэгтэй л дээ тийн басгадууд унаажнууд. Тэгээ одоо нэг нь л эгч л байдаг юм байгаа бид бүү мэд. Хоёр ижилхэн юм гуядаад нэг ангид л сурдын тэгээд. Одоо тавд тавд зургаад орно. «Оросоор ярив» Тэд хоёр ижил нэртэй тэ? Адилхан юм байна ш дээ тэ? Бүх юм нь адилхан. Аанхаан тэгээд тэд хоёрт нэрий нь яаж сонгоо вэ? Өө тийн ижий нь л өгсөн. Манай бацганаас гарсан. «Оросоор ярив» Охидууд байкүй юу даа тийн. Миний төрсөн бацганууд тийн. Би хоёр басгадуудтай унаажтай. Тэгээд тэрнээ бага унаажаас гарсан. «Оросоор ярив» Та юм өөрийнхөө хүүхдэд нэрий нь яаж өгсөн бэ? Долоон хүүхдээ би өөрөө л өгсөн нэрий нь. «Оросоор ярив» Яаж? Өө яахав дээ сонгоол. Нэр сонгоол. «Оросоор ярив» Сайн байна уу? Сайн байна уу? За одоо энд буулгаж байна. Тэгээд би долоон хүүхэдтэй. Би зүгээр өөрөө л нэр өгсөн. Манай долоон хүүхэд долуулаа нэрний цуглуулга. Долуулаа шал өөр өөр. Зарим айл чиг л дандаа л Ганаа, дандаа л Төмөрөө л гэдэг шүү дээ ухаандаа. Дандаа одоо юу гэдэг Хүрэлээ ч юм уу. Тийм биш манай хүүхдүүд. Хамгийн том нь Бүжинхүү, Номинзул гээд хоёр басгад шал өөр нэр байгаа биддээ. Нэг нь Бүжинхүү, нэг нь Номинзул. Хүүгдүүд болохоор Бат-Эрдэнэ, Бүүвэйбаатар, Тэгшбаяр, Түмэнцогт, Занданчулуу гээд. Саяын энэ машинтай тэр чинь миний хамгийн бага нь. Бага нь. Бага нь тийн. «Оросоор ярив» Та өөрөө нэр сонгодог вэ өөрөө? Өөрөө юу? Өөрөө. Та ламд хандаагүй юу? Гүй гүй би шууд өөрөө л өгдөг. Аа за за. Надад тийм одоо сүсэг бишрэлийн юм байхгүй. Яагаад гэвэл би нөгөө олон мянган амьтны тасалсан болохоор. Манай ав ч өөрөө анчин хүн байсан. Ер нь тэр нэг сүсэг бишрэл гэж тийм юм байкүй манайд. «Оросоор ярив» Ердөө байкүй тийн. Яахав дээ тэгээд уул усандаа тэнгэр хангайдаа залбирна тийн. Овоо, орон дэлхий одоо гол ус юу байдын тийм ээ. Тэрэндээ бас цайныхаа дээжийг хоол цайныхаа дээжийг өргөчинө. Тэгээл болоо. Тэр ном зом уншиж одоо тэр сүртэй юм болох юм байкүй. Тэгээд залбираал явна. Төрийн сүлдэндээ залбираал тэгээд төрийн сүлд одоо уул ус хайрхан орон дэлхий харж явах болтугай гэж ингэж л дотроо залбирч явна. Өөр юм байкүй. «Оросоор ярив» Нэр солих ёс байгаа юм уу? Нэр солих оо? Тийн. Гүй яахав дээ хүн нэрээ сольдог л доо. Тэгээд ховор. Манай хүүхдүүд нэрээ солиогүй тийн. Яахав дээ бараг л нэрээ солихгүй дээ. Манай буриад чинь зүгээр нэг тийм нэр бараг сольдгүй. За ганц нэгэн хүн ухаандаа бие хаа нь өвдөөд тийм ээ өвчин эргүүлээд тэгээд байхад нь бас одоо лам бөө нар ухаандаа үзээд тэгээд нэрий нь соль гэсэн тийм нэрээ сольсон улсууд ганц нэг байх. Тэгээд цөөн цөөн хомор тийн. «Оросоор ярив» Тэр өвчин хувчин тийн. «Оросоор ярив» Заавал шалтгаан байжээж солино ш дээ нэрээ шалтгаан байж. Нэг өвчин эргүүлээл одоо нэг нэг л ажил төрөл нь бүтэхгүй ингээд байх юм бол тэгээд бөөд бөө ламд үзүүлээд, бөө лам хоёр чинь хоёулаа манай буриадад байх ш дээ. Тэгээд одоо бөөд ер нь бөө шүтлэгтэй улсууд байдаг буриадад ухаандаа. Тэгээд тэдэндээ үзүүлэхээр бөөнүүд чинь хэлнэ ш дээ, нэр нь хүндэдсэн байна аа, нэрий нь соль гээд. За ямар нэр хайрлах вэ гэхдээр буцаагаад тийн нэр өг өө гээд хэлж байгаа. Ухаандаа Аянга гэдэг нэртэй хүн байгаад тэгээд өвчин ороогоод салахгүйд нь лам юу бөөд үзүүлсэн чинь өө нэр нь хүндэдсэн. За ямар нэр өгөх үү гэсэн Борхүү гэж нэр өгч гэх жишээний ухаандаа тийн. «Оросоор ярив» Мал сэтэрлэх ёс байгаа юм уу? Юу? Мал сэтэрлэх. Өө байлгүй яахав. Яаж сэтэрлэдэг вэ? Одоо тэр ном журам байдгийн мэдкүй. Би малчдыг хараагүй. Сэтэрлэсэн мал гээд хадаг уясан л мал байжээдгий ш дээ. Хүзүүнээс уядаг. Тийн хүзүүнээс уяна. «Оросоор ярив» Голцуу л юудээ яана даа. За яахав дээ одоо хонь ямаа ухаандаа хуц ухныг ухаандаа одоо настай болоод ухаандаа үр төл олон үхсэн тийм улсууд эцэг малыг ухаандаа сэтэрлээд ухаандаа хүзүүгээр нь өвөрт нь одоо өвөр хүзүүнд нь хадаг уядаг тал бий. За ихэнх нь морь тийн адуу. «Оросоор ярив» Энэнийг бол их олон сэтэрлэнэ дээ. Ер нь сэтэрлэнэ. Адуутай хүн болгон заавал сэтэртэй морь байна. Адуу ямар бурханд сэтэр хийдэг вэ? Бурхан мурхан ямар бурхан нэг бурхан сэтрийн ном одоо уншлага муншлага гэж одоо байдаг л байх даа. Би тэрнээ сайн мэдэхгүй байна тийн. Хадагтай морь морио сэтэрлэлээ гэж хүн ярьдгийн. Ямар ном уншиж сэтэрлэсэн энэ тэр гэж би асуух биш. Ламаар сэтэрлүүлдэг тэ? Айн? Ламаар сэтэрлүүлдэг. Юуг сэтэрлүүлдэг? Лам. Тийн лам лам бөөгөөр тийн. Лам бөөгөөр сэтэрлүүлэх л дээ тийн. «Оросоор ярив» Сэтэрлүүлэх юу байхав дээ. Ухаандаа тэр чинь ухаандаа ингээд үзүүлдэг байкүй юу. За тийм тийм одоо юугаа сэтэрлүүлмээр байна аа гэхэд нь тэгээд. Бодвол сэтэрлэдэг нэг тийм юуны ном гэж байдым байгаа биддээ. Тэр номы нь уншаад за тэгээд одоо болоо. Өрөө очоод үзүүлээд тэгээд хадгаа уяад суллаад тавина. Тэр сэтэртэй морийг яаж болохгүй? Унахгүй ш дээ унахгүй унахгүй. Тэгээд тэр дураараа л явж байна. Адууны захад ч юм уу дунд ч юм уу одоо хаана тэр тархинд ч юм уу сүүлд нь ч юм уу тэгээд дураараа тэгээд сул байдаг. Тэгээ алж болохгүй. Алж болохгүй. Өөрөө. Өөрөө өөрөө хорвоогийн жамаар. «Оросоор ярив» Унаж болох уу? Болохгүй. Худалдаж болох уу? Айн? Худалдаж болох уу? Худалдаж болох уу? Одоо сэтэртэй морио худалдаж байна гэж би л дуулаагүй юм байна тийн. Худалдахгүй байх аа. «Оросоор ярив» Хааяа нэг яг сэтэрлэсэн эзэн хүн тийн эзэн хүн эзэн хүн хааяа нэг нуруугий нь амрааж хөлийг нь тэнийж шөрмөсийг нь тэнийлгэ гэж ярьдаг юм даа ухаандаа хөлийг нь. Тэгж нэг хааяа нэг хөнгөн маягаар ганц хоёр хоног тийм унаж болно. Яг эзэн тийн. «Оросоор ярив» Зүгээр ухаандаа биеий нь тэнийлгэх гэнэ одоо ухаандаа. Малын заяач гэж юу вэ? Малын заяач. Малын заяа гэж ухаандаа одоо юу гэх юм дээ. Одоо хийморь л гэсэн үг юм даа малын одоо хийморь лундаа. Тийн малын заяат малын заяа гомдоно гэж ярьдаг шүү дээ ухаандаа. Цохиж нүдэж ухаандаа өлсгөж ундаасгаж ухаандаа тэгээд одоо турааж эцээх юм бол ухаандаа малын заяа гомдоно оо гэж манай нутагт хамнигасууд ярьдгийн тийн. «Оросоор ярив» Малын заяа биш малын заяач. Малын заяач. Малын заяач гэж одоо би тийм үг сонсоогүй. Малын заяач гэж ухаандаа одоо малыг одоо сэтэрлэдэг хүн байж таарах юм уу. Тийм малын заяач гэж би дуулаагүй юм байна тийн. Зүгээр малын заяа л гэж ярьдаг болохоос биш. Малын хишиг гэж юу вэ? Малын хишиг гэдэг яахав одоо сүү сааль мах сүүг л хэлж байгаа бидээ. Малаас гарах ямар бүтээгдэхүүн байна, хүн ямар юмы нь хэрэглэж болох уу тэрнийг л малын хишиг гэнэ шүү дээ. Амьдаараа ч байж болно. Одоо өөр одоо хүнсний бүтээгдэхүүн болсон талаараа ч байж болно. Малын хишиг гэдэг чинь тэр л байкүй юу. «Оросоор ярив» Одоо малын хишиг буянаа өгч байна, сүү саалиа цагаан идээг нь идэж байгаа хүн чинь малын хишиг хүртэж байна л гэж ярина ш дээ. Тийн. «Оросоор ярив» Ямар нэгэн тэр ид шидтэй лам нар байгаа ш дээ. Дээр үед байсым гэнэ лээ. Тийм ухаандаа хар домын лам гэж байна. Хар домын лам гэдэг чинь уншлагагүй лам гэсэн үг одоо. Одоо ингээд том ном тавиад уншихгүй. Тэгсэн мөртрөө тийм тэр толгойгоороо юмыг одоо удирддаг. Тийм одоо хар домын одоо домын үг гэж ярьдаг. Тийм хүн манай нутагт байсым гэнэ лээ тийн. Байсан юм гэнэ лээ. Одоо бол тийм хар домын хүн гээч одоо яг тийм хүн гэж одоо би нэрлэх аргагүй. Бүгд л одоо тэгээд орчин үеийн эмнэг зэмлэгээр яваад бүгдээрээ эдгээсийм байгаа биддээ бодвол. Тэрнээс биш домын хүн л байкүй юу. Яахав дээр үед бол тийм одоо бас нэг тийм одоо бас нэг тийм өөрийн хэмжээнд бас нэг эрдэмтэй чадалтай, бас нэг юмыг аргацаадаг ухаандаа. Ямар чадалтай? Одоо одоо өвчин хувчин, хараал жатга тиймэрхүү юмыг одоо хараалыг буцаадаг за одоо хүүхэд шуухад ухаандаа нэг халуурч бүлээрэхэд нь бас одоо яадгийм илээд ч юм уу, уншлага уншаад ч юм уу, эсвэл хараал эргүүлээд ч юм уу тэрий нь халуурч бүлээрэхий нь зогсоодог. Энийг хар домын хүн гэдгийн. Уншлага уншаад ч юм уу, хар ус эргүүлээд ч юм уу халуурч тэрийг халуурч бүлээрэхийг зогсоодог. Энийг хар домын хүн гэдийн. Ухаандаа домнож байгаа хэрэг байкүй юу ухаандаа янз бүрийн юмаар домноно ш дээ ухаандаа. Одоо юугаар ч домнож болно тийн. Одоо ухаандаа хүүхдийг ухаандаа нялх байхад нь ухаандаа ялангуяа эмэгтэй хүүхдийг одоо гичий нохойн гэдсэн дээр унуулдаг. Тэр хүн нас биенд хүрээд төрөхдөө бол ухаандаа ердөө өвдөв үү үгүй юу хүүхэд нь гарч байдаг. Нохой гэдэг чинь тийм гэнэ ээ, бараг сохиж явахдаа гөлгөлж явдаг. Тийн тийм болохоор тэр гичий унуулсан хүүхэд том болоод төрөхдөө бол өвдөж барьдгүй хэдэн сараар өвдөж тийм тийм өвдлөө бол шууд гарлаа. За орчуулаарай. «Оросоор ярив» За баярлалаа. Тийм домнууд их юм байдгийм аа одоо. «Оросоор ярив» Нохойн олс энэ юу вэ? «Оросоор ярив» Гичий дээр унуулдаг. Гэдсэн дээр нь унуулж суулгадаг байкүй юу эмэгтэй хүүхдийг. Тэгээд тэр чинь ухаандаа дом л байкүй юу. Тэгээд тэр хүн нас биенд хүрээд тэгээд тэр хүүхэд шуухадтай болоход удаан хэдэн цагаар ч юм уу хоногоор ч юм уу өвдөж одоо дээд тал нь хоёр хоног өвддөг гээ биддээ эмэгтэй хүн ч одоо зарим нь. Дуншаад гардаггүй тэгж зовдоггүй. Өвдөв үү тав арван минут болоод тэгээд хүүхэд нь гарч байдаг. Тийм амархан тийм домтой юм гэж ярьдаг. Тэрний үзсэн биш дээ. «Оросоор ярив» Өөр газар байдым уу үгүй юу. Манай монголд бол ухаандаа бас нэг тийм бас нэг урдны бас хөгшчүүл домнодог байсан юм гэнэ лээ. «Оросоор ярив» Одоо домнодог хүн байдаг ч юм уу дээ үгүй ч юм уу. Нэг айлд хүүхэд тогтоогүй байвал тэгээд яахав, ямар дом байгаа юм? Тогтоогүй бол тэгээд л ер нь одоо тэгээд одоо ингээд л хүн болохгүй л байхым бол тэгээд гарсан хүүхдийг тэгээд хар нялхаар нь гурав хоёр шууд айлд өгнө. Өөр хүнд өөр айлд шууд. «Оросоор ярив» Тэгж тогтооно тийн. «Оросоор ярив» Тийм л дом байдым манай нутагт бол тийн. Аа за. Арваад хүүхэд гараад нас барсан байгаа. Хамгийн сүүлчийн одоо хүүхдийгээ тэгээд шууд ердөө тэгээд гарангуут нь ердөө тэр эмнэлэгт шууд орхиол эмнэлгийн төрөх тасагт ердөө. Тэр чинь одоо арваад хүүхэд өнгөрсөн юм чинь төрөөл одоо тэгээл одоо тэр тав арав хонодог ч юм уу сар болдог ч юм уу тэгээд тэр нь өнгөрдөг. Арваад хүүхэд өнгөрөөд тэгээд хамгийн сүүлчийн хүүхдийг шууд эмнэлэгт хаяад тэгээд тэр хүүхэд нь тэгээд өнөө одоо жар хүрцэн л хүн явж байна ш дээ. Одоо айл гэр болцон, хүүхэд шуухадтай. Тэр юм хүүгэд энэ хөвүүн айлд өгдөг үү? Тийн айлд өгдөг тийн. «Оросоор ярив» Тэгээд тэр хүүхэд чинь тэгээл тэр одоо тэр жишээ нь төрөх тасаг байлаа. Эмнэлгийн их эмч нь ухаандаа өөрийнхөө нэр дээр өөрөө аваад тэжээсэн байгаа юм. Өөрөө бас олон хүүхэдтэй хүн байсан. Тэгээл одоо тэгээд одоо өнөө жар хүрч яваа тавь нэлээн гарцан жар хүрч яваа одоо өвөө байж байна ш дээ. Ямар ч тэр нь одоо ах дүү ах эгч нар нь тэгээд арваад хүүхэд нас барсан байгаа юм. Гэртээ тогтдоггүй. Гараал үгүй болдог гараал үгүй болдог. Тэгээ хамгийн сүүлчийн тэр хөвүүнийг гарахад нь тэгээд эмнэлэгт шууд хаяад ижий нь ижий аав нь ердөө тэгээд тэртэй тэргүй хүн болохгүй, энд хүн болуул болоорой, байвал байгаарай. Одоо арваад хүнийг би шороонд булсан хүн, одоо болоо гээд эмнэлэгт хаяад их эмч нь нэрдээ оруулаад өргөж аваад өсгөөд одоо өнөө болтор явж байна ш дээ. Тэгээд үхэх номтой байсан бол тэр үхэх л байсан. Тэгээд тэр чинь дом л байкүй юу. Тэгээд тогтцон. Аа за. Тэгээд тэр тэр хүүхэн юу төрсөн аав ээжтэйгээ харьцдаг байгаа юу? Өө байлгүй яахав дээ тийн нэг суманд амьдарч байгаа юм чинь. Тэгээд тэр чинь ухаандаа тэгээд тэр одоо эхний хоёр гурван жил очдоггүй гэнэ ээ, том болтор нь. Тэгээд тэгээд тэр цагаалга магаалга болно ш дээ. Тэхэд энэ тэр одоо ижий аавд нь аваачиж золгуулдаг ухаандаа, тэр гурав дөрөвтэй жоохон хүүхдийг. Харилцаа холбоо тасрахгүй тасрахгүй тийн. «Оросоор ярив» Ах аа, төрсөн төрсөн аав ээж тэгээд өргөсөн аав ээжийгээ ондоо ондоогоор нэрлэдэг үү? Мм? Тэр төрсөн ав ээж. Гүй ээ нэг ялгаа байкүй ээ. Тэр хүүхдийн энэ тэр жоохон юм тэр ухаан мэдээгүй жоохон юм хоёр гурван сартай ийм жоохон хүүхэд байсан юм чинь тэр тэгээд ухаан орохдоо тэр л ижий авынхаа өвөрт л өссөн юм чинь тэр л өргөж авсан аав ээжийгээ аав ээж л гэнэ. Тэгээд ухаан ороод тэгээд тэр юм хумыг одоо ойлгодог, наанатай цаанатай болохдоо өөрийнхөө төрсөн жинхэнэ төрсөн ав ижийгээ бас ав ижий л гэнэ. «Оросоор ярив» Сонирхолтой байна ш дээ. «Оросоор ярив» Нэг их ялгаж салгаад өөрөөр дуудна гэсэн тийм юм байкүй. «Оросоор ярив» Танд цай хийе. «Оросоор ярив» «Оросоор ярив» Тэгээд түүнд ямар нэг ном өгөх хэрэгтэй. Нэг ном дамжуулна. Аа за за за. За болох. Тэгээд би танаас нэг юм асуумаар байна. Ган жил болохдоо бороо яаж оруулдаг вэ? Тэр нутгийн одоо хамгийн том овоо уулыг тахина. «Оросоор ярив» Тахихдаа бас цаг хугацаатай. Зуны эхэн сарын хэдэнд ч гэлээ дээ. Тэр одоо тэр хавь чинь одоо ямар одоо том одоо тахидаг уул байдаг. Уулыг тахидаг байкүй юу. Тахилгын ном зом нарийн ширийн юм байдаг. Би тахилгад орж үзөөгүй. «Оросоор ярив» Тэгээд тэнд ном уншуулдаг, өргөдөг тэгээд тэр түүний сүүлээр бороо ордог тэ? Заавал бороо орно. «Оросоор ярив» Тэр овоо тахих үед ямар нэгэн амьтан үзүүлэхэд ямар тэмдэг вэ? Сайн тэмдэг үү, муу тэмдэг үү? Бэлгэ бэлгэ ямар бэлгэтэй? Гүй ээ ер нь ийм л дээ. Зүгээр яахав овоо тахина гэдэг чинь алба ёсны тэр ард түмний ёс заншил. Аа бас нохой нэмнэдэг ёс байна. Энэ чинь одоо ухаандаа зүгээр одоо нэг хэдэн хот айл нийлээд ухаандаа нохой нэмнэдэг. Бас л тэр ухаандаа тэр тэрээхэндээ хөөрхөн дом байкүй юу. Нохой нэмнэж ухаандаа бороо орохгүй байвал тэр нутагт ухаандаа тэр тэр хөндийд бороо орохгүй бол бороо оруулах нохой нэмнэдэг. Ухаандаа нойтон нойтон эсгийгээр нохой нэмнэж ухаандаа тэр тэр нь ордог ч юм уу үгүй ч юм уу бүү мэд. Тэр нэмнэдэг тийм ёс байдым гэнэ лээ. Нойтон эсгийгээр нэмнээд тэгээд яахав? Мм? Нойтон эсгийгээр нэмнээд нохойгоо тэгээд яахав? Тэгээд нэмнээд орхичихно л доо. Тэрий чинь ямар уяж тайлаад юм уу ямар хөтлөөд явах биш тэгээд нохойгоо нэмнээл тэгээд тэгээд нэмнээтэйгээ тэр хэчнээн цаг болдог юм хэчнээн хонодог юм тэгээд. «Оросоор ярив» Бороо орвол ороод гүй бол гүй. Тэгээд нохойд яаж нэмнээ тогтох вэ дээ. Тогтохгүй л унана ш дээ мэдээж тэр чинь. «Оросоор ярив» Нохой үхвэл тэгээд яахав? Үг мүг гэж байкүй ээ. Зүгээр л одоо тэр зүгээр нохой нэмнээл тэгээд болоо. Үг мүг хэлж тэр одоо арц марц уугиулж тийм ёс төр үйлдэхгүй. Зүгээр энэ бол зүгээр тийм зүгээр бараг л бараг л хот айлын ухаандаа ганц хоёр айлын л дом хийдэг ажил байкүй юу тийн. Нэг одоо цуглараал одоо нэг найр наадам болоол овооны наадам гэдэг чинь ухаандаа юу болдог байкүй юу. Уул овоо тахина гэдэг чинь овооны наадам болдог байкүй юу бүүр том. Том одоо бүр сумаараа хөдөлнө ш дээ. Том наадам болдог. Бөх барилдана, морь уралдана одоо одоо энэ чинь том наадам. Нэг ёсондоо овооны наадам чинь том юм болдог байкүй юу. Тэгээл бороо орно доо. Хэсэгхэн зуур ширүүн бороо шаагиж өгнө. Бороо орохгүй байна гэж байкүй. Заавал бороо орно. «Оросоор ярив» Огцом огцом орно. Үргэлж ийм бороо ороод байхгүй. Огцом ердөө ингээд нэг арав хорин минут шаагиал өнгөрнө. Заавал бороо орно. Зад чулуу гэдэг тийм юм сонссон уу, зад чулуу? Зад чулуу гэж одоо одоо тэрний чинь зүгээр сонсжийсон. Чухам тэр ямар учиртай юм мэдэхгүй. «Оросоор ярив» Тэнгэрийн чулуу гэж юу вэ, тэнгэрийн чулуу? Тэнгэрийн чулуу гэж ухаандаа манай нутагт ярьдаг юм аа. Тэнгэрийн чулуу аянгын чулуу ч гэж аянга яасан чулуу тэр худлаа дөө. Тэнгэрээс чулуу ирээд одоо буудаа ч хаа юм. Ямар цахилгаан юу даа олон вольтын. Яахав дээ цахилгаанд цахиулаад тэр чулуу мулуу тэсрээд ухаандаа одоо будаа болно биддээ ухаандаа. Одоо том хаданд аянга буулаа гэхэд чинь тэр хады чинь зад л авна ш дээ, бөмбөг дэлбэрч байгаа юм шиг. Тэгээд тэрний ухаандаа тэнгэрийн чулуу зад гэдэг байкүй юу. «Оросоор ярив» Бороо зогсуулах ёс байгаа юм уу, бороо зогсуулах? Их бороотой байвал их хур бороотой байвал тэгээд зогс бороо зогсуулах ёс байгаа юм уу? Тэрний мэдэхгүй. Тийм юм байкүй. Тийм юм би дуулаагүй. Бороо зогсооно гэж юм байкүй байх аа. Тийм юм байкүй тийн. Би сонсоогүй. Baatartsogt_stories_DJI_20230820_8 төгсөв. Baatartsogt_stories_DJI_20230820_9 эхлэв. Бороо хариулдаг хүн гэж сонсож байсан уу? Бороо хариулдаг хүн бол тусгай уншлагатай, тусгай домтой хүн байдаг. Тэрийг бол зөвхөн бороонд норохгүйн тулд л өөрийгөө авч гарна. Тэрнээс бол тэр бүгд бүх орж байгаа хөндийн бороог зогсооно гэж байкүй. Зөвхөн ингээд өөрийнхөө биеийг хамгаална. Ширүүн бороо орлоо, тэр хүн цувгүй байлаа, ердөө ингээл амандаа ном уншаал жолоогоо сул тавиал ингээл тэхэд л борооноос мориных нь дэлийг одоо ингээд цацартал бороо орсон гэж байхад өөрөө хув хуурай. Биедээ хүрэхгүй. Тийм номтой хүн энэ тарнийн чадал байкүй юу. Ийм хүн манай нутагт байсан. Тэхдээ би хараагүй тэр хүнийг. Надаас арай өмнө байсан. Настайчуул ярьдаг байсан. Яах арга байхгүй тэр бороо бороо царна гэж ярьдаг. Тийм хүн байсым. Манай нутагт бол ер нь олон хүн мэднэ настайчуул. «Оросоор ярив» Бороо ингэж цардаг байсан ухаандаа чадалтай чадалгүйгээс хамаардаг байсым уу зарим хүн бол биедээ ингээд бороо хүргэхгүй хуурай явдаг. Зарим нь болохоор ширүүн бороо ирж байлаа гэхэд дундуур нь хагалчдаг. Хоёр талаар нь тав арван метр зайтай ингээд бороо ингээд хагараад ингээд ингээд ингээд өнгөрчдөг. Өөрийг нь норгохгүй тойроод өнгөрчдөг. «Оросоор ярив» Зарим нь болохоороо ингээд бүх биеэ хамгаалчдаг. Ухаандаа бороо царна, бороо хариулна гэж ярьдаг тийн. Ийм хоёр янзаар цардаг байсан. Бороо хариулах. Бороо хариулах гэж. «Оросоор ярив» Зарим хүн болохоор бороог ингээд хагалчдаг байсан. Ширүүн бороо ингээд ирий ш дээ ингээд өө шажигнаал. Тэхэд чинь одоо ном зомоо уншаад тэгээд бороо нь ингээд хагараад ингээд хоёр талаар нь өнгөрчдөг ингээд. Тэрнээс тэр их бороог бол буцаагаад явуулна гэж байкүй л дээ. Тийм чадалтай хүн байх ч үгүй тийн. Хагалаал өнгөрдөг байсан. «Оросоор ярив» Тэнгэр дуугарахад яадаг байгаа вэ, юу хийдэг байгаа вэ? Тэнгэр дуугарахад одоо их л хашхирдаг байсан миний багад. Яаж хашхирдаг байгаа вэ? Ээе гээл ингээл одоо хашхирна ш дээ. Энэ ямар учиртай вэ? Одоо ухаандаа би хүн явж байна гэсэн дохио юм уу хайшаа юм дээ. Тэгээ ухаандаа манай хамниган юун дээр байгаа энэ номон дээр байгаа даа наадхаа уншихдээр гараад ирнэ ухаандаа. Би тэм омгийх би дагаанхан байна гэж ухаандаа. Тэгж хашхирдаг байгаа юу? Тэгж хашхирдаг ухаандаа омгоо хэлж. «Оросоор ярив» Тэр юм цохидог байгаагө тэр төмпөн мөмпөн? Тэр ч яах вэ нөгөө сар хиртсэн үед. Тэхэд ухаандаа чимээ гаргадаг. «Оросоор ярив» Ухаандаа ухаандаа экар гэж одоо том амьтан ухаандаа сарыг залгилаа гэж. Ямар амьтан? Экар гэж ухаандаа. «Оросоор ярив» Үлгэр үлгэрийн л юм байкүй юу дээ ухаандаа тийн домог. Тэгээд тэр амьтан ухаандаа сарыг залгилаа. Тэрнийг ухаандаа амнаас гаргаж хаяулахад одоо тэр орилж хашхирч ухаандаа тэр амьтанг үргөөжөөгөө гэсэн тийм тийм утгатай тийм орилоон чарлаан хашхираан чинь. «Оросоор ярив» Экар гараг гэж экар экар. Экар. Тэр экар ямар дүрстэй вэ? Түүний тухай ямар. Тэр ердөө тэр бол зүгээр зохиолын амьтан. Тэр ямар амьтан байсныг бүү мэд зүгээр. Экар амьтан одоо Экар гэдэг амьтан экар гэж өөр ч нэртэй байсым уу бүү мэд ээ. Тэр миний сонсголоор бол Экар л гэж ярьдаг. Тэр сарыг залгилаа тэр амьтан. Тэрнийг одоо ухаандаа сарыгаа одоо залгиулж идүүлэхгүйн тулд ухаандаа үргөөж цочоож ухаандаа тэр битий хэл буу муу тавьдаг байсан гэж байгаа. Буу бууддаг. Бууддаг байгаа юу? Бууддаг ухаандаа. Дом байкүй юу даа нэг ёсны. Сарыг хиртэхэд тэ? Одоо ухаандаа тэр Экар гэдэг тэр амьтан ухаандаа үргөөжөөгөө байдал, сараа авч үлдэхийн тулд. Хаашаа дээшээ л бууддаг байгаагө? Дээш нь л буудаа биддээ. Өөр хааш нь буудахав дээ. «Оросоор ярив» Тэр тэнгэрийн дуугарахад энэ тэнгэр дээр хоёр хэдэн луу мөргөлдсөн гэж ийм домог яриа байхаагү? Үгүй тийм юм би сонсоогүй сонсоогүй тийн. Тэгээд луу тэр луугийн тухай. Гүй яахав дээ үлгэрт гардгаа бол яахав дээ одоо одоо нэг тэнгэр дуугарах ч одоо л луу сүүлээ шарваж байна одоо. Тэгж ердөө. Тэнгэрийн дуугарахад тэ? Сүүлөө шарваж ухаандаа уурлаж байна ч гэдэг юм уу одоо юу ч гэдэг юм тийм одоо дүр төрх харуулж байна, тэнгэрийн луу одоо хүрхэрч байна гэдэг юм уу тэгж ярьдаг байсан байгаа юм. Тэнгэрий дуугарахад тэ? Тийн тэнгэр дуугарахад. Энэ бол зүгээр домог юм чинь дээ тэгээд. Энэ бол тийм юм байкүй тийн. «Оросоор ярив» Тэнгэр гэдэг чинь бөөн цахилгаан юм чинь. «Оросоор ярив» Тэнгэр дээр луу ганцхан байна уу? Эсвэл хэдэн хэдэн олон луутай юу? За тэр төчнөөн луу гэж би л уншаагүй юм байна. Дуулаа ч үгүй юм байна. Тэнгэрийн амьтан луу л гэж ярихаас биш одоо тэгээд одоо тэрнийг бол би сонсоогүй юм байна. Одоо яг төд гэж сонсоогүй. «Оросоор ярив» Тоо моо гэж тийм нарийн ширийн юмыг бол би сонсоогүй тийн. «Оросоор ярив» Луу хаана өвөлждөг вэ? Луу байкүй юм чинь хаана ч өвөлжиж болно ш дээ. «Оросоор ярив» Түүн тухай домог яриа байгаагүгү? Байкүй. Заримдаа нэг Архангайд. Энэ бол үлгөр үлгөр. Энээнийг үлгэр. Энээнийг бол нэг овсгоотойхон нэг одоо ерөөлч магтаалч юм уу юу ч юм тийм одоо үлгөр туйл хайлдаг жоохон жоохон ийм гүйлгөө ухаантай хүн өөрөө зохиогоод ярьчий ш дээ. Ердөө дуусаа. Амархан тийн. За луу гэдэг амьтан тийм тийм юм байдым, өөрөө зохиогоол ярьчина тийн. Тэгээл ердөө дуусаа. Тэгээд тэр нь одоо аман зохиол болоод тэгээд үлгэр болоод тэгээд тэгээд цаашаа уламжлаал явчина ердөө тийн. Тэрнээс бол тэрнийг чинь одоо зохион байгуулалттайгаар одоо тэрний одоо бичиж найруулж одоо шүүж тунгаан барьж одоо одоо тэгж яах шаардлага байкүй тэр чинь. Овсгоотой тийм нэг сэргэлэн ухаантай хүн л зүгээр өөрөө зохиогоол тэгээл ард түмэнд тараачиж байгаа юм чинь. Тэгээл ардын үлгэр ардын аман зохиол гээл тэгээл нэрлэгдээд явчихна. Автор байхгүй тэгээд. Тэгээд. Эрвээхий. Эрвөөкэй тухай домог яриа байнагү? Эрвээхэйн тухай юу? Эрвээхэйн тухай одоо би сонсоогүй юм байна. Эрвээхэйн тухай чинь ямар ямар юу байдаг билээ. Эрвээкэй яагаад гал дээр нисч байна бэ? Эрвээхэй яагаад? Гал дээр тэр. Цагаан эрвээхэй, дэнгийн цагаан эрвээхэй юу? Гал хулгайлах гээд ухаандаа энэ чинь ухаандаа дээд тивээс дунд тив рүү ирсэн гэж байгаан. Дунд тив л ухаандаа тэнд гурван тив байдаг гэж ухаандаа домогт гардаг шүү дээ ухаандаа. Доод тив, доод тив бол үргэлжийн одоо ухаандаа зовж байдаг. Дандаа л тамын тогоо байхгүй юу даа. Үргөлж зовж байдаг. Тэрнийг ямар ч жаргал жаргал гэж байкүй. «Оросоор ярив» Зовж байдаг. Дунд тив болохоороо жаргал зовлон тэнцсэн манай энэ одоо хүн хүн. Дээд тал нь болохоороо одоо тэнгэр. «Оросоор ярив» Тэгээд тэнд бол одоо үргөлжийн мөнхийн жаргалтай тэнд. Зовох зүдүүр одоо тийм өвчин тийм юм байхгүй. Үргэлжийн мөнхөд жаргалтай байдаг дээд тэнгэр. Дээд тэнгэрээс ухаандаа дунд тэнгэр рүү харахад олон гал асаа биддээ. Дээд тэнгэрт ухаандаа гал залъя гээд. Гал аваачъя гээд тэгээд эрвээхэй дэнгийн эрвээхэй одоо тэр ямар амьтан байхад нь явуулсын дээ бүү мэд. Тэхэд нь замд нь одоо тэр хүчтэй одоо тэр бөө мөө юу байдым тэр одоо гал галы минь хулгайлах гээд одоо амьтан дээд тэнгэрээс иржийнэ гээд тэгээд тэрнийг эрвээхэй болгоцон. Тийн ид шидээр эрвээхэй болгосон. Эрвээхэй тэгээд би гал авна гээл тэгээд тэр дэнгийн тэр гал руу дайраал тэр шатаад байдгийн учир зүгээр яахав тэрнийг ухаандаа эрвээхэй ч яахав дээ гэрэлд дуртай амьтан байкүй юу даа. Тэгээд тэрний нь яагаад тэгээд нэг сиймхий ухаантай нь ухаандаа тэгээд ингээд үлгөр домог зохиоцон л байкүй юу зохиол шүү дээ. Ямар тэрнээс гурван тив гэж юу байхав дээ энэ чинь. Газар тэнгэр шороо газар тэнгэр дэлхий гурав юу байгаа. «Оросоор ярив» Энэ ахуйн одоо энэ амьтдын энэ хэв маяг хэм хэмжээнд тохирсон юм янз янзын одоо ийм үлгэр домгууд нутаг нутагт байна. Нутаг нутагт байдаг тийн. Дорнод ч байж л байна. Хэтийд ч байна, баруун аймагт ч байж байна. За тэгээд өөр улсад ч байж байна. Өөр улсууд чинь тэгээд одоо бүгд л одоо иймэрхүү одоо домог ярианаас үндсэлж ухаандаа нэг сонирхуулж ярьдаг байкүй юу тийн. Одоо дандаа л зохиомол юмнууд тийн. «Оросоор ярив» Та нар Мөнх-Учрал даргатай хэр хөөрөлдөөт? Хэр шашилдаат? Мөнх-Учралтай ер нь юм ярьсан уу? Тийн. Яриа биз? Яриа. Ярилгүй яахав тийн. Тэр манай Чойбалсанд байхдаа түүнтэй уулзаад тэгээд ярилцаад. Бас давгүй юм ярьж байгаа биз? Давгүй их юм ярьж байгаа биддээ? Их юм ярьж байсан. Их юм ярилцсан. Их юм яриагүй юу? Тийн. Аа тэгээд номоо өгөө юу та нарт? Ном байгаа. Байсым уу? «Оросоор ярив» Энэ ингэхэд та нар хамнигадын талаар ингээд судалгаа явуулаал одоо ингээд яажээнэ. Одоо бодвол ингээд энийгээ хэлэлцээд тэгээд одоо ном зохиол юу болж гархав? Ном зохиол болж гарах уу? Тийн ном зохиол, тэгээд өгүүлэл, эрдмийн өгүүлэл. «Оросоор ярив» Ай айн? Эрдмийн өгүүлэл. Энэтхэг. Ухаандаа ингээд ухаандаа юу болж шинжлэх ухааны одоо юутэйгээр ухаандаа тайлсан хамниган одоо нэг ёсондоо хамниган судлал юм байна ш дээ энэ чинь үнэндээ бол тийм ээ? Хамниганы талаар судлаад ухаандаа эрдмийн зэрэг хамгаалах ч юм уу юу ч юм одоо тийм ээ? Тийн. Тиймэрхүү л юм болох юм байна л даа. Тэгээд дээр үед сайн бөх барилдаж байсан. Мм? Сайн бөх барилдаж байсан. За. Дээр үед. За. Тэр сайн бөх барилдаж нас барсны хойш түүний яс яахав хугалдаг тийм юм сонссон уу? Тийм тийм домог яриа бий. Ухаандаа бөх хүний ясыг ухаандаа нас барахад нь ухаандаа хулгайлаад аваачаад нутагтаа оршуулдаг байкүй юу. Өөр газар ухаандаа хол аваачаад. Тэхэд тэр ясыг дагаад тэр нутагт бөх хүн төрнө гэж тэгж үздэг үздэг байсан тийн. «Оросоор ярив» Нутагтаа бөх төрүүлэхийн тулд одоо сайн барилддаг мундаг хүчтэн болохын тулд тэр том бөхийн одоо нэртэй л бөхийн одоо ясыг нь аваачиж нутагт нь нутагтаа тавьдаг. Одоо хаана тавьдаг юм, булдаг ч юм уу, овоо чулуун дээр тавьдаг ч юм уу тэгээд ямар ч л байсан хүндлөөд орхидог. Тэхэд ухаандаа тэр нутагт ухаандаа сайн бөх төрнө гэсэн тийм домог яриа байхгүй юу даа тийн. «Оросоор ярив» Бөхчүүд нь бөхчүүд нь хавирга яасан битүү юм уу тийм юм сонссон уу? За мэдэхгүй. Битүү хавиргатай хүн гэж дуулаагүй. Битүү хавиргатай адуу байсан гэж би сонссон. «Оросоор ярив» Тийн тэрнээс биш би хүний хавирга битүү байсныг би дуулаагүй. Дуулаагүй зүгээр үлгэр домогт гарсан байж. Зүгээр битүү хавиргатай хүн байна гэдэг одоо ер нь орчин үед тийм юм бичигдээгүй ш дээ. Бичигдээгүй би тийм юм олж уншаагүй. Уншаагүй тийн. Харин адуунд битүү юутай хавирга нийлсэн адуу одоо хурдан адуу байкүй дээ. «Оросоор ярив» битүү хавиргатай. Битүү хавиргатай холбоо хавирга нь ингээд нийлсэн. «Оросоор ярив» Тийм тэр бол маш цөөхөөн тэгээд тэр одоо мянган жилд нэг тохиодог юм уу яадаг юм одоо бүү мэд. Тийм одоо маш ховор маш ховор үзэгдэл. Бөх баригчийн ясан дотор эмэгтэй чоно гөлөглөсөн. Тийм юм сонссон уу? Бас тийм домог яриа үнэн худлаа юм цээжний хөндийд. Ухаандаа тэр хэмжээний том байсан. Одоо манай манай цээжинд бол үхэхэд араг яс болоход тэр чоно миний цээжин дотор ороод гөлөглөж чадахгүй ш дээ. Тэглээ ч тэр чоно гөлөглөж байна гэдэг чинь агуу том хүн байсан байгаа биддээ тэр чинь. «Оросоор ярив» Тэгээд одоо энэ зүгээр үнэн ч хэлсэн үг юм уу, үлгэр домгийн одоо сэдэвтэй юм уу аль эсвэл үнэн байсан юм уу. Зохиол дээр уншиж байхад яг тийм болсон гэж нэг зохиолд гардаг шүү. Тэгээд ямар зохиол дээр гардаг билээ дээ байз. Монгол зохиол байдаг. Дээр үед дээр үед сайн эрчүүд байсан тэ? Байсан. Түүний тухай яриа байсан бэ? Сайн эр. Аа тийн одоо дээр үед одоо тэгээл одоо нэг цахиур Төмөр одоо царцаа Бандан ч гэнэ үү, за тэгээл тоорой Банди, тогос Чүлтэм одоо харлаг хэн ч гэлээ. Тунгалаг тамир ном дээр ормаан дээр байдым даа. Лодойдамбын бичсэн. Тэрэн дээр бүх юм байгаа. Энэ яахав дээ юу. Энэ Тунгалаг тамир уу? Тунгалаг тамир. «Оросоор ярив» Тэрэн дээр тодорхой бичсэн байгаа тийн. «Оросоор ярив» Ай даа тийн. Тэгээд одоо одоо сайн эрчүүд байсым гэнэ лээ. Тэд нар нь яахав дээ нөгөө баян айлын адуу хөөгөөд л адуу малыг хөөгөөд тэгээд тэр аймаг алгасаж ядуучуудад аваачиж өгдөг тийм байсан гэж тэр. «Оросоор ярив» Тунгалаг тамир гээд одоо манай монголын «монголоор биш» тэрэн дээр гардаг ш дээ тэр. Цахиур Төмөр гэдэг чинь Засаг ханы цахиур Төмөр тэр адууг хөөгөөд одоо тэр одоо тэр ухаандаа Дорнодын нутгаас ч юм уу Хэнтийн нутгаас ч юм уу хөөгөөд тэгээд хонон өнжин хоёр гурав хоног хөөгөөд тэгээд хушуу алгасуулаад одоо энэ Төв аймаг руу ч юм уу хаана юм ядуучуудад нэг хоёроор нь бүгдий нь тарааж өгөөд. «Оросоор ярив» Лус савдгууд гэж байна ш дээ. Лус савдгууд гэж одоо яахамдээ яг одоо лус савдаг гээд ингээд бариад авах юм байхгүй. Одоо хонь мал шиг ингээд тэр чинь бэлчиж байхгүй шүү дээ мэдээж. Гэхдээ бол дуу чимээ ямар нэгэн байдлаар тэр лус савдаг бол ухаандаа чөтгөр гэдэг чинь хүнд мэдэгддэг байкүй юу хамгийн гол нь. Ямарваа нэг дуу чимээ өгнө. Бүр тэр битий хэл хүний хэлээр ярина. Бүдэгхэн харагдана сөнө сөнө харай бүрийгээр. Хүнээ нүдэнд ухаандаа одоо тийм амьтан явж байна. Хүн явж байна одоо юу байдын. Тиймэрхүү байдлаар харагдана. Гэхдээ тэр бол маш ховор. Харагдах хүндээ харагдана, үгүй хүндээ үгүй. «Оросоор ярив» Сарны гэрэл доор унтаж болох уу? Уул нь сарны гэрэлд одоо. Хөвүүн ирсэн. За гарлаа гарлаа аав нь. «Оросоор ярив» За за хөвүүн ирлээ. За тэгээд. За за. За ах аа танд баярлалаа. Маш их баярлалаа. Маш их баярлалаа. За. Таныг ядруулсан биз дээ? Ядруулсанд уучлаарай. Их л шашилдаг өнөө орой өнөөдөр. Тэгээд хэрэгтэйгээ орхиод хэрэгтэйг нь аваад хэрэггүйг нь тэгээд. Бүгд хэрэгтэй ш дээ. «Монголоор биш» За баяртай сайхан амраарай. Та сайхан амраарай. Нутагтаа сайхан саадгүй явж хүрөөрөгтий. Өө за баярлалаа. Заа. Шаардлага гарвал хонхдоорогтий. За тэгье ээ. За баярлалаа. Энэ энэ мөн үү? Baatartsogt_stories_DJI_20230820_9 төгсөв.